श्रीमद्भागवतपुराणम्

क्वचिद् धावति धावन्त्यां तिष्ठन्त्यामनु तिष्ठति । अनु शेते शयानायां अन्वास्ते क्वचिदासतीम्

कधी ती धावते तेव्हा तोही धावतो; ती उभी राहते तेव्हा तोही उभा राहतो; ती झोपते तेव्हा तो तिच्या शेजारी झोपतो; आणि कधी कधी तो तिच्यासोबत बसतो.

क्वचित् श्रृणोति श्रृण्वन्त्यां पश्यन्त्यामनु पश्यति । क्वचित् जिघ्रति जिघ्रन्त्यां स्पृशन्त्यां स्पृशति क्वचित्

कधी ती ऐकते तेव्हा तोही ऐकतो; ती पाहते तेव्हा तोही पाहतो; कधी ती वास घेते तेव्हा तोही वास घेतो; ती स्पर्श करते तेव्हा तोही स्पर्श करतो.

क्वचिच्च शोचतीं जायां अनु शोचति दीनवत् । अनु हृष्यति हृष्यन्त्यां मुदितामनु मोदते

कधी त्याची पत्नी दुःखी असते तेव्हा तोही तिच्यासोबत दुःखी होतो; ती आनंदी असते तेव्हा तोही तिच्या आनंदात सहभागी होतो.

विप्रलब्धो महिष्यैवं सर्वप्रकृतिवञ्चितः । नेच्छन् अनुकरोत्यज्ञः क्लैब्यात् क्रीडामृगो यथा

पत्नी आणि तिच्या सर्व स्वभावांनी फसवला गेलेला, तो जरी नको असले तरी, अज्ञानामुळे आणि दुर्बलतेमुळे तिचे अनुकरण करतो, जणू खेळण्यासारखा असतो.

श्रीकृष्णस्य अलौकिकं प्रभावं दृष्ट्वा चकितान् गोपान प्रति नन्दस्य गर्गोक्तिकथनम् श्रीशुक उवाच - ( अनुष्टुप् ) एवंविधानि कर्माणि गोपाः कृष्णस्य वीक्ष्य ते । अतद्वीर्यविदः प्रोचुः समभ्येत्य सुविस्मिताः

शुक म्हणाला: श्रीकृष्णाची अशी अद्भुत कृत्ये पाहून, त्याची खरी शक्ती माहित नसलेल्या गवळ्यांनी आश्चर्यचकित होऊन नंदाजवळ आले आणि गर्गमुनींच्या शब्दांची आठवण करून दिली.

बालकस्य यदेतानि कर्माणि अति अद्‍भुतानि वै । कथमर्हत्यसौ जन्म ग्राम्येष्वात्मजुगुप्सितम्

ते म्हणाले: या मुलाची कृत्ये खरंच अतिशय अद्भुत आहेत; अशा मुलाचा जन्म गावकऱ्यांत कसा झाला, ज्यांच्या मुलांना सामान्यतः तुच्छ मानले जाते?

यः सप्तहायनो बालः करेणैकेन लीलया । कथं बिभ्रद् गिरिवरं पुष्करं गजराडिव

हा सात दिवसांचा लहान मुलगा, एका हाताने सहजपणे एवढा मोठा डोंगर कसा धरू शकतो? जसा हत्तींचा राजा कमळ उचलतो, तसा.

तोकेनामीलिताक्षेण पूतनाया महौजसः । पीतः स्तनः सह प्राणैः कालेनेव वयस्तनोः

बालपणी डोळे अर्धवट मिटलेले असताना, या बलाढ्य पूतनेचा दूध पिताना तिचा प्राणही घेतला, जसा काळ सगळ्यांचे आयुष्य संपवतो.

हिन्वतोऽधः शयानस्य मास्यस्य चरणावुदक् । अनोऽपतद् विपर्यस्तं रुदतः प्रपदाहतम्

खाली झोपलेला असताना, रडता रडता त्याच्या पायाने गाडा लाथ मारली आणि चाक उलटून खाली पडले.

एकहायन आसीनो ह्रियमाणो विहायसा । दैत्येन यस्तृणावर्त महन् कण्ठग्रहातुरम्

एक वर्षाचा असताना, त्रुणावर्त नावाच्या दैत्याने त्याला गळा पकडून आकाशात उचलले, पण त्याने तो मोठा त्रास सहज पार केला.

क्वचिद् हैयङ्‌गवस्तैन्ये मात्रा बद्ध उलूखले । गच्छन् अर्जुनयोर्मध्ये बाहुभ्यां तावपातयत्

कधी तरी लोणी चोरल्यामुळे आईने त्याला उखळाला बांधले होते. तेव्हा तो चालत चालत दोन अर्जुन वृक्षांच्या मध्ये गेला आणि दोन्ही झाडे हाताने पाडली.

वने सञ्चारयन् वत्सान् सरामो बालकैर्वृतः । हन्तुकामं बकं दोर्भ्यां मुखतोऽरिमपाटयत्

रानात वासरांना राखत असताना, इतर मुलांसोबत असताना, बकासुर त्याला मारायला आला, पण त्याने दोन्ही हातांनी बकासुराचे तोंड फाडले.

वत्सेषु वत्सरूपेण प्रविशन्तं जिघांसया । हत्वा न्यपातयत्तेन कपित्थानि च लीलया

एकदा वासरांच्या रूपात आलेल्या दैत्याने त्याला मारण्यासाठी वासरांत प्रवेश केला, पण त्याने त्याला मारले आणि खेळता खेळता कपित्थ फळेही खाली पाडली.

हत्वा रासभदैतेयं तद्‍बन्धूंश्च बलान्वितः । चक्रे तालवनं क्षेमं परिपक्व फलान्वितम्

त्याने गाढवाच्या रूपातील दैत्य आणि त्याचे बलाढ्य साथीदार मारले आणि तालवन सुरक्षित केले, जेथे भरपूर पिकलेली फळे होती.

प्रलम्बं घातयित्वोग्रं बलेन बलशालिना । अमोचयद् व्रजपशून् गोपांश्चारण्यवह्नितः

त्याच्या सामर्थ्याने त्याने उग्र प्रलंबासुराचा वध केला आणि अरण्यातील आगीतून गायी आणि गवळ्यांना वाचवले.

आशीविषतमाहीन्द्रं दमित्वा विमदं ह्रदात् । प्रसह्योद्वास्य यमुनां चक्रेऽसौ निर्विषोदकाम्

त्याने मोठ्या सर्पराजाला त्याचा गर्व मोडून तलावातून हाकलून दिले आणि त्यामुळे यमुनेचे पाणी विषरहित केले.

दुस्त्यजश्चानुरागोऽस्मिन् सर्वेषां नो व्रजौकसाम् । नन्द ते तनयेऽस्मासु तस्याप्यौत्पत्तिकः कथम्

व्रजातील सर्व लोकांना त्याच्यावर असलेले प्रेम काही केल्या सुटत नाही. नंदा, तुझ्या मुलावर आमच्यात असे नैसर्गिक प्रेम कसे निर्माण झाले?

क्व सप्तहायनो बालः क्व महाद्रिविधारणम् । ततो नो जायते शङ्‌का व्रजनाथ तवात्मजे

सात दिवसांचा लहान मुलगा आणि एवढा मोठा डोंगर धरायची गोष्ट, हे कसे शक्य आहे? म्हणूनच, व्रजनाथा, तुझ्या मुलाबद्दल आम्हाला शंका वाटते.

श्रीनन्द उवाच - श्रूयतां मे वचो गोपा व्येतु शङ्‌का च वोऽर्भके । एनं कुमारमुद्दिश्य गर्गो मे यदुवाच ह

श्रीनंद म्हणाले: गवळ्यांनो, माझे बोलणे ऐका आणि या मुलाबद्दलची तुमची शंका दूर होऊ द्या. या मुलाबद्दल यदुवंशीय गर्ग ऋषींनी मला सांगितले आहे.

वर्णास्त्रयः किलास्यासन् गृह्णतोऽनुयुगं तनूः । शुक्लो रक्तस्तथा पीत इदानीं कृष्णतां गतः

त्याने प्रत्येक युगात वेगवेगळ्या रंगांची रूपे घेतली आहेत – पांढरा, लाल आणि पिवळा; आता तो काळा झाला आहे.

प्रागयं वसुदेवस्य क्वचित् जातः तवात्मजः । वासुदेव इति श्रीमान् अभिज्ञाः सम्प्रचक्षते

पूर्वी हा तेजस्वी मुलगा वसुदेवाचा पुत्र म्हणून जन्मला होता; आता तो तुझा मुलगा आहे. ज्ञानी लोक त्याला वासुदेव म्हणतात.

बहूनि सन्ति नामानि रूपाणि च सुतस्य ते । गुण कर्मानुरूपाणि तान्यहं वेद नो जनाः

तुझ्या मुलाची अनेक नावे आणि रूपे आहेत, त्याच्या गुण आणि कृत्यांनुसार. ती मला माहीत आहेत, पण लोकांना नाही.

एष वः श्रेय आधास्यद् गोपगोकुलनन्दनः । अनेन सर्वदुर्गाणि यूयमञ्जस्तरिष्यथ

हा गोकुळाचा आणि गवळ्यांचा आनंद तुमच्यासाठी कल्याण घेऊन येईल; त्याच्या कृपेने तुम्ही सर्व संकटे सहज पार कराल.

पुरानेन व्रजपते साधवो दस्युपीडिताः । अराजके रक्ष्यमाणा जिग्युर्दस्यून्समेधिताः

पूर्वी, व्रजपती, जेव्हा राज्य नव्हते आणि सज्जन लोक दुष्टांनी त्रस्त होते, तेव्हा त्याने त्यांना वाचवले आणि सर्वांनी मिळून दुष्टांचा पराभव केला.

य एतस्मिन् महाभागाः प्रीतिं कुर्वन्ति मानवाः । नारयोऽभिभवन्त्येतान् विष्णुपक्षानिवासुराः

जे भाग्यवान माणसं या गोष्टीवर प्रेम करतात, त्यांना दु:ख जिंकू शकत नाही; जसं विष्णूच्या आश्रयाखाली असणाऱ्यांना दैत्य जिंकू शकत नाहीत.

तस्मान् नन्द कुमारोऽयं नारायणसमो गुणैः । श्रिया कीर्त्यानुभावेन तत्कर्मसु न विस्मयः

म्हणून नंदाचा हा मुलगा गुणांनी, श्रीमंतीने, कीर्तीने आणि प्रभावाने नारायणासारखाच आहे; म्हणून त्याच्या कृत्यांमध्ये काहीच आश्चर्य नाही.

इत्यद्धा मां समादिश्य गर्गे च स्वगृहं गते । मन्ये नारायणस्यांशं कृष्णं अक्लिष्टकारिणम्

असं मला प्रत्यक्ष सांगून, गार्ग घरी परत गेला. मला वाटतं की कृष्ण हा नारायणाचा अंश आहे आणि तो सहजपणे सर्व कामं करतो.

इति नन्दवचः श्रुत्वा गर्गगीतं व्रजौकसः । दृष्टश्रुतानुभावास्ते कृष्णस्यामिततेजसः । मुदिता नन्दमानर्चुः कृष्णं च गतविस्मयाः

नंदाची वचने आणि गार्गांनी गायलेलं स्तोत्र ऐकून, व्रजवासी जे कृष्णाची अमाप तेजस्विता पाहिली आणि ऐकली होती, त्यांनी आनंदाने नंद आणि कृष्णाचं सन्मान केलं आणि त्यांना आता काहीच आश्चर्य वाटलं नाही.