युधिष्ठिर अत्यंत चिंतेत होते. त्यांनी आपल्या समोर बसलेल्या पूज्य व्यक्तीस विचारले, "माझे माता-पिता कुठे गेलेत हे मला कळत नाही. माझी आई, जिला आपल्या मृत मुलांचा शोक आहे आणि जी तपश्चर्येला समर्पित आहे, तीही कुठे गेली हे मला समजत नाही." तेव्हा, जणू समुद्र पार करून नेणारा कुशल नावाडी मार्ग दाखवतो, तसा तेजस्वी, श्रेष्ठ मुनी नारद यांनी बोलायला सुरुवात केली. नारद म्हणाले, "जसे गायी स्वतःच्या दोऱ्यांनी खांबाला बांधलेल्या असतात, तसेच सर्व प्राणीही नाव-रूपाच्या बंधनात, परमेश्वरासाठी यज्ञ व इतर कर्म करत, अडकलेले आहेत. जशी खेळणी खेळणाऱ्याच्या इच्छेवर अवलंबून एकत्र येतात किंवा वेगळी होतात, तशीच लोकांची भेट आणि वियोगही भगवंताच्या इच्छेवर अवलंबून असतात. या जगात जे तुला नित्य किंवा अनित्य वाटते, ते खरे तर तसे नाही; त्यामुळे शोक करण्यास काहीच कारण नाही, फक्त मोहातून निर्माण झालेल्या आसक्तीमुळेच दुःख होते. म्हणून, प्रिय युधिष्ठिरा, अज्ञानातून आलेली ही मनाची कमजोरी सोडून दे. 'माझ्या शिवाय हे असहाय्य, दयनीय लोक कसे जगतील?' असा विचार करणे योग्य नाही. हे शरीर पाच महाभूतांनी बनलेले आहे, ते काळ, कर्म आणि गुणांच्या अधीन आहे. जसा सापाने पकडलेला दुसऱ्याला वाचवू शकत नाही, तसा दुसऱ्याचे रक्षण आपण करू शकत नाही. हात नसलेले प्राणी हातवाल्यांना, पाय नसलेले चौपायांना, आणि सर्वत्र दुर्बल हे बलवानांचे अन्न असतात—जीवनावरच जीवन जगते. राजन्, तो परब्रह्म परमात्मा, सर्व जीवांचा आत्मा, स्वतःला स्वतः अनुभवणारा, तो आत आणि बाहेर सर्वत्र निवास करतो. त्याला, जो आपल्या मायेच्या प्रभावाने प्रकट होतो, तू पाहा. तोच परमेश्वर, जो सर्व सृष्टीचा कर्ता आणि पालनकर्ता आहे, आता काळरूपाने अवतरला आहे, देवांच्या शत्रूंचा संहार करण्यासाठी. त्याचे दैवी कार्य पूर्ण झाले आहे; आता तो उरलेले कार्य पूर्ण होईपर्यंत थांबला आहे. तोपर्यंत, तोपर्यंत तुम्ही सर्वांनी पाहत राहावे. धृतराष्ट्र, त्याचा भाऊ आणि गांधारी, स्वतःच्या पत्नीसह, हिमालयाच्या दक्षिणेकडील ऋषींच्या आश्रमात गेले आहेत. तिथे, स्वर्गीय गंगा नदीने सात ऋषींच्या आनंदासाठी स्वतःला सात प्रवाहांत विभागले, म्हणून तिला सप्तस्रोत म्हणतात. तेथे, योग्य वेळी स्नान करून, विधिपूर्वक अग्नीत आहुती देत, तो फक्त पाण्यावर जगतो, मन शांत आणि सर्व इच्छांपासून मुक्त आहे. आसन आणि श्वासावर प्रभुत्व मिळवून, सहा इंद्रिये मागे घेत, ध्यानाने रज-तमाचा नाश करून, तो शुद्ध सत्त्वगुणी झाला आहे. मन ज्ञानात विलीन करून, क्षेत्रज्ञाला आत्म्यात विलीन करून, आत्म्याला ब्रह्मात विलीन करून, जसा भांड्यातील आकाश मोठ्या आकाशात मिसळतो, तसा तो स्थित आहे. उरलेली माया आणि तिचे गुण नष्ट झाले आहेत, इंद्रिये आणि मन नियंत्रित आहेत, सर्व अन्न त्यागले आहे, तो स्तंभासारखा स्थिर आहे. ज्याने सर्व कर्मे सोडली आहेत, त्याच्या मार्गात कोणतीही अडचण येऊ नये. राजन्, आजपासून पाचव्या दिवशी, तो आपले शरीर त्यागेल आणि त्याचे शरीर राख होईल. तिच्या पतीचे शरीर अग्नीत जळताना, विश्वासू पत्नी व तिचा जावई बाहेर उभे राहतील, पतीला जळताना पाहतील. हे अद्भुत ऐकून, कुरुकुळातील वंशज, विदुराच्या मनात आनंद व दुःख यांचे मिश्र भाव निर्माण होतील आणि तो तीर्थयात्रेसाठी निघून जाईल. अशाप्रकारे सांगून, नारद आणि तुम्बुरु स्वर्गात गेले. युधिष्ठिराने त्यांच्या वचनांना मनाशी घट्ट धरले आणि आपला शोक सोडला. युधिष्ठिर विचारात पडला, "हे काय अद्भुत आहे! वासुदेव, सर्वांचा आत्मा, याच्यामध्ये व्रजवासीयांमध्ये आणि त्यांच्या मुलांमध्ये पूर्वी कधीच न झालेली प्रीती वाढत आहे." त्या व्रजभूमीत, जिथे अजिंक्य भगवान निवास करतात, तिथे माणसे आणि पशु, नैसर्गिक शत्रू असूनही, एकमेकांशी मैत्रीने राहतात; हरणे वगैरे सर्व प्राणी एकत्र निवांत वावरतात. तेथे, अद्वितीय, अनंत, सर्वज्ञ परमेश्वर, गवळ्याचा मुलगा म्हणून, कालवासरांना आणि मित्रांना शोधत, हातात अन्नाचा ग्रास धरून, बाललीला करीत होता. त्या वेळी ब्रह्मदेवाने त्याला पाहिले. ब्रह्मदेव आपल्या वाहनातून झपाट्याने खाली उतरले, जणू सुवर्णदंड फेकावा तसे पृथ्वीवर लोटांगण घातले, चारही शिरांच्या मुकुटांनी श्रीकृष्णाच्या पायांना स्पर्श केला, आणि आनंदाश्रूंनी अभिषेक केला. पुन्हा पुन्हा उठून, ब्रह्मदेव दीर्घकाळाने कृष्णाच्या पायांवर पडले, आणि पूर्वी पाहिलेल्या प्रभुत्वाची आठवण काढत बसले. मग हळूहळू उठून, डोळे पुसले, मान खाली घातली, आणि मुकुंदाकडे पाहू लागले. हात जोडून, नम्रता आणि स्थैर्याने, कापऱ्या आवाजात, अश्रूंनी भरलेल्या गळ्याने ते बोलू लागले. इतक्यात, सूतजी सांगतात, "अर्जुन द्वारकेला गेला होता, आपले नातेवाईक पाहण्यासाठी आणि श्रीकृष्णाच्या अद्भुत लीला जाणून घेण्यासाठी. अनेक महिने उलटून गेले, पण अर्जुन परतला नाही. तेव्हा, कुरुकुळातील श्रेष्ठ युधिष्ठिराने भयंकर, अपशकुनकारक लक्षणे पाहिली. त्याला काळाचा भयंकर प्रवाह जाणवला, निसर्गाचा उलटा क्रम, आणि लोकांच्या वर्तणुकीत बिघाड—सर्वत्र क्रोध, लोभ, कपट वाढलेले दिसले. व्यवहार बहुतेक वाकडे झाले, मैत्रीतही फसवणूक आली, वडील-मातांनी, मित्रांनी, भावांनी, पती-पत्नींनी भांडणे सुरू केली. या अशुभ काळात, लोभ व अधर्म वाढताना पाहून, युधिष्ठिराने आपल्या लहान भावाला बोलावले. तो म्हणाला, 'अर्जुनाला द्वारकेला पाठवले होते, नातेवाईकांना भेटण्यासाठी आणि श्रीकृष्णाच्या लीला जाणून घेण्यासाठी. आता सात महिने झाले, पण तुझा लहान भाऊ भीमसेनही परतला नाही; मला कारणच कळत नाही. दैवी ऋषीने सांगितलेला काळ आता आला आहे का, ज्या वेळी भगवंत आपली पृथ्वीवरील लीला संपवणार आहेत? कारण त्याच्या कृपेनेच आपल्याला संपत्ती, राज्य, पत्नी, प्राण, कुटुंब, प्रजा, शत्रूंवर विजय, आणि अगदी लोकही मिळाले. हे बघ, पुरुषसिंहा, सर्वत्र—आकाशात, पृथ्वीवर, शरीरात—भयंकर, अपशकुनकारक लक्षणे दिसत आहेत, जी आपल्याला भीती आणि गोंधळात टाकतात. माझे मांडी, डोळे, आणि बाहू वारंवार थरथरत आहेत, हृदय अस्थिर झाले आहे; नक्कीच काही अशुभ घडणार आहे. मादी कोल्ही, तोंडातून ज्वाला निघत, उगवत्या सूर्याला ओरडते आहे; आणि हा कुत्राही, भयभीत झाल्यासारखा माझ्याकडे रडतो आहे. प्राणी माझ्या डावीकडे आणि उजवीकडे फिरत आहेत, आणि श्रेष्ठ पुरुषा, माझे घोडेही रडताना दिसतात." अशा प्रकारे, युधिष्ठिराने आपल्या मनातील चिंता, शंका आणि काळजी आपल्या भावासमोर मांडल्या, आणि पुढील घटनांची वाट पाहू लागला.