शांबर नावाच्या राक्षसाने, तुझे अजून बालक असताना, तुला समुद्रात फेकून दिले; एक मासा तुला गिळून टाकला, आणि त्याच्या पोटातून, प्रभु, तू इथे आला आहेस, असे मायावतीने प्रद्युम्नाला सांगितले. आता, तुझ्या शक्तीने—माया, भ्रम आणि अन्य—या शांबर या भयंकर, अजेय शत्रूला, जो शेकडो मायेत पारंगत आहे, त्याचा वध कर, असे ती म्हणाली. तुझी आई, तुझ्या विरहाने, कुरारी पक्ष्यासारखी, आपल्या पिल्लाविना दुःखी झालेली, मायाळू आणि असहाय आहे; जणू वासराविना वेदना झालेली गाय. असे बोलून, मायावती, मायेत महान असलेली, तिने प्रद्युम्नाला सर्व मायांचा नाश करणारे परमज्ञान दिले. त्यानंतर, प्रद्युम्न शांबराकडे गेला आणि त्याला युद्धासाठी आव्हान दिले, अशा प्रकारे टोमणे मारले की शांबर सहन करू शकला नाही, आणि संघर्ष निर्माण झाला. प्रद्युम्नाच्या कठोर शब्दांनी, जणू सापाला पायाने मारले असावे, शांबर क्रोधाने लाल डोळे करून, गदा हातात घेऊन बाहेर पडला. शांबराने आपली गदा जोराने फिरवून, मोठ्या आवाजात, जणू वज्राचा दगडावर आदळल्यासारखा, प्रद्युम्नावर फेकली. तेव्हा प्रभु प्रद्युम्नाने, शत्रूप्रती रागाने, स्वतःची गदा फेकून, शांबराची गदा दूर केली. मग, मायेत पारंगत असलेल्या शांबराने, आकाशातून मायावी अस्त्रांचा वर्षाव प्रद्युम्नावर केला. त्या अस्त्रांच्या वर्षावाने त्रस्त होऊन, रुक्मिणीपुत्र, महान रथी प्रद्युम्न, शुद्ध तत्त्वाचा परम मंत्र उच्चारला, जो सर्व मायांचा नाश करतो. मग शांबराने शेकडो गुप्त गंधर्व, भूत, नाग आणि राक्षसांचे मंत्र वापरले, पण कृष्णपुत्राने ते सर्व दूर केले. नंतर प्रद्युम्नाने, मुकुट आणि कुंडले घालून, तेजस्वी तलवार उचलली, आणि शांबराचा तांबूस दाढी चमकत असताना, त्याचे शिर मोठ्या ताकदीने धडापासून वेगळे केले. देवांनी त्याच्यावर पुष्पवर्षा आणि स्तुती केली, आणि त्याची पत्नी मायावती, जणू दिव्य अप्सरा, त्याला आकाशातून घेऊन गेली. ते दोघे, आकाशातून, वज्रासारखे, शेकडो स्त्रियांनी भरलेल्या, राजमहालात आले. प्रद्युम्न, मेघासारखा काळा, पिवळ्या वस्त्रात, लांब हात, तांबूस डोळे, सुंदर चेहरा आणि सौम्य हास्य, कमलमुख, निळ्या कुरळ्या केसांनी सजलेला, असा दिसताच, स्त्रिया त्याला कृष्ण समजून लाजून इकडे-तिकडे लपल्या. हळूहळू, किंचित लाजत, त्या स्त्रिया आनंदाने पुढे आल्या, आणि त्यांच्या मध्ये असलेल्या या अनमोल रत्नावर आश्चर्य व्यक्त केले. त्या वेळी वैदर्भी, काळ्या डोळ्यांची, मधुर बोलणारी, तिला तिचा हरवलेला पुत्र आठवला, आणि तिच्या छातीवर ममतेने ओल आली. ती विचार करू लागली—हा पुरुषरत्न, कमलनेत्र, कोण आहे? कुणाचा पुत्र आहे? कुणाच्या गर्भात वाढला? ही स्त्री कोण आहे, जिला तो मिळाला? माझा पुत्र जन्मगृहातून हरवला, हा त्याच वयाचा आणि स्वरूपाचा आहे—तो कुठे तरी जगत असेल, तर कुठे असेल? हा शारंगधारी कृष्णासारखा, रूप, अंग, चाल, आवाज, हास्य, दृष्टि—यात इतका साम्य कसा? नक्कीच, हा तोच बालक आहे, जो मी गर्भात वाढवला. माझा डावा हात ममतेने थरथरत आहे, आणि त्याच्याबद्दल प्रेम वाढत आहे. वैदर्भी असे विचार करत असताना, देवकीपुत्र, तेजस्वी कृष्ण, देवकी आणि वसुदेव यांच्यासह, महालात आले. सर्व काही जाणूनही, जनार्दन मौन राहिला; नारदाने संपूर्ण कथा सांगितली, शांबराचा वधही. ही अद्भुत कथा ऐकून, कृष्णाच्या अंतःपुरातील स्त्रिया आनंदित झाल्या, आणि अनेक वर्षांनी हरवलेला प्रद्युम्न, जणू मृतातून परत आला, असे स्वागत केले. देवकी, वसुदेव, कृष्ण, बलराम आणि त्यांच्या पत्नी, तसेच रुक्मिणी, सर्वांनी त्या दंपतीला प्रेमाने मिठी मारली. हरवलेला प्रद्युम्न परत आला, हे ऐकून द्वारकावासीयांनी 'अरे! बालक जणू मृतातून परत आला—भाग्याने!' असे exclaimed केले. त्या बालकाला, आईंनी वारंवार, आपल्या प्रभु आणि पित्याप्रमाणे, प्रेमाने पूजले; त्याचे प्रेम रोज वाढत गेले—हे काही आश्चर्य नाही, कारण लक्ष्मीच्या निवासाच्या प्रतिबिंबात, इच्छा आणि प्रेमाच्या क्षेत्रात, सद्गुण नसलेल्या इतरांनी काय करायचे? या प्रकारे, श्रीमद्भागवतातील दशम स्कंध, द्वितीय भागातील पंचपंचाशितम अध्याय, 'प्रद्युम्न जन्मवृत्तांत', समाप्त झाला. पुढील अध्याय सुरू होतो. श्री शुक म्हणाले: सत्राजित, एक महान सूर्यभक्त, सूर्यदेवाचा मित्र, त्याने एक अपराध केला, आणि त्याची स्वतःची कन्या कृष्णाला दिली, तसेच स्यमंतक मणीही स्वतः दिला. राजा विचारतो: सत्राजितने कृष्णाशी काय अपराध केला, हे ब्राह्मण? त्याला स्यमंतक मणी कुठून मिळाला? त्याने आपली कन्या हरिला का दिली? श्री शुक म्हणाले: सत्राजित सूर्यदेवाचा भक्त आणि मित्र होता; सूर्यदेव प्रसन्न होऊन, त्याला स्यमंतक मणी दिला. तो मणी गळ्यात घालून, सूर्याप्रमाणे तेजस्वी, सत्राजित द्वारकेत आला, आणि त्या चमकामुळे, लोकांनी त्याला ओळखले नाही. दूरून त्याला पाहून, लोक त्या तेजाने चकित होऊन, भगवंताला (जो फासे खेळत होता) सांगितले—त्यांना वाटले, सूर्यदेव स्वतः आले आहेत. 'नारायण, शंख, चक्र, गदा धारण करणारा, दामोदर, कमलनेत्र, गोविंदा, यादवांचा आनंद! प्रभु, सूर्यदेव आले आहेत, तुझ्या दर्शनासाठी, त्यांच्या तीव्र किरणांनी लोकांचे दृष्टीहरण केले आहे.' 'नक्कीच, देवश्रेष्ठ तुझ्या मार्गाचा शोध घेतात, तीन लोकांत; तू यादवांमध्ये लपला आहेस, हे जाणून, आज अजन्मा प्रभु तुझ्या दर्शनासाठी आला आहे.' श्री शुक म्हणाले: मुलांच्या या शब्दांवर, कमलनेत्र कृष्ण हसला आणि म्हणाला, 'तो सूर्यदेव नाही, तो सत्राजित आहे, मणीच्या तेजाने उजळला आहे.' सत्राजित आपला भव्य, शुभ सजलेला घरात गेला, आणि ब्राह्मणांनी विधिपूर्वक स्थापित केलेल्या देवालयात मणी ठेवला. प्रत्येक दिवशी, तो मणी आठ भार सोन्याचे उत्पन्न करतो; जिथे मणीची पूजा होते, तिथे दुष्काळ, आपत्ती, सर्पदोष, रोग, आणि दुर्भाग्य येत नाही. ही कथा अशा प्रकारे पुढे सरते—प्रद्युम्नाचा जन्म, शांबराचा वध, द्वारकेत पुनर्मिलन, आणि सत्राजित व स्यमंतक मणीची कथा, श्रीमद्भागवतातील या अध्यायात सांगितली आहे.