श्रीशुकदेवांनी सांगितले, “हे राजन, मी तुला एक प्राचीन कथा सांगणार आहे. या कथेला फक्त ऐकले तरी पापांचा नाश होतो. तुंगभद्रेच्या काठावर एक सुंदर नगरी होती. त्या नगरीत चारही वर्णांचे लोक आपापल्या धर्मानुसार सत्य आणि सदाचाराने वागत असत. त्या नगरीत आत्मदेव नावाचा एक ब्राह्मण राहत होता. तो वेद, श्रुती आणि स्मृती यांचा पूर्ण अभ्यासू होता, जणू दुसरा सूर्यच. हा आत्मदेव धनाढ्य असला तरी त्याच्या जीवनात एक मोठी उणीव होती—त्याला संतान नव्हते. त्याची पत्नी धुंधुली नावाची, देखणी, कुलीन, वचनाला कायमची, पण व्यवहारात आसक्त, कंजूष, बोलघेवडी, घरकामात तरबेज आणि भांडकुदळ स्वभावाची होती. दोघेही प्रेमाने संसार करत होते, ऐश्वर्य आणि सुखभोग मिळत होते, पण त्यांच्या घरी समाधान मात्र नव्हते. पुढे संतानप्राप्तीसाठी त्यांनी धर्मकर्म, दानधर्म सुरू केला—गायी, जमीन, सुवर्ण, वस्त्रे गरजूंना द्यायला लागले. त्यासाठी त्यांनी अर्धे धन धर्मकार्यात खर्च केले, पण तरीही त्यांना ना मुलगा झाला, ना मुलगी. त्यामुळे त्यांच्या मनात खूप चिंता निर्माण झाली. एके दिवशी, हा दु:खी ब्राह्मण घर सोडून वनात गेला. दुपारी तहान लागल्यामुळे तो एका तळ्याजवळ गेला, पाणी प्याला आणि संतान नसल्याच्या दुःखाने कृश झालेला तिथेच बसला. थोड्याच वेळात तिथे एक संन्यासी आला. ब्राह्मण त्याच्याकडे गेला, पायांवर वाकून उभा राहिला आणि खोल श्वास घेत राहिला. संन्यासीने विचारले, “ब्राह्मण, तू का रडतोस? ही चिंता कशामुळे? लवकर सांग.” ब्राह्मण म्हणाला, “महाराज, पूर्वजन्मीच्या पापाने साचलेले हे दुःख मी काय सांगू? माझ्या पितरांना गार पाणी मिळत नाही, त्यांना गरम पाणी प्यावे लागते. देव आणि द्विज माझ्या श्राद्धाचा स्वीकार करत नाहीत. संतान नसल्याच्या दुःखाने मी प्राणत्याग करण्यासाठी येथे आलो आहे. संतानाशिवाय जीवन, घर, संपत्ती, वंश—या सगळ्याला धिक्कार आहे. मी ज्या गायीला पाळतो, तीही वांझ आहे; मी लावलेले झाडही फळ देत नाही. घरात येणारे फळ लगेच नाश पावते. अशा दुर्दैवी, संतानहीन अवस्थेत मला जगण्यात अर्थ नाही.” असे म्हणून तो ब्राह्मण जोरजोराने रडू लागला. हे पाहून त्या संन्याशाच्या अंतःकरणात दया उत्पन्न झाली. योगबळाने आणि भाळावरच्या अक्षरांच्या माळेमुळे सर्व जाणणारा तो संन्यासी ब्राह्मणाला म्हणाला, “संतानाची आसक्ती म्हणजे अज्ञान आहे; कर्माचा प्रवाह फार बलवान असतो. विवेक प्राप्त करून संसाराची इच्छा सोड. ब्राह्मण, आज मी तुझ्या भाग्याचे दर्शन केले—सात जन्मांपर्यंत तुला पुत्रप्राप्ती होणार नाही. पूर्वी सगर राजानेही संतानासाठी दुःख भोगले. म्हणून आता कुलाची आशा सोड; संन्यासातच खरे समाधान आहे.” तेव्हा ब्राह्मण म्हणाला, “मला विवेक नको; मला जबरदस्तीने का होईना, पुत्र हवा आहे, नाहीतर मी इथेच प्राण सोडीन. संतानाशिवाय संन्यास कोरडा आहे; घरात मुले, नातवंडे असली की संसारात आनंद असतो.” ब्राह्मणाचा हट्ट पाहून त्या तपस्व्याने सांगितले, “चित्रकेतुलाही भाग्यरेषा पुसून पुत्रासाठी दुःख भोगावे लागले. प्रयत्न जेव्हा भाग्याच्या विरोधात असतात, तेव्हा यश मिळत नाही. तरीही तुझा हट्ट पाहता, मी काय सांगू?” अखेर संन्यासीने एक फळ दिले आणि म्हणाला, “हे फळ तुझ्या पत्नीला दे; मग तुम्हाला पुत्र होईल. पण तिने एक वर्ष सत्य, शुद्धता, दया, दान आणि दिवसातून एकदाच भोजन हे व्रत पाळावे. त्यामुळे पुत्र अत्यंत शुद्ध होईल.” असे सांगून योगी निघून गेला. ब्राह्मण घरी परतला, फळ पत्नीच्या हाती दिले आणि स्वतः कुठेतरी गेला. धुंधुली, मनाने कुटिल, मैत्रिणींसमोर रडू लागली, “माझ्यावर मोठी चिंता आली आहे; हे फळ मी खाणार नाही. हे खाल्ले तर गर्भ राहील, पोट वाढेल; कमी खाल्ले तर शक्ती राहणार नाही—घरकाम कसे सांभाळू? नशीबाने एखादा कर वसूल करणारा आला तर गरोदर स्त्री कशी वाचेल? गर्भ पोपटासारखा राहिला तर पोटातून कसा काढू? गर्भ उलट्या बाजूने आला तर मी मरेन; प्रसूतीचे दुःख भयंकर असते, मी इतकी नाजूक, ते कसे सहन करणार? मी मंदगतीने वागले तर माझी सौत सर्व काही काढून घेईल; सत्य, शुद्धता वगैरे व्रत पाळणे फार कठीण वाटते. मूल वाढवणे, त्याची काळजी घेणे यातही त्रास आहे; प्रसूतीच्या वेळीही स्त्रीला दुःखच आहे. माझ्या मते, वांझ किंवा विधवा स्त्रीच सुखी असते.” अशा चुकत्या विचारांनी तिने फळ खाल्ले नाही. पतीने विचारले तेव्हा ती म्हणाली, “मी खाल्ले, मी खाल्ले.” एकदा तिची लहान बहीण घरी आली. तिच्या उपस्थितीत धुंधुलीने सगळे सांगितले, “माझ्यावर मोठे संकट आले आहे, बहिणी.” ती म्हणाली, “मी गरोदर आहे; मूल झाल्यावर तुला देईन. तोवर तू घरी गरोदर असल्याचा बहाणा कर, सुखात रहा; माझ्या नवऱ्याला थोडे धन दे, तो मुलगा देईल. लोक म्हणतील, मूल सहा महिन्यांचे असताना मरण पावले; मी रोज तुझ्या घरी येऊन मुलाला वाढवीन.” अशा प्रकारे या दांपत्याच्या जीवनात, संतानाच्या अपेक्षेने व त्याच्या मागे लागलेल्या चिंतेने, त्यांच्या घरात नवे वळण आले.