गोप्यांनी कृष्णाचा माग घेतला, त्यांच्या मनात कृष्णाच्या पायांच्या स्पर्शाने पावडर झालेल्या वनातील वेलींना आणि झाडांना किती भाग्य लाभले आहे, हे विचारले. त्या वेलींवर गोविंदाच्या कमळपादांचा पराग पडतो, ज्याला ब्रह्मा, शिव आणि लक्ष्मी देवी स्वतःच्या शिरावर ठेवतात, त्यांच्या सर्वोच्च कल्याणासाठी. गोप्या कृष्णाच्या आणि त्याच्या प्रियेकाच्या पायांचे ठसे पाहत, त्या ठशांमध्ये खोलवर दडलेली वेदना अनुभवतात. कृष्णाने सर्व गोप्यांमध्ये फक्त तिला निवडून तिच्या ओठांचा गुप्त आनंद घेतला, असे त्यांना वाटते. तिचे पाय पुढे दिसत नाहीत; नक्कीच, गवत आणि कोंब यांच्या स्पर्शाने तिच्या नाजूक पायांना वेदना झाली असावी, म्हणून तिच्या प्रियकराने तिला उचलून घेतले. गोप्या म्हणतात, "पहा, इथे पायांचे ठसे अधिक खोल आहेत—प्रेमाच्या ओझ्याने कृष्णाने आपल्या प्रियेला उचलून घेतले आहे. इथे, त्या महान आत्म्याने फुलं तोडण्यासाठी आपल्या प्रियेचा जमिनीवर ठेवला." त्याने तिच्यासाठी फुलं तोडली, प्रत्येक पावलावर त्याच्या पायांचे ठसे स्पष्ट दिसतात. इथे, एका प्रियकराने आपल्या प्रियेचे केस मांडले; नक्कीच, ती इथे बसली असताना त्याने तिच्या केसांना सजवले. कृष्ण स्वतःमध्ये पूर्ण आणि आत्मसंतुष्ट असला तरी, त्याने तिच्यासोबत रमण करून प्रेमिकांच्या दीनतेचा आणि स्त्रियांच्या चंचलतेचा अनुभव दिला. गोप्या हे सर्व पाहत, गोंधळलेल्या अवस्थेत, वनात भटकत राहिल्या; ज्याला कृष्णाने इतर गोप्यांना सोडून फक्त तिला घेऊन गेला, ती गोपी—तिने स्वतःला सर्व स्त्रियांमध्ये श्रेष्ठ मानले: "इतर गोप्या कृष्णाला इच्छित असतानाही, माझा प्रियकर आता मला पूजतो." वनात एका जागी पोहोचल्यावर, अभिमानाने तिने कृष्णाला सांगितले: "मी पुढे चालू शकत नाही; तू मला जिथे तुझ्या मनाचा हेतू आहे तिथे घेऊन जा." कृष्णाने तिला सांगितले, "माझ्या खांद्यावर चढ," पण त्याच क्षणी कृष्ण अदृश्य झाला आणि ती वधू शोकात राहिली. ती म्हणाली, "अरे देवा, प्रियकर, सर्वाधिक प्रिय! तू कुठे आहेस, तू कुठे आहेस, शक्तिशाली बाहूंवाला? ओ मित्रा, तुझ्या दीन सेविकेला दर्शन दे!" शुकदेव म्हणतात: कृष्णाचा मार्ग शोधताना, गोप्यांना माहित नव्हते की कृष्ण कुठे गेला आहे. त्यांनी आपल्या मित्राला, जो विरहाने गोंधळलेला आणि दुःखी होता, शोधून काढले. त्याच्या अभिमानाची कथा, माधवाच्या प्रतिसादाची आणि तिच्या दुर्दैवामुळे झालेल्या अपमानाची ऐकून, गोप्यांना मोठे आश्चर्य वाटले. मग त्या वनात प्रवेश केल्यात, जेव्हा पर्यंत चंद्रप्रकाश दिसत होता; पण अंधार पडल्यावर त्या स्त्रिया परतल्या. त्यांच्या मनात कृष्णच, बोलण्यात कृष्णच, कृतीत कृष्णच, आणि संपूर्ण आत्मा कृष्णाला समर्पित; त्या फक्त कृष्णाचे गुण गात होत्या, आणि त्यांना स्वतःच्या घराची आठवणही झाली नाही. पुन्हा यमुनेच्या तीरावर आल्या, कृष्णाच्या विचारात मग्न, एकत्र जमून, त्याच्या आगमनाची वाट पाहत, त्यांनी कृष्णाचे गुणगान केले. मग, राजन, रागाने, त्यांनी आपल्या तोंडातून अग्नी आणि वायू सोडले, जणू पृथ्वीला निर्जन करण्यासाठी, युगाच्या समाप्तीच्या समयी सम्वर्तक अग्नीप्रमाणे. त्या झाडांना राख होताना पाहून, ब्रह्मा आला आणि बार्हिष्मतच्या पुत्रांना शहाणपणाने शांत केले. मग, उरलेल्या झाडांनी, भयभीत होऊन, ब्रह्माच्या आज्ञेप्रमाणे, आपली कन्या प्रचेतांना दिली. ब्रह्माच्या आज्ञेने त्यांनी मारिषाला स्वीकारले, जिच्या मोठ्या अपराधामुळे प्रजापती जन्माला आला. चाक्षुष मन्वंतराच्या अंतरालात, सृष्टीच्या प्रारंभाला, कालाच्या प्रवाहात, दक्षाने, नियतीच्या प्रेरणेने, इच्छित प्रजांची निर्मिती केली. जन्मावेळीच सर्व तेजस्वींना आपल्या तेजाने झाकून, दक्षाने आपल्या कौशल्याने 'दक्ष' हे नाव मिळवले, कारण त्याच्या कर्मामुळे तो समर्थ मानला गेला. ज्याचा आरंभ नाही, त्याने दक्षाला प्रजांची निर्मिती आणि संरक्षणासाठी नियुक्त केले, आणि त्याला व इतरांना सर्व प्राण्यांचे अधिपती बनवले. गोप्या म्हणतात: व्रजाचा उत्कर्ष तुझ्या जन्मामुळे अधिक झाला आहे; लक्ष्मी नेहमी इथे वास करते. प्रियकरा, तुझे भक्त सर्व दिशांत दिसू देत; ज्यांचे जीवन तुझ्यावर अवलंबून आहे, ते तुला शोधतात. हे श्रेष्ठ, शरद रात्रीत तुझी नजर कमळाच्या हृदयाची शोभा चोरते. प्रेमाच्या अधिपती, आम्ही तुझे निःशुल्क सेवक; वरदाते, तू आम्हाला इथे मारणे योग्य आहे का? पाण्यातील विष, नागरूप राक्षस, वादळ, वीज, अग्नी, पर्जन्यपुत्र, आणि सर्वत्र संकटांपासून, हे परमेश्वरा, तू आम्हाला वारंवार वाचवले आहेस. तू केवळ गोप्यांचा आनंद नाहीस; तू सर्व जीवांचा अंतरात्मा आहेस. ब्रह्माने जगाच्या रक्षणासाठी विनंती केल्यावर, मित्रा, तू सात्वत कुळात प्रकट झाला. हे वृष्ण्यांमध्ये श्रेष्ठ, तुझ्या पायांनी शरण आलेल्यांना संसाराच्या भयातून मुक्त केले आहे. प्रियकरा, तुझे कमळहस्त, जे इच्छित वस्तू देतात, आमच्या शिरावर ठेव. हे वीर, व्रजाचे दुःख दूर करणारा, तुझ्या हास्याने तुझ्या लोकांचा गर्व नष्ट होतो; मित्रा, आम्हाला तुझे सेवक मान, तुझा सुंदर कमळासारखा चेहरा दाखव. पाप नष्ट करणारा, गवत खाणाऱ्यांच्या मागे चालणारा, लक्ष्मीचा निवास, तुझे कमळपाद नागाच्या फण्यांनी अर्पण केले; ते आमच्या छातीवर ठेव आणि आमच्या हृदयातील वेदना दूर कर. मधुर वाणी, मोहक शब्द, आणि मनाला आनंद देणारे ज्ञान, हे कमळनयन, तू आम्हाला मोहात पाडतोस; हे वीर, तुझ्या ओठांचा अमृत आम्हाला मिळू दे. तुझ्या कथा, दु:खी लोकांसाठी जीवन; कवींनी स्तुत्य, पाप नष्ट करणारे. ऐकले तर शुभ आणि संपत्ती मिळते; पृथ्वीवर त्या पसरवणारे खरे उदार आहेत. प्रियकरा, तुझे हास्य, प्रेमयुक्त दृष्टि, खेळ आणि ध्यान शुभ आहेत. हृदयाला स्पर्शणाऱ्या गुप्त गोष्टी, हे मोहक, आमच्या मनात गोंधळ निर्माण करतात. जेव्हा तू व्रजातून गायी चरायला जातोस, हे प्रभू, तुझे कमळपाद दगड, गवत, कोंबांवर पडतात; आमचे मन, तुझ्या विरहाने पीडित, तुझ्या मागे लागते, प्रियकरा. दिवसाच्या शेवटी, निळ्या केसांनी, वनफुलांचे तोंड घेऊन, ढगांच्या धुळीत झाकलेला, वारंवार प्रकट होतोस; हे वीर, तू आमच्या हृदयात प्रेम जागवतोस. तुझे कमळपाद, जे नमणाऱ्यांना इच्छित वस्तू देतात, लक्ष्मीने पूजले, भूमीचे अलंकार, संकटात ध्यान करण्यास योग्य, आणि शांती देतात; प्रियकरा, ते आमच्या छातीवर ठेव आणि वेदना दूर कर. तुझे ओठ, मधुर बासरीने स्पर्शलेले, प्रेम वाढवतात, दुःख नष्ट करतात, आणि सर्व अन्य वासना विसरायला लावतात; हे वीर, तुझ्या ओठांचा अमृत दे. जेव्हा तू वनात दिवसाच्या वेळेस भटकतोस, जे तुला पाहू शकत नाहीत, त्यांच्यासाठी एक क्षण युगासारखा होतो; तुझे कुरळे केस आणि सुंदर चेहरा, ज्यांना मंद दृष्टी आहे, त्यांच्या डोळ्यांच्या पापण्यांनी झाकलेले राहतात. पती, पुत्र, कुटुंब, भाऊ, आणि नातेवाईक सोडून, आम्ही शेवटच्या, तुझ्याकडे आलो आहोत, हे अच्युत. तुझ्या मार्गाची माहिती असून, तुझ्या गाण्याने मोहित, कोणती स्त्री रात्री घरी परत जाईल? गुप्त संभाषण, हृदयात उगवणारे प्रेम, तुझे हसरे तोंड, प्रेमयुक्त दृष्टि, आणि तुझ्या विस्तीर्ण छातीची शोभा, हे लक्ष्मीचे निवासस्थान, वारंवार आमच्या मनात लालसा आणि गोंधळ निर्माण करतात. ही कथा कृष्णाच्या आणि गोप्यांच्या प्रेमाच्या, भक्तीच्या आणि विरहाच्या अद्वितीय अनुभूतीची आहे; त्यांच्या भावनांनी आणि कृष्णाच्या लीलेने व्रजभूमीत प्रेमाचा दिव्य रंग फुलला.