शुकदेव ऋषी म्हणाले, “भगवान श्रीकृष्णांनी गोपांना, विशेषतः नंद आणि इतरांना, इंद्राचा गर्व मोडण्यासाठी आणि त्यांना योग्य मार्ग दाखवण्यासाठी जे शब्द सांगितले, ते ऐकून सर्वांनी त्यांना अत्यंत योग्य समजले. श्रीकृष्णांनी जसे सांगितले होते, तसेच सर्वांनी केले—ब्राह्मणांकडून मंगलाशिर्वाद घेतले, आणि जे काही द्रव्य होते ते पर्वत व ब्राह्मण यांना समर्पित केले. त्यांनी योग्य रीतीने सर्व दान केले, गायींना ज्वारीचे दाणे आदराने दिले, आणि गायींना पुढे करून सर्वांनी पर्वताची प्रदक्षिणा केली. बैलजोडीने सजवलेल्या रथांवर स्त्रिया चढल्या, त्या स्त्रिया कृष्णाच्या लीलांचे गाणे गात होत्या, आणि पुण्यशाली ब्राह्मणांचे आशीर्वाद घेत होत्या. कृष्णाने ग्वालांना विश्वास वाटावा म्हणून दुसरा रूप घेतले, आणि मोठ्या रूपात प्रकट होऊन, ‘मीच हा पर्वत आहे’ असे घोषित केले, आणि भरपूर नैवेद्य स्वीकारला. मग कृष्ण आणि व्रजवासी सर्वांनी त्या पर्वताला आत्म्याने आत्म्यासच नमस्कार केला, आणि म्हणाले, ‘पहा, हा पर्वत साकार रूपात प्रकट झाला आहे आणि त्याने आम्हांवर कृपा केली आहे.’ तो पर्वत इच्छेनुसार अनेक रूपे धारण करतो, वनात वास करतो, आणि जे त्याचा अवमान करतात त्यांचा नाश करतो. म्हणून आम्ही त्याला, आमच्या आणि आमच्या गायींच्या रक्षणासाठी, नमस्कार करतो. अशा प्रकारे वासुदेवाच्या प्रेरणेने, सर्व गोप, कृष्णासह, पर्वत, गायी, ब्राह्मण, आणि यज्ञ यांची योग्य पूजा करून, पुन्हा व्रजात परतले. या प्रकारे श्रीमद्भागवत महापुराणाच्या दशम स्कंधातील चोवीसवा अध्याय समाप्त झाला. यानंतर, भगवान कपिल म्हणाले, “जेव्हा तू मला—सर्वांच्या हृदयात वास करणाऱ्या, स्वयंप्रकाश स्वरूप असलेल्या आत्म्याला—स्वतःच्या आत्म्यातून जाणशील, तेव्हा तू दुःख व भीती यांपासून मुक्त होशील. आई, मी तुला हे आत्मविद्या सांगतो, जी सर्व कर्मांना शांती देते; या ज्ञानाने तू भीतीच्या समुद्रातून पार जाशील.” मैत्रेय ऋषी सांगतात, कपिलमुनींनी असे उपदेश केल्यावर, तिने त्यांची प्रदक्षिणा केली आणि वनात गेली. तिने मौन व्रत घेतले, केवळ आत्म्यावर अवलंबून राहून, कोणत्याही आसक्तीशिवाय, अग्निहीन आणि घराशिवाय पृथ्वीवर भटकू लागली. तिचे मन प्रकट आणि अप्रकट या दोन्हींच्या पलीकडील ब्रह्मात एकाग्र झाले होते; ती गुणातीत असूनही गुणस्वरूप दिसणाऱ्या, एकनिष्ठ भक्तीने साक्षात्कार होणाऱ्या ब्रह्मात विलीन झाली. अहंकार आणि ममत्व यांपासून मुक्त, द्वंद्वाच्या पलीकडे, सर्वत्र समदृष्टीने, स्वतःच्या आत्म्याला पाहणारी, अंतःकरणात शांत, स्थिर चित्त असलेली, लाटांविना शांत समुद्रासारखी ती झाली. वासुदेव—सर्वज्ञ, सर्वांचा अंतर्यामी—यांच्यात ती परमानंदाने स्वतःचे स्वरूप ओळखून बंधनातून मुक्त झाली. तिने सर्व प्राण्यांमध्ये परमात्म्याला आणि स्वतःमध्ये सर्व प्राणी परमात्म्यात असल्याचे अनुभवलं. इच्छा व द्वेष यांपासून मुक्त, सर्वत्र समभाव असलेली, भगवंताची भक्ती असलेली ती भगवत्प्रेमी झाली. तिला भगवानचे तेजस्वी रूप दिसले—मस्तकावर मुकुट, हातात शंख, चक्र, गदा, पद्म, गळ्यात हार, दंड, कंकण, पैंजण, कमरपट्टा, आणि उत्तम रत्नांनी अलंकृत; कंठीवर कौस्तुभमणी, सिंहासारखे खांदे, अपराजित तेज असलेले रूप, जणू निष्कलंक पारस. तीन रेषांनी अंकित असलेले उदर, श्वसनाच्या गतीने हलणारे, जणू विश्वच त्या नाभीच्या गतीत खेचले आणि सोडले जाते. काळ्या कंबरेवर सोनेरी कमरपट्टा असलेले पिवळे वस्त्र, सुंदर जांघा, गुडघे, पिंडऱ्या, आणि तेजस्वी कमलासारखे पाय, त्यांच्या नखातून प्रकाश फूटतो, जो अंतरातील अज्ञान दूर करतो. “हे गुरु, आपल्या पायांचे दर्शन द्या—जे अज्ञानाचा अंधकार दूर करू इच्छिणाऱ्यांसाठी मार्ग आहेत,” अशी प्रार्थना तिने केली. हे रूप ज्यांना आत्मशुद्धी हवी आहे त्यांनी ध्यान करावे, आणि ज्यांना आपले कर्तव्य करताना निर्भयता हवी आहे त्यांनी त्याची भक्ती करावी. भक्तीनेच तू प्राप्त होतोस, शरीरधारकांसाठी तू दुर्गम आहेस; स्वतःच्या आत्म्याचे अधिपत्यही तुझ्या भक्तीने मिळणाऱ्या परमपदापेक्षा तुच्छ आहे. जो तुझी भक्ती करतो, त्याला अन्य काही हवे असावे का? मृत्यूही त्याच्याजवळ येत नाही, जरी तो संपूर्ण विश्वाचा नाश करतो. भगवद्भक्तांच्या सहवासाचा अर्धक्षणही स्वर्ग किंवा मुक्तीपेक्षा श्रेष्ठ आहे. म्हणून, हे पापरहित, आम्हांला तुझ्या पावन कीर्तीने अंतर्बाह्य स्नान करून पवित्र, सर्व प्राण्यांवर दयाळू अशा भक्तांचा संग लाभो—हीच तुझी कृपा आहे. ज्याचे मन बाह्य विषयांनी विचलित होत नाही, अज्ञानाच्या गुहेत जात नाही, भक्ती व योगाने शुद्ध झाले आहे, तोच तुझ्या मार्गाचे दर्शन करतो. ज्यात हे विश्व प्रकट होते, ज्यामुळे ते प्रकाशित होते—तीच सत्यता, परमब्रह्म, व्यापक प्रकाश, आकाशासारखी व्यापक आहे. तूच या मायाशक्तीने हे विविधरूप विश्व निर्माण केलेस, पोसलेस, पुन्हा विलीन केलेस, स्वतः मात्र बदलत नाहीस; भेदाची अनुभूती ही मनाच्या चंचलतेमुळे आहे—हे प्रभो, आम्ही तुला स्वयंसिद्ध मानतो. श्रद्धेने योगी विविध कर्मकांडांनी तुझेच पूजन करतात; तू सर्व प्राण्यांत, इंद्रियांत, मनात वास करतोस—असे वेद आणि तंत्र जाणणारे तुझ्या स्वरूपाचे ज्ञान करतात. तूच आदिपुरुष आहेस, तुझ्या अव्यक्त शक्तीने सत्त्व, रज, तम या गुणांची विभागणी केलीस; तुझ्यापासूनच अहंकार, आकाश, वायू, अग्नी, जल, पृथ्वी, देव, ऋषी, सर्व जीव जन्मले. स्वतःच्या शक्तीने या सृष्टीत प्रवेश करून, तू चार प्रकारच्या देहात आत्म्याचा अंश म्हणून वास करतोस; म्हणून ज्ञानी लोक तुझ्या या अंतर्निहित पुरुषाला, जो इंद्रियांच्या आस्वादाचा आस्वादक आहे, ओळखतात. तू काळाच्या वेगवान रथासारखा सर्व जगांना अमोघ शक्तीने ओढतोस; पंचमहाभूत जणू मेघासारखे, आणि तू वारा—कोणालाही न थांबणारा. लोक कर्माच्या विचारात मग्न होऊन, इंद्रियांच्या विषयांची लालसा करतात, आणि तू, सदैव जागरूक, त्यांना अचानक पकडतोस, जणू सापाने उंदीर गिळावा, हे मृत्यूस्वरूप प्रभो. कोण बुद्धिमान तुझ्या पादकमलांचा त्याग करील, जे की कीर्ती व नम्रतेचे आश्रयस्थान आहे? भीतीने चौदा मनु आणि आमचे पूर्वजही तुझे पूजन करतात, कारण त्यांना आपल्या स्थानाचा नाश व्हायची भीती असते. म्हणून, हे ब्रह्मन्, परब्रह्म, तुझ्याच चरणी ज्ञानी लोक आश्रय घेतात; जेव्हा विश्वावर रुद्राची भीती येते, तेव्हा तूच निर्भयतेचे निवासस्थान आहेस. हे राजपुत्रांनो, म्हणून, शुद्ध राहून, आपले कर्तव्य पार पाडा, आणि सर्व इच्छा भगवंताला अर्पण करत राहा—तुमच्यावर सर्व मंगल होवो.” अशा प्रकारे, या अध्यायात श्रीकृष्णाचे लीला, कपिलमुनींचा उपदेश, भक्तीचे महत्त्व, आणि भगवंताच्या दिव्य स्वरूपाचे वर्णन अत्यंत गूढ, सुंदर आणि भक्तिभावाने सांगितले आहे.