धर्मदेव पृथ्वीला विचारतात, "हे माता, तू दुःखी आहेस का? स्त्रिया आणि लहान मुले जे पृथ्वीवर असुरक्षित आहेत, क्रूर पुरुषांच्या हातून त्रस्त आहेत, त्यासाठी का तू शोक करतेस? किंवा ब्राह्मण वर्गात देवीच्या पवित्र वाणीचे भ्रष्ट होणे, अथवा धर्महीन राजांमुळे कुलीन घराण्यांचा पतन, यासाठी का तुझा शोक आहे?" "कलीच्या प्रभावाखाली क्षत्रिय वंशांची हानी, किंवा त्यांनी नष्ट केलेल्या राज्यांबद्दल, किंवा लोक जे अन्न, पाणी, निवारा, स्नानासाठी भटकत आहेत, त्यांचे जीवन उद्ध्वस्त झाले आहे, त्यासाठी का तू दुःखी आहेस?" "हे माता, तू हरि—ज्यांनी पृथ्वीचा भार कमी करण्यासाठी अवतार घेतला, आणि अनेक अद्भुत कर्म केले—त्यांच्या जाण्यामुळे, आणि तुझ्या मुक्तीला विलंब झाला, त्याच्या आठवणीने शोक करतेस का?" "पृथ्वी, तुझ्या दुःखाचा मूळ काय आहे, हे सांग. देवांनी पूजिलेल्या तुझ्या सौभाग्याचा नाश, सर्वात बलवान काळाच्या हातून झाला आहे का?" पृथ्वी उत्तर देते, "हे धर्म, तू विचारलेल्या सर्व गोष्टी तुला माहिती आहेत; तूच तो आधार आहेस, ज्यामुळे जगात सुखाचा प्रसार होतो." "सत्य, पवित्रता, करुणा, क्षमा, त्याग, समाधान, साधेपणा, शांती, आत्मसंयम, तप, समत्व, सहनशीलता, विरक्ती, आणि विद्या—" "ज्ञान, वैराग्य, प्रभुत्व, शौर्य, तेज, बल, स्मरणशक्ती, स्वतंत्रता, कौशल्य, सौंदर्य, धैर्य, आणि सौम्यता—" "साहस, नम्रता, सदाचार, सहनशीलता, उत्साह, बल, समृद्धी, गहनता, स्थिरता, श्रद्धा, कीर्ती, सन्मान, आणि अहंभावाचा अभाव—" "हे धर्म, या आणि इतर महान गुण नेहमीच तुझ्यात वसतात; जे महानता इच्छितात, ते हे गुण तुझ्यात शोधतात, कारण ते कधीच तुझ्यात कमी होत नाहीत." "म्हणून मी आज जगासाठी शोक करते, कारण श्रीनिवासाचा—सर्व गुणांचा पात्र—त्याचा सान्निध्य हरवला आहे, आणि कलीच्या पापी दृष्टीने जग त्रस्त झाले आहे." "मी स्वतःसाठी, तुझ्यासाठी—सर्वश्रेष्ठ शासकासाठी—देव, पितृ, ऋषी, सर्व सद्गुणी, आणि समाजातील सर्व वर्ग व आश्रमांसाठी शोक करते." "ब्रह्मा आणि इतर, केवळ प्रभूच्या एका कटाक्षासाठी, कठोर तप करतात; पण ती श्रीदेवी, आपल्या कमळवनातील निवास सोडून, प्रेमाने प्रभूच्या चरणधुळीची पूजा करते, जी शुभ चिन्हांनी अलंकृत आहे." "मी प्रभूच्या पवित्र पावलांनी शोभायमान झाले होते—कमळ, वज्र, अंकुश, ध्वज आणि इतर चिन्हांनी—पण इतकी शोभा मिळवूनही, मला त्यांचा कृपाप्रसाद मिळाला नाही; शेवटी, त्यांनी मला दूर केले, आणि जगानेही मला तिरस्काराने नाकारले." "त्यांनी स्वतःच्या सामर्थ्याने, पृथ्वीवरचे असह्य भार—दुष्ट राजांच्या शंभर सैन्यांचे—नष्ट केले; तुझी स्थिती अस्थिर आणि कमी झाली होती, तरीही तुझ्यात स्वतःचा बळ स्थापन केले, आणि यदुवंशाला आनंद दिला, त्यांचे सुंदर रूप धारण करून." "सर्वोच्च पुरुषापासून वेगळे होण्याचे दुःख कोण सहन करू शकतो? त्यांच्या प्रेमळ कटाक्ष, तेजस्वी हास्य, मधुर वाणी, हे सर्व अगदी मधमाशांचेही मन चोरतात; त्यांच्या चरणधुळीने माझ्या अस्तित्वाला रोमांचित करते." पृथ्वी आणि धर्मदेव यांचा संवाद चालू असताना, त्या वेळी राजा परीक्षित, राजर्षी, पूर्वेकडील सरस्वती नदीवर येतात. ते प्रभूला नमस्कार करतात: "हे प्रभो, सर्वोच्च पुरुष, महान आत्मा, सर्व प्राण्यांचा आधार, सर्वांचा स्रोत, पारमार्थिक, सर्वोच्च आत्मा, तुम्हाला नमस्कार." "ज्ञान आणि विवेकाचा खजिना, परम सत्य, अनंत शक्तिमान, गुणांना पार, अपरिवर्तनीय, या जगाचा भाग नसलेला—तुम्हाला नमस्कार." "काळ, काळाचा स्रोत, काळाच्या विभागांचा साक्षी, ब्रह्मांड, सर्वांचा निरीक्षक, सृष्टीकर्ता आणि कारण—तुम्हाला नमस्कार." "पंचमहाभूत, इंद्रिये, प्राण, मन, बुद्धी, अंतःकरण यांचा आत्मा, जो अंतर्गत अनुभूतीने जाणवतो, पण तीन गुणांच्या ओळखीत लपलेला आहे—तुम्हाला नमस्कार." "अनंत, सूक्ष्म, अपरिवर्तनीय, सर्वज्ञ, सर्व तत्त्वांना समाविष्ट करणारा, बोललेल्या आणि अबोल तत्त्वांचा आधार—तुम्हाला नमस्कार." "सर्व प्रमाणांचा मूळ, ऋषी, शास्त्रांचा स्रोत, कर्म आणि संन्यासाचा मार्ग, वेद—पुन्हा पुन्हा तुम्हाला नमस्कार." "कृष्ण, राम, वासुदेवपुत्र, प्रद्युम्न, अनिरुद्ध, सात्वतांचा प्रभू—तुम्हाला नमस्कार." "गुणांचा दीप, गुणांनी स्वतःला झाकणारा, गुणांच्या कार्यातून जाणवणारा, गुणांचा द्रष्टा, अंतःचेतना—तुम्हाला नमस्कार." "अव्यक्तात रमणारा, व्यक्तात पूर्णता आणणारा, हृषीकेश, ऋषी, मौन साधक—तुम्हाला नमस्कार." "उच्च आणि नीच मार्ग जाणणारा, सर्वांचा निरीक्षक, अव्यक्त आणि व्यक्त, सर्व याचा आणि त्याचा कारण—तुम्हाला नमस्कार." "हे प्रभो, गुणांपासून अलिप्त असूनही, तू जन्म, अस्तित्व, आणि या जगाचा विनाश नियंत्रित करतोस; काळाची शक्ती धारण करून, प्राण्यांच्या विविध प्रवृत्ती जागृत करतोस, आणि तुझ्या अचूक दृष्टिकोनाने अद्भुत लीला करतोस." "तुझे हे तीन जगातील विविध शरीर—कधी शांत, कधी अस्थिर, कधी मोहातून जन्मलेले—हे तुझ्या प्रिय आहेत; शांत शरीर विशेष प्रिय आहेत, कारण आता धर्म टिकवण्यासाठी, तू सद्गुणींचे संरक्षण करण्याचा प्रयत्न करतोस." "स्वतःच्या प्रजेकडून झालेल्या एका अपराधाला राजा सहन करावा; ज्याने अज्ञानाने तुझ्याशी वाईट वागणूक दिली, त्याला तू शांत मनाने क्षमा करावी." "हे प्रभो, आम्हा स्त्रियांना दया दे; कारण नाग आता आपले प्राण सोडत आहे; पती—जो आमचा जीव आहे—तो आमच्याकडे परतावा, आम्ही दुर्दैवी आणि दया करायला योग्य आहोत." "तुम्ही आम्हा दासींना आदेश द्या, आम्ही तुमचे आज्ञापालन करू; श्रद्धेने आज्ञा पाळणारा सर्व भयातून मुक्त होतो." शुकदेव म्हणतात: नागाच्या पत्न्यांनी प्रभूचे स्तुती केल्यावर, प्रभूने बेशुद्ध नागाला—ज्याचे डोके तुटले होते—पायांच्या दडपणातून मुक्त केले. सावध झाल्यावर, श्वास घेत, कालीयाने हरीला पाहिले; श्वास घेण्यात त्रास होत होता, तो दुर्बल आणि दुःखी होता, आणि कृष्णाला हात जोडून म्हणाला: "हे प्रभो, आम्ही जन्मजात दुष्ट, अंधकार आणि दीर्घ काळच्या रागात अडकलेले; ही प्रवृत्ती सोडणे कठीण आहे, कारण ती सर्व प्राण्यांमध्ये असलेली खोटी आसक्ती आहे." "तुम्ही, हे सृष्टीकर्ता, या विश्वाची रचना केली आहे, गुणांचे वितरण, विविध प्रवृत्ती, शक्ती, उर्जा, रूप, बीज आणि प्रवृत्ती तुमच्यापासून उत्पन्न होतात." "आम्ही नाग, त्यात, तीव्र रागाने जन्म घेतो; तुमच्या मायेला, जी सोडणे कठीण आहे, आम्ही कसे सोडू, जेव्हा आम्ही स्वतः तिच्या मोहात आहोत?" "तुम्ही या सर्वांचे कारण, सर्वज्ञ, विश्वाचा प्रभू; तुम्ही कृपा करा किंवा शिक्षा द्या, आम्ही तुमच्या इच्छेनुसार स्वीकारू." शुकदेव म्हणतात: हे ऐकून, प्रभूने मानवासारखे वागून सांगितले, "हे नागा, तू येथे राहू नकोस; त्वरेने समुद्राकडे जा. या नदीचा लाभ गायी, मानव, आणि तुझे कुटुंब—मुलं, पत्नी—यांना होऊ दे." "माझ्या या आज्ञेचे स्मरण करणारे, आणि सकाळ-सायंकाळ याचा पाठ करणारे, त्यांच्या मनात तुझ्यामुळे भय राहणार नाही." "या ठिकाणी, जिथे मी खेळलो, स्नान करणारे, देवांना जल अर्पण करणारे, उपवास करून माझी पूजा करणारे, माझे स्मरण करणारे, सर्व पापांपासून मुक्त होतील." अशा प्रकारे, धर्म आणि पृथ्वीचा संवाद, परीक्षिताचा आगमन, आणि कृष्णाच्या लीला, हे सर्व पवित्र भावाने, पृथ्वीच्या दुःखाचा आणि प्रभूच्या दयाळूपणाचा कथा सांगतात.