ശ്രീമദ് ദീര്ഘചതുര്ബാഹും തപ്തകാഞ്ചന കുണ്ഡലമ് । ക്ഷതജാക്ഷം ഗദാപാണിം ആത്മനഃ സര്വതോ ദിശമ് । പരിഭ്രമന്തം ഉല്കാഭാം ഭ്രാമയന്തം ഗദാം മുഹുഃ
മഹിമയോടെ, നീണ്ട നാല് കൈകളും, കത്തിപോലുള്ള പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കാതുകമ്മുകളും, ചുവന്ന കണ്ണുകളും, കൈയിൽ ഗദയും, കുഞ്ഞിന്റെ ചുറ്റും എല്ലാ ദിശകളിലും സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ട്, തീപൊലുള്ള ഉൽക്കപോലെ ആ ഗദയെ വീണ്ടും വീണ്ടും ചുറ്റിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.
അസ്ത്രതേജഃ സ്വഗദയാ നീഹാരമിവ ഗോപതിഃ । വിധമന്തം സന്നികര്ഷേ പര്യൈക്ഷത ക ഇത്യസൌ
സ്വന്തം ഗദയാൽ ആ ആയുധത്തിന്റെ തീപോലുള്ള ശക്തി, കാളയുടെ ഉടമ മഞ്ഞ് പടർത്തുന്നതുപോലെ, അകറ്റി. കുഞ്ഞ് അതിനെ ശ്രദ്ധയോടെ നോക്കി, 'ഇവൻ ആരാണ്?' എന്നു വിചാരിച്ചു.
വിധൂയ തദമേയാത്മാ ഭഗവാന് ധര്മഗുബ് വിഭുഃ । മിഷതോ ദശമാസസ്യ തത്രൈവാന്തര്ദധേ ഹരിഃ
അങ്ങനെ ആ ഭയത്തെ അകറ്റിയ ശേഷം, അളവറ്റ ആത്മാവായ, ധർമ്മത്തിന്റെ രക്ഷകനായ, സർവ്വവ്യാപിയായ ഭഗവാൻ, പത്ത് മാസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, കുഞ്ഞിന്റെ കണ്ണിന് മുന്നിൽ തന്നെയെന്തോ അപ്രത്യക്ഷനായി.
തതഃ സര്വഗുണോദര്കേ സാനുകൂല ഗ്രഹോദയേ । ജജ്ഞേ വംശധരഃ പാണ്ഡോഃ ഭൂയഃ പാണ്ഡുരിവൌജസാ
അതിനുശേഷം, എല്ലാ ഗുണങ്ങളും ഉദിച്ചപ്പോൾ, ഗ്രഹങ്ങൾ അനുകൂലമായപ്പോൾ, പാണ്ഡുവിന്റെ വംശത്തുള്ള വംശധാരിയായവൻ, പാണ്ഡുവിനോടു തുല്യമായ ശക്തിയോടെ, വീണ്ടും ജനിച്ചു.
തസ്യ പ്രീതമനാ രാജാ വിപ്രൈര്ധൌമ്യ കൃപാദിഭിഃ । ജാതകം കാരയാമാസ വാചയിത്വാ ച മങ്ഗലമ്
രാജാവിന് മനസ്സിൽ വലിയ സന്തോഷം നിറഞ്ഞു. ധൗമ്യനും കൃപനും മറ്റ് ബ്രാഹ്മണന്മാരും ചേർന്ന് കുഞ്ഞിന്റെ ജാതകം നോക്കി, മംഗളങ്ങൾ ചൊല്ലി, ശുഭകർമ്മങ്ങൾ നടത്തി.
ഹിരണ്യം ഗാം മഹീം ഗ്രാമാന് ഹസ്ത്യശ്വാന് നൃപതിര്വരാന് । പ്രാദാത്സ്വന്നം ച വിപ്രേഭ്യഃ പ്രജാതീര്ഥേ സ തീര്ഥവിത്
തീർത്ഥങ്ങളിൽ വിശിഷ്ടനായ രാജാവ്, ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് സ്വർണം, പശു, ഭൂമി, ഗ്രാമങ്ങൾ, ആനകൾ, കുതിരകൾ, ഉത്തമമായ അന്നം എന്നിവ ദാനം ചെയ്തു.
തമൂചുര്ബ്രാഹ്മണാസ്തുഷ്ടാ രാജാനം പ്രശ്രയാന്വിതമ് । ഏഷ ഹ്യസ്മിന് പ്രജാതന്തൌ പുരൂണാം പൌരവര്ഷഭ
തൃപ്തരായ ബ്രാഹ്മണന്മാർ, വിനയപൂർവ്വം രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'പുരുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായോ, നിങ്ങളുടെ ഈ വംശത്തിൽ ഇദ്ദേഹമാണ് പ്രധാനനായവൻ.'
ദൈവേനാപ്രതിഘാതേന ശുക്ലേ സംസ്ഥാമുപേയുഷി । രാതോ വോഽനുഗ്രഹാര്ഥായ വിഷ്ണുനാ പ്രഭവിഷ്ണുനാ
'ദൈവത്തിന്റെ തടസ്സമില്ലാത്ത ഇച്ഛയാൽ, വെള്ളമുടി അവസാനിക്കുമ്പോൾ, വിശ്ണുവായ സർവ്വശക്തൻ നിങ്ങളുടെ അനുഗ്രഹത്തിനായി ഇദ്ദേഹത്തെ അയച്ചിരിക്കുന്നു.'
തസ്മാന്നാമ്നാ വിഷ്ണുരാത ഇതി ലോകേ ബൃഹച്ഛ്രവാഃ । ഭവിഷ്യതി ന സന്ദേഹോ മഹാഭാഗവതോ മഹാന്
'അതിനാൽ, ലോകത്ത് ഇദ്ദേഹം വിശ്ണുരാത എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനാകും. സംശയമില്ല, ഇദ്ദേഹം മഹാഭക്തനും മഹാനുമാണ്.'
യുധിഷ്ഠിര ഉവാച । അപ്യേഷ വംശ്യാന് രാജര്ഷീന് പുണ്യശ്ലോകാന് മഹാത്മനഃ । അനുവര്തിതാ സ്വിദ്യശസാ സാധുവാദേന സത്തമാഃ
യുധിഷ്ഠിരൻ ചോദിച്ചു: 'ഈ കുട്ടി നമ്മുടെ വംശത്തിലെ മഹാത്മാക്കളായ, പുണ്യശ്ലോകന്മാരായ രാജർഷിമാരുടെ സദാചാരപഥം പിന്തുടരുംവോ? നല്ലവരും ജ്ഞാനികളും പ്രശംസിക്കുന്നവനാവുമോ?'
ബ്രാഹ്മണാ ഊചുഃ । പാര്ഥ പ്രജാവിതാ സാക്ഷാത് ഇക്ഷ്വാകുരിവ മാനവഃ । ബ്രഹ്മണ്യഃ സത്യസന്ധശ്ച രാമോ ദാശരഥിര്യഥാ
ബ്രാഹ്മണന്മാർ പറഞ്ഞു: 'പൃഥയുടെ പുത്രാ, ഇദ്ദേഹം മനുഷ്യരിൽ ഇക്ഷ്വാകുവിനെപ്പോലെ ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുന്നവനാകും; ബ്രാഹ്മണന്മാരോടു ഭക്തിയും സത്യനിഷ്ഠയും രാമചന്ദ്രനെപ്പോലെയും കാണിക്കും.'
ഏഷ ദാതാ ശരണ്യശ്ച യഥാ ഹ്യൌശീനരഃ ശിബിഃ । യശോ വിതനിതാ സ്വാനാം ദൌഷ്യന്തിരിവ യജ്വനാമ്
'ദാനത്തിൽ ഉഷീനരവംശത്തിലെ ശിബിയെപ്പോലെയും, അഭയം നൽകുന്നതിൽ അതുപോലെയും, യജ്ഞങ്ങളിൽ ദുഷ്യന്തന്റെ പുത്രനെപ്പോലെ സ്വന്തം കുടുംബത്തിന്റെ കീർത്തി വ്യാപിപ്പിക്കുന്നവനുമാകും.'
ധന്വിനാമഗ്രണീരേഷ തുല്യശ്ചാര്ജുനയോര്ദ്വയോഃ । ഹുതാശ ഇവ ദുര്ധര്ഷഃ സമുദ്ര ഇവ ദുസ്തരഃ
'വില്ലാളികളിൽ ഏറ്റവും മുൻപന്തിയിലായിരിക്കും; ഇരുവർ അർജ്ജുനന്മാരെപ്പോലെയും; തീപോലെ ജയിക്കാൻ പ്രയാസം, സമുദ്രത്തെപ്പോലെ കടക്കാൻ ദുഷ്കരൻ.'
മൃഗേന്ദ്ര ഇവ വിക്രാന്തോ നിഷേവ്യോ ഹിമവാനിവ । തിതിക്ഷുര്വസുധേവാസൌ സഹിഷ്ണുഃ പിതരാവിവ
'മൃഗങ്ങളിൽ സിംഹത്തെപ്പോലെ ധൈര്യശാലി, ഹിമാലയത്തെപ്പോലെ അചഞ്ചലൻ, ഭൂമിയെപ്പോലെ ക്ഷമയുള്ളവൻ, മാതാപിതാക്കളെപ്പോലെ സഹിഷ്ണുവും.'
പിതാമഹസമഃ സാമ്യേ പ്രസാദേ ഗിരിശോപമഃ । ആശ്രയഃ സര്വഭൂതാനാം യഥാ ദേവോ രമാശ്രയഃ
'തുല്യതയിൽ പിതാമഹനെപ്പോലെയും, ദയയിൽ ശിവനെപ്പോലെയും, എല്ലാ ജീവികൾക്കും ആശ്രയമായ്, ലക്ഷ്മിക്ക് ദൈവം ആശ്രയമായതുപോലെ.'
സര്വസദ്ഗുണമാഹാത്മ്യേ ഏഷ കൃഷ്ണമനുവ്രതഃ । രന്തിദേവ ഇവോദാരോ യയാതിരിവ ധാര്മികഃ
കൃഷ്ണഭക്തനായ ഇദ്ദേഹത്തിന് എല്ലാ നല്ല ഗുണങ്ങളും മഹത്വവും ഉണ്ട്. രന്തിദേവനെ പോലെ ഉദാരനും യയാതിയെ പോലെ ധാർമ്മികനും ആണു.
ധൃത്യാ ബലിസമഃ കൃഷ്ണേ പ്രഹ്രാദ ഇവ സദ്ഗ്രഹഃ । ആഹര്തൈഷോഽശ്വമേധാനാം വൃദ്ധാനാം പര്യുപാസകഃ
ധൈര്യത്തിൽ ബലിയെപ്പോലെ, കൃഷ്ണഭക്തിയിൽ പ്രഹ്ലാദനെപ്പോലെ, ഇദ്ദേഹം അശ്വമേധയാഗങ്ങൾ നടത്തുകയും മുതിർന്നവരെ സേവിക്കുകയും ചെയ്യും.
രാജര്ഷീണാം ജനയിതാ ശാസ്താ ചോത്പഥഗാമിനാമ് । നിഗ്രഹീതാ കലേരേഷ ഭുവോ ധര്മസ്യ കാരണാത്
രാജർഷിമാരുടെ പിതാവായും തെറ്റുവഴിയിലേക്കു പോകുന്നവരെ ശാസിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവനാണ് ഇദ്ദേഹം. ഭൂമിയിൽ ധർമ്മം നിലനിർത്താൻ കലിയെ നിയന്ത്രിക്കും.
തക്ഷകാദാത്മനോ മൃത്യും ദ്വിജപുത്രോപസര്ജിതാത് । പ്രപത്സ്യത ഉപശ്രുത്യ മുക്തസങ്ഗഃ പദം ഹരേഃ
ബ്രാഹ്മണപുത്രൻ അയച്ച തക്ഷകന്റെ വഴി മരണവാർത്ത അറിഞ്ഞ്, എല്ലാ ബന്ധങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച് ഹരിയുടെ പദം പ്രാപിക്കും.
ജിജ്ഞാസിതാത്മ യാഥാര്ഥ്യോ മുനേര്വ്യാസസുതാദസൌ । ഹിത്വേദം നൃപ ഗങ്ഗായാം യാസ്യത്യദ്ധാ അകുതോഭയമ്
സ്വയം എന്താണെന്നു അറിയാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, വ്യാസപുത്രനായ മഹർഷിയിൽ നിന്ന് ഉപദേശം കേട്ട്, രാജാവേ, ഗംഗയിൽ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച് ഭയമില്ലാതെ നേരെ യാത്രയാകും.
ഇതി രാജ്ഞ ഉപാദിശ്യ വിപ്രാ ജാതകകോവിദാഃ । ലബ്ധാപചിതയഃ സര്വേ പ്രതിജഗ്മുഃ സ്വകാന് ഗൃഹാന്
ഇങ്ങനെ രാജാവിനെ ഉപദേശിച്ച ശേഷം, എല്ലാ ജാതകവിദഗ്ധരായ ബ്രാഹ്മണന്മാരും ആദരവോടെ സ്വന്തം വീടുകളിലേക്ക് മടങ്ങി.
സ ഏഷ ലോകേ വിഖ്യാതഃ പരീക്ഷിദിതി യത്പ്രഭുഃ । പൂര്വം ദൃഷ്ടമനുധ്യായന് പരീക്ഷേത നരേഷ്വിഹ
ലോകത്തിൽ പരിക്ഷിത് എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായവൻ ഇദ്ദേഹമാണ്. മുമ്പ് കണ്ടതെല്ലാം ഓർത്ത്, മനുഷ്യരെ പരിശോധിക്കുന്നവനാണ് ഇദ്ദേഹം.
സ രാജപുത്രോ വവൃധേ ആശു ശുക്ല ഇവോഡുപഃ । ആപൂര്യമാണഃ പിതൃഭിഃ കാഷ്ഠാഭിരിവ സോഽന്വഹമ്
ആ രാജകുമാരൻ വലുതായി വളർന്നു. പിതാക്കന്മാർ ദിവസേന ഇന്ധനകഷ്ണങ്ങൾ ചേർക്കുന്നതുപോലെ അവനെ പോഷിപ്പിച്ചു.
യക്ഷ്യമാണോഽശ്വമേധേന ജ്ഞാതിദ്രോഹജിഹാസയാ । രാജാ ലബ്ധധനോ ദധ്യൌ അന്യത്ര കരദണ്ഡയോഃ
ബന്ധുക്കളോടുള്ള കുറ്റം പരിഹരിക്കാൻ അശ്വമേധയാഗം നടത്താൻ ആഗ്രഹിച്ച്, രാജാവ് സമ്പത്ത് ലഭിച്ചപ്പോൾ നികുതി അല്ലെങ്കിൽ ശിക്ഷയല്ലാതെ മറ്റു മാർഗങ്ങൾ ചിന്തിച്ചു.
തദഭിപ്രേതമാലക്ഷ്യ ഭ്രാതരോഽച്യുതചോദിതാഃ । ധനം പ്രഹീണമാജഹ്രുഃ ഉദീച്യാം ദിശി ഭൂരിശഃ
അവന്റെ മനസ്സിലുള്ള ആഗ്രഹം മനസ്സിലാക്കി, അച്യുതന്റെ പ്രേരണയാൽ സഹോദരന്മാർ വടക്കുഭാഗത്ത് നിന്ന് ധാരാളം ധനം കൊണ്ടുവന്നു.
തേന സമ്ഭൃതസമ്ഭാരോ ധര്മപുത്രോ യുധിഷ്ഠിരഃ । വാജിമേധൈഃ ത്രിഭിര്ഭീതോ യജ്ഞൈഃ സമയജത് ഹരിമ്
അങ്ങനെ സമ്പത്ത് സമ്പാദിച്ച ധർമ്മപുത്രനായ യുദിഷ്ഠിരൻ ഭയത്തോടെയും ഭക്തിയോടെയും മൂന്ന് അശ്വമേധയാഗങ്ങൾ നടത്തി ഹരിയെ ആരാധിച്ചു.
ആഹൂതോ ഭഗവാന് രാജ്ഞാ യാജയിത്വാ ദ്വിജൈര്നൃപമ് । ഉവാസ കതിചിത് മാസാന് സുഹൃദാം പ്രിയകാമ്യയാ
രാജാവ് ക്ഷണിച്ചതിനാൽ, ഭഗവാൻ ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ മുഖാന്തിരം രാജാവിനെ അഭിഷേകിച്ച്, സുഹൃത്തുക്കളോടുള്ള സ്നേഹത്തിൽ കുറെ മാസങ്ങൾ അവിടെ താമസിച്ചു.
തതോ രാജ്ഞാഭ്യനുജ്ഞാതഃ കൃഷ്ണയാ സഹബന്ധുഭിഃ । യയൌ ദ്വാരവതീം ബ്രഹ്മന് സാര്ജുനോ യദുഭിര്വൃതഃ
ശേഷം രാജാവിന്റെ അനുമതിയോടെ കൃഷ്ണൻ ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം, അർജുനനും യദുക്കളും കൂടെ, ദ്വാരകയിലേക്ക് യാത്രയായി.
ഏതത്കൌമാരജം കര്മ ഹരേരാത്മാഹിമോക്ഷണമ് । മൃത്യോഃ പൌഗണ്ഡകേ ബാലാ ദൃഷ്ട്വോചുര്വിസ്മിതാ വ്രജേ
ഹരിയുടെ ബാല്യകാലത്തിലെ ഈ കർമ്മം, ഭക്തനെ മോചിപ്പിച്ചത്, വ്രജത്തിലെ ബാലന്മാർ ബാല്യത്തിൽ കണ്ടു അത്ഭുതത്തോടെ പരസ്പരം പറഞ്ഞു.
( മിശ്ര ) നൈതദ് വിചിത്രം മനുജാര്ഭമായിനഃ പരാവരാണാം പരമസ്യ വേധസഃ । അഘോഽപി യത്സ്പര്ശനധൌതപാതകഃ പ്രാപാത്മസാമ്യം ത്വസതാം സുദുര്ലഭമ്
മനുഷ്യരൂപം ധരിക്കുന്ന പരമേശ്വരനു വേണ്ടി ഇതിൽ അത്ഭുതമൊന്നുമില്ല. അഘാസുരൻ പോലും അവന്റെ സ്പർശത്തിൽ പാപങ്ങൾ കഴുകി അപരിചിതർക്കു ദുർലഭമായ ആത്മസമ്യം പ്രാപിച്ചു.