ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

വാരമുഖ്യാശ്ച ശതശോ യാനൈഃ തത് ദര്ശനോത്സുകാഃ । ലസത്കുണ്ഡല നിര്ഭാത കപോല വദനശ്രിയഃ

അനേകം പ്രധാന ആനകൾ, അവനെ കാണാൻ ആകാംക്ഷയോടെ, തിളങ്ങുന്ന കുന്ദലങ്ങൾ, പ്രകാശമുള്ള കണങ്ങൾ, മുഖച്ഛായ എന്നിവയാൽ ആ ഭംഗി വർദ്ധിപ്പിച്ചു.

നടനര്തകഗന്ധര്വാഃ സൂത മാഗധ വന്ദിനഃ । ഗായന്തി ചോത്തമശ്ലോക ചരിതാനി അദ്‍ഭുതാനി ച

നടൻമാർ, നർത്തകികൾ, ഗന്ധർവന്മാർ, സൂതന്മാർ, മാഗധന്മാർ, വന്ദികൾ എന്നിവർ ഉത്തമശ്ലോകന്റെ അത്ഭുതകരമായ കർമ്മങ്ങൾ പാടിക്കൊണ്ടിരുന്നു.

ഭഗവാന് തത്ര ബന്ധൂനാം പൌരാണാം അനുവര്തിനാമ് । യഥാവിധി ഉപസങ്‌ഗമ്യ സര്വേഷാം മാനമാദധേ

ഭഗവാൻ, ബന്ധുക്കളുടെയും നഗരവാസികളുടെയും ഇടയിൽ, ഓരോരുത്തരെയും ആചാരപ്രകാരം സമീപിച്ച് എല്ലാവരെയും ആദരിച്ചു.

പ്രഹ്വാഭിവാദന ആശ്ലേഷ കരസ്പര്ശ സ്മിതേക്ഷണൈഃ । ആശ്വാസ്യ ചാശ്വപാകേഭ്യോ വരൈശ്ച അഭിമതൈര്വിഭുഃ

വിനയപൂർവ്വമായ നമസ്കാരം, അങ്കലാപ്പ്, കൈസ്പർശം, പുഞ്ചിരിയോടെ നോക്കൽ എന്നിവകൊണ്ട്, ദൂരെയിരുന്നവരെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു; മറ്റുള്ളവർക്ക് ഇഷ്ടമായ വരങ്ങൾ നൽകി.

സ്വയം ച ഗുരുഭിര്വിപ്രൈഃ സദാരൈഃ സ്ഥവിരൈരപി । ആശീര്ഭിഃ യുജ്യമാനോഽന്യൈഃ വന്ദിഭിശ്ചാവിശത് പുരമ്

താനുമാണ് മുതിർന്നവരോടും, പുരോഹിതന്മാരോടും, ഭാര്യകളോടും, വയോധികരായ ബന്ധുക്കളോടും കൂടെ, മറ്റുള്ളവരിൽ നിന്നു ആശീർവാദങ്ങൾ സ്വീകരിച്ച്, വന്ദികളോടൊപ്പം നഗരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.

രാജമാര്ഗം ഗതേ കൃഷ്ണേ ദ്വാരകായാഃ കുലസ്ത്രിയഃ । ഹര്മ്യാണ്യാരുരുഹുര്വിപ്ര തദീക്ഷണ മഹോത്സവാഃ

കൃഷ്ണൻ രാജമാർഗ്ഗത്തിലൂടെ പോകുമ്പോൾ, ദ്വാരകയിലെ കുലസ്ത്രീകൾ, അവനെ കാണാനുള്ള മഹോത്സവത്തിൽ പങ്കുചേരാൻ തങ്ങളുടെ ഭവനങ്ങളുടെ മുകളിലേക്ക് കയറി.

നിത്യം നിരീക്ഷമാണാനാം യദപി ദ്വാരകൌകസാമ് । ന വിതൃപ്യന്തി ഹി ദൃശഃ ശ്രിയോ ധാമാങ്‌ഗമച്യുതമ്

ദ്വാരകവാസികൾ എപ്പോഴും അവനെ നോക്കിക്കൊണ്ടിരുന്നെങ്കിലും, അവരുടെ കണ്ണുകൾ ഒരിക്കലും തൃപ്തിയാകുന്നില്ല; കാരണം, അവൻ ഭാഗ്യത്തിന്റെ വാസസ്ഥലവും സൗന്ദര്യത്തിന്റെ ഉറവിടവുമാണ്.

ശ്രിയോ നിവാസോ യസ്യോരഃ പാനപാത്രം മുഖം ദൃശാമ് । ബാഹവോ ലോകപാലാനാം സാരങ്‌ഗാണാം പദാമ്ബുജമ്

അവന്റെ ഉരസ് ലക്ഷ്മിയുടെ വാസസ്ഥലമാണ്, മുഖം കണ്ണുകൾക്ക് അമൃതപാത്രംപോലെയാണ്, ഭുജങ്ങൾ ലോകരക്ഷകരാണ്, പാദപദ്മങ്ങൾ സജ്ജന്മാരുടെ ആശ്രയമാണ്.

സിതാതപത്രവ്യജനൈഃ ഉപസ്കൃതഃ നവര്ഷൈഃ അഭിവര്ഷിതഃ പഥി । പിശങ്‌ഗവാസാ വനമാലയാ ബഭൌ യഥാര്കോഡുപ ചാപ വൈദ്യുതൈഃ

വെള്ളയമ്പലങ്ങളും വീശൽവാതകങ്ങളും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, വഴിയിൽ പുതുപുഷ്പങ്ങൾ ചിതറപ്പെട്ട്, മഞ്ഞവസ്ത്രവും വനമാലയും ധരിച്ച്, മേഘങ്ങളും ഇന്ദ്രധനുസ്സും മിന്നലും ചുറ്റിയ സൂര്യനുപോലെ അവൻ തിളങ്ങി.

പ്രവിഷ്ടസ്തു ഗൃഹം പിത്രോഃ പരിഷ്വക്തഃ സ്വമാതൃഭിഃ । വവന്ദേ ശിരസാ സപ്ത ദേവകീപ്രമുഖാ മുദാ

അവൻ മാതാപിതാക്കളുടെ വീട്ടിൽ പ്രവേശിച്ച്, അമ്മമാരാൽ അങ്കലാപ്പ് ചെയ്യപ്പെട്ടു, ദേവകി അടക്കം മറ്റെഴു അമ്മമാരോടും സന്തോഷത്തോടെ തലകുനിച്ച് നമസ്കരിച്ചു.

താഃ പുത്രമങ്‌കം ആരോപ്യ സ്നേഹസ്നുത പയോധരാഃ । ഹര്ഷവിഹ്വലിതാത്മാനഃ സിഷിചുഃ നേത്രജൈര്ജലൈഃ

അവ സ്ത്രീകള്‍ സ്നേഹത്തില്‍ നിറഞ്ഞ മുലകള്‍ കൊണ്ട് തങ്ങളുടെ മകനെ മടിയില്‍ ഇരുത്തി, അത്യന്തം സന്തോഷത്തില്‍ ആവേശഭരിതരായി കണ്ണുനീര്‍ കൊണ്ട് അവനെ കുളിപ്പിച്ചു.

അഥാവിശത് സ്വഭവനം സര്വകാമമനുത്തമമ് । പ്രാസാദാ യത്ര പത്‍നീനാം സഹസ്രാണി ച ഷോഡശ

അതിനുശേഷം അവന്‍ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റുന്ന അതുല്യമായ സ്വന്തം ഭവനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു; അവിടെ പത്നിമാരുടെ പതിനാറായിരം കൊട്ടാരങ്ങള്‍ ഉണ്ടായിരുന്നു.

പത്‍ന്യഃ പതിം പ്രോഷ്യ ഗൃഹാനുപാഗതം ക്യ സഞ്ജാത മനോമഹോത്സവാഃ । ഉത്തസ്ഥുരാരാത് സഹസാസനാശയാത് വ്രതൈഃ വ്രീഡിത ലോചനാനനാഃ

ഭര്‍ത്താവിനെ ദീര്‍ഘകാലം കാണാതെ കഴിഞ്ഞിരുന്ന പത്നിമാര്‍ അവന്‍ വീട്ടില്‍ തിരിച്ചെത്തിയതറിഞ്ഞ്, ഹൃദയം ഉത്സവമായി നിറഞ്ഞ്, ഉടന്‍ ഇരിപ്പിടങ്ങളിലും കിടക്കകളിലും നിന്ന് എഴുന്നേറ്റു; വ്രതാനുഷ്ഠാനങ്ങളാല്‍ ലജ്ജയോടെ മുഖവും കണ്ണും താഴ്ത്തി നിന്നു.

തം ആത്മജൈഃ ദൃഷ്ടിഭിരന്തരാത്മനാ ദുരന്തഭാവാഃ പരിരേഭിരേ പതിമ് । നിരുദ്ധമപ്യാസ്രവദമ്ബു നേത്രയോഃ വിലജ്ജതീനാം ഭൃഗുവര്യ വൈക്ലവാത്

ഭൃഗുകുലത്തിലെ മഹത്വമുള്ള ആ സ്ത്രീകള്‍ കുട്ടികളോടൊപ്പം ഭര്‍ത്താവിനെ ആന്തരികമായ ആഗ്രഹത്തോടെ നോക്കി, അവനെ അണുകെട്ടി. ലജ്ജയില്‍ കണ്ണുനീര്‍ ഒളിപ്പിക്കാന്‍ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും, അതു തടയാനാവാതെ കണ്ണുകളില്‍ നിന്ന് ഒഴുകി.

യദ്യപ്യസൌ പാര്ശ്വഗതോ രഹോഗതഃ തഥാപി തസ്യാങ്‌ഘ്രിയുഗം നവം നവമ് । പദേ പദേ കാ വിരമേത തത്പദാത് ചലാപി യച്ഛ്രീര്ന ജഹാതി കര്ഹിചിത്

അവന്‍ അടുത്ത് സ്വകാര്യമായി ഇരുന്നിട്ടും, ഓരോ നിമിഷവും അവന്റെ ഇരുകാലുകളും പുതുമയോടെ അവര്‍ക്ക് തോന്നി; ചഞ്ചലയായ ശ്രീദേവിയും ഒരിക്കലും അവന്റെ കാലുകള്‍ വിട്ടുപോകുന്നില്ലെങ്കില്‍, ഏത് സ്ത്രീക്ക് അവിടെ നിന്ന് വിട്ടുനില്‍ക്കാന്‍ കഴിയുമെന്നു പറയാം?

ഏവം നൃപാണാം ക്ഷിതിഭാരജന്മനാം അക്ഷൌഹിണീഭിഃ പരിവൃത്തതേജസാമ് । വിധായ വൈരം ശ്വസനോ യഥാനലം മിഥോ വധേനോപരതോ നിരായുധഃ

ഇങ്ങനെ, ഭൂമിയുടെ ഭാരമായി ജനിച്ച രാജാക്കന്മാരെ തമ്മില്‍ വൈരം ഉണ്ടാക്കി, അവരുടെ സൈന്യങ്ങളുടെ ശക്തി പരസ്പരം നേരിട്ട്, ശ്വാസം തീയെ അണയ്ക്കുന്നതുപോലെ, അവന്‍ അവരെ തമ്മില്‍ സംഹരിച്ച്, ആയുധമില്ലാതെ പിന്‍വാങ്ങി.

സ ഏഷ നരലോകേഽസ്മിന് അവതീര്ണഃ സ്വമായയാ । രേമേ സ്ത്രീരത്‍നകൂടസ്ഥോ ഭഗവാന് പ്രാകൃതോ യഥാ

ഭഗവാന്‍ തന്റെ മായയാല്‍ മനുഷ്യലോകത്ത് അവതരിച്ച്, ഏറ്റവും മനോഹരമായ സ്ത്രീകളുടെ ഇടയില്‍ സാധാരണ മനുഷ്യനായി സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചു.

ഉദ്ദാമഭാവ പിശുനാമല വല്ഗുഹാസ । വ്രീഡാവലോകനിഹതോ മദനോഽപി യാസാമ് ॥ സമ്മുഹ്യ ചാപമജഹാത് പ്രമദോത്തമാസ്താ । യസ്യേന്ദ്രിയം വിമഥിതും കുഹകൈര്ന ശേകുഃ

അവരുടെ അതിരുകടന്ന ഭാവം, ലജ്ജയോടെയുള്ള ചിരി, അര്‍ദ്ധവീക്ഷണം എന്നിവയാല്‍ കാമദേവനും ആശ്ചര്യത്തില്‍ ആകുകയും, തന്റെ വില്ല് വച്ചുവെക്കുകയും ചെയ്തു. എങ്കിലും, ആ ശ്രേഷ്ഠസ്ത്രീകള്‍ക്ക് അവരുടെ യുക്തികള്‍ കൊണ്ടും ഭഗവാന്റെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ അലയ്ക്കാന്‍ കഴിയില്ലായിരുന്നു.

തമയം മന്യതേ ലോകോ ഹ്യസങ്‌ഗമപി സങ്‌ഗിനമ് । ആത്മൌപമ്യേന മനുജം വ്യാപൃണ്വാനം യതോഽബുധഃ

അറിയാത്തവരായ ലോകം, അവന്‍ ബന്ധമില്ലാത്തവനാണെന്നു മനസ്സിലാക്കാതെ, തന്റെ മനസിന്റെ അളവില്‍ മനുഷ്യനെ പോലെ ലോകകാര്യങ്ങളില്‍ ഏര്‍പ്പെട്ടിരിക്കുന്നവനെന്നു കരുതുന്നു.

ഏതത് ഈശനമീശസ്യ പ്രകൃതിസ്ഥോഽപി തദ്‍ഗുണൈഃ । ന യുജ്യതേ സദാഽത്മസ്ഥൈഃ യഥാ ബുദ്ധിസ്തദാശ്രയാ

ഇതാണ് ഈശ്വരന്റെ മഹത്വം: പ്രകൃതിയില്‍ നിലകൊള്ളുന്നുവെങ്കിലും, അവന്‍ അതിന്റെ ഗുണങ്ങളില്‍ ഒരിക്കലും കുടുങ്ങുന്നില്ല; അവനില്‍ ആശ്രയം വയ്ക്കുന്നവരുടെ ബുദ്ധിയും അതിന്റെ ഗുണങ്ങളില്‍ ബാധിക്കപ്പെടുന്നില്ല.

തം മേനിരേഽബലാ മൂഢാഃ സ്ത്രൈണം ചാനുവ്രതം രഹഃ । അപ്രമാണവിദോ ഭര്തുഃ ഈശ്വരം മതയോ യഥാ

ഭര്‍ത്താവിന്റെ മഹത്വം അറിയാത്ത മണ്ടനായ സ്ത്രീകള്‍ അവനെ തങ്ങളുടെ സ്വന്തം പുരുഷനായി, രഹസ്യത്തില്‍ തങ്ങളോടു മാത്രം ഭക്തിയുള്ളവനായി കരുതി; അതുപോലെ തന്നെ, സാധാരണ മനസ്സുകള്‍ ഈശ്വരനെ പരിമിതനായവനെന്നു തെറ്റിദ്ധരിക്കുന്നു.

വൃഷായമാണൌ നര്ദന്തൌ യുയുധാതേ പരസ്പരമ് । അനുകൃത്യ രുതൈര്ജന്തൂന് ചേരതുഃ പ്രാകൃതൌ യഥാ

രണ്ടുപേരും കാളകള്‍ പോലെ ഉച്ചത്തില്‍ കുരയ്ക്കുകയും, പരസ്പരം കളിച്ചുകൊണ്ട് മൃഗങ്ങളുടെ ശബ്ദം അനുകരിക്കുകയും, സാധാരണ ജീവികളായി പെരുമാറുകയും ചെയ്തു.

കദാചിദ് യമുനാതീരേ വത്സാന് ചാരയതോഃ സ്വകൈഃ । വയസ്യൈഃ കൃഷ്ണബലയോഃ ജിഘാംസുര്ദൈത്യ ആഗമത്

ഒരു ദിവസം, യമുനയുടെ തീരത്ത് കൃഷ്ണനും ബാലരാമനും കൂട്ടുകാരോടൊപ്പം കാളക്കുട്ടികളെ മേയിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോള്‍, അവരെ കൊല്ലാന്‍ ഉദ്ദേശിച്ച ഒരു അസുരന്‍ എത്തി.

തം വത്സരൂപിണം വീക്ഷ്യ വത്സയൂഥഗതം ഹരിഃ । ദര്ശയന് ബലദേവായ ശനൈര്മുഗ്ധ ഇവാസദത്

വത്സത്തിന്റെ രൂപം എടുത്ത് കാളക്കുട്ടകളുടെ കൂട്ടത്തില്‍ ലയിച്ചിരുന്ന ആ അസുരനെ കണ്ട്, ഹരി നിരപരാധിയായി നടിച്ച് പതുക്കെ ഇരുന്ന്, ബാലരാമനോട് അത് കാണിച്ചു.

ഗൃഹീത്വാ അപരപാദാഭ്യാം സഹലാങ്‌ഗൂലമച്യുതഃ । ഭ്രാമയിത്വാ കപിത്ഥാഗ്രേ പ്രാഹിണോദ് ഗതജീവിതമ് । സ കപിത്ഥൈര്മഹാകായഃ പാത്യമാനൈഃ പപാത ഹ

അച്യുതന്‍ ആ അസുരനെ വാലും പിന്നക്കാലുകളും പിടിച്ച്, ചുറ്റി കപിത്തവൃക്ഷത്തിന്റെ മുകളിലേക്ക് എറിഞ്ഞു; വലിയ ശരീരമുള്ള ആ അസുരന്‍ വീണ കപിത്തഫലങ്ങള്‍ കൊണ്ട് അടിയേറ്റ് അവിടെ തന്നെ വീണു.

തം വീക്ഷ്യ വിസ്മിതാ ബാലാഃ ശശംസുഃ സാധു സാധ്വിതി । ദേവാശ്ച പരിസന്തുഷ്ടാ ബഭൂവുഃ പുഷ്പവര്ഷിണഃ

ഇത് കണ്ട കുട്ടികള്‍ അതിശയത്തോടെ 'ശഭാശ്, ശഭാശ്' എന്നു വിളിച്ചു; ദേവതകള്‍ സന്തോഷത്തോടെ പുഷ്പവര്‍ഷം ചെയ്തു.

തൌ വത്സപാലകൌ ഭൂത്വാ സര്വലോകൈകപാലകൌ । സപ്രാതരാശൌ ഗോവത്സാന് ചാരയന്തൌ വിചേരതുഃ

സകലലോകങ്ങളുടെയും രക്ഷകരായ ആ രണ്ടുപേരും, കാളക്കുട്ടകളെ മേയിക്കുന്ന ബാലന്മാരായി നടിച്ച്, പതിവ് പോലെ രാവിലെ ഭക്ഷണം കഴിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.

സ്വം സ്വം വത്സകുലം സര്വേ പായയിഷ്യന്ത ഏകദാ । ഗത്വാ ജലാശയാഭ്യാശം പായയിത്വാ പപുര്ജലമ്

ഒരു ദിവസം, ഓരോ കുട്ടിയും തങ്ങളുടെ കാളക്കുട്ടകളെ ജലാശയത്തിന്റെ അരികിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി; അവരെ വെള്ളം കുടിപ്പിച്ച ശേഷം, അവരും വെള്ളം കുടിച്ചു.

തേ തത്ര ദദൃശുര്ബാലാ മഹാസത്ത്വമവസ്ഥിതമ് । തത്രസുര്വജ്രനിര്ഭിന്നം ഗിരേഃ ശൃങ്‌ഗമിവ ച്യുതമ്

അവിടെ ആ കുട്ടികൾ ഒരു മഹത്തായ ജീവിയെ കണ്ടു. അതു ഇന്ദ്രന്റെ വജ്രം കൊണ്ട് തകർന്നുപോയ ഒരു പർവതശൃംഗംപോലെയായിരുന്നു.