ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ഭവായ നസ്ത്വം ഭവ വിശ്വഭാവന ത്വമേവ മാതാഥ സുഹൃത്പതിഃ പിതാ । ത്വം സദ്‍ഗുരുര്നഃ പരമം ച ദൈവതം യസ്യാനുവൃത്ത്യാ കൃതിനോ ബഭൂവിമ

നമ്മുടെ ക്ഷേമത്തിനായി, നിങ്ങൾ സൃഷ്ടാവും രക്ഷകനും സംരക്ഷകനുമാണ്; നിങ്ങൾ അമ്മയും സുഹൃത്തും ഭർത്താവും പിതാവും ആണു; നിങ്ങൾ സത്ഗുരുവും പരമദൈവവും ആണു—നിങ്ങളെ അനുഗമിച്ചിട്ടാണ് ഞങ്ങൾ സഫലരായത്.

അഹോ സനാഥാ ഭവതാ സ്മ യദ്വയം ത്രൈവിഷ്ടപാനാമപി ദൂരദര്ശനമ് । പ്രേമസ്മിത സ്നിഗ്ധ നിരീക്ഷണാനനം പശ്യേമ രൂപം തവ സര്വസൌഭഗമ്

നിങ്ങളുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ നാം ഭാഗ്യവാന്മാരായി; സ്വർഗ്ഗത്തിലെ ദേവന്മാർക്കും ദൂരത്തിൽ നിന്നു മാത്രമേ കാണാൻ കഴിയൂ, എന്നാൽ നാം സ്നേഹപൂർണ്ണമായ പുഞ്ചിരിയും സ്നേഹദൃഷ്ടിയും നിറഞ്ഞ നിങ്ങളുടെ മുഖവും, സർവ്വമംഗളങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച രൂപവും കാണുന്നു.

യര്ഹ്യമ്ബുജാക്ഷാപസസാര ഭോ ഭവാന് കുരൂന് മധൂന് വാഥ സുഹൃദ് ദിദൃക്ഷയാ । തത്രാബ്ദകോടിപ്രതിമഃ ക്ഷണോ ഭവേദ് രവിം വിനാക്ഷ്ണോരിവ നസ്തവാച്യുത

കമലനയനനേ, നിങ്ങൾ കുരുക്കളുടെ ദേശത്തേക്കോ മധുവിന്റെ ദേശത്തേക്കോ സുഹൃത്തുക്കളെ കാണാൻ പോയാൽ, ഓരോ നിമിഷവും കോടിയോളം വർഷങ്ങൾ പോലെ നീളുന്നു; സൂര്യൻ ഇല്ലാത്ത കണ്ണുപോലെ, അച്യുതാ, ഞങ്ങൾ അങ്ങനെ ദുഃഖിക്കുന്നു.

ഇതി ചോദീരിതാ വാചഃ പ്രജാനാം ഭക്തവത്സലഃ । ശൃണ്വാനോഽനുഗ്രഹം ദൃഷ്ട്യാ വിതന്വന് പ്രാവിശത്പുരമ്

ഇങ്ങനെ ജനങ്ങൾ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഭക്തജനങ്ങൾക്കു എപ്പോഴും സ്‌നേഹമുള്ള ഭഗവാൻ, അവരുടെയൊക്കെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, അനുഗ്രഹദൃഷ്ടി നൽകിക്കൊണ്ട്, നഗരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.

മധുഭോജദശാര്ഹാര്ഹ കുകുരാന്ധക വൃഷ്ണിഭിഃ । ആത്മതുല്യ ബലൈര്ഗുപ്താം നാഗൈര്ഭോഗവതീമിവ

മധു, ഭോജ, ദശാർഹ, കുകുര, അന്തക, വൃഷ്ണി എന്നീ സമാനബലമുള്ളവർ കാവലായിരുന്നുവെന്നതുപോലെ, ആ നഗരം പാമ്പുകൾ ഭോഗവതിയെ കാത്തുപോലെയാണ് സുരക്ഷിതമായിരുന്നത്.

സര്വര്തു സര്വവിഭവ പുണ്യവൃക്ഷലതാശ്രമൈഃ । ഉദ്യാനോപവനാരാമൈഃ വൃത പദ്മാകര ശ്രിയമ്

എല്ലാ കാലങ്ങളിലും, സമൃദ്ധിയോടെ, പുണ്യവൃക്ഷങ്ങളും ലതകളും ആശ്രമങ്ങളും, ഉദ്യാനങ്ങൾ, പൂന്തോട്ടങ്ങൾ, താമരക്കുളങ്ങൾ എന്നിവയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് ആ നഗരം ഭംഗിയോടെ തിളങ്ങുകയായിരുന്നു.

ഗോപുരദ്വാരമാര്ഗേഷു കൃതകൌതുക തോരണാമ് । ചിത്രധ്വജപതാകാഗ്രൈഃ അന്തഃ പ്രതിഹതാതപാമ്

ഗോപുരവാതിലുകളിൽ, വഴികളിലും, ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് അലങ്കാരത്തൂണുകളും, വർണ്ണവാനകളും പതാകകളും കെട്ടി, അകത്തേക്ക് സൂര്യപ്രകാശം കടക്കാതിരിക്കാൻ ഒരുക്കിയിരുന്നു.

സമ്മാര്ജിത മഹാമാര്ഗ രഥ്യാപണക ചത്വരാമ് । സിക്താം ഗന്ധജലൈരുപ്താം ഫലപുഷ്പാക്ഷതാങ്‌കുരൈഃ

പ്രധാനവീഥികളും, തെരുവുകളും, ചന്തകളും, ചത്വരങ്ങളും നന്നായി വൃത്തിയാക്കി സുഗന്ധജലത്തിൽ തളിച്ച്, പഴങ്ങൾ, പുഷ്പങ്ങൾ, അക്ഷതങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിരുന്നു.

ദ്വാരി ദ്വാരി ഗൃഹാണാം ച ദധ്യക്ഷത ഫലേക്ഷുഭിഃ । അലങ്‌കൃതാം പൂര്ണകുമ്ഭൈഃ ബലിഭിഃ ധൂപദീപകൈഃ

ഓരോ വീടിന്റെ വാതിലിലും തൈര്, അക്ഷതം, പഴങ്ങൾ, കരിമ്പ് എന്നിവയോടെ, നിറഞ്ഞ കലശങ്ങൾ, ബലികൾ, ധൂപം, ദീപങ്ങൾ എന്നിവയാൽ അലങ്കരിച്ചിരുന്നു.

നിശമ്യ പ്രേഷ്ഠമായാന്തം വസുദേവോ മഹാമനാഃ । അക്രൂരശ്ചോഗ്രസേനശ്ച രാമശ്ചാദ്‍ഭുതവിക്രമഃ

പ്രിയപ്പെട്ടവൻ വരുന്നു എന്ന വാർത്ത കേട്ട്, മഹാത്മാവായ വസുദേവനും, അക്രൂരനും, ഉഗ്രസേനനും, അത്ഭുതശക്തിയുള്ള രാമനും,

പ്രദ്യുമ്നഃ ചാരുദേഷ്ണശ്ച സാമ്ബോ ജാമ്ബവതീസുതഃ । പ്രഹര്ഷവേഗ ഉച്ഛശിത ശയനാസന ഭോജനാഃ

പ്രദ്യുമ്നൻ, ചാരുദേഷ്‌നൻ, ജാംബവതിയുടെ മകൻ സംബൻ എന്നിവരും, അതിയായ സന്തോഷത്തിൽ, തങ്ങളുടെ കിടക്കയും ഇരിപ്പിടവും ഭക്ഷണവും ഉപേക്ഷിച്ചു.

വാരണേന്ദ്രം പുരസ്കൃത്യ ബ്രാഹ്മണൈഃ സസുമങ്‌ഗലൈഃ । ശങ്‌ഖതൂര്യ നിനാദേന ബ്രഹ്മഘോഷേണ ചാദൃതാഃ । പ്രത്യുജ്ജഗ്മൂ രഥൈര്ഹൃഷ്ടാഃ പ്രണയാഗത സാധ്വസാഃ

പ്രധാനയാനമായ ആനയെ മുന്നിൽ വെച്ച്, സുമംഗളഗാനങ്ങൾ പാടുന്ന ബ്രാഹ്മണന്മാരോടൊപ്പം, ശംഖധ്വനി, തുര്യനാദം, വേദഘോഷം എന്നിവയോടെ, സ്നേഹവും ഭക്തിയും നിറഞ്ഞ് രഥങ്ങളിലായി അവർ സന്തോഷത്തോടെ മുന്നോട്ട് പോയി.

വാരമുഖ്യാശ്ച ശതശോ യാനൈഃ തത് ദര്ശനോത്സുകാഃ । ലസത്കുണ്ഡല നിര്ഭാത കപോല വദനശ്രിയഃ

അനേകം പ്രധാന ആനകൾ, അവനെ കാണാൻ ആകാംക്ഷയോടെ, തിളങ്ങുന്ന കുന്ദലങ്ങൾ, പ്രകാശമുള്ള കണങ്ങൾ, മുഖച്ഛായ എന്നിവയാൽ ആ ഭംഗി വർദ്ധിപ്പിച്ചു.

നടനര്തകഗന്ധര്വാഃ സൂത മാഗധ വന്ദിനഃ । ഗായന്തി ചോത്തമശ്ലോക ചരിതാനി അദ്‍ഭുതാനി ച

നടൻമാർ, നർത്തകികൾ, ഗന്ധർവന്മാർ, സൂതന്മാർ, മാഗധന്മാർ, വന്ദികൾ എന്നിവർ ഉത്തമശ്ലോകന്റെ അത്ഭുതകരമായ കർമ്മങ്ങൾ പാടിക്കൊണ്ടിരുന്നു.

ഭഗവാന് തത്ര ബന്ധൂനാം പൌരാണാം അനുവര്തിനാമ് । യഥാവിധി ഉപസങ്‌ഗമ്യ സര്വേഷാം മാനമാദധേ

ഭഗവാൻ, ബന്ധുക്കളുടെയും നഗരവാസികളുടെയും ഇടയിൽ, ഓരോരുത്തരെയും ആചാരപ്രകാരം സമീപിച്ച് എല്ലാവരെയും ആദരിച്ചു.

പ്രഹ്വാഭിവാദന ആശ്ലേഷ കരസ്പര്ശ സ്മിതേക്ഷണൈഃ । ആശ്വാസ്യ ചാശ്വപാകേഭ്യോ വരൈശ്ച അഭിമതൈര്വിഭുഃ

വിനയപൂർവ്വമായ നമസ്കാരം, അങ്കലാപ്പ്, കൈസ്പർശം, പുഞ്ചിരിയോടെ നോക്കൽ എന്നിവകൊണ്ട്, ദൂരെയിരുന്നവരെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു; മറ്റുള്ളവർക്ക് ഇഷ്ടമായ വരങ്ങൾ നൽകി.

സ്വയം ച ഗുരുഭിര്വിപ്രൈഃ സദാരൈഃ സ്ഥവിരൈരപി । ആശീര്ഭിഃ യുജ്യമാനോഽന്യൈഃ വന്ദിഭിശ്ചാവിശത് പുരമ്

താനുമാണ് മുതിർന്നവരോടും, പുരോഹിതന്മാരോടും, ഭാര്യകളോടും, വയോധികരായ ബന്ധുക്കളോടും കൂടെ, മറ്റുള്ളവരിൽ നിന്നു ആശീർവാദങ്ങൾ സ്വീകരിച്ച്, വന്ദികളോടൊപ്പം നഗരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.

രാജമാര്ഗം ഗതേ കൃഷ്ണേ ദ്വാരകായാഃ കുലസ്ത്രിയഃ । ഹര്മ്യാണ്യാരുരുഹുര്വിപ്ര തദീക്ഷണ മഹോത്സവാഃ

കൃഷ്ണൻ രാജമാർഗ്ഗത്തിലൂടെ പോകുമ്പോൾ, ദ്വാരകയിലെ കുലസ്ത്രീകൾ, അവനെ കാണാനുള്ള മഹോത്സവത്തിൽ പങ്കുചേരാൻ തങ്ങളുടെ ഭവനങ്ങളുടെ മുകളിലേക്ക് കയറി.

നിത്യം നിരീക്ഷമാണാനാം യദപി ദ്വാരകൌകസാമ് । ന വിതൃപ്യന്തി ഹി ദൃശഃ ശ്രിയോ ധാമാങ്‌ഗമച്യുതമ്

ദ്വാരകവാസികൾ എപ്പോഴും അവനെ നോക്കിക്കൊണ്ടിരുന്നെങ്കിലും, അവരുടെ കണ്ണുകൾ ഒരിക്കലും തൃപ്തിയാകുന്നില്ല; കാരണം, അവൻ ഭാഗ്യത്തിന്റെ വാസസ്ഥലവും സൗന്ദര്യത്തിന്റെ ഉറവിടവുമാണ്.

ശ്രിയോ നിവാസോ യസ്യോരഃ പാനപാത്രം മുഖം ദൃശാമ് । ബാഹവോ ലോകപാലാനാം സാരങ്‌ഗാണാം പദാമ്ബുജമ്

അവന്റെ ഉരസ് ലക്ഷ്മിയുടെ വാസസ്ഥലമാണ്, മുഖം കണ്ണുകൾക്ക് അമൃതപാത്രംപോലെയാണ്, ഭുജങ്ങൾ ലോകരക്ഷകരാണ്, പാദപദ്മങ്ങൾ സജ്ജന്മാരുടെ ആശ്രയമാണ്.

സിതാതപത്രവ്യജനൈഃ ഉപസ്കൃതഃ നവര്ഷൈഃ അഭിവര്ഷിതഃ പഥി । പിശങ്‌ഗവാസാ വനമാലയാ ബഭൌ യഥാര്കോഡുപ ചാപ വൈദ്യുതൈഃ

വെള്ളയമ്പലങ്ങളും വീശൽവാതകങ്ങളും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, വഴിയിൽ പുതുപുഷ്പങ്ങൾ ചിതറപ്പെട്ട്, മഞ്ഞവസ്ത്രവും വനമാലയും ധരിച്ച്, മേഘങ്ങളും ഇന്ദ്രധനുസ്സും മിന്നലും ചുറ്റിയ സൂര്യനുപോലെ അവൻ തിളങ്ങി.

പ്രവിഷ്ടസ്തു ഗൃഹം പിത്രോഃ പരിഷ്വക്തഃ സ്വമാതൃഭിഃ । വവന്ദേ ശിരസാ സപ്ത ദേവകീപ്രമുഖാ മുദാ

അവൻ മാതാപിതാക്കളുടെ വീട്ടിൽ പ്രവേശിച്ച്, അമ്മമാരാൽ അങ്കലാപ്പ് ചെയ്യപ്പെട്ടു, ദേവകി അടക്കം മറ്റെഴു അമ്മമാരോടും സന്തോഷത്തോടെ തലകുനിച്ച് നമസ്കരിച്ചു.

താഃ പുത്രമങ്‌കം ആരോപ്യ സ്നേഹസ്നുത പയോധരാഃ । ഹര്ഷവിഹ്വലിതാത്മാനഃ സിഷിചുഃ നേത്രജൈര്ജലൈഃ

അവ സ്ത്രീകള്‍ സ്നേഹത്തില്‍ നിറഞ്ഞ മുലകള്‍ കൊണ്ട് തങ്ങളുടെ മകനെ മടിയില്‍ ഇരുത്തി, അത്യന്തം സന്തോഷത്തില്‍ ആവേശഭരിതരായി കണ്ണുനീര്‍ കൊണ്ട് അവനെ കുളിപ്പിച്ചു.

അഥാവിശത് സ്വഭവനം സര്വകാമമനുത്തമമ് । പ്രാസാദാ യത്ര പത്‍നീനാം സഹസ്രാണി ച ഷോഡശ

അതിനുശേഷം അവന്‍ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റുന്ന അതുല്യമായ സ്വന്തം ഭവനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു; അവിടെ പത്നിമാരുടെ പതിനാറായിരം കൊട്ടാരങ്ങള്‍ ഉണ്ടായിരുന്നു.

പത്‍ന്യഃ പതിം പ്രോഷ്യ ഗൃഹാനുപാഗതം ക്യ സഞ്ജാത മനോമഹോത്സവാഃ । ഉത്തസ്ഥുരാരാത് സഹസാസനാശയാത് വ്രതൈഃ വ്രീഡിത ലോചനാനനാഃ

ഭര്‍ത്താവിനെ ദീര്‍ഘകാലം കാണാതെ കഴിഞ്ഞിരുന്ന പത്നിമാര്‍ അവന്‍ വീട്ടില്‍ തിരിച്ചെത്തിയതറിഞ്ഞ്, ഹൃദയം ഉത്സവമായി നിറഞ്ഞ്, ഉടന്‍ ഇരിപ്പിടങ്ങളിലും കിടക്കകളിലും നിന്ന് എഴുന്നേറ്റു; വ്രതാനുഷ്ഠാനങ്ങളാല്‍ ലജ്ജയോടെ മുഖവും കണ്ണും താഴ്ത്തി നിന്നു.

തം ആത്മജൈഃ ദൃഷ്ടിഭിരന്തരാത്മനാ ദുരന്തഭാവാഃ പരിരേഭിരേ പതിമ് । നിരുദ്ധമപ്യാസ്രവദമ്ബു നേത്രയോഃ വിലജ്ജതീനാം ഭൃഗുവര്യ വൈക്ലവാത്

ഭൃഗുകുലത്തിലെ മഹത്വമുള്ള ആ സ്ത്രീകള്‍ കുട്ടികളോടൊപ്പം ഭര്‍ത്താവിനെ ആന്തരികമായ ആഗ്രഹത്തോടെ നോക്കി, അവനെ അണുകെട്ടി. ലജ്ജയില്‍ കണ്ണുനീര്‍ ഒളിപ്പിക്കാന്‍ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും, അതു തടയാനാവാതെ കണ്ണുകളില്‍ നിന്ന് ഒഴുകി.

യദ്യപ്യസൌ പാര്ശ്വഗതോ രഹോഗതഃ തഥാപി തസ്യാങ്‌ഘ്രിയുഗം നവം നവമ് । പദേ പദേ കാ വിരമേത തത്പദാത് ചലാപി യച്ഛ്രീര്ന ജഹാതി കര്ഹിചിത്

അവന്‍ അടുത്ത് സ്വകാര്യമായി ഇരുന്നിട്ടും, ഓരോ നിമിഷവും അവന്റെ ഇരുകാലുകളും പുതുമയോടെ അവര്‍ക്ക് തോന്നി; ചഞ്ചലയായ ശ്രീദേവിയും ഒരിക്കലും അവന്റെ കാലുകള്‍ വിട്ടുപോകുന്നില്ലെങ്കില്‍, ഏത് സ്ത്രീക്ക് അവിടെ നിന്ന് വിട്ടുനില്‍ക്കാന്‍ കഴിയുമെന്നു പറയാം?

ഏവം നൃപാണാം ക്ഷിതിഭാരജന്മനാം അക്ഷൌഹിണീഭിഃ പരിവൃത്തതേജസാമ് । വിധായ വൈരം ശ്വസനോ യഥാനലം മിഥോ വധേനോപരതോ നിരായുധഃ

ഇങ്ങനെ, ഭൂമിയുടെ ഭാരമായി ജനിച്ച രാജാക്കന്മാരെ തമ്മില്‍ വൈരം ഉണ്ടാക്കി, അവരുടെ സൈന്യങ്ങളുടെ ശക്തി പരസ്പരം നേരിട്ട്, ശ്വാസം തീയെ അണയ്ക്കുന്നതുപോലെ, അവന്‍ അവരെ തമ്മില്‍ സംഹരിച്ച്, ആയുധമില്ലാതെ പിന്‍വാങ്ങി.

സ ഏഷ നരലോകേഽസ്മിന് അവതീര്ണഃ സ്വമായയാ । രേമേ സ്ത്രീരത്‍നകൂടസ്ഥോ ഭഗവാന് പ്രാകൃതോ യഥാ

ഭഗവാന്‍ തന്റെ മായയാല്‍ മനുഷ്യലോകത്ത് അവതരിച്ച്, ഏറ്റവും മനോഹരമായ സ്ത്രീകളുടെ ഇടയില്‍ സാധാരണ മനുഷ്യനായി സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചു.