ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

സ്മയന്വിശോകഃ ശോകാര്താന്സ്മരന്ദൈവഗതിം ച താമ്। ദേവോഽസുരോ നരോഽന്യോ വാ നേശ്വരോഽസ്തീഹ കശ്ചന

സന്തോഷത്തോടെ, ദുഃഖമൊന്നുമില്ലാതെ, ദുഃഖത്തിൽ കഴിയുന്നവരെ ഓർത്ത്, വിധിയുടെ വഴികൾ മനസ്സിൽ വെച്ച്, ദൈവം, അസുരൻ, മനുഷ്യൻ, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റാരായാലും, ഇവിടെ ആരും സ്വതന്ത്രരല്ലെന്ന് അദ്ദേഹം മനസ്സിലാക്കി.

ആത്മനോഽന്യസ്യ വാ ദിഷ്ടം ദൈവേനാപോഹിതും ദ്വയോഃ। അഥാസൌ ശക്തിഭിഃ സ്വാഭിഃ ശമ്ഭോഃ പ്രാധാനികം വ്യധാത്

സ്വന്തമായാലും മറ്റുള്ളവരുടേതായാലും, വിധി നിശ്ചയിച്ച കാര്യങ്ങൾ ആരാലും മാറ്റാൻ കഴിയില്ല; അങ്ങനെ, തന്റെ ശക്തികൾ ഉപയോഗിച്ച്, ശിവന്റെ പ്രധാന കർമ്മം അദ്ദേഹം നിർവഹിച്ചു.

ധര്മജ്ഞാനവിരക്ത്യൃദ്ധി തപോവിദ്യാക്രിയാദിഭിഃ। രഥം സൂതം ധ്വജം വാഹാന്ധനുര്വര്മശരാദി യത്

ധർമ്മം, ജ്ഞാനം, വിരക്തി, ഐശ്വര്യം, തപസ്സ്, വിദ്യ, കർമ്മം എന്നിവയിലൂടെ, അദ്ദേഹം രഥം, സാരഥി, പതാക, കുതിരകൾ, വില്ലും കവചവും അമ്പുകളും മറ്റു എല്ലാം സൃഷ്ടിച്ചു.

സന്നദ്ധോ രഥമാസ്ഥായ ശരം ധനുരുപാദദേ। ശരം ധനുഷി സന്ധായ മുഹൂര്തേഽഭിജിതീശ്വരഃ

സമഗ്രമായി ആയുധധാരിയായി, രഥത്തിൽ കയറി, വില്ലും അമ്പും എടുത്തു; അമ്പ് വില്ലിൽ വെച്ച്, ഒരു നിമിഷത്തിൽ തന്നെ വിജയത്തിന്റെ നാഥൻ തയ്യാറായി.

ദദാഹ തേന ദുര്ഭേദ്യാ ഹരോഽഥ ത്രിപുരോ നൃപ। ദിവി ദുന്ദുഭയോ നേദുര്വിമാനശതസങ്കുലാഃ

അവൻ ആ അമ്പുകൊണ്ട്, രാജാവേ, ഹരൻ അത്ര എളുപ്പത്തിൽ കീഴടക്കാൻ കഴിയാത്ത മൂന്നു നഗരങ്ങൾ ദഹിപ്പിച്ചു; ആകാശത്തിൽ പാറകൾ മുഴങ്ങി, നൂറുകണക്കിന് ദിവ്യവിമാനങ്ങൾ നിറഞ്ഞു.

ദേവര്ഷിപിതൃസിദ്ധേശാ ജയേതി കുസുമോത്കരൈഃ। അവാകിരന്ജഗുര്ഹൃഷ്ടാ നനൃതുശ്ചാപ്സരോഗണാഃ

ദേവന്മാർ, മഹർഷികൾ, പിതാക്കന്മാർ, സിദ്ധന്മാർ—all സന്തോഷത്തോടെ വിജയഘോഷം വിളിച്ചു, പൂക്കൾ വിതറി; അപ്സരാസ്സുകൾ സന്തോഷത്തിൽ നൃത്തം ചെയ്തു.

ഏവം ദഗ്ധ്വാ പുരസ്തിസ്രോ ഭഗവാന്പുരഹാ നൃപ। ബ്രഹ്മാദിഭിഃ സ്തൂയമാനഃ സ്വം ധാമ പ്രത്യപദ്യത

ഇങ്ങനെ മൂന്നു നഗരങ്ങൾ ദഹിപ്പിച്ച ശേഷം, നഗരനാശകൻ ആയ ഭഗവാൻ, ബ്രഹ്മാദികൾ പുകഴ്ത്തുമ്പോൾ, തന്റെ സ്വസ്ഥലത്ത് തിരിച്ചെത്തി.

ഏവം വിധാന്യസ്യ ഹരേഃ സ്വമായയാ വിഡമ്ബമാനസ്യ നൃലോകമാത്മനഃ। വീര്യാണി ഗീതാന്യൃഷിഭിര്ജഗദ്ഗുരോര്ലോകം പുനാനാന്യപരം വദാമി കിമ്

ഇങ്ങനെ, സ്വമായയാൽ മനുഷ്യലോകത്തെ അനുകരിച്ച് കളിക്കുന്ന ഹരിയുടെ മഹത്വങ്ങൾ, ഋഷികൾ പാടുന്നു; ലോകത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന ഇവയെക്കാൾ കൂടുതൽ ഞാൻ എന്ത് പറയണം?

സൂത ഉവാച । ആനര്താന് സ ഉപവ്രജ്യ സ്വൃദ്ധാഞ്ജനപദാന് സ്വകാന് । ദധ്മൌ ദരവരം തേഷാം വിഷാദം ശമയന്നിവ

സൂതൻ പറഞ്ഞു: ആനർത്തദേശത്തെയും തന്റെ സമൃദ്ധമായ ദേശങ്ങളിലെയും ജനങ്ങളെയും സമീപിച്ച്, അവരുടെ ദു:ഖം അകറ്റുന്നപോലെ, അദ്ദേഹം തന്റെ മഹാശംഖം മുഴക്കി.

സ ഉച്ചകാശേ ധവലോദരോ ദരോഽപി ഉരുക്രമസ്യ അധരശോണ ശോണിമാ । ദാധ്മായമാനഃ കരകഞ്ജസമ്പുടേ യഥാബ്ജഖണ്ഡേ കലഹംസ ഉത്സ്വനഃ

ആ ശംഖം, വെളുത്ത വയറും ഉച്ചത്തിലുള്ള ശബ്ദവും ഉള്ളത്, മഹാബലശാലിയായ ഭഗവാന്റെ ചുവന്നതരമായ താഴത്തെ അധരത്തിൽ സ്പർശിച്ച്, കമലപുഷ്പംപോലുള്ള കൈയിൽ മുഴക്കുമ്പോൾ, കമലക്കുളത്തിൽ ഹംസം വിളിക്കുന്നതുപോലെ മുഴങ്ങി.

തമുപശ്രുത്യ നിനദം ജഗദ്‍ഭയഭയാവഹമ് । പ്രത്യുദ്യയുഃ പ്രജാഃ സര്വാ ഭര്തൃദര്ശനലാലസാഃ

ആ ഭയത്തെ അകറ്റുന്ന മഹാശംഖനാദം കേട്ടു, ഭർത്താവിനെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച എല്ലാ ജനങ്ങളും മുന്നോട്ട് വന്നു.

തത്രോപനീതബലയോ രവേര്ദീപമിവാദൃതാഃ । ആത്മാരാമം പൂര്ണകാമം നിജലാഭേന നിത്യദാ

അവിടെ ഒത്തുചേർന്നവർ, ശക്തി പുതുക്കി, ഇരുണ്ടിടത്ത് വിളക്ക് കാണുന്നപോലെ ഭഗവാനെ ആദരിച്ചു; അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ അവർ എപ്പോഴും തൃപ്തിയും സമ്പൂർണ്ണതയും അനുഭവിച്ചു.

പ്രീത്യുത്ഫുല്ലമുഖാഃ പ്രോചുഃ ഹര്ഷഗദ്‍ഗദയാ ഗിരാ । പിതരം സര്വസുഹൃദം അവിതാരം ഇവാര്ഭകാഃ

സന്തോഷത്തിൽ വിരിഞ്ഞ മുഖങ്ങളോടെ, ആനന്ദത്തിൽ കുലുങ്ങുന്ന ശബ്ദത്തിൽ അവർ സംസാരിച്ചു; കുട്ടികൾ അവരുടെ രക്ഷകനായ പിതാവിനോട് സംസാരിക്കുന്നതുപോലെ.

നതാഃ സ്മ തേ നാഥ സദാങ്‌ഘ്രിപങ്‌കജം വിരിഞ്ചവൈരിഞ്ച്യ സുരേന്ദ്ര വന്ദിതമ് । പരായണം ക്ഷേമമിഹേച്ഛതാം പരം ന യത്ര കാലഃ പ്രഭവേത്പരഃ പ്രഭുഃ

നാഥാ, ബ്രഹ്മാവും ശിവനും ഇന്ദ്രനും ആരാധിക്കുന്ന നിങ്ങളുടെ പാദപങ്കജങ്ങൾക്കു നാം എപ്പോഴും നമസ്കരിക്കുന്നു; ക്ഷേമം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് നിങ്ങൾ പരമാശ്രയമാണ്, അവിടെ കാലം പോലും അധികാരമില്ല.

ഭവായ നസ്ത്വം ഭവ വിശ്വഭാവന ത്വമേവ മാതാഥ സുഹൃത്പതിഃ പിതാ । ത്വം സദ്‍ഗുരുര്നഃ പരമം ച ദൈവതം യസ്യാനുവൃത്ത്യാ കൃതിനോ ബഭൂവിമ

നമ്മുടെ ക്ഷേമത്തിനായി, നിങ്ങൾ സൃഷ്ടാവും രക്ഷകനും സംരക്ഷകനുമാണ്; നിങ്ങൾ അമ്മയും സുഹൃത്തും ഭർത്താവും പിതാവും ആണു; നിങ്ങൾ സത്ഗുരുവും പരമദൈവവും ആണു—നിങ്ങളെ അനുഗമിച്ചിട്ടാണ് ഞങ്ങൾ സഫലരായത്.

അഹോ സനാഥാ ഭവതാ സ്മ യദ്വയം ത്രൈവിഷ്ടപാനാമപി ദൂരദര്ശനമ് । പ്രേമസ്മിത സ്നിഗ്ധ നിരീക്ഷണാനനം പശ്യേമ രൂപം തവ സര്വസൌഭഗമ്

നിങ്ങളുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ നാം ഭാഗ്യവാന്മാരായി; സ്വർഗ്ഗത്തിലെ ദേവന്മാർക്കും ദൂരത്തിൽ നിന്നു മാത്രമേ കാണാൻ കഴിയൂ, എന്നാൽ നാം സ്നേഹപൂർണ്ണമായ പുഞ്ചിരിയും സ്നേഹദൃഷ്ടിയും നിറഞ്ഞ നിങ്ങളുടെ മുഖവും, സർവ്വമംഗളങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച രൂപവും കാണുന്നു.

യര്ഹ്യമ്ബുജാക്ഷാപസസാര ഭോ ഭവാന് കുരൂന് മധൂന് വാഥ സുഹൃദ് ദിദൃക്ഷയാ । തത്രാബ്ദകോടിപ്രതിമഃ ക്ഷണോ ഭവേദ് രവിം വിനാക്ഷ്ണോരിവ നസ്തവാച്യുത

കമലനയനനേ, നിങ്ങൾ കുരുക്കളുടെ ദേശത്തേക്കോ മധുവിന്റെ ദേശത്തേക്കോ സുഹൃത്തുക്കളെ കാണാൻ പോയാൽ, ഓരോ നിമിഷവും കോടിയോളം വർഷങ്ങൾ പോലെ നീളുന്നു; സൂര്യൻ ഇല്ലാത്ത കണ്ണുപോലെ, അച്യുതാ, ഞങ്ങൾ അങ്ങനെ ദുഃഖിക്കുന്നു.

ഇതി ചോദീരിതാ വാചഃ പ്രജാനാം ഭക്തവത്സലഃ । ശൃണ്വാനോഽനുഗ്രഹം ദൃഷ്ട്യാ വിതന്വന് പ്രാവിശത്പുരമ്

ഇങ്ങനെ ജനങ്ങൾ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഭക്തജനങ്ങൾക്കു എപ്പോഴും സ്‌നേഹമുള്ള ഭഗവാൻ, അവരുടെയൊക്കെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, അനുഗ്രഹദൃഷ്ടി നൽകിക്കൊണ്ട്, നഗരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.

മധുഭോജദശാര്ഹാര്ഹ കുകുരാന്ധക വൃഷ്ണിഭിഃ । ആത്മതുല്യ ബലൈര്ഗുപ്താം നാഗൈര്ഭോഗവതീമിവ

മധു, ഭോജ, ദശാർഹ, കുകുര, അന്തക, വൃഷ്ണി എന്നീ സമാനബലമുള്ളവർ കാവലായിരുന്നുവെന്നതുപോലെ, ആ നഗരം പാമ്പുകൾ ഭോഗവതിയെ കാത്തുപോലെയാണ് സുരക്ഷിതമായിരുന്നത്.

സര്വര്തു സര്വവിഭവ പുണ്യവൃക്ഷലതാശ്രമൈഃ । ഉദ്യാനോപവനാരാമൈഃ വൃത പദ്മാകര ശ്രിയമ്

എല്ലാ കാലങ്ങളിലും, സമൃദ്ധിയോടെ, പുണ്യവൃക്ഷങ്ങളും ലതകളും ആശ്രമങ്ങളും, ഉദ്യാനങ്ങൾ, പൂന്തോട്ടങ്ങൾ, താമരക്കുളങ്ങൾ എന്നിവയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് ആ നഗരം ഭംഗിയോടെ തിളങ്ങുകയായിരുന്നു.

ഗോപുരദ്വാരമാര്ഗേഷു കൃതകൌതുക തോരണാമ് । ചിത്രധ്വജപതാകാഗ്രൈഃ അന്തഃ പ്രതിഹതാതപാമ്

ഗോപുരവാതിലുകളിൽ, വഴികളിലും, ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് അലങ്കാരത്തൂണുകളും, വർണ്ണവാനകളും പതാകകളും കെട്ടി, അകത്തേക്ക് സൂര്യപ്രകാശം കടക്കാതിരിക്കാൻ ഒരുക്കിയിരുന്നു.

സമ്മാര്ജിത മഹാമാര്ഗ രഥ്യാപണക ചത്വരാമ് । സിക്താം ഗന്ധജലൈരുപ്താം ഫലപുഷ്പാക്ഷതാങ്‌കുരൈഃ

പ്രധാനവീഥികളും, തെരുവുകളും, ചന്തകളും, ചത്വരങ്ങളും നന്നായി വൃത്തിയാക്കി സുഗന്ധജലത്തിൽ തളിച്ച്, പഴങ്ങൾ, പുഷ്പങ്ങൾ, അക്ഷതങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിരുന്നു.

ദ്വാരി ദ്വാരി ഗൃഹാണാം ച ദധ്യക്ഷത ഫലേക്ഷുഭിഃ । അലങ്‌കൃതാം പൂര്ണകുമ്ഭൈഃ ബലിഭിഃ ധൂപദീപകൈഃ

ഓരോ വീടിന്റെ വാതിലിലും തൈര്, അക്ഷതം, പഴങ്ങൾ, കരിമ്പ് എന്നിവയോടെ, നിറഞ്ഞ കലശങ്ങൾ, ബലികൾ, ധൂപം, ദീപങ്ങൾ എന്നിവയാൽ അലങ്കരിച്ചിരുന്നു.

നിശമ്യ പ്രേഷ്ഠമായാന്തം വസുദേവോ മഹാമനാഃ । അക്രൂരശ്ചോഗ്രസേനശ്ച രാമശ്ചാദ്‍ഭുതവിക്രമഃ

പ്രിയപ്പെട്ടവൻ വരുന്നു എന്ന വാർത്ത കേട്ട്, മഹാത്മാവായ വസുദേവനും, അക്രൂരനും, ഉഗ്രസേനനും, അത്ഭുതശക്തിയുള്ള രാമനും,

പ്രദ്യുമ്നഃ ചാരുദേഷ്ണശ്ച സാമ്ബോ ജാമ്ബവതീസുതഃ । പ്രഹര്ഷവേഗ ഉച്ഛശിത ശയനാസന ഭോജനാഃ

പ്രദ്യുമ്നൻ, ചാരുദേഷ്‌നൻ, ജാംബവതിയുടെ മകൻ സംബൻ എന്നിവരും, അതിയായ സന്തോഷത്തിൽ, തങ്ങളുടെ കിടക്കയും ഇരിപ്പിടവും ഭക്ഷണവും ഉപേക്ഷിച്ചു.

വാരണേന്ദ്രം പുരസ്കൃത്യ ബ്രാഹ്മണൈഃ സസുമങ്‌ഗലൈഃ । ശങ്‌ഖതൂര്യ നിനാദേന ബ്രഹ്മഘോഷേണ ചാദൃതാഃ । പ്രത്യുജ്ജഗ്മൂ രഥൈര്ഹൃഷ്ടാഃ പ്രണയാഗത സാധ്വസാഃ

പ്രധാനയാനമായ ആനയെ മുന്നിൽ വെച്ച്, സുമംഗളഗാനങ്ങൾ പാടുന്ന ബ്രാഹ്മണന്മാരോടൊപ്പം, ശംഖധ്വനി, തുര്യനാദം, വേദഘോഷം എന്നിവയോടെ, സ്നേഹവും ഭക്തിയും നിറഞ്ഞ് രഥങ്ങളിലായി അവർ സന്തോഷത്തോടെ മുന്നോട്ട് പോയി.

വാരമുഖ്യാശ്ച ശതശോ യാനൈഃ തത് ദര്ശനോത്സുകാഃ । ലസത്കുണ്ഡല നിര്ഭാത കപോല വദനശ്രിയഃ

അനേകം പ്രധാന ആനകൾ, അവനെ കാണാൻ ആകാംക്ഷയോടെ, തിളങ്ങുന്ന കുന്ദലങ്ങൾ, പ്രകാശമുള്ള കണങ്ങൾ, മുഖച്ഛായ എന്നിവയാൽ ആ ഭംഗി വർദ്ധിപ്പിച്ചു.

നടനര്തകഗന്ധര്വാഃ സൂത മാഗധ വന്ദിനഃ । ഗായന്തി ചോത്തമശ്ലോക ചരിതാനി അദ്‍ഭുതാനി ച

നടൻമാർ, നർത്തകികൾ, ഗന്ധർവന്മാർ, സൂതന്മാർ, മാഗധന്മാർ, വന്ദികൾ എന്നിവർ ഉത്തമശ്ലോകന്റെ അത്ഭുതകരമായ കർമ്മങ്ങൾ പാടിക്കൊണ്ടിരുന്നു.

ഭഗവാന് തത്ര ബന്ധൂനാം പൌരാണാം അനുവര്തിനാമ് । യഥാവിധി ഉപസങ്‌ഗമ്യ സര്വേഷാം മാനമാദധേ

ഭഗവാൻ, ബന്ധുക്കളുടെയും നഗരവാസികളുടെയും ഇടയിൽ, ഓരോരുത്തരെയും ആചാരപ്രകാരം സമീപിച്ച് എല്ലാവരെയും ആദരിച്ചു.