ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

അഹോ മേ ബത ദൌരാത്മ്യം സ്ത്രീജിതസ്യോപധാരയ । യോഽങ്‌കം പ്രേമ്ണാഽഽരുരുക്ഷന്തം നാഭ്യനന്ദമസത്തമഃ

അയ്യോ, സ്ത്രീയുടെ വശംപോയി ഞാൻ എത്ര ദുർഭാഗ്യവാനാണ്! സ്നേഹത്തോടെ എന്റെ മടിയിൽ കയറാൻ ആഗ്രഹിച്ച ആ ബാലനെ ഞാൻ സ്വീകരിച്ചില്ല; ഞാൻ എത്ര തുച്ഛനാണ്!

നാരദ ഉവാച - മാ മാ ശുചഃ സ്വതനയം ദേവഗുപ്തം വിശാമ്പതേ । തത്പ്രഭാവം അവിജ്ഞായ പ്രാവൃങ്‌ക്തേ യദ്യശോ ജഗത്

നാരദൻ പറഞ്ഞു: ജനങ്ങളുടെ രക്ഷകനേ, ദേവന്മാർ സംരക്ഷിക്കുന്ന നിന്റെ മകനെക്കുറിച്ച് ദുഃഖിക്കേണ്ട. അവന്റെ മഹത്വം അറിയാതെ നീ വിലപിക്കുന്നു; അവന്റെ കീർത്തി ലോകത്ത് വ്യാപിക്കും.

സുദുഷ്കരം കര്മ കൃത്വാ ലോകപാലൈരപി പ്രഭുഃ । ഐഷ്യത്യചിരതോ രാജന് യശോ വിപുലയംസ്തവ

ലോകങ്ങളെ കാത്തുനില്ക്കുന്ന ദേവന്മാർക്കു പോലും ചെയ്യാൻ പ്രയാസമായ ഒരു കാര്യം ചെയ്തതുകൊണ്ട്, രാജാവേ, അവൻ നിനക്കു വൻ പ്രശസ്തി ഉടൻ നേടിക്കൊടുക്കും.

മൈത്രേയ ഉവാച - ഇതി ദേവര്ഷിണാ പ്രോക്തം വിശ്രുത്യ ജഗതീപതിഃ । രാജലക്ഷ്മീമനാദൃത്യ പുത്രം ഏവാന്വചിന്തയത്

മൈത്രേയൻ പറഞ്ഞു: ദേവർഷിയുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവ്, രാജസൗഭാഗ്യങ്ങൾ ഒന്നും കണക്കാക്കാതെ, തന്റെ മകനെയേ മാത്രം മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചു.

തത്രാഭിഷിക്തഃ പ്രയതഃ താം ഉപോഷ്യ വിഭാവരീമ് । സമാഹിതഃ പര്യചര ദൃഷ്യാദേശേന പൂരുഷമ്

അവിടെ അഭിഷേകം കഴിച്ച് ശുദ്ധനായവൻ ആ രാത്രി ഉപവാസം പാലിച്ചു, മനസ്സിൽ ഏകാഗ്രതയോടെ, ദർശനപ്രകാരം പരമപുരുഷനെ സേവിച്ചു.

ത്രിരാത്രാന്തേ ത്രിരാത്രാന്തേ കപിത്ഥബദരാശനഃ । ആത്മവൃത്ത്യനുസാരേണ മാസം നിന്യേഽര്ചയന് ഹരിമ്

മൂന്ന് രാത്രികൾക്ക് ഒറ്റപ്പൊക്കം, കപിത്തം, ബദരിഫലം എന്നിവ മാത്രം കഴിച്ച്, അവൻ തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് ഒരു മാസം ഹരിയെ ആരാധിച്ചു.

ദ്വിതീയം ച തഥാ മാസം ഷഷ്ഠേ ഷഷ്ഠേഽര്ഭകോ ദിനേ । തൃണപര്ണാദിഭിഃ ശീര്ണൈഃ കൃതാന്നോഽഭ്യര്ചയന് വിഭുമ്

രണ്ടാം മാസത്തിൽ, ആറാം ദിവസങ്ങളിലൊന്നിൽ വീണ ഇലകളും പുല്ലും പോലുള്ളവ ഉപയോഗിച്ച് ഭക്ഷണം ഒരുക്കി, ആ ബാലൻ ഭഗവാനെ ആരാധിച്ചു.

തൃതീയം ചാനയന് മാസം നവമേ നവമേഽഹനി । അബ്ഭക്ഷ ഉത്തമശ്ലോകം ഉപാധാവത്സമാധിനാ

മൂന്നാം മാസത്തിൽ, ഒമ്പതാം ദിവസങ്ങളിൽ, വെള്ളം മാത്രം കഴിച്ച്, മനസ്സിൽ സമാധാനത്തോടെ ഉത്തമശ്ലോകനായ ഭഗവാനെ ധ്യാനിച്ചു.

ചതുര്ഥമപി വൈ മാസം ദ്വാദശേ ദ്വാദശേഽഹനി । വായുഭക്ഷോ ജിതശ്വാസോ ധ്യായന് ദേവമധാരയത്

നാലാം മാസത്തിൽ, പന്ത്രണ്ടാം ദിവസങ്ങളിൽ, വായു മാത്രം കഴിച്ച്, ശ്വാസം നിയന്ത്രിച്ച്, ഭഗവാനെ ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ട് ജീവിച്ചു.

പഞ്ചമേ മാസ്യനുപ്രാപ്തേ ജിതശ്വാസോ നൃപാത്മജഃ । ധ്യായന് ബ്രഹ്മ പദൈകേന തസ്ഥൌ സ്ഥാണുരിവാചലഃ

അഞ്ചാം മാസം എത്തിയപ്പോൾ, രാജകുമാരൻ ശ്വാസം നിയന്ത്രിച്ച്, ഒരു കാലിൽ നിൽക്കവെ, ബ്രഹ്മത്തെ ധ്യാനിച്ച്, ഒരു തൂണുപോലെ അചഞ്ചലനായി നിന്നു.

സര്വതോ മന ആകൃഷ്യ ഹൃദി ഭൂതേന്ദ്രിയാശയമ് । ധ്യായന് ഭഗവതോ രൂപം നാദ്രാക്ഷീത് കിംചനാപരമ്

എവിടെയും നിന്നുള്ള മനസ്സിനെ പിൻവലിച്ച്, ഹൃദയത്തിൽ, ഭൂതേന്ദ്രിയങ്ങളുടെ ആസ്ഥാനത്ത്, ഭഗവാന്റെ രൂപം മാത്രം ധ്യാനിച്ചു; മറ്റൊന്നും കണ്ടില്ല.

ആധാരം മഹദാദീനാം പ്രധാനപുരുഷേശ്വരമ് । ബ്രഹ്മ ധാരയമാണസ്യ ത്രയോ ലോകാശ്ചകമ്പിരേ

മഹത്താദികളുടെയും പ്രധാനം പുരുഷനുമായ ഭഗവാനെ മനസ്സിൽ ഉറപ്പിച്ച് ധാരണം ചെയ്തപ്പോൾ, മൂന്നു ലോകങ്ങളും വിറച്ചു.

യദൈകപാദേന സ പാര്ഥിവാര്ഭകഃ തസ്ഥൌ തദങ്‌ഗുഷ്ഠനിപീഡിതാ മഹീ । നനാമ തത്രാര്ധമിഭേന്ദ്രധിഷ്ഠിതാ തരീവ സവ്യേതരതഃ പദേ പദേ

അവൻ ഒരു കാലിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ, വലിയ വിരൽ കൊണ്ട് ഭൂമി അമർത്തിയപ്പോൾ, ആ സ്ഥലത്ത് ഭൂമി കുനിഞ്ഞു; ആനയുടെ പീഠം ഭാരത്തിൽ ചായുന്നതുപോലെ.

തസ്മിന് അഭിധ്യായതി വിശ്വമാത്മനോ ദ്വാരം നിരുധ്യാസുമനന്യയാ ധിയാ । ലോകാ നിരുച്ഛ്വാസനിപീഡിതാ ഭൃശം സലോകപാലാഃ ശരണം യയുര്ഹരിമ്

അവൻ വിശ്വത്തിന്റെ ആത്മാവിനെ ധ്യാനിച്ച്, ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ വാതിൽ അടച്ചു, അചഞ്ചലമായ മനസ്സോടെ ഇരിക്കുമ്പോൾ, ലോകങ്ങളും അവയുടെ രക്ഷകരും ശ്വാസം മുട്ടി, ഹരിയിലേക്കു അഭയം തേടി.

ദേവാ ഊചുഃ - നൈവം വിദാമോ ഭഗവന് പ്രാണരോധം ചരാചരസ്യാഖിലസത്ത്വധാമ്നഃ । വിധേഹി തന്നോ വൃജിനാദ്വിമോക്ഷം പ്രാപ്താ വയം ത്വാം ശരണം ശരണ്യമ്

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു: ഭഗവാനേ, സഞ്ചരിക്കുന്നവർക്കും അചഞ്ചലന്മാർക്കും ജീവൻ പിടിച്ചിരുത്തുന്നത് ഇങ്ങനെ ഒരിക്കലും ഞങ്ങൾ കണ്ടിട്ടില്ല. ദയവായി ഞങ്ങളെ ഈ കഷ്ടതയിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കണമേ; ഞങ്ങൾ നിന്നെ അഭയം തേടിയെത്തിയിരിക്കുന്നു.

ശ്രീഭഗവാനുവാച - മാ ഭൈഷ്ട ബാലം തപസോ ദുരത്യയാന് നിവര്തയിഷ്യേ പ്രതിയാത സ്വധാമ । യതോ ഹി വഃ പ്രാണനിരോധ ആസീത് ഔത്താനപാദിര്മയി സങ്‌ഗതാത്മാ

ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ഭയപ്പെടേണ്ട, ആ ബാലനെ ഈ കഠിനമായ തപസ്സിൽ നിന്ന് ഞാൻ പിൻവലിപ്പിക്കും. നിങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ ലോകങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങൂ. ഉത്താനപാദന്റെ മക്കളേ, അവൻ എന്നിൽ ഏകാഗ്രതയോടെ ധ്യാനിച്ചതിനാലാണ് നിങ്ങളുടെ ശ്വാസം തടഞ്ഞത്.

സൂത ഉവാച । (അനുഷ്ടുപ്) ഇതി ഭീതഃ പ്രജാദ്രോഹാത് സര്വധര്മവിവിത്സയാ । തതോ വിനശനം പ്രാഗാദ് യത്ര ദേവവ്രതോഽപതത്

സൂതൻ പറഞ്ഞു: ജനങ്ങളെ ദുഃഖിപ്പിക്കുമോ എന്ന ഭയത്താൽ, എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളും അറിയണമെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ, അവൻ ദേവവ്രതൻ വീണുകിടക്കുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി.

തദാ തേ ഭ്രാതരഃ സര്വേ സദശ്വൈഃ സ്വര്ണഭൂഷിതൈഃ । അന്വഗച്ഛന് രഥൈര്വിപ്രാ വ്യാസധൌമ്യാദയസ്തഥാ

അപ്പോൾ അവന്റെ സഹോദരന്മാർ എല്ലാവരും പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ച കുതിരകളുമായി, രഥങ്ങളിൽ, വ്യാസൻ, ധൗമ്യൻ മുതലായ മഹർഷിമാരോടൊപ്പം പുറപ്പെട്ടു.

ഭഗവാനപി വിപ്രര്ഷേ രഥേന സധനഞ്ജയഃ । സ തൈര്വ്യരോചത നൃപഃ കുബേര ഇവ ഗുഹ്യകൈഃ

ഭഗവാൻ ധനഞ്ജയനോടൊപ്പം രഥത്തിൽ കയറി, മഹർഷികളിൽ പ്രധാനനായവനേ, അവരോടൊപ്പം രാജാവും ഉണ്ടായിരുന്നു; അവിടെ രാജാവ്, കുബേരൻ യക്ഷന്മാരോടൊപ്പം ഇരിക്കുന്നതുപോലെ, പ്രകാശിച്ചു.

ദൃഷ്ട്വാ നിപതിതം ഭൂമൌ ദിവശ്ച്യുതം ഇവാമരമ് । പ്രണേമുഃ പാണ്ഡവാ ഭീഷ്മം സാനുഗാഃ സഹ ചക്രിണാ

ഭീഷ്മൻ ഭൂമിയിൽ വീണുകിടക്കുന്നത്, സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് ഒരു ദേവൻ വീണതുപോലെ കണ്ടപ്പോൾ, പാണ്ഡവന്മാരും അവരുടെ അനുചിതരും ചക്രധാരിയുമായ കൃഷ്ണനും ചേർന്ന് ഭീഷ്മനെ നമസ്കരിച്ചു.

തത്ര ബ്രഹ്മര്ഷയഃ സര്വേ ദേവര്ഷയശ്ച സത്തമ । രാജര്ഷയശ്ച തത്രാസന് ദ്രഷ്ടും ഭരതപുങ്ഗവമ്

അവിടെ ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ മഹാന്മാരും ദേവമുനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരും രാജമുനികളും ഒന്നിച്ചു കൂടിയിരുന്നു, ഭാരതവംശത്തിലെ പ്രധാനിയെ കാണാനായി.

പര്വതോ നാരദോ ധൌമ്യോ ഭഗവാന് ബാദരായണഃ । ബൃഹദശ്വോ ഭരദ്വാജഃ സശിഷ്യോ രേണുകാസുതഃ

പർവതൻ, നാരദൻ, ധൗമ്യൻ, ബദരായണൻ, ബൃഹദശ്വൻ, ഭരദ്വാജൻ ശിഷ്യന്മാരോടൊപ്പം, രേണുകയുടെ പുത്രൻ ഇവരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.

വസിഷ്ഠ ഇന്ദ്രപ്രമദഃ ത്രിതോ ഗൃത്സമദോഽസിതഃ । കക്ഷീവാന് ഗൌതമോഽത്രിശ്ച കൌശികോഽഥ സുദര്ശനഃ

വസിഷ്ഠൻ, ഇന്ദ്രപ്രമദൻ, തൃതൻ, ഗൃത്സമദൻ, അസിതൻ, കക്ഷീവാൻ, ഗൗതമൻ, അത്രി, കൗശികൻ, സുദർശനൻ എന്നിവരും അവിടെ എത്തിയിരുന്നു.

അന്യേ ച മുനയോ ബ്രഹ്മന് ബ്രഹ്മരാതാദയോഽമലാഃ । ശിഷ്യൈരുപേതാ ആജഗ്മുഃ കശ്യപാങ്‌ഗിരസാദയഃ

മറ്റു മുനികളും, ശുദ്ധഹൃദയരായ ബ്രഹ്മരാതൻ മുതലായവരും, ശിഷ്യന്മാരോടൊപ്പം കശ്യപൻ, അംഗിരസൻ മുതലായവരും അവിടെ എത്തിയിരുന്നു.

താന് സമേതാന് മഹാഭാഗാന് ഉപലഭ്യ വസൂത്തമഃ । പൂജയാമാസ ധര്മജ്ഞോ ദേശകാലവിഭാഗവിത്

അവിടെ കൂടിയ മഹാഭാഗ്യശാലികൾയെ കണ്ടു, ധർമ്മത്തിൽ നിപുണനും ദേശകാലം അറിയുന്നവനും ആയ വസൂത്തമൻ അവരെ ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ചു.

കൃഷ്ണം ച തത്പ്രഭാവജ്ഞ ആസീനം ജഗദീശ്വരമ് । ഹൃദിസ്ഥം പൂജയാമാസ മായയോപാത്ത വിഗ്രഹമ്

അവിടെ ഇരുന്ന് ലോകനാഥനായ കൃഷ്ണനെ, തന്റെ മഹത്വം അറിയുന്നവനെയും ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്നവനെയും, മായയാൽ രൂപം ധരിച്ചവനെയും, അവൻ ആരാധിച്ചു.

പാണ്ഡുപുത്രാന് ഉപാസീനാന് പ്രശ്രയപ്രേമസങ്ഗതാന് । അഭ്യാചഷ്ടാനുരാഗാശ്രൈഃ അന്ധീഭൂതേന ചക്ഷുഷാ

പാണ്ഡുപുത്രന്മാർ വിനയത്തോടും സ്നേഹത്തോടും കൂടി ഇരുന്നപ്പോൾ, ആഴത്തിലുള്ള സ്നേഹത്തിന്റെ കണ്ണീർകൊണ്ട് കണ്ണ് മങ്ങിച്ചവൻ അവരോട് സംസാരിച്ചു.

അഹോ കഷ്ടമഹോഽന്യായ്യം യദ് യൂയം ധര്മനന്ദനാഃ । ജീവിതും നാര്ഹഥ ക്ലിഷ്ടം വിപ്രധര്മാച്യുതാശ്രയാഃ

അയ്യോ, എത്ര ദു:ഖകരവും അന്യായവുമാണ്! ധർമ്മപുത്രന്മാരായ നിങ്ങൾ ബ്രാഹ്മണഭക്തരും ധർമ്മനിഷ്ഠരുമായ അച്യുതാശ്രയരുമാണ്, ഇങ്ങനെ കഷ്ടം അനുഭവിക്കാനോ ദു:ഖത്തിൽ ജീവിക്കാനോ നിങ്ങൾ അർഹരല്ല.

സംസ്ഥിതേഽതിരഥേ പാണ്ഡൌ പൃഥാ ബാലപ്രജാ വധൂഃ । യുഷ്മത്കൃതേ ബഹൂന് ക്ലേശാന് പ്രാപ്താ തോകവതീ മുഹുഃ

വീരനായ പാണ്ഡു വിടപറഞ്ഞപ്പോൾ, കുഞ്ഞുങ്ങളെക്കൊണ്ട് വിധവയായ കുന്തി, നിങ്ങളുടെ خاطرം പലതവണയും വലിയ കഷ്ടങ്ങൾ സഹിച്ചു.