ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

സ്നേഹാനുബദ്ധഹൃദയാവന്യോന്യം വിഷ്ണുമായയാ। വിമോഹിതൌ ദീനധിയൌ ശിശൂന്പുപുഷതുഃ പ്രജാഃ

സ്നേഹത്തിൽ ബന്ധപ്പെട്ട ഹൃദയങ്ങളോടെ, വിഷ്ണുവിന്റെ മായയിൽ ഭ്രമിച്ചും, ദുഃഖിതരായ മനസ്സോടെ, അവർ കുട്ടികളെയും ജനത്തെയും പോഷിച്ചു.

ഏകദാ ജഗ്മതുസ്താസാമന്നാര്ഥം തൌ കുടുമ്ബിനൌ। പരിതഃ കാനനേ തസ്മിന്നര്ഥിനൌ ചേരതുശ്ചിരമ്

ഒരു ദിവസം, ആ കുടുംബജീവിതം നയിക്കുന്ന ഇരുവരും കുഞ്ഞുങ്ങളുടെ വേണ്ടി ഭക്ഷ്യത്തിനായി കാടിലേക്ക് പോയി; അവിടെ, ഭക്ഷണം തേടി, അവർ ദീർഘകാലം സഞ്ചരിച്ചു.

ദൃഷ്ട്വാ താന്ലുബ്ധകഃ കശ്ചിദ്യദൃച്ഛാതോ വനേചരഃ। ജഗൃഹേ ജാലമാതത്യ ചരതഃ സ്വാലയാന്തികേ

അവരെ കണ്ട ഒരു വേട്ടക്കാരൻ, കാടിൽ അപ്രത്യക്ഷമായി സഞ്ചരിച്ചവൻ, കൂടിനടുത്ത് ചുറ്റി നടക്കുമ്പോൾ, വല വിരിച്ച് കുഞ്ഞുങ്ങളെ പിടിച്ചു.

കപോതശ്ച കപോതീ ച പ്രജാപോഷേ സദോത്സുകൌ। ഗതൌ പോഷണമാദായ സ്വനീഡമുപജഗ്മതുഃ

കപോതനും കപോതിയും, സദാ മക്കളെ പോഷിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചവരായി, ഭക്ഷണം കണ്ടെത്തി തങ്ങളുടെ കൂടിലേക്ക് മടങ്ങി.

കപോതീ സ്വാത്മജാന്വീക്ഷ്യ ബാലകാന്ജാലസംവൃതാന്। താനഭ്യധാവത്ക്രോശന്തീ ക്രോശതോ ഭൃശദുഃഖിതാ

കപോതി, സ്വന്തം കുഞ്ഞുങ്ങളെ വലയിൽ കുടുങ്ങിയതായി കണ്ടപ്പോൾ, അവർ കരയുകയും, കുഞ്ഞുങ്ങൾ കരയുമ്പോൾ അതീവ ദുഃഖിതയായി അവരിലേക്ക് ഓടി.

സാസകൃത്സ്നേഹഗുണിതാ! ദീനചിത്താജമായയാ। സ്വയം ചാബധ്യത ശിചാ ബദ്ധാന്പശ്യന്ത്യപസ്മൃതിഃ

സ്നേഹത്തിൽ നിറഞ്ഞ ഹൃദയത്തോടെയും ദുഃഖിതമായ മനസ്സോടെയും, മായയിൽ ഭ്രമിച്ച കപോതി, സ്വന്തം കുഞ്ഞുങ്ങളെ കെട്ടിയിരിക്കുന്നതു കണ്ടു, അവളും വലയിൽ കുടുങ്ങി, ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ടു.

കപോതഃ സ്വാത്മജാന്ബദ്ധാനാത്മനോഽപ്യധികാന്പ്രിയാന്। ഭാര്യാം ചാത്മസമാം ദീനോ വിലലാപാതിദുഃഖിതഃ

കപോതൻ, സ്വന്തം ജീവനെക്കാൾ പ്രിയപ്പെട്ട മക്കളെയും, തനിക്കു തുല്യമായ ഭാര്യയെയും വലയിൽ കുടുങ്ങിയതായി കണ്ടപ്പോൾ, അതീവ ദുഃഖത്തോടെ വിലപിച്ചു.

അഹോ മേ പശ്യതാപായമല്പപുണ്യസ്യ ദുര്മതേഃ। അതൃപ്തസ്യാകൃതാര്ഥസ്യ ഗൃഹസ്ത്രൈവര്ഗികോ ഹതഃ

അയ്യോ, എന്റെ ദുർഭാഗ്യം കാണൂ! കുറച്ച് പുണ്യമുള്ളതും, ഭ്രാന്തനായ മനസ്സും ഉള്ളവനായി, തൃപ്തിയില്ലാതെ, ലക്ഷ്യം കൈവരിക്കാതെ, ഗൃഹസ്ഥജീവിതത്തിലെ മൂന്നു ലക്ഷ്യങ്ങളും നശിച്ചുപോയി.

അനുരൂപാനുകൂലാ ച യസ്യ മേ പതിദേവതാ। ശൂന്യേ ഗൃഹേ മാം സന്ത്യജ്യ പുത്രൈഃ സ്വര്യാതി സാധുഭിഃ

എന്റെ ഭർത്താവിനെ ദേവതയെന്നപോലെ ആരാധിച്ച, എനിക്കു അനുരൂപമായ ഭാര്യ, ഈ ശൂന്യമായ വീട്ടിൽ എന്നെ വിട്ട്, സന്മാർഗ്ഗിയായ മക്കളോടൊപ്പം സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോയിരിക്കുന്നു.

സോഽഹം ശൂന്യേ ഗൃഹേ ദീനോ മൃതദാരോ മൃതപ്രജഃ। ജിജീവിഷേ കിമര്ഥം വാ വിധുരോ ദുഃഖജീവിതഃ

ഇപ്പോൾ, ഭാര്യയും മക്കളും ഇല്ലാതെ, ശൂന്യമായ വീട്ടിൽ ഞാൻ മാത്രം ദുഃഖിതനായി ശേഷിക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ ദു:ഖജീവിതം അനുഭവിക്കുന്ന ഞാൻ ഇനി എന്തിനാണ് ജീവിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കേണ്ടത്?

താംസ്തഥൈവാവൃതാന് ശിഗ്ഭിര്മൃത്യുഗ്രസ്താന്വിചേഷ്ടതഃ। സ്വയം ച കൃപണഃ ശിക്ഷു പശ്യന്നപ്യബുധോഽപതത്

അങ്ങനെ തന്നെ, മരണഭയത്തിൽ വിറയുന്ന തന്റെ കുഞ്ഞുങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ദയനീയനായ ആ പക്ഷി, അമ്പുകൾ കാണുന്നുണ്ടായിരുന്നിട്ടും, അവയെ തടയാൻ കഴിയാതെ അജ്ഞതയിൽ വീണു.

തം ലബ്ധ്വാ ലുബ്ധകഃ ക്രൂരഃ കപോതം ഗൃഹമേധിനമ്। കപോതകാന്കപോതീം ച സിദ്ധാര്ഥഃ പ്രയയൌ ഗൃഹമ്

അവനെ പിടിച്ചെടുത്ത്, ക്രൂരനായ വേട്ടക്കാരൻ, തന്റെ ലക്ഷ്യം നേടിയതിൽ സംതൃപ്തനായി, ആ കപോതത്തെയും അവന്റെ ഭാര്യയെയും കുഞ്ഞുങ്ങളെയും—all കുടുംബക്കാരെയും—വീട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.

ഏവം കുടുമ്ബ്യശാന്താത്മാ ദ്വന്ദ്വാരാമഃ പതത്രിവത്। പുഷ്ണന്കുടുമ്ബം കൃപണഃ സാനുബന്ധോഽവസീദതി

ഇങ്ങനെ, കുടുംബത്തിൽ അടിയുറച്ച മനസ്സില്ലാതെ, ഇരട്ടത്വങ്ങളിൽ ആസ്വദിച്ച്, പക്ഷിയെപ്പോലെ ബന്ധങ്ങളിൽ കുടുങ്ങി കുടുംബം പോഷിപ്പിക്കുന്നവൻ, ദയനീയനായി ബന്ധങ്ങളിൽ പെട്ട് താഴേക്ക് വീഴുന്നു.

യഃ പ്രാപ്യ മാനുഷം ലോകം മുക്തിദ്വാരമപാവൃതമ്। ഗൃഹേഷു ഖഗവത്സക്തസ്തമാരൂഢച്യുതം വിദുഃ

മോക്ഷത്തിന്റെ വാതിൽ തുറന്നിരിക്കുന്ന മനുഷ്യലോകം ലഭിച്ചിട്ടും, പക്ഷിയെപ്പോലെ കുടുംബത്തിൽ ആസ്വദിച്ച് കുടുങ്ങുന്നവനെ, ഉയർന്നിട്ട് വീണ്ടും താഴേക്ക് വീണവനെന്നു അറിയുന്നു.

സൂത ഉവാച । (അനുഷ്ടുപ്) അഥ തേ സമ്പരേതാനാം സ്വാനാമുദകമിച്ഛതാമ് । ദാതും സകൃഷ്ണാ ഗങ്ഗായാം പുരസ്കൃത്യ യയുഃ സ്ത്രിയഃ

സൂതൻ പറഞ്ഞു: പിന്നെ, departed ബന്ധുക്കൾക്കായി വെള്ളം അർപ്പിക്കാനാഗ്രഹിച്ച്, കൃഷ്ണയെ മുന്നിൽ നിർത്തി സ്ത്രീകൾ ഗംഗയിലേക്കു പോയി.

തേ നിനീയോദകം സര്വേ വിലപ്യ ച ഭൃശം പുനഃ । ആപ്ലുതാ ഹരിപാദാബ്ജഃ അജഃപൂതസരിജ്ജലേ

അവർ എല്ലാവരും വെള്ളം അർപ്പിച്ചു, വീണ്ടും ദു:ഖത്തിൽ ആഴമായി കരഞ്ഞു, ശേഷം ഹരിയുടെ കമലപാദങ്ങൾ കൊണ്ട് ശുദ്ധമായ അജൻമാവിന്റെ നദിയിൽ സ്നാനം ചെയ്തു.

തത്രാസീനം കുരുപതിം ധൃതരാഷ്ട്രം സഹാനുജമ് । ഗാന്ധാരീം പുത്രശോകാര്താം പൃഥാം കൃഷ്ണാം ച മാധവഃ

അവിടെ, മാധവൻ, കുരുവംശരാജാവായ ധൃതരാഷ്ട്രനെയും, അവന്റെ സഹോദരനെയും, പുത്രശോകത്തിൽ കനലുന്ന ഗാന്ധാരിയെയും, പൃഥയെയും, കൃഷ്ണയെയും ഇരുന്നുകാണിച്ചു.

സാംത്വയാമാസ മുനിഭിഃ ഹതബംധൂന് ശുചാര്പിതാന് । ഭൂതേഷു കാലസ്യ ഗതിം ദര്ശയന് അപ്രതിക്രിയാമ്

മുനിമാരോടൊപ്പം, ബന്ധുക്കളെ നഷ്ടപ്പെട്ടു ദു:ഖത്തിൽ മുങ്ങിയവരെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു; എല്ലാ ജീവികളിലും കാലത്തിന്റെ വഴിയെ, അതിന് പ്രതിരോധമില്ലെന്നതിനെ കാണിച്ചു പറഞ്ഞു.

സാധയിത്വാജാതശത്രോഃ സ്വം രാജ്യം കിതവൈര്ഹൃതമ് । ഘാതയിത്വാസതോ രാജ്ഞഃ കചസ്പര്ശക്ഷതായുഷഃ

അജാതശത്രുവിന്, ചതികളാൽ നഷ്ടമായിരുന്ന രാജ്യം തിരികെ നൽകുകയും, കച്ചയുടെ സ്പർശം കൊണ്ടു ആയുസ്സ് ക്ഷയിച്ച ദുഷ്ടരാജാക്കന്മാരെ സംഹരിക്കുകയും ചെയ്തു.

യാജയിത്വാശ്വമേധൈസ്തം ത്രിഭിരുത്തമകല്പകൈഃ । തദ്യശഃ പാവനം ദിക്ഷു ശതമന്യോരിവാതനോത്

അവനെ മൂന്നു ഉത്തമമായ അശ്വമേധയാഗങ്ങൾ നടത്തിപ്പിച്ചു; അങ്ങനെ, അവന്റെ ശുദ്ധമായ കീർത്തി എല്ലാ ദിക്കുകളിലും ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ വ്യാപിച്ചു.

ആമംത്ര്യ പാണ്ഡുപുത്രാംശ്ച ശൈനേയോദ്ധവസംയുതഃ । ദ്വൈപായനാദിഭിര്വിപ്രൈഃ പൂജിതൈഃ പ്രതിപൂജിതഃ

പാണ്ഡുപുത്രന്മാരോടും, സാത്യകിയും ഉദ്ധവനും കൂടെ, ദ്വൈപായനാദിമാരായ ബ്രാഹ്മണന്മാർ ആദരിക്കുകയും, അവർക്കും മറുപടി ആദരം നൽകി വിടപറഞ്ഞു.

ഗന്തും കൃതമതിര്ബ്രഹ്മന് ദ്വാരകാം രഥമാസ്ഥിതഃ । ഉപലേഭേഽഭിധാവന്തീം ഉത്തരാം ഭയവിഹ്വലാമ്

ബ്രാഹ്മണനേ, ദ്വാരകയിലേക്കു പോകാൻ മനസ്സുറപ്പിച്ച്, രഥത്തിൽ കയറി പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ, ഭയത്തിൽ വിറയുന്ന ഉത്തരാ ഓടിയെത്തുന്നത് കണ്ടു.

ഉത്തരോവാച പാഹി പാഹി മഹായോഗിന് ദേവദേവ ജഗത്പതേ । നാന്യം ത്വദഭയം പശ്യേ യത്ര മൃത്യുഃ പരസ്പരമ്

ഉത്തരാ പറഞ്ഞു: രക്ഷിക്കണേ, രക്ഷിക്കണേ, മഹായോഗിനേ, ദേവദേവനേ, ലോകപാലനേ! മരണഭയം ചുറ്റുമുള്ള ഈ സമയത്ത്, നിന്നെക്കാൾ വേറെ ആരെയും ഞാൻ ആശ്രയിക്കാനില്ല.

അഭിദ്രവതി മാമീശ ശരസ്തപ്തായസോ വിഭോ । കാമം ദഹതു മാം നാഥ മാ മേ ഗര്ഭോ നിപാത്യതാമ്

പ്രഭോ, ഉരുക്കു കത്തുന്ന ഒരു അമ്പ് എനിക്കു നേരെ വരുന്നു! അതു എനിക്ക് ദഹിപ്പിക്കട്ടെ, പക്ഷേ, നാഥാ, എന്റെ ഗർഭം നശിക്കാതിരിക്കാൻ ദയവായി കാത്തിരിക്കുക.

സൂത ഉവാച । ഉപധാര്യ വചസ്തസ്യാ ഭഗവാന് ഭക്തവത്സലഃ । അപാണ്ഡവമിദം കര്തും ദ്രൌണേരസ്ത്രമബുധ്യത

സൂതൻ പറഞ്ഞു: അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടു, ഭക്തന്മാരെ സ്നേഹിക്കുന്ന ഭഗവാൻ, ദ്രോണപുത്രന്റെ ആയുധം പാണ്ഡവവംശം നശിപ്പിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചതാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി.

തര്ഹ്യേവാഥ മുനിശ്രേഷ്ഠ പാണ്ഡവാഃ പഞ്ച സായകാന് । ആത്മനോഽഭിമുഖാന് ദീപ്താന് ആലക്ഷ്യാസ്ത്രാണ്യുപാദദുഃ

അപ്പോൾ തന്നെ, മഹാമുനിയേ, അഞ്ചു പാണ്ഡവന്മാർ തങ്ങളിലേക്കു വരുന്ന കത്തുന്ന അമ്പുകൾ കണ്ടു, അവർക്കു തങ്ങൾക്കുള്ള ആയുധങ്ങൾ എടുത്തു.

വ്യസനം വീക്ഷ്യ തത്തേഷാം അനന്യവിഷയാത്മനാമ് । സുദര്ശനേന സ്വാസ്ത്രേണ സ്വാനാം രക്ഷാം വ്യധാദ്വിഭുഃ

തനിക്കു മാത്രം സമർപ്പിച്ച മനസ്സുള്ളവരെ ബാധിച്ച ആ അപായം കണ്ടു, ഭഗവാൻ തന്റെ സ്വന്തം ആയുധമായ സുദർശനചക്രം ഉപയോഗിച്ച് സ്വജനങ്ങളെ രക്ഷിച്ചു.

അന്തഃസ്ഥഃ സര്വഭൂതാനാം ആത്മാ യോഗേശ്വരോ ഹരിഃ । സ്വമായയാഽഽവൃണോദ്‍ഗര്ഭം വൈരാട്യാഃ കുരുതന്തവേ

എല്ലാ ജീവികളുടെയും ഉള്ളിൽ ആത്മാവായി വസിക്കുന്ന യോഗേശ്വരനായ ഹരി, തന്റെ മായാവശം ഉപയോഗിച്ച്, കുരുവംശത്തിലെ ഉത്തരയുടെ ഗർഭത്തെ സംരക്ഷിച്ചു.

യദ്യപ്യസ്ത്രം ബ്രഹ്മശിരഃ ത്വമോഘം ചാപ്രതിക്രിയമ് । വൈഷ്ണവം തേജ ആസാദ്യ സമശാമ്യദ് ഭൃഗൂദ്വഹ

ബ്രഹ്മശിരസ് എന്ന അതികഠിനമായ ആയുധം പരാജയപ്പെടുത്താനാവാത്തതും അപ്രത്യക്ഷവുമായതും ആണെങ്കിലും, ഭൃഗുകുലത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, നിന്റെ വൈഷ്ണവതേജസ്സിനെ നേരിട്ടപ്പോൾ അതു ശാന്തമായിരിക്കുന്നു.