ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

അര്ജുന ഉവാച । കൃഷ്ണ കൃഷ്ണ മഹാബാഹോ ഭക്താനാമഭയങ്കര । ത്വമേകോ ദഹ്യമാനാനാം അപവര്ഗോഽസി സംസൃതേഃ

അർജ്ജുനൻ പറഞ്ഞു: കൃഷ്ണാ, കൃഷ്ണാ, മഹാബാഹുവേ, ഭക്തന്മാരുടെ ഭയങ്ങൾ നീക്കുന്നവൻ നീ മാത്രമാണ്. ജനനമരണചക്രത്തിൽ കത്തുന്നവർക്കു മോക്ഷം നൽകുന്നവനും നീ തന്നെയാണ്.

ത്വമാദ്യഃ പുരുഷഃ സാക്ഷാദ് ഈശ്വരഃ പ്രകൃതേഃ പരഃ । മായാം വ്യുദസ്യ ചിച്ഛക്ത്യാ കൈവല്യേ സ്ഥിത ആത്മനി

നീ ആദിപുരുഷനും, സാക്ഷാൽഭഗവാനുമാണ്. പ്രകൃതിയെ അതിജീവിച്ചവൻ, മായയെ മനസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ തള്ളിപ്പറയുകയും, സ്വയം ആത്മാവിൽ ഏകതയിൽ നിലകൊള്ളുകയും ചെയ്യുന്നവൻ നീയാണ്.

സ ഏവ ജീവലോകസ്യ മായാമോഹിതചേതസഃ । വിധത്സേ സ്വേന വീര്യേണ ശ്രേയോ ധര്മാദിലക്ഷണമ്

മാനവരുടെ മനസ്സുകൾ മായയാൽ മൂടപ്പെട്ടിട്ടും, നീ തന്നെയാണ് സ്വശക്തിയാൽ ധർമ്മം മുതലായ നല്ലതുകൾ നൽകുന്നത്.

തഥായം ചാവതാരസ്തേ ഭുവോ ഭാരജിഹീര്ഷയാ । സ്വാനാം ചാനന്യഭാവാനാം അനുധ്യാനായ ചാസകൃത്

ഭൂഭാരം കുറയ്ക്കാനും, ഭക്തന്മാർ എപ്പോഴും നിന്നെ ധ്യാനിക്കാനായി, നീ ഈ ഭൂമിയിൽ അവതരിച്ചിരിക്കുന്നു.

കിമിദം സ്വിത്കുതോ വേതി ദേവദേവ ന വേദ്‌മ്യഹമ് । സര്വതോ മുഖമായാതി തേജഃ പരമദാരുണമ്

ദേവദേവനേ, ഇതെന്താണിത്? എവിടുനിന്നാണ് ഇതു വരുന്നത്? എനിക്ക് അറിയില്ല. എല്ലാടും നിന്നു ഭയങ്കരമായ ജ്വാലാപ്രഭ അടുത്തു വരുന്നു.

ശ്രീഭഗവാനുവാച । വേത്ഥേദം ദ്രോണപുത്രസ്യ ബ്രാഹ്മമസ്ത്രം പ്രദര്ശിതമ് । നൈവാസൌ വേദ സംഹാരം പ്രാണബാധ ഉപസ്ഥിതേ

ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ഇതു ദ്രോണപുത്രൻ വിടുതലാക്കിയ ബ്രഹ്മാസ്ത്രമാണെന്ന് അറിയുക. മരണഭയം അടുത്തിരിക്കുമ്പോൾ, അവൻ അതിനെ എങ്ങനെ പിൻവലിക്കണമെന്ന് അറിയുന്നില്ല.

ന ഹ്യസ്യാന്യതമം കിഞ്ചിദ് അസ്ത്രം പ്രത്യവകര്ശനമ് । ജഹ്യസ്ത്രതേജ ഉന്നദ്ധം അസ്ത്രജ്ഞോ ഹ്യസ്ത്രതേജസാ

ഇതിനെ പ്രതിരോധിക്കാൻ മറ്റൊരു ആയുധമില്ല. ആയുധജ്ഞനായവൻ ബ്രഹ്മാസ്ത്രത്തിന്റെ ശക്തിയെ മറ്റൊരു ബ്രഹ്മാസ്ത്രം കൊണ്ടു മാത്രമേ നശിപ്പിക്കാൻ കഴിയൂ.

സൂത ഉവാച । ശ്രുത്വാ ഭഗവതാ പ്രോക്തം ഫാല്ഗുനഃ പരവീരഹാ । സ്പൃഷ്ട്വാപസ്തം പരിക്രമ്യ ബ്രാഹ്മം ബ്രാഹ്മായ സംദധേ

സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഭഗവാന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട അർജ്ജുനൻ, ശത്രുക്കളുടെ വീരനാശകൻ, വെള്ളത്തിൽ സ്പർശിച്ച് പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തു, ബ്രഹ്മാസ്ത്രം ബ്രഹ്മാസ്ത്രത്തിനെതിരെ പ്രയോഗിച്ചു.

സംഹത്യ അന്യോന്യം ഉഭയോഃ തേജസീ ശരസംവൃതേ । ആവൃത്യ രോദസീ ഖം ച വവൃധാതേഽര്കവഹ്നിവത്

രണ്ടു ആയുധങ്ങളുടെ ശക്തിയും അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ട് തമ്മിൽ കൂട്ടിച്ചേർന്നു. ഭൂമിയും ആകാശവും അവ മൂടി, സൂര്യന്റെ തീപോലെ വളർന്നു.

ദൃഷ്ട്വാസ്ത്രതേജസ്തു തയോഃ ത്രിഁല്ലോകാന് പ്രദഹന്മഹത് । ദഹ്യമാനാഃ പ്രജാഃ സര്വാഃ സാംവര്തകമമംസത

ആ ആയുധങ്ങളുടെ ജ്വാലാപ്രഭ മൂന്നുലോകവും കത്തിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, എല്ലാ ജീവികളും അതു സംഹാരാഗ്നിയാണെന്ന് കരുതി ഭയപ്പെട്ടു.

പ്രജോപപ്ലവമാലക്ഷ്യ ലോകവ്യതികരം ച തമ് । മതം ച വാസുദേവസ്യ സംജഹാരാര്ജുനോ ദ്വയമ്

ജനങ്ങളിൽ കലഹവും ലോകങ്ങളിൽ അശാന്തിയും കണ്ടു, വാസുദേവന്റെ ഉപദേശം ഓർത്ത്, അർജ്ജുനൻ ഇരുവായുധങ്ങളും പിൻവലിച്ചു.

തത ആസാദ്യ തരസാ ദാരുണം ഗൌതമീസുതമ് । ബബംധാമര്ഷതാമ്രാക്ഷഃ പശും രശനയാ യഥാ

അപ്പോൾ, അതിവേഗത്തിൽ ഗൗതമിയുടെ മകനോടു സമീപിച്ച്, കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ച്, അർജ്ജുനൻ അവനെ കയറ്റംകൊണ്ടു കെട്ടി, ഒരു മൃഗത്തെ പോലെ ബന്ധിച്ചു.

ശിബിരായ നിനീഷന്തം രജ്ജ്വാ ബദ്ധ്വാ രിപും ബലാത് । പ്രാഹാര്ജുനം പ്രകുപിതോ ഭഗവാന് അംബുജേക്ഷണഃ

ശത്രുവിനെ കയറ്റംകൊണ്ടു കെട്ടി, ശിബിരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ, അർജ്ജുനനോട് കുപിതനായ കമലനയനനായ ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു.

മൈനം പാര്ഥാര്ഹസി ത്രാതും ബ്രഹ്മബംധുമിമം ജഹി । യോ അസൌ അനാഗസഃ സുപ്താന് അവധീന്നിശി ബാലകാന്

പാർത്താ, നീ ഈ ബ്രാഹ്മണനെ രക്ഷിക്കേണ്ടതില്ല. അന്യായമായി രാത്രിയിൽ ഉറങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്ന ബാലന്മാരെ കൊല്ലുന്നവൻ ബ്രാഹ്മണനല്ല. അവനെ വധിക്കണം.

മത്തം പ്രമത്തമുന്മത്തം സുപ്തം ബാലം സ്ത്രിയം ജഡമ് । പ്രപന്നം വിരഥം ഭീതം ന രിപും ഹന്തി ധര്മവിത്

ധർമ്മം അറിയുന്നവൻ മദ്യപിച്ചവനെയും, മനസ്സില്ലാത്തവനെയും, ഭ്രാന്തനെയും, ഉറങ്ങുന്നവനെയും, കുട്ടിയെയും, സ്ത്രീയെയും, ബുദ്ധിഹീനനെയും, ശരണം പ്രാപിച്ചവനെയും, ആയുധമില്ലാത്തവനെയും, ഭയപ്പെട്ടവനെയും ശത്രുവാണെന്നു കരുതി കൊല്ലാറില്ല.

സ്വപ്രാണാന്യഃ പരപ്രാണൈഃ പ്രപുഷ്ണാത്യഘൃണഃ ഖലഃ । തദ് വധസ്തസ്യ ഹി ശ്രേയോ യദ് ദോഷാദ്യാത്യധഃ പുമാന്

മറ്റുള്ളവരുടെ ജീവൻ നശിപ്പിച്ച് സ്വന്തം ജീവൻ പോഷിപ്പിക്കുന്നവനും, കരുണയില്ലാത്ത ദുഷ്ടനും, മരണം തന്നെയാണ് നല്ലത്. അങ്ങനെ പാപം ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ താഴേക്ക് വീഴും.

പ്രതിശ്രുതം ച ഭവതാ പാഞ്ചാല്യൈ ശ്രൃണ്വതോ മമ । ആഹരിഷ്യേ ശിരസ്തസ്യ യസ്തേ മാനിനി പുത്രഹാ

നിന്റെ വാക്ക് ഞാൻ കേട്ടു; നീ പാഞ്ചാലിക്ക് വാഗ്ദാനം ചെയ്തതാണല്ലോ—'നിന്റെ മക്കളെ കൊല്ലുന്ന ആ അഹങ്കാരിയുടെ തല ഞാൻ കൊണ്ടുവരാം' എന്ന്.

തദസൌ വധ്യതാം പാപ ആതതായ്യാത്മബംധുഹാ । ഭര്തുശ്ച വിപ്രിയം വീര കൃതവാന് കുലപാംസനഃ

അതിനാൽ ഈ പാപിയെ കൊല്ലണം; അവൻ അക്രമിയും, ബന്ധുക്കളെ കൊല്ലുന്നവനും, ഭർത്താവിന് അപരാധം ചെയ്തവനും, കുടുംബത്തിന് അപമാനം വരുത്തിയവനും ആണല്ലോ.

സൂത ഉവാച । ഏവം പരീക്ഷതാ ധര്മം പാര്ഥഃ കൃഷ്ണേന ചോദിതഃ । നൈച്ഛദ് ഹന്തും ഗുരുസുതം യദ്യപ്യാത്മഹനം മഹാന്

സൂതൻ പറഞ്ഞു: അർജ്ജുനൻ ധർമ്മം പരിശോധിച്ചും കൃഷ്ണൻ പ്രേരിപ്പിച്ചും ഇരിക്കുമ്പോഴും, ഗുരുപുത്രൻ വലിയ കുറ്റം ചെയ്തവനാണെങ്കിലും, അവനെ കൊല്ലാൻ അർജ്ജുനൻ മനസ്സില്ലായിരുന്നു.

അഥോപേത്യ സ്വശിബിരം ഗോവിംദപ്രിയസാരഥിഃ । ന്യവേദയത് തം പ്രിയായൈ ശോചന്ത്യാ ആത്മജാന് ഹതാന്

പിന്നീട് ഗോവിന്ദനു പ്രിയനായ സാരഥി തന്റെ പാളയത്തിലേക്ക് മടങ്ങി, മക്കൾ കൊല്ലപ്പെട്ടതിൽ ദുഃഖിക്കുന്ന ഭാര്യയോട് ആ വാർത്ത അറിയിച്ചു.

(വംശസ്ഥ) തഥാഹൃതം പശുവത്പാശബദ്ധം അവാങ്മുഖം കര്മജുഗുപ്സിതേന । നിരീക്ഷ്യ കൃഷ്ണാപകൃതം ഗുരോഃ സുതം വാമസ്വഭാവാ കൃപയാ നനാമ ച

കുരുക്കിട്ട് പശുവിനെപ്പോലെ കൊണ്ടുവന്ന, മുഖം താഴ്ത്തി കർമ്മത്തിൽ ലജ്ജിച്ച, കൃഷ്ണൻ മഹത്വം എടുത്തുപോയ ഗുരുപുത്രനെ കൃപീ, സ്വഭാവത്തിൽ ദയയുള്ളവളായി, കരുണയോടെ നോക്കി, വണങ്ങി.

(അനുഷ്ടുപ്) ഉവാച ചാസഹന്ത്യസ്യ ബംധനാനയനം സതീ । മുച്യതാം മുച്യതാം ഏഷ ബ്രാഹ്മണോ നിതരാം ഗുരുഃ

അവനെ ബന്ധിച്ച് കൊണ്ടുപോകുന്നത് സഹിക്കാനാവാതെ, സതിയായ ഭാര്യ പറഞ്ഞു: 'അവനെ വിടൂ, വിടൂ! ഇദ്ദേഹം ബ്രാഹ്മണനും, സത്യത്തിൽ ഗുരുവുമാണ്.'

സരഹസ്യോ ധനുര്വേദഃ സവിസര്ഗോപസംയമഃ । അസ്ത്രഗ്രാമശ്ച ഭവതാ ശിക്ഷിതോ യദനുഗ്രഹാത്

അസ്ത്രവിദ്യയുടെ രഹസ്യങ്ങളും, അതിന്റെ ഉപയോക്താവും പിൻവലിക്കലും, ആയുധങ്ങളുടെ രീതി—all ഇവയെല്ലാം നീ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുഗ്രഹത്തിൽ നിന്നാണ് പഠിച്ചത്.

സ ഏഷ ഭഗവാന് ദ്രോണഃ പ്രജാരൂപേണ വര്തതേ । തസ്യാത്മനോഽര്ധം പത്‍ന്യാഃ തേ നാന്വഗാദ് വീരസൂഃ കൃപീ

അവൻ തന്നെയാണ് മഹാനായ ദ്രോണൻ, ഇപ്പോൾ തന്റെ മകനിൽ ജീവിക്കുന്നു; തന്റെ പാതി കൃപിയിൽ, ഈ വീരപുത്രനെ പ്രസവിച്ചവളിൽ, തുടരുന്നു.

തദ് ധര്മജ്ഞ മഹാഭാഗ ഭവദ്‌ഭിഃ ര്ഗൌരവം കുലമ് । വൃജിനം നാര്ഹതി പ്രാപ്തും പൂജ്യം വന്ദ്യമഭീക്ഷ്ണശഃ

അതിനാൽ, ധർമ്മം അറിയുന്ന മഹാനേ, നിങ്ങളുടേതായ ഈ ഗൗരവമുള്ള കുടുംബം, എല്ലായ്പ്പോഴും ആദരിക്കപ്പെടേണ്ടതും വന്ദിക്കപ്പെടേണ്ടതുമായത്, ഇങ്ങനെയുള്ള ഒരു പ്രവർത്തിയിൽ ദോഷം വരുത്തരുത്.

മാ രോദീദസ്യ ജനനീ ഗൌതമീ പതിദേവതാ । യഥാഹം മൃതവത്സാഽര്താ രോദിമ്യശ്രുമുഖീ മുഹുഃ

അവന്റെ അമ്മയായ ഗൗതമി, ഭർത്താവിൽ ഭക്തിയുള്ളവളാണ്; ഞാൻ മക്കളെ നഷ്ടപ്പെടുത്തി കണ്ണീരോടെ വീണ്ടും വീണ്ടും കരഞ്ഞതുപോലെ, അവൾ കരയേണ്ടതില്ല.

യൈഃ കോപിതം ബ്രഹ്മകുലം രാജന്യൈരജിതാത്മഭിഃ । തത് കുലം പ്രദഹത്യാശു സാനുബംധം ശുചാര്പിതമ്

അജിതേന്ദ്രിയരായ രാജാക്കന്മാർ ബ്രാഹ്മണകുലത്തെ കോപിപ്പിച്ചാൽ, ആ കുലം ഉടൻ തന്നെ അവരെയും അവരുടെ ബന്ധുക്കളെയും—even ശുദ്ധരായിരുന്നാലും—നശിപ്പിക്കും.

സൂത ഉവാച । ധര്മ്യം ന്യായ്യം സകരുണം നിര്വ്യലീകം സമം മഹത് । രാജാ ധര്മസുതോ രാജ്ഞ്യാഃ പ്രത്യനംദദ് വചോ ദ്വിജാഃ

സൂതൻ പറഞ്ഞു: ധർമ്മപുത്രനായ രാജാവ്, രാജ്ഞിയുടെ ധാർമ്മികവും നീതിയുള്ളതുമായ, കരുണയും സത്യവും സമതയും നിറഞ്ഞ വാക്കുകൾ അംഗീകരിച്ചു, ബ്രാഹ്മണന്മാരേ.

നകുലഃ സഹദേവശ്ച യുയുധാനോ ധനംജയഃ । ഭഗവാന് ദേവകീപുത്രോ യേ ചാന്യേ യാശ്ച യോഷിതഃ

അവിടെ നകുലനും സഹദേവനും യുയുതാനനും ധനഞ്ജയനും ദേവകിപുതനായ ഭഗവാനും, മറ്റു പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും സന്നിഹിതരായിരുന്നു.