ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

സൂത ഉവാച - (ഇംദ്രവംശാ) ഏവം ബ്രുവാണേ സതി ബാദരായണൌ മധ്യേ സഭായാം ഹരിരാവിരാസീത് । പ്രഹ്രാദബല്യുദ്ധവഫാല്ഗുനാദിഭിഃ വൃത്തം സുരര്ഷിസ്തമപൂജയച്ച താന്

സൂതൻ പറഞ്ഞു: ബാദരായണൻ അങ്ങനെ സംസാരിക്കുമ്പോൾ, സഭയുടെ നടുവിൽ ഹരി പ്രത്യക്ഷമായി. പ്രഹ്ലാദൻ, ബലി, ഉദ്‌ധവൻ, അർജുനൻ തുടങ്ങിയവരും അവനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി. ദേവർഷിയായ നാരദൻ ഹരിയെയും അവന്റെ കൂട്ടുകാരെയും ആദരവോടെ സ്വീകരിച്ചു.

ദൃഷ്ട്വാ പ്രസന്നം മഹദാസനേ ഹരിം തേ ചക്രിരേ കീര്തനമഗ്രതസ്തദാ । ഭവോ ഭവാന്യാ കമലാസനസ്തു തത്രാഗമത് കീര്തനദര്ശനായ

പ്രസന്നമായ ഹരി ഉയർന്ന ആസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നതും കണ്ടു, അവർ മുന്നിൽ നിന്ന് അവനെ പാടിത്തുടങ്ങി. പിന്നെ ശിവനും പാർവതിയുമൊപ്പവും, കമലാസനത്തിൽ ഇരുന്ന ബ്രഹ്മാവും അവിടെ എത്തി ഈ മഹത്വമുള്ള കീർത്തനം കാണാൻ.

(സ്രഗ്ധരാ) പ്രഹ്രാദസ്താലധാരീ തരലഗതിതയാ ചോദ്ധവഃ കാംസ്യധാരീ വീണാധാരീ സുരര്ഷി സ്വരകുശലതയാ രാഗകര്താര്ജുനോഽഭൂത് । ഇന്ദ്രോഽവാദീന്മൃദങ്‌ഗം ജയ ജയ സുകരാഃ കീര്തനേ തേ കുമാരാ യത്രാഗ്രേ ഭവവക്താ സരസരചനയാ വ്യാസപുത്രോ ബഭൂവ

പ്രഹ്ലാദൻ താളം പിടിച്ചു, ഉദ്‌ധവൻ ഉത്സാഹത്തോടെ മണി വായിച്ചു, സ്വരത്തിൽ നിപുണനായ ദേവർഷി വീണ എടുത്തു, അർജുനൻ രാഗം നയിച്ചു. ഇന്ദ്രൻ മൃദംഗം വായിച്ചു, 'ജയം! ജയം! കുമാരന്മാരേ, നിങ്ങൾ എത്ര നൈപുണ്യത്തോടെ പാടുന്നു!' എന്ന് പറഞ്ഞു. മുന്നിൽ വ്യാസപുത്രനായ ശുകൻ സുന്ദരമായി പാരായണം ചെയ്തു.

(ഉപേംദ്രവജ്രാ) നനര്ത മധ്യേ ത്രികമേവ തത്ര ഭക്ത്യാദികാനാം നടവത്സുതേജസാമ് । അലൌലികം കീര്തനമേതദീക്ഷ്യ ഹരിഃ പ്രസന്നോഽപി വചോഽബ്രവീത് തത്

അവിടെ നടുവിൽ ഹരി, ശിവൻ, ബ്രഹ്മാവ് ഈ മൂന്നുപേരും ഒരുമിച്ച് നൃത്തം ചെയ്തു; ഭക്തന്മാരിൽ ഏറ്റവും പ്രകാശമുള്ളവരെപ്പോലെ തിളങ്ങി. ഈ അതിശയകരമായ കീർത്തനം കണ്ടു, സന്തോഷത്തോടെ ഹരി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

(ഇംദ്രവജ്രാ) മത്തോ വരം ഭാവവൃതാദ്‌വൃണുധ്വം പ്രീതഃ കഥാകീര്തനതോഽസ്മി സാമ്പ്രതമ് । ശ്രുത്വേതി തദ്വാക്യമതിപ്രസന്നാഃ പ്രേമാര്ദ്രചിത്താ ഹരിമൂചിരേ തേ

നിങ്ങളുടെ മനസ്സിലുള്ള ഭക്തിയനുസരിച്ച് എന്നിൽ നിന്ന് ഒരു വരം ചോദിക്കൂ; നിങ്ങളുടെ കഥയും കീർത്തനവും കേട്ടു ഞാൻ ഇപ്പോൾ സന്തുഷ്ടനാണ്. ഹരിയുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട്, അവർ പ്രേമത്തിൽ ഉണർന്ന മനസ്സോടെ സന്തോഷത്തോടെ ഹരിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.

(ഉപേംദ്രവജ്രാ) നഗാഹഗാഥാസു ച സര്വഭക്തൈഃ ഏഭിസ്ത്വയാ ഭാവ്യമിതി പ്രയത്‍നാത് । മനോരഥോഽയം പരിപൂരനീയഃ തഥേതി ചോക്ത്വാന്തരധീയതാച്യുതഃ

പർവതങ്ങളുടെയും പാമ്പുകളുടെയും ഗാനങ്ങളിലും, എല്ലാ ഭക്തന്മാരുടെയും മുഖാന്തിരം നീ എപ്പോഴും ഓർക്കപ്പെടണം എന്നതാണ് ഞങ്ങളുടെ ആഗ്രഹം; അത് നിർവഹിക്കണം. 'അങ്ങനെ തന്നെ' എന്ന് അച്യുതൻ പറഞ്ഞ് അപ്രത്യക്ഷനായി.

(വംശസ്ഥ) തതോഽനമത്തത് ചരണേഷു നാരദഃ തഥാ ശുകാദീനപി താപസാംശ്ച । അഥ പ്രഹൃഷ്ടാഃ പരിനഷ്ടമോഹാഃ സര്വ യയുഃ പീതകഥാമൃതാസ്തേ

അതിനുശേഷം നാരദൻ ഹരിയുടെ പാദങ്ങളിൽ നമസ്കരിച്ചു; ശുകനും മറ്റ് തപസ്സുകാരും അങ്ങനെ തന്നെയായിരുന്നു. സന്തോഷത്തോടെ, അവരിലെ മായയൊക്കെ മാറി, ദൈവകഥയുടെ അമൃതം കുടിച്ചവരായി എല്ലാവരും തിരിച്ചു പോയി.

(ഇംദ്രവജ്രാ) ഭക്തിഃ സുതാഭ്യാം സഹ രക്ഷിതാ സാ ശാസ്ത്രേ സ്വകീയേഽപി തദാ ശുകേന । അതോ ഹരിര്ഭാഗവതസ്യ സേവനാത് ചിത്തം സമായാതി ഹി വൈഷ്ണവാനാമ്

ആ ഭക്തി, തന്റെ മക്കളോടൊപ്പം സംരക്ഷിച്ചതു പോലെ തന്നെ, ശുകൻ തന്റെ ഗ്രന്ഥത്തിലും സൂക്ഷിച്ചു. അതുകൊണ്ടാണ് ഭാഗവതത്തെ സേവിക്കുന്ന വൈഷ്ണവരുടെ മനസ്സ് ഹരിയിലേക്കു ആകർഷിക്കപ്പെടുന്നത്.

ദാരിദ്ര്യദുഃഖജ്വരദാഹിതാനാം മായാപിശാചീപരിമര്ദിതാനാമ് സംസാരസിന്ധൌ പരിപാതിതാനാം ക്ഷേമായ വൈ ഭാഗവതം പ്രഗര്ജതി

ദാരിദ്ര്യവും ദു:ഖവും ജ്വരവും അനുഭവിക്കുന്നവർക്കും, മായ എന്ന പിശാച് ചൂഷണം ചെയ്യുന്നവർക്കും, സംസാരസമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിപ്പോയവർക്കും, അവരുടെ ക്ഷേമത്തിനായി ഭാഗവതം മുഴങ്ങുന്നു.

ശൌനക ഉവാച - (അനുഷ്ടുപ്) ശുകേനോക്തം കദാ രാജ്ഞേ ഗോകര്ണേന കദാ പുനഃ । സുരര്ഷയേ കദാ ബ്രാഹ്മൈഃ ഛിന്ധി മേ സംശയം ത്വിമമ്

ശൗനകൻ ചോദിച്ചു: ശുകൻ രാജാവിനോട് എപ്പോൾ പറഞ്ഞു? ഗോകർണ്ണൻ പിന്നെയും എപ്പോൾ പറഞ്ഞു? ദേവർഷി ബ്രാഹ്മണന്മാരോട് എപ്പോൾ പറഞ്ഞു? ഈ സംശയം ദയവായി നീക്കിക്കൊടുക്കണം.

സൂത ഉവാച - ആകൃഷ്ണനിര്ഗമാത് ത്രിംശത് വര്ഷാധികഗതേ കലൌ । നവമീതോ നഭസ്യേ ച കഥാരംഭം ശുകോഽകരോത്

സൂതൻ പറഞ്ഞു: കൃഷ്ണൻ ലോകം വിട്ട് മുപ്പത് വർഷം കഴിഞ്ഞ്, കലിയുഗം മുന്നോട്ട് പോയപ്പോൾ, ഭാദ്രപദ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ നവമിയിൽ ശുകൻ കഥ തുടങ്ങിച്ചു.

പരീക്ഷിത് ശ്രവണാന്തേ ച കലൌ വര്ഷശതദ്വയേ । ശുദ്ധേ ശുചൌ നവമ്യാം ച ധേനുജോഽകഥയത്കഥാമ്

പരീക്ഷിതിന്റെ ശ്രവണം അവസാനിച്ച ശേഷം, കലിയിൽ ഇരുനൂറ് വർഷം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, വിശുദ്ധമായ ശുചി നവമിയിൽ, പശുവിന്റെ പുത്രനായ ഗോകർണ്ണൻ ഭാഗവതകഥ പാരായണം ചെയ്തു.

തസ്മാദപി കലൌ പ്രാപ്തേ ത്രിംശത് വര്ഷഗതേ സതി । ഊചുരൂര്ജേ സിതേ പക്ഷേ നവമ്യാം ബ്രഹ്മണഃ സുതാഃ

അതിനുശേഷം കലിയുഗം വീണ്ടും മുപ്പത് വർഷം കടന്നപ്പോൾ, കാർത്തിക മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ നവമിയിൽ ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രന്മാർ കഥ പറഞ്ഞു.

ഇത്യേത്തതേ സമാഖ്യാതം യത്പൃഷ്ടോഽഹം ത്വയാനഘ । കലൌ ഭാഗവതീ വാര്താ ഭവരോഗവിനാശിനീ

നിനക്ക് ആവശ്യമുള്ളത് ഞാൻ വിശദമായി പറഞ്ഞു; കലിയുഗത്തിൽ ഭാഗവതകഥ ഭവരോഗം നശിപ്പിക്കുന്നു.

(വസംതതിലകാ) കൃഷ്ണപ്രിയം സകലകല്മഷനാശനം ച മുക്ത്യേകഹേതുമിഹ ഭക്തിവിലാസകാരി സന്തഃ കഥാനകമിദം പിബതാദരേണ ലോകേ ഹി തീര്ഥപരിശീലനസേവയാ കിമ്

കൃഷ്ണപ്രിയമായ, എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്ന, മോക്ഷത്തിന് ഏകകാരണമാകുന്ന, ഭക്തിയുടെ ആനന്ദം നൽകുന്ന ഈ കഥ സന്മാർഗ്ഗികൾ ഭക്തിയോടെ ആസ്വദിക്കട്ടെ. ഈ ലോകത്ത് തീർത്ഥയാത്രയോ മറ്റു സേവനങ്ങളോ എന്തിനാണ്?

(അപരവക്ത്ര) സ്വപുരുഷമപി വീക്ഷ്യ പാശഹസ്തം വദതി യമഃ കില തസ്യ കര്ണമൂലേ । പരിഹര ഭഗവത്കഥാസു മത്താന് പ്രഭുരഹമന്യുനൃണാം ന വൈഷ്ണവാനാമ്

തൻറെ ഭൃത്യൻ പാശം പിടിച്ചിരിക്കുന്നതും കണ്ടു, യമൻ അവന്റെ ചെവിയിൽ ഇങ്ങനെ പറയുന്നു: 'ഭഗവത്കഥയിൽ ലയിച്ചിരിക്കുന്നവരെ വിട്ടുനിൽക്കൂ; ഞാൻ മറ്റുള്ളവരുടെ ക്രോധത്തിനാണ് അധിപൻ, വൈഷ്ണവരുടെല്ല.'

(ശിഖരിണീ) അസാരേ സംസാരേ വിഷയവിഷസങ്‌ഗാകുലധിയഃ ക്ഷണാര്ധം ക്ഷേമാര്ഥം പിബത ശുകഗാഥാതുലസുധാമ് । കിമര്ഥം വ്യര്ഥം ഭോ വ്രജഥ കുപഥേ കുത്സിതകഥേ പരീക്ഷിത്സാക്ഷീ യത് ശ്രവണഗതമുക്ത്യുക്തികഥനേ

നിലവില്ലാത്ത ഈ ലോകത്തിൽ, വിഷയസുഖങ്ങളുടെ വിഷം മനസ്സിനെ അലട്ടുമ്പോൾ, നിങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി അർധക്ഷണം പോലും ശുകന്റെ അമൃതസമാനമായ ഗാനങ്ങൾ കുടിക്കൂ. മോക്ഷം നൽകുന്ന ഈ ശ്രവണം പരീക്ഷിതൻ തന്നെ സാക്ഷിയായി കേട്ടപ്പോൾ, നിന്ദ്യമായ കഥകൾ കേൾക്കാൻ തെറ്റായ വഴിയിൽ അകന്നു പോകേണ്ടതെന്തിന്?

(അനുഷ്ടുപ്) രസപ്രവാഹസംസ്ഥേന ശ്രീശുകേനേരിതാ കഥാ । കണ്ഠേ സംബധ്യതേ യേന സ വൈകുണ്ഠപ്രഭുര്ഭവേത്

ശ്രീശുകൻ പാരായണം ചെയ്ത, രസപ്രവാഹം പോലെ ഒഴുകുന്ന ഈ കഥ, ആരെങ്കിലും വായിച്ചാൽ അവന്റെ കണ്ഠത്തിൽ ബന്ധപ്പെടുന്നു; അങ്ങനെ ചെയ്താൽ അവൻ വൈകുണ്ഠനാഥനാകുന്നു.

(മാലിനീ) ഇതി ച പരമഗുഹ്യം സര്വസിദ്ധാന്തസിദ്ധം സപദി നിഗദിതം തേ ശാസ്ത്രപുഞ്ജം വിലോക്യ । ജഗതി ശുകകഥാതോ നിര്മലം നാസ്തി കിഞ്ചിത് പിബ പരസുഖഹേതോര്ദ്വാദശസ്കന്ധസാരമ്

ഇങ്ങനെ, എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളും അംഗീകരിച്ച ഏറ്റവും രഹസ്യമായ സത്യം നിനക്കു ഒരുമിച്ച് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അനവധി ഗ്രന്ഥങ്ങൾ പരിശോധിച്ചിട്ടും, ഈ ലോകത്ത് ശുകന്റെ കഥയേക്കാൾ വിശുദ്ധമായത് ഒന്നുമില്ല. അതിനാൽ പരമാനന്ദം നേടാൻ, ഇരുപത് സ്‌കന്ധങ്ങളുടെ സാരം നീ കുടിക്കണം.

(പ്രഹര്ഷിണീ) ഏതാം യോ നിയതതയാ ശ്രൃണോതി ഭക്ത്യാ യശ്ചൈനാം കഥയതി ശുദ്ധവൈഷ്ണവാഗ്രേ । തൌ സമ്യക് വിധികരണാത്ഫലം ലഭേതേ യാഥാര്ഥ്യാന്ന ഹി ഭുവനേ കിമപ്യസാധ്യമ്

ഈ കഥ ഭക്തിയോടെ സ്ഥിരമായി കേൾക്കുന്നവനും, ശുദ്ധമായ വൈഷ്ണവന്മാരുടെ മുന്നിൽ ഇതു പറയുന്നവനും, ഇരുവരും ഈ കര്‍മ്മം ശരിയായി ചെയ്താൽ അതിന്റെ ഫലം ലഭിക്കും. അവരുടെ ജീവിതത്തിൽ യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ നേടാനാവാത്തത് ഒന്നുമില്ല.

ശൌനക ഉവാച । (അനുഷ്ടുപ്) നിര്ഗതേ നാരദേ സൂത ഭഗവാന് ബാദരായണഃ । ശ്രുതവാംസ്തദഭിപ്രേതം തതഃ കിമകരോദ് വിഭുഃ । സൂത ഉവാച । ബ്രഹ്മനദ്യാം സരസ്വത്യാം ആശ്രമഃ പശ്ചിമേ തടേ । ശമ്യാപ്രാസ ഇതി പ്രോക്ത ഋഷീണാം സത്രവര്ധനഃ

ശൗനകൻ ചോദിച്ചു: നാരദൻ പോയശേഷം, ബാദരായണൻ അഥവാ മഹർഷി വ്യാസൻ അവന്റെ ഉദ്ദേശം മനസ്സിലാക്കി പിന്നെ എന്ത് ചെയ്തു? സൂതൻ പറഞ്ഞു: ദൈവികമായ സരസ്വതി നദിയുടെ പടിഞ്ഞാറ് കരയിൽ, ശമ്യാപ്രാസം എന്ന പേരിൽ, ഋഷിമാരുടെ സംഗമത്തിന് പ്രസിദ്ധമായ ഒരു ആശ്രമം ഉണ്ട്.

തസ്മിന് സ്വ ആശ്രമേ വ്യാസോ ബദരീഷണ്ഡമണ്ഡിതേ । ആസീനോഽപ ഉപസ്പൃശ്യ പ്രണിദധ്യൌ മനഃ സ്വയമ്

ആ ആശ്രമത്തിൽ, ബദരിക്കൊമ്പുകൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട സ്ഥലത്ത്, വ്യാസൻ വെള്ളം കൊണ്ട് ശുദ്ധീകരിച്ച്, മനസ്സിനെ സ്വയം ഏകാഗ്രമാക്കി ഇരുന്നു.

ഭക്തിയോഗേന മനസി സമ്യക് പ്രണിഹിതേഽമലേ । അപശ്യത് പുരുഷം പൂര്ണം മായാം ച തദപാശ്രയമ്

ഭക്തിയോഗം വഴി മനസ്സിനെ പൂർണ്ണമായും ശുദ്ധവും സ്ഥിരവുമാക്കി, അവൻ പൂർണ്ണനായ പുരുഷനെയും, അവനിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്ന മായയെയും കണ്ടു.

യയാ സംമോഹിതോ ജീവ ആത്മാനം ത്രിഗുണാത്മകമ് । പരോഽപി മനുതേഽനര്ഥം തത്കൃതം ചാഭിപദ്യതേ

അവളാൽ, ജീവൻ സ്വതന്ത്രനാണെങ്കിലും, താൻ മൂന്നു ഗുണങ്ങളാൽ നിർമ്മിതനാണെന്ന് തെറ്റിദ്ധരിച്ച്, അനർത്ഥങ്ങൾ അനുഭവിക്കുകയും, അവളുടെ കാരണമായ ദു:ഖങ്ങൾ ഏറ്റെടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

അനര്ഥോപശമം സാക്ഷാദ് ഭക്തിയോഗമധോക്ഷജേ । ലോകസ്യാജാനതോ വിദ്വാംന് ചക്രേ സാത്വതസംഹിതാമ്

ഈ ദു:ഖങ്ങൾ അവസാനിപ്പിക്കാൻ, അജ്ഞാനികൾക്ക് ഉപകാരമാകാൻ, അദ്ഭുതമായ ഭക്തിയോഗം നേരിട്ട് പഠിപ്പിക്കുന്ന സാത്വതസംഹിതാ മഹർഷി രചിച്ചു.

യസ്യാം വൈ ശ്രൂയമാണായാം കൃഷ്ണേ പരമപൂരുഷേ । ഭക്തിരുത്പദ്യതേ പുംസഃ ശോകമോഹഭയാപഹാ

ഈ ഗ്രന്ഥം കേൾക്കുമ്പോൾ, കൃഷ്ണനിൽ ഭക്തി ഉദയം ചെയ്യുന്നു; അത് മനുഷ്യന്റെ ദു:ഖവും, മോഹവും, ഭയവും അകറ്റുന്നു.

സ സംഹിതാം ഭാഗവതീം കൃത്വാനുക്രമ്യ ചാത്മജമ് । ശുകം അധ്യാപയാമാസ നിവൃത്തിനിരതം മുനിഃ

ഭാഗവതസംഹിതാ ക്രമത്തിൽ രചിച്ച ശേഷം, വ്യാസമുനി, നിരന്തരവൈരാഗ്യത്തിൽ നിലകൊണ്ടിരുന്ന തന്റെ മകനായ ശുകനെ അതു പഠിപ്പിച്ചു.

ശൌനക ഉവാച । സ വൈ നിവൃത്തിനിരതഃ സര്വത്രോപേക്ഷകോ മുനിഃ । കസ്യ വാ ബൃഹതീം ഏതാം ആത്മാരാമഃ സമഭ്യസത്

ശൗനകൻ ചോദിച്ചു: എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും നിരാസം പുലർത്തുന്ന, ആത്മസന്തോഷം മാത്രം ഉള്ള ആ മഹർഷി, ഈ മഹാഗ്രന്ഥം പഠിക്കാൻ എന്തിന് താൽപര്യപ്പെട്ടു?

സൂത ഉവാച । ആത്മാരാമാശ്ച മുനയോ നിര്ഗ്രന്ഥാ അപ്യുരുക്രമേ । കുര്വന്തി അഹൈതുകീം ഭക്തിം ഇത്ഥംഭൂതഗുണോ ഹരിഃ

സൂതൻ പറഞ്ഞു: ആത്മസന്തോഷം മാത്രം ഉള്ള, ബന്ധനങ്ങളൊന്നുമില്ലാത്ത മഹർഷിമാരും, ഹരിയുടെ അത്ഭുതഗുണങ്ങൾ കാരണം, കാരണം ഒന്നുമില്ലാതെ ഭക്തി ചെയ്യുന്നു.