ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

വിരക്തശ്ചേത് ഭവേത് ശ്രോതാ ഗീതാ വാദ്യാ പരേഽഹനി । ഗൃഹസ്ഥശ്ചേത് തദാ ഹോമഃ കര്തവ്യഃ കര്മശാന്തയേ

ശ്രോതാവിന് വൈരാഗ്യം ഉണ്ടെങ്കിൽ, അടുത്ത ദിവസം ഗാനം വാദ്യം എന്നിവ നടത്തണം; ഗൃഹസ്ഥനാണെങ്കിൽ, കർമ്മശാന്തിക്കായി ഹോമം ചെയ്യണം.

പ്രതിശ്ലോകം തു ജുഹുയാത് വിധിനാ ദശമസ്യ ച । പായസം മധു സര്പിശ്ച തിലാന് ആദികസംയുതമ്

ഓരോ ശ്ലോകത്തിനും, പ്രത്യേകിച്ച് പത്താം സ്കന്ധത്തിന്, വിധിപ്രകാരം പായസം, തേൻ, നെയ്യ്, എള്ള് എന്നിവയും മറ്റ് ദ്രവ്യങ്ങളും അർപ്പിക്കണം.

അഥവാ ഹവനം കുര്യാദ് ഗായത്ര്യാ സുസമാഹിതഃ । തന്മയത്വാത് പുരാണസ്യ പരമസ്യ ച തത്ത്വതഃ

അല്ലെങ്കിൽ, ഗായത്രിമന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച്, പൂർണ്ണമായ ഏകാഗ്രതയോടെ ഹവനം നടത്താം; കാരണം പുരാണം പരമാത്മാവിന്റെ സ്വരൂപമാണ്.

ഹോമാശക്തൌ ബുധോ ഹൌമ്യം ദദ്യാത് തത്ഫല സിദ്ധയേ । നാനാച്ഛിദ്രനിരോധാര്ഥം ന്യൂനതാധികതാനയോഃ

ഹോമം ചെയ്യാൻ കഴിയാത്തപക്ഷം, ഹോമദ്രവ്യങ്ങൾ മറ്റുള്ളവർക്കു നൽകണം; അങ്ങനെ ഫലം ലഭിക്കും, വിവിധ തടസ്സങ്ങളും കുറവും അധികവും നീക്കാൻ ഇതു സഹായിക്കും.

ദോഷയോഃ പ്രശമാര്ഥം ച പഠേത് നാമസഹസ്രകമ് । തേന സ്യാത് സഫലം സര്വം നാസ്ത്യസ്മാദധികം യതഃ

ദോഷങ്ങൾ ശമിപ്പാൻ, നാമസഹസ്രകം പാരായണം ചെയ്യണം; അങ്ങനെ എല്ലാം ഫലപ്രദമാകും, ഇതിനേക്കാൾ വലിയതൊന്നുമില്ല.

ദ്വാദശ ബ്രാഹ്മണാന് പശ്ചാത് ഭോജയേത് മധുപായസൈഃ । ദദ്യാത് സുവര്ണം ധേനും ച വ്രതപൂര്ണത്വഹേതവേ

ശേഷം, പന്ത്രണ്ട് ബ്രാഹ്മണന്മാരെ പായസവും തേനും നൽകി ഭക്ഷിപ്പിക്കണം; വ്രതം പൂർത്തിയാക്കാൻ സ്വർണ്ണവും പശുവും നൽകണം.

ശക്തൌ പലത്രയമിതം സ്വര്ണസിംഹം വിധായ ച । തത്രാസ്യ പുസ്തകം സ്ഥാപ്യം ലിഖിതം ലലിതാക്ഷരമ്

ശക്തിയുള്ളവർക്ക്, മൂന്നു പളവോളം ഭാരമുള്ള സ്വർണ്ണസിംഹം നിർമ്മിച്ച്, അതിന്മേൽ മനോഹരമായി എഴുതിയ പുസ്തകം വയ്ക്കണം.

സംപൂജ്യ ആവാഹനാദ്യൈഃ തദ് ഉപചാരൈഃ സദക്ഷിണമ് । വസ്ത്രഭൂഷണ ഗന്ധാദ്യൈഃ പൂജിതായ യതാത്മനേ

അവനെ ആഹ്വാനിച്ച്, വേണ്ട എല്ലാ ചടങ്ങുകളും ദക്ഷിണയോടുകൂടി, വസ്ത്രം, അലങ്കാരം, സുഗന്ധം എന്നിവയാൽ ആദരപൂർവ്വം സ്നേഹത്തോടെ പൂജിച്ചു.

ആചാര്യായ സുധീര്ദത്ത്വാ മുക്തഃ സ്യാദ് ഭവബംധനൈഃ । ഏവം കൃതേ വിധാനേ ച സര്വപാപനിവാരണേ

ഏതെങ്കിലും ജ്ഞാനിയിതു ഗുരുവിന് സമർപ്പിച്ചാൽ, അവൻ ഭവബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതനാകും. ഈ വിധത്തിൽ നിർവ്വഹിച്ചാൽ എല്ലാ പാപങ്ങളും അകറ്റപ്പെടും.

ഫലദം സ്യാത് പുരാണം തു ശ്രീമദ്‌ഭാഗവതം ശുഭമ് । ധര്മകാമാര്ഥമോക്ഷാണാം സാധനം സ്യാത് ന സംശയഃ

ശ്രീമദ്‌ഭാഗവതം എന്ന ഈ ശുഭമായ പുരാണം ഫലപ്രദമാണ്; ധർമ്മം, കാമം, അർത്ഥം, മോക്ഷം എന്നിവ നേടാനുള്ള ഉറപ്പായ മാർഗ്ഗമാണിത്—ഇതിൽ സംശയമില്ല.

കുമാരാ ഊചുഃ - ഇതി തേ കഥിതം സര്വം കിം ഭൂയഃ ശ്രോതുമിച്ഛസി । ശ്രീമദ്‌ഭാഗവതേനൈവ ഭുക്തിമുക്തി കരേ സ്ഥിതേ

കുമാരന്മാർ പറഞ്ഞു: ഇതാ, എല്ലാം പറഞ്ഞുതന്നു. ഇനി എന്താണ് കൂടി കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്? ശ്രീമദ്‌ഭാഗവതം തന്നെ ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നു.

സൂത ഉവാച - ഇത്യുക്ത്വാ തേ മഹാത്മാനഃ പ്രോചുര്ഭാഗവതീം കഥാമ് । സര്വപാപഹരാം പുണ്യാം ഭുക്തിമുക്തിപ്രദായിനീമ്

സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ആ മഹാത്മാക്കൾ എല്ലാ പാപങ്ങൾ നീക്കുന്ന, പുണ്യമുള്ള, ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്ന ഭാഗവതകഥ പറഞ്ഞു.

ശ്രൃണ്വതാം സര്വഭൂതാനാം സപ്താഹം നിയതാത്മനാമ് । യഥാവിധി തതോ ദേവം തുഷ്ടുവുഃ പുരുഷോത്തമമ്

എല്ലാ ജീവികളും, മനസ്സു നിയന്ത്രിച്ചവരും, ഏഴു ദിവസം വിധിപ്രകാരം ആകാംക്ഷയോടെ കേട്ടു; പിന്നെ അവർ ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ പുരുഷോത്തമനെ സ്തുതിച്ചു.

തദന്തേ ജ്ഞാനവൈരാഗ്യ-ഭക്തീനാം പുഷ്ടതാ പരാ । താരുണ്യം പരമം ചാഭൂത് സര്വഭൂതമനോഹരമ്

അവസാനത്തിൽ ജ്ഞാനവും വൈരാഗ്യവും ഭക്തിയും അത്യുത്തമമായി വലിപ്പിച്ചു; അതിനൊപ്പം എല്ലാവരെയും ആകർഷിക്കുന്ന യൗവനം അവിടെ ഉദിച്ചു.

നാരദശ്ച കൃതാര്ഥോഽഭൂത് സിദ്ധേ സ്വീയേ മനോരഥേ । പുലകീകൃതസര്വാങ്‌ഗ പരമാനന്ദസമ്ഭൃതഃ

നാരദൻ തനിക്കു വേണ്ടതെല്ലാം നേടിയതിൽ തൃപ്തനായി, ആഗ്രഹം നിറവേറ്റി, പരമാനന്ദത്തിൽ മുഴുകി, ശരീരമൊക്കെയും രോമാഞ്ചം കൊണ്ടു നിറഞ്ഞു.

ഏവം കഥാം സമാകര്ണ്യ നാരദോ ഭഗവത്പ്രിയഃ । പ്രേമഗദ്‌ഗദയാ വാചാ താനുവാച കൃതാഞലിഃ

ഇങ്ങനെ കഥ ശ്രദ്ധയോടെ കേട്ട ശേഷം, ഭഗവാന്റെ പ്രിയനായ നാരദൻ, പ്രേമപൂർവ്വം കൈകൂപ്പി, കണികരമുള്ള സ്വരത്തിൽ അവരെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.

നാരദ ഉവാച - ധന്യോസ്മി അനുഗൃഹിതോഽസ്മി ഭവദ്‌ഭിഃ കരുണാപരൈഃ । അദ്യ മേ ഭഗവാന് ലബ്ധഃ സര്വപാപഹരോ ഹരിഃ

നാരദൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ ഭാഗ്യവാനാണ്, നിങ്ങൾക്കു പോലുള്ള കരുണാനിധികൾ എന്നെ അനുഗ്രഹിച്ചു; ഇന്ന് ഞാൻ എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കുന്ന ഹരിയെ പ്രാപിച്ചു.

ശ്രവണം സര്വധര്മേഭ്യോ വരം മന്യേ തപോധനാഃ । വൈകുണ്ഠസ്ഥോ യതഃ കൃഷ്ണഃ ശ്രവണാദ് യസ്യ ലഭ്യതേ

എല്ലാ ധർമ്മങ്ങൾക്കുമപ്പുറം ശ്രവണമാണു ഏറ്റവും ഉത്തമം എന്നു ഞാൻ കരുതുന്നു, ഹേ തപസ്വികൾ; കാരണം, കേൾവിയിലൂടെ മാത്രം വൈകുണ്ഠത്തിൽ വസിക്കുന്ന കൃഷ്ണനെ പ്രാപിക്കാം.

സൂത ഉവാച - ഏവം ബ്രുവതി വൈ തത്ര നാരദേ വൈഷ്ണവോത്തമേ । പരിഭ്രമന് സമായാതഃ ശുകോ യോഗേശ്വരാസ്തദാ

സൂതൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ വൈഷ്ണവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ നാരദൻ സംസാരിക്കുമ്പോൾ, യോഗേശ്വരനായ ശുകൻ അവിടെ എത്തി, സഞ്ചരിച്ച് വരികയായിരുന്നു.

(വംശസ്ഥ) തത്രായയൌ ഷോഡശവാര്ഷികസ്തദാ വ്യാസാത്മജോ ജ്ഞാനമഹാബ്ധിചന്ദ്രമാഃ । കഥാവസാനേ നിജലാഭപൂര്ണഃ പ്രേമ്ണാ പഠന് ഭാഗവതം ശനൈഃ ശനൈഃ

അപ്പോൾ, ജ്ഞാനസമുദ്രത്തിലെ ചന്ദ്രനായി, വയസ്സിൽ പതിനാറായ വ്യാസപുത്രൻ അവിടെ എത്തി; കഥയുടെ അവസാനം തനിക്കു വേണ്ടതെല്ലാം നേടിയ സന്തോഷത്തോടെ, പ്രേമപൂർവ്വം ഭാഗവതം മൃദുലമായി വായിച്ചു തുടങ്ങി.

(ഇംദ്രവംശാ) ദൃഷ്ട്വാ സദസ്യാഃ പരമോരുതേജസം സദ്യഃ സമുത്ഥായ ദദുര്മഹാസനമ് । പ്രീത്യാ സുരര്ഷിസ്തമപൂജയത് സുഖം സ്ഥിതോഽവദത് സംശ്രൃണുതാമലാം ഗിരമ്

അവനെ കണ്ടപ്പോൾ, സഭയിലെ എല്ലാവരും അവന്റെ അതുല്യമായ തേജസ് കണ്ടു, ഉടൻ എഴുന്നേറ്റ് മഹാസനത്തിൽ ഇരിപ്പിച്ചു; ദേവർഷി പ്രീതിയോടെ അവനെ ആദരിച്ചു, സുഖമായി ഇരുന്നു: 'എന്റെ വിശുദ്ധ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ' എന്നു പറഞ്ഞു.

ശ്രീശുക ഉവാച - (ദ്രുതവിലംബിത) നിഗമകല്പതരോര്ഗലിതം ഫലം ശുകമുഖാത് അമൃതദ്രവസംയുതമ് । പിബത ഭാഗവതം രസമാലയം മുഹുരകോ രസികാ ഭുവി ഭാവുകാഃ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: നിഗമങ്ങളെന്ന കല്പവൃക്ഷത്തിന്റെ പാകമായ പഴം, ശുകന്റെ വായിൽ നിന്നു ഒഴുകുന്ന അമൃതം ചേർന്നത്, അതാണ് ഭാഗവതം. ഭൂമിയിൽ രസികരും ഭാവമുള്ളവരും വീണ്ടും വീണ്ടും ഈ ഭാഗവതസാരം ആസ്വദിക്കട്ടെ.

(ശാര്ദൂലവിക്രീഡിത) ധര്മപ്രോജ്ഝിതകൈതവോഽത്ര പരമോ നിര്മത്സരാണാം സതാം വേദ്യം വാസ്തവമത്ര വസ്തു ശിവദം താപത്രയോന്മൂലനമ് । ശ്രീമദ്‌ഭാഗവതേ മഹാമുനികൃതേ കിം വാ പരൈരീശ്വരഃ സദ്യോ ഹൃദ്യവരുധ്യതേഽത്ര കൃതിഭിഃ ശുശ്രൂഷുഭിസ്തത്ക്ഷണാത്

ഇവിടെ, മഹാമുനിയാൽ രചിക്കപ്പെട്ട ശ്രീമദ്‌ഭാഗവതത്തിൽ, കപടമായ ധർമ്മങ്ങൾ എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു; അസൂയയില്ലാത്ത സന്മനസ്സുള്ളവർക്ക് ഇതിൽ പരമാർത്ഥം അറിയാം, ശിവം ലഭിക്കും, താപത്രയങ്ങൾ അകറ്റപ്പെടും. മറ്റെന്തിനാണ് ഗ്രന്ഥങ്ങൾ? ഇവിടെ ഭഗവാൻ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുന്നവരുടെ ഹൃദയത്തിൽ ഉടൻ വാസം ചെയ്യുന്നു.

ശ്രീമദ്‌ഭാഗവതം പുരാണതിലകം യദ്‌വൈഷ്ണവാനാം ധനം യസ്മിന് പാരമഹംസ്യമേവമമലം ജ്ഞാനം പരം ഗീയതേ । യത്ര ജ്ഞാനവിരാഗഭക്തിസഹിതം നൈഷ്കര്മ്യമാവിഷ്കൃതം തത് ശ്രുണ്വന് പ്രപഠന് വിചാരണപരോ ഭക്ത്യാ വിമുച്യേന്നരഃ

ശ്രീമദ്‌ഭാഗവതം പുരാണങ്ങളിൽ മുത്താണ്, വൈഷ്ണവരുടെ സമ്പത്താണ്; അതിൽ പരമഹംസന്മാരുടെ നിർമ്മലമായ പരമജ്ഞാനം പാടപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ ജ്ഞാനവും വൈരാഗ്യവും ഭക്തിയും കൂടിയ നിർവികാരത്വം വെളിപ്പെടുത്തുന്നു; അതു ഭക്തിയോടെ കേൾക്കുകയും വായിക്കുകയും ആഴമായി ചിന്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ മോചിതനാകും.

(അനുഷ്ടുപ്) സ്വര്ഗേ സത്യേ ച കൈലാസേ വൈകുണ്ഠേ നാസ്ത്യയം രസഃ । അതഃ പിബന്തു സദ്‌ഭാഗ്യാ മാ മാ മുഞ്ചത കര്ഹിചിത്

സ്വർഗ്ഗത്തിലും സത്യലോകത്തിലും കൈലാസത്തിലും വൈകുണ്ഠത്തിലും ഈ രസം ലഭ്യമല്ല; അതുകൊണ്ട്, ഭാഗ്യശാലികളേ, ഈ രസം എല്ലായ്പ്പോഴും ആസ്വദിക്കൂ—ഒരിക്കലും വിട്ടുകളയരുത്.

സൂത ഉവാച - (ഇംദ്രവംശാ) ഏവം ബ്രുവാണേ സതി ബാദരായണൌ മധ്യേ സഭായാം ഹരിരാവിരാസീത് । പ്രഹ്രാദബല്യുദ്ധവഫാല്ഗുനാദിഭിഃ വൃത്തം സുരര്ഷിസ്തമപൂജയച്ച താന്

സൂതൻ പറഞ്ഞു: ബാദരായണൻ അങ്ങനെ സംസാരിക്കുമ്പോൾ, സഭയുടെ നടുവിൽ ഹരി പ്രത്യക്ഷമായി. പ്രഹ്ലാദൻ, ബലി, ഉദ്‌ധവൻ, അർജുനൻ തുടങ്ങിയവരും അവനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി. ദേവർഷിയായ നാരദൻ ഹരിയെയും അവന്റെ കൂട്ടുകാരെയും ആദരവോടെ സ്വീകരിച്ചു.

ദൃഷ്ട്വാ പ്രസന്നം മഹദാസനേ ഹരിം തേ ചക്രിരേ കീര്തനമഗ്രതസ്തദാ । ഭവോ ഭവാന്യാ കമലാസനസ്തു തത്രാഗമത് കീര്തനദര്ശനായ

പ്രസന്നമായ ഹരി ഉയർന്ന ആസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നതും കണ്ടു, അവർ മുന്നിൽ നിന്ന് അവനെ പാടിത്തുടങ്ങി. പിന്നെ ശിവനും പാർവതിയുമൊപ്പവും, കമലാസനത്തിൽ ഇരുന്ന ബ്രഹ്മാവും അവിടെ എത്തി ഈ മഹത്വമുള്ള കീർത്തനം കാണാൻ.

(സ്രഗ്ധരാ) പ്രഹ്രാദസ്താലധാരീ തരലഗതിതയാ ചോദ്ധവഃ കാംസ്യധാരീ വീണാധാരീ സുരര്ഷി സ്വരകുശലതയാ രാഗകര്താര്ജുനോഽഭൂത് । ഇന്ദ്രോഽവാദീന്മൃദങ്‌ഗം ജയ ജയ സുകരാഃ കീര്തനേ തേ കുമാരാ യത്രാഗ്രേ ഭവവക്താ സരസരചനയാ വ്യാസപുത്രോ ബഭൂവ

പ്രഹ്ലാദൻ താളം പിടിച്ചു, ഉദ്‌ധവൻ ഉത്സാഹത്തോടെ മണി വായിച്ചു, സ്വരത്തിൽ നിപുണനായ ദേവർഷി വീണ എടുത്തു, അർജുനൻ രാഗം നയിച്ചു. ഇന്ദ്രൻ മൃദംഗം വായിച്ചു, 'ജയം! ജയം! കുമാരന്മാരേ, നിങ്ങൾ എത്ര നൈപുണ്യത്തോടെ പാടുന്നു!' എന്ന് പറഞ്ഞു. മുന്നിൽ വ്യാസപുത്രനായ ശുകൻ സുന്ദരമായി പാരായണം ചെയ്തു.

(ഉപേംദ്രവജ്രാ) നനര്ത മധ്യേ ത്രികമേവ തത്ര ഭക്ത്യാദികാനാം നടവത്സുതേജസാമ് । അലൌലികം കീര്തനമേതദീക്ഷ്യ ഹരിഃ പ്രസന്നോഽപി വചോഽബ്രവീത് തത്

അവിടെ നടുവിൽ ഹരി, ശിവൻ, ബ്രഹ്മാവ് ഈ മൂന്നുപേരും ഒരുമിച്ച് നൃത്തം ചെയ്തു; ഭക്തന്മാരിൽ ഏറ്റവും പ്രകാശമുള്ളവരെപ്പോലെ തിളങ്ങി. ഈ അതിശയകരമായ കീർത്തനം കണ്ടു, സന്തോഷത്തോടെ ഹരി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.