ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ന പ്രദ്യുമ്നോ നാനിരുദ്ധോ ന രാമോ ന ച കേശവഃ। യസ്യ ശേകുഃ പരിത്രാതും കോഽന്യസ്തദവിതേശ്വരഃ

പ്രദ്യുമ്നനും അനിരുദ്ധനും രാമനും കേശവനും അവനെ രക്ഷിക്കാനായില്ല; പിന്നെ ആരാണ്, ഭഗവൻ, ഇതു ചെയ്യാൻ കഴിയുക?

ധിഗര്ജുനം മൃഷാവാദം ധിഗാത്മശ്ലാഘിനോ ധനുഃ। ദൈവോപസൃഷ്ടം യോ മൌഢ്യാദാനിനീഷതി ദുര്മതിഃ

അർജുനന്റെ പൊയ്വാക്കുകൾക്കും സ്വയം പ്രശംസയ്ക്കും വില്ലിനും ലജ്ജ. ദുർബുദ്ധിയാൽ ദൈവം നിർണ്ണയിച്ച കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യാൻ ശ്രമിക്കുന്നു.

ഏവം ശപതി വിപ്രര്ഷൌ വിദ്യാമാസ്ഥായ ഫാല്ഗുനഃ। യയൌ സംയമനീമാശു യത്രാസ്തേ ഭഗവാന്യമഃ

ഇങ്ങനെ ബ്രാഹ്മണർഷി ശപിച്ചപ്പോൾ, ഫാൽഗുനൻ തന്റെ വിദ്യയിൽ ആശ്രയിച്ച്, യമൻ വസിക്കുന്ന സംയമനിപുരിയിലേക്ക് വേഗത്തിൽ പോയി.

വിപ്രാപത്യമചക്ഷാണസ്തത ഐന്ദ്രീ മഗാത്പുരീമ്। ആഗ്നേയീം നൈരൃതീം സൌമ്യാം വായവ്യാം വാരുണീമഥ

അവിടെ ബ്രാഹ്മണന്റെ മകനെ കണ്ടെത്താനായില്ല. അർജുനൻ ആയുധങ്ങൾ എടുത്ത് ഇന്ദ്രന്റെ നഗരത്തിലേക്കും, അഗ്നിയുടെ, നൈരൃതിയുടെ, സോമന്റെ, വായുവിന്റെ, വരുണന്റെ നഗരങ്ങളിലേക്കും പോയി.

രസാതലം നാകപൃഷ്ഠം ധിഷ്ണ്യാന്യന്യാന്യുദായുധഃ। തതോഽലബ്ധദ്വിജസുതോ ഹ്യനിസ്തീര്ണപ്രതിശ്രുതഃ । അഗ്നിം വിവിക്ഷുഃ കൃഷ്ണേന പ്രത്യുക്തഃ പ്രതിഷേധതാ

അവൻ റസാതലത്തിലേക്കും സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കും മറ്റു ദേവതകളുടെ ലോകങ്ങളിലേക്കും ആയുധങ്ങൾ എടുത്ത് തിരഞ്ഞു; എങ്കിലും ബ്രാഹ്മണന്റെ മകനെ കണ്ടെത്താനായില്ല. വാക്ക് പാലിക്കാൻ കഴിയാതെ, അർജുനൻ അഗ്നിയിൽ ചാടാൻ തീരുമാനിച്ചപ്പോൾ കൃഷ്ണൻ തടഞ്ഞു.

ദര്ശയേ ദ്വിജസൂനൂംസ്തേ മാവജ്ഞാത്മാനമാത്മനാ। യേ തേ നഃ കീര്തിം വിമലാം മനുഷ്യാഃ സ്ഥാപയിഷ്യന്തി

കൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ നിന്നെ ബ്രാഹ്മണന്റെ മക്കളെ കാണിച്ചുതരാം; നീ നിന്നെ അവഹേളിക്കേണ്ട. നമ്മുടെ വിശുദ്ധമായ കീർത്തി നിലനിറുത്തുന്ന മനുഷ്യർ ഭാഗ്യവാന്മാരാകും.

ഇതി സമ്ഭാഷ്യ ഭഗവാനര്ജുനേന സഹേശ്വരഃ। ദിവ്യം സ്വരഥമാസ്ഥായ പ്രതീചീം ദിശമാവിശത്

ഇങ്ങനെ അർജുനനോടൊപ്പം സംസാരിച്ച ശേഷം, സർവ്വേശ്വരനായ ഭഗവാൻ ദിവ്യരഥത്തിൽ കയറി പടിഞ്ഞാറ് ദിശയിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.

സപ്ത ദ്വീപാന്സസിന്ധൂംശ്ച സപ്ത സപ്ത ഗിരീനഥ। ലോകാലോകം തഥാതീത്യ വിവേശ സുമഹത്തമഃ

അവൻ, ഏറ്റവും മഹത്തായവൻ, ഏഴു ദ്വീപുകളും ഏഴു സമുദ്രങ്ങളും ഏഴു പർവതങ്ങളും ലോകാലോകവും കടന്ന് അകത്തേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.

തത്രാശ്വാഃ ശൈബ്യസുഗ്രീവ മേഘപുഷ്പബലാഹകാഃ। തമസി ഭ്രഷ്ടഗതയോ ബഭൂവുര്ഭരതര്ഷഭ

അവിടെ, ഭാരതശ്രേഷ്ഠാ, ശൈബ്യൻ, സുഗ്രീവൻ, മേഘപുഷ്പൻ, ബലാഹകൻ എന്നിങ്ങനെയുള്ള കുതിരകൾ വഴികെട്ടി ഇരുണ്ടതിൽ അകപ്പെട്ടു.

താന്ദൃഷ്ട്വാ ഭഗവാന്കൃഷ്ണോ മഹായോഗേശ്വരേശ്വരഃ। സഹസ്രാദിത്യസങ്കാശം സ്വചക്രം പ്രാഹിണോത്പുരഃ

അവരെ കണ്ടു, മഹായോഗേശ്വരന്മാരുടെ നാഥനായ ശ്രീകൃഷ്ണൻ, ആയിരം സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ള തന്റെ ചക്രം മുന്നിൽ അയച്ചു.

തമഃ സുഘോരം ഗഹനം കൃതം മഹദ്। വിദാരയദ്ഭൂരിതരേണ രോചിഷാ। മനോജവം നിര്വിവിശേ സുദര്ശനം। ഗുണച്യുതോ രാമശരോ യഥാ ചമൂഃ

മനസ്സിന്റെ വേഗത്തിൽ സുദർശനം ആ വലിയ, കനത്ത, ഭയങ്കരമായ ഇരുണ്ടതിൽ കടന്ന് അതിന്റെ ശക്തമായ പ്രകാശംകൊണ്ട് അതിനെ ചിതറിച്ചു; രാമന്റെ അമ്പ് ഒരു സൈന്യത്തിൽ കയറിയതുപോലെ.

ദ്വാരേണ ചക്രാനുപഥേന തത്തമഃ പരം പരം ജ്യോതിരനന്തപാരമ്। സമശ്നുവാനം പ്രസമീക്ഷ്യ ഫാല്ഗുനഃ പ്രതാഡിതാക്ഷോ പിദധേഽക്ഷിണീ ഉഭേ

ചക്രം തുറന്ന വഴിയിലൂടെ അർജ്ജുനൻ ആ അതിരില്ലാത്ത പ്രകാശം ഇരുണ്ടതിനു അപ്പുറം കണ്ടു; അതിന്റെ തേജസ്സിൽ കണ്ണ് വേദനിച്ചു, അവൻ ഇരുകണ്ണുകളും അടച്ചു.

തതഃ പ്രവിഷ്ടഃ സലിലം നഭസ്വതാ ബലീയസൈജദ്ബൃഹദൂര്മിഭൂഷണമ്। തത്രാദ്ഭുതം വൈ ഭവനം ദ്യുമത്തമം ഭ്രാജന്മണിസ്തമ്ഭസഹസ്രശോഭിതമ്

അതിനുശേഷം, കാറ്റിന്റെ സഹായത്തോടെ, അവൻ വലിയ തിരകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട വെള്ളത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു; അവിടെ ആയിരക്കണക്കിന് മുത്തുമണികൾക്കു പ്രകാശം പകരുന്ന അത്ഭുതകരമായ ഒരു മഹാരാജധാനി അവൻ കണ്ടു.

തസ്മിന്മഹാഭോഗമനന്തമദ്ഭുതം। സഹസ്രമൂര്ധന്യഫണാമണിദ്യുഭിഃ। വിഭ്രാജമാനം ദ്വിഗുണേക്ഷണോല്ബണം। സിതാചലാഭം ശിതികണ്ഠജിഹ്വമ്

അതിനകത്ത്, ആയിരം തലകളുള്ള, മുത്തുമണികൾകൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച കപാലങ്ങളുള്ള, ഇരട്ട കനലുള്ള കണ്ണുകളോടെ, വെള്ളപർവതംപോലെയുള്ള, നീലനാവുള്ള അത്ഭുതകരമായ അനന്തനാഗം പ്രകാശിച്ചു നിന്നു.

ദദര്ശ തദ്ഭോഗസുഖാസനം വിഭും। മഹാനുഭാവം പുരുഷോത്തമോത്തമമ്। സാന്ദ്രാ മ്ബുദാഭം സുപിശങ്ഗവാസസം। പ്രസന്നവക്ത്രം രുചിരായതേക്ഷണമ്

ആ നാഗത്തിന്റെ സുഖാസനത്തിൽ, സർവ്വവ്യാപിയായ, മഹത്തായ, പുരുഷോത്തമനായ, കനലുള്ള മേഘംപോലെയുള്ള, മഞ്ഞവസ്ത്രം ധരിച്ച, സുന്ദരമായ വിശാലമായ കണ്ണുകളുള്ള, സാന്ത്വനമുള്ള മുഖമുള്ള ഭഗവാനെ അവൻ കണ്ടു.

മഹാമണിവ്രാതകിരീടകുണ്ഡല। പ്രഭാപരിക്ഷിപ്തസഹസ്രകുന്തലമ്। പ്രലമ്ബചാര്വഷ്ടഭുജം സകൌസ്തുഭം। ശ്രീവത്സലക്ഷ്മം വനമാലയാവൃതമ്

വലിയ രത്നങ്ങളാൽ നിർമ്മിതമായ കിരീടവും കുണ്ഡലങ്ങളും ധരിച്ച, പ്രകാശം ചുറ്റിയ ആയിരം ചുളിവുള്ള മുടിയോടെ, നീണ്ട മനോഹരമായ എട്ടു കൈകളോടെ, കൗസ്തുഭമണിയും ശ്രീവത്സലക്ഷണവും വനമാലയും അണിഞ്ഞ ഭഗവാൻ അവിടെ നിന്നു.

മഹാമണിവ്രാതകിരീടകുണ്ഡല। പ്രഭാപരിക്ഷിപ്തസഹസ്രകുന്തലമ്। പ്രലമ്ബചാര്വഷ്ടഭുജം സകൌസ്തുഭം। ശ്രീവത്സലക്ഷ്മം വനമാലയാവൃതമ്

വലിയ രത്നങ്ങളാൽ നിർമ്മിതമായ കിരീടവും കുണ്ഡലങ്ങളും ധരിച്ച, പ്രകാശം ചുറ്റിയ ആയിരം ചുളിവുള്ള മുടിയോടെ, നീണ്ട മനോഹരമായ എട്ടു കൈകളോടെ, കൗസ്തുഭമണിയും ശ്രീവത്സലക്ഷണവും വനമാലയും അണിഞ്ഞ ഭഗവാൻ അവിടെ നിന്നു.

വവന്ദ ആത്മാനമനന്തമച്യുതോ ജിഷ്ണുശ്ച തദ്ദര്ശനജാതസാധ്വസഃ। താവാഹ ഭൂമാ പരമേഷ്ഠിനാം പ്രഭുര്ബദ്ധാഞ്ജലീ സസ്മിതമൂര്ജയാ ഗിരാ

അച്യുതൻ അനന്തസ്വരൂപനായി വന്ദിച്ചു; അർജ്ജുനനും ആ ദർശനത്തിൽ ഭയഭക്തിയിൽ മുളകയോടെ വന്ദിച്ചു. പിന്നെ മഹാനായ ഭഗവാൻ, കൈകൂപ്പി, പുഞ്ചിരിയോടെ ശക്തമായ വാക്കുകളിൽ അവരെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.

ദ്വിജാത്മജാ മേ യുവയോര്ദിദൃക്ഷുണാ മയോപനീതാ ഭുവി ധര്മഗുപ്തയേ। കലാവതീര്ണാവവനേര്ഭരാസുരാന്ഹത്വേഹ ഭൂയസ്ത്വരയേതമന്തി മേ

നിങ്ങളെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, ഭൂമിയിൽ ധർമ്മം സംരക്ഷിക്കാൻ ഞാൻ ബ്രാഹ്മണപുത്രന്മാരെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്നു; എന്റെ ഭാഗമായ കലാവതാരങ്ങളായ നിങ്ങൾ ഭൂഭാരാസുരന്മാരെ സംഹരിച്ച് വേഗത്തിൽ തിരികെ പോകണം.

പൂര്ണകാമാവപി യുവാം നരനാരായണാവൃഷീ। ധര്മമാചരതാം സ്ഥിത്യൈ ഋഷഭൌ ലോകസങ്ഗ്രഹമ്

നിങ്ങളുടെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റപ്പെട്ടിട്ടും, നരനും നാരായണനും ആയ നിങ്ങൾ ലോകക്ഷേമത്തിനും ധർമ്മസ്ഥാപനത്തിനും സദാ ധർമ്മം അനുഷ്ഠിക്കുന്നു.

ഇത്യാദിഷ്ടൌ ഭഗവതാ തൌ കൃഷ്ണൌ പരമേഷ്ഠിനാ। ഓം ഇത്യാനമ്യ ഭൂമാനമാദായ ദ്വിജദാരകാന്

ഇങ്ങനെ പരമേശ്വരൻ ഉപദേശിച്ചതിനുശേഷം, ആ ഇരുവരും 'ഓം' എന്നു വണങ്ങി, മഹാഭഗവാനെയും ബ്രാഹ്മണപുത്രന്മാരെയും എടുത്തു പുറപ്പെട്ടു.

ന്യവര്തേതാം സ്വകം ധാമ സമ്പ്രഹൃഷ്ടൌ യഥാഗതമ്। വിപ്രായ ദദതുഃ പുത്രാന്യഥാരൂപം യഥാവയഃ

അവർ അതിയായ സന്തോഷത്തോടെ തങ്ങളുടെ വാസസ്ഥലത്തേക്ക് തിരിച്ചുപോയി; ബ്രാഹ്മണനു പുത്രന്മാരെ അവരുടെ രൂപത്തിലും വയസ്സിലും അനുസരിച്ച് തിരികെ നൽകി.

നിശാമ്യ വൈഷ്ണവം ധാമ പാര്ഥഃ പരമവിസ്മിതഃ। യത്കിഞ്ചിത്പൌരുഷം പുംസാം മേനേ കൃഷ്ണാനുകമ്പിതമ്

പാർഥൻ ആ വൈഷ്ണവലോകത്തെക്കുറിച്ച് കേട്ടപ്പോൾ അത്ഭുതത്തിൽ മുഴുകി; മനുഷ്യർക്കുള്ള എല്ലാ വീര്യവും കൃഷ്ണന്റെ അനുകമ്പയാൽ മാത്രമാണെന്ന് അവൻ മനസ്സിലാക്കി.

ഇതീദൃശാന്യനേകാനി വീര്യാണീഹ പ്രദര്ശയന്। ബുഭുജേ വിഷയാന്ഗ്രാമ്യാനീജേ ചാത്യുര്ജിതൈര്മഖൈഃ

ഇങ്ങനെ അനേകം വീര്യപ്രകടനങ്ങൾ കാണിച്ചുകൊണ്ട്, അവൻ ലോകസുഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ചു, മറ്റൊന്നിനേക്കാൾ ഉയർന്ന യാഗങ്ങൾ നടത്തി.

പ്രവവര്ഷാഖിലാന്കാമാന്പ്രജാസു ബ്രാഹ്മണാദിഷു। യഥാകാലം യഥൈവേന്ദ്രോ ഭഗവാന്ശ്രൈഷ്ഠ്യമാസ്ഥിതഃ

അവൻ ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും മറ്റുള്ളവരെയും പോലെ എല്ലാവർക്കും വേണ്ടതെല്ലാം യഥാസമയം നൽകിയിരുന്നു; ഭഗവാൻ ഇന്ദ്രൻ ശ്രേഷ്ഠതയിലേറ്റിയപ്പോൾ മഴ പെയ്യുന്നതുപോലെ.

ഹത്വാ നൃപാനധര്മിഷ്ഠാന്ഘാടയിത്വാര്ജുനാദിഭിഃ। അഞ്ജസാ വര്തയാമാസ ധര്മം ധര്മസുതാദിഭിഃ

അധർമ്മപരനായ രാജാക്കന്മാരെ അർജുനനും മറ്റുള്ളവരും നശിപ്പിച്ചതിനുശേഷം, ധർമ്മപുത്രനും സഹോദരന്മാരുമുപയോഗിച്ച് ധർമ്മം ഉടൻ പുനഃസ്ഥാപിച്ചു.

ശ്രീകൃഷ്ണലീലാനാം സംക്ഷേപതോഽവര്ണനം, തന്മഹിഷീണാം തസ്മിന് അനുരാഗാധിക്യം യദുവംശീയാനാമസഖ്യേയത്വ പ്രതിപാദനം ച - ശ്രീശുക ഉവാച ( അനുഷ്ടുപ് ) സുഖം സ്വപുര്യാം നിവസന് ദ്വാരകായാം ശ്രിയഃ പതിഃ । സര്വസമ്പത്സമൃദ്ധായാം ജുഷ്ടായാം വൃഷ്ണിപുങ്ഗവൈഃ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ധന്യമായ എല്ലാ സമ്പത്തുകളും നിറഞ്ഞ ദ്വാരകാപുരിയിൽ, വൃഷ്ണിവംശത്തിലെ പ്രധാനന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ഐശ്വര്യത്തിന്റെ നാഥൻ സന്തോഷത്തോടെ താമസിച്ചു.

സ്ത്രീഭിശ്ചോത്തമവേഷാഭിഃ നവയൌവനകാന്തിഭിഃ । കന്ദുകാദിഭിര്ഹര്മ്യേഷു ക്രീഡന്തീഭിസ്തഡിദ്ദ്യുഭിഃ

ഉത്തമമായ വസ്ത്രം ധരിച്ച, യുവത്വത്തിന്റെ സൗന്ദര്യത്തിൽ തിളങ്ങുന്ന സ്ത്രീകൾ, കൊട്ടാരങ്ങളിൽ കായികകളിലും മറ്റും കളിച്ചു, മിന്നുന്ന മിന്നലുപോലെ ഭംഗിയായി തെളിഞ്ഞു.

നിത്യം സങ്കുലമാര്ഗായാം മദച്യുദ്‌ഭിര്മതങ്ഗജൈഃ । സ്വലങ്കൃതൈര്ഭടൈരശ്വൈ രഥൈശ്ച കനകോജ്ജ്വലൈഃ

എപ്പോഴും തിരക്കുള്ള തെരുവുകളിൽ, മദം കയറിയ ആനകളാൽ, അലങ്കരിച്ച ഭടന്മാരാൽ, കുതിരകളാൽ, പൊന്നിൽ മിനുങ്ങുന്ന രഥങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞിരുന്നു.