ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ഏവം കൃത്വാ വ്രതവിധിം ഉദ്യാപനം അഥാചരേത് । ജന്മാഷ്ടമീ വ്രതമിവ കര്തവ്യം ഫലകാംക്ഷിഭിഃ

ഇങ്ങനെ വ്രതവിധി അനുഷ്ഠിച്ചശേഷം, ജന്മാഷ്ടമി വ്രതം ആഗ്രഹത്തോടെ ചെയ്യുന്നവരെപ്പോലെ, സമാപനം നിർവ്വഹിക്കണം.

അകിംചനേഷു ഭക്തേഷു പ്രായോ നോദ്യാപനാഗ്രഹഃ । ശ്രവണേനൈവ പൂതാസ്തേ നിഷ്കാമാ വൈഷ്ണവാ യതഃ

സമ്പത്ത് ഇല്ലാത്ത ഭക്തന്മാർക്ക് സാധാരണയായി സമാപനത്തിൽ നിർബന്ധമില്ല; അവർ ആശയില്ലാത്ത വൈഷ്ണവന്മാരായതിനാൽ കേൾവിയാൽ തന്നെ ശുദ്ധരാവുന്നു.

ഏവം നഗാഹയജ്ഞേഽസ്മിന് സമാപ്തേ ശ്രോതൃഭിസ്തദാ । പുസ്തകസ്യ ച വക്തുശ്ച പൂജാ കാര്യാതിഭക്തിതഃ

കഥയജ്ഞം സമാപിച്ചപ്പോൾ, ആ പുസ്തകത്തെയും കഥ പറയുന്നവനെയും ശ്രോതാക്കൾ വലിയ ഭക്തിയോടെ പൂജിക്കണം.

പ്രസാദതുലസീമാലാ ശ്രോതൃഭ്യശ്ചാഥ ദീയതാമ് । മൃദംഗതാലലലിതം കര്തവ്യം കീര്തനം തതഃ

ശേഷം, പ്രസാദമായ തുളസിമാലകൾ ശ്രോതാക്കൾക്ക് നൽകണം; മൃദംഗവും താളവും ചേർത്ത് മനോഹരമായി കീർത്തനം നടത്തണം.

ജയശബ്ദം നമഃശബ്ദം ശംഖശബ്ദം ച കാരയേത് । വിപ്രേഭ്യോ യാചകേഭ്യശ്ച വിത്തം അന്നം ച ദീയതാമ്

ജയശബ്ദവും നമസ്കാരശബ്ദവും ശംഖനാദവും നടത്തണം; ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും യാചകർക്കും ധനവും അന്നവും നൽകണം.

വിരക്തശ്ചേത് ഭവേത് ശ്രോതാ ഗീതാ വാദ്യാ പരേഽഹനി । ഗൃഹസ്ഥശ്ചേത് തദാ ഹോമഃ കര്തവ്യഃ കര്മശാന്തയേ

ശ്രോതാവിന് വൈരാഗ്യം ഉണ്ടെങ്കിൽ, അടുത്ത ദിവസം ഗാനം വാദ്യം എന്നിവ നടത്തണം; ഗൃഹസ്ഥനാണെങ്കിൽ, കർമ്മശാന്തിക്കായി ഹോമം ചെയ്യണം.

പ്രതിശ്ലോകം തു ജുഹുയാത് വിധിനാ ദശമസ്യ ച । പായസം മധു സര്പിശ്ച തിലാന് ആദികസംയുതമ്

ഓരോ ശ്ലോകത്തിനും, പ്രത്യേകിച്ച് പത്താം സ്കന്ധത്തിന്, വിധിപ്രകാരം പായസം, തേൻ, നെയ്യ്, എള്ള് എന്നിവയും മറ്റ് ദ്രവ്യങ്ങളും അർപ്പിക്കണം.

അഥവാ ഹവനം കുര്യാദ് ഗായത്ര്യാ സുസമാഹിതഃ । തന്മയത്വാത് പുരാണസ്യ പരമസ്യ ച തത്ത്വതഃ

അല്ലെങ്കിൽ, ഗായത്രിമന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച്, പൂർണ്ണമായ ഏകാഗ്രതയോടെ ഹവനം നടത്താം; കാരണം പുരാണം പരമാത്മാവിന്റെ സ്വരൂപമാണ്.

ഹോമാശക്തൌ ബുധോ ഹൌമ്യം ദദ്യാത് തത്ഫല സിദ്ധയേ । നാനാച്ഛിദ്രനിരോധാര്ഥം ന്യൂനതാധികതാനയോഃ

ഹോമം ചെയ്യാൻ കഴിയാത്തപക്ഷം, ഹോമദ്രവ്യങ്ങൾ മറ്റുള്ളവർക്കു നൽകണം; അങ്ങനെ ഫലം ലഭിക്കും, വിവിധ തടസ്സങ്ങളും കുറവും അധികവും നീക്കാൻ ഇതു സഹായിക്കും.

ദോഷയോഃ പ്രശമാര്ഥം ച പഠേത് നാമസഹസ്രകമ് । തേന സ്യാത് സഫലം സര്വം നാസ്ത്യസ്മാദധികം യതഃ

ദോഷങ്ങൾ ശമിപ്പാൻ, നാമസഹസ്രകം പാരായണം ചെയ്യണം; അങ്ങനെ എല്ലാം ഫലപ്രദമാകും, ഇതിനേക്കാൾ വലിയതൊന്നുമില്ല.

ദ്വാദശ ബ്രാഹ്മണാന് പശ്ചാത് ഭോജയേത് മധുപായസൈഃ । ദദ്യാത് സുവര്ണം ധേനും ച വ്രതപൂര്ണത്വഹേതവേ

ശേഷം, പന്ത്രണ്ട് ബ്രാഹ്മണന്മാരെ പായസവും തേനും നൽകി ഭക്ഷിപ്പിക്കണം; വ്രതം പൂർത്തിയാക്കാൻ സ്വർണ്ണവും പശുവും നൽകണം.

ശക്തൌ പലത്രയമിതം സ്വര്ണസിംഹം വിധായ ച । തത്രാസ്യ പുസ്തകം സ്ഥാപ്യം ലിഖിതം ലലിതാക്ഷരമ്

ശക്തിയുള്ളവർക്ക്, മൂന്നു പളവോളം ഭാരമുള്ള സ്വർണ്ണസിംഹം നിർമ്മിച്ച്, അതിന്മേൽ മനോഹരമായി എഴുതിയ പുസ്തകം വയ്ക്കണം.

സംപൂജ്യ ആവാഹനാദ്യൈഃ തദ് ഉപചാരൈഃ സദക്ഷിണമ് । വസ്ത്രഭൂഷണ ഗന്ധാദ്യൈഃ പൂജിതായ യതാത്മനേ

അവനെ ആഹ്വാനിച്ച്, വേണ്ട എല്ലാ ചടങ്ങുകളും ദക്ഷിണയോടുകൂടി, വസ്ത്രം, അലങ്കാരം, സുഗന്ധം എന്നിവയാൽ ആദരപൂർവ്വം സ്നേഹത്തോടെ പൂജിച്ചു.

ആചാര്യായ സുധീര്ദത്ത്വാ മുക്തഃ സ്യാദ് ഭവബംധനൈഃ । ഏവം കൃതേ വിധാനേ ച സര്വപാപനിവാരണേ

ഏതെങ്കിലും ജ്ഞാനിയിതു ഗുരുവിന് സമർപ്പിച്ചാൽ, അവൻ ഭവബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതനാകും. ഈ വിധത്തിൽ നിർവ്വഹിച്ചാൽ എല്ലാ പാപങ്ങളും അകറ്റപ്പെടും.

ഫലദം സ്യാത് പുരാണം തു ശ്രീമദ്‌ഭാഗവതം ശുഭമ് । ധര്മകാമാര്ഥമോക്ഷാണാം സാധനം സ്യാത് ന സംശയഃ

ശ്രീമദ്‌ഭാഗവതം എന്ന ഈ ശുഭമായ പുരാണം ഫലപ്രദമാണ്; ധർമ്മം, കാമം, അർത്ഥം, മോക്ഷം എന്നിവ നേടാനുള്ള ഉറപ്പായ മാർഗ്ഗമാണിത്—ഇതിൽ സംശയമില്ല.

കുമാരാ ഊചുഃ - ഇതി തേ കഥിതം സര്വം കിം ഭൂയഃ ശ്രോതുമിച്ഛസി । ശ്രീമദ്‌ഭാഗവതേനൈവ ഭുക്തിമുക്തി കരേ സ്ഥിതേ

കുമാരന്മാർ പറഞ്ഞു: ഇതാ, എല്ലാം പറഞ്ഞുതന്നു. ഇനി എന്താണ് കൂടി കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്? ശ്രീമദ്‌ഭാഗവതം തന്നെ ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നു.

സൂത ഉവാച - ഇത്യുക്ത്വാ തേ മഹാത്മാനഃ പ്രോചുര്ഭാഗവതീം കഥാമ് । സര്വപാപഹരാം പുണ്യാം ഭുക്തിമുക്തിപ്രദായിനീമ്

സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ആ മഹാത്മാക്കൾ എല്ലാ പാപങ്ങൾ നീക്കുന്ന, പുണ്യമുള്ള, ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്ന ഭാഗവതകഥ പറഞ്ഞു.

ശ്രൃണ്വതാം സര്വഭൂതാനാം സപ്താഹം നിയതാത്മനാമ് । യഥാവിധി തതോ ദേവം തുഷ്ടുവുഃ പുരുഷോത്തമമ്

എല്ലാ ജീവികളും, മനസ്സു നിയന്ത്രിച്ചവരും, ഏഴു ദിവസം വിധിപ്രകാരം ആകാംക്ഷയോടെ കേട്ടു; പിന്നെ അവർ ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ പുരുഷോത്തമനെ സ്തുതിച്ചു.

തദന്തേ ജ്ഞാനവൈരാഗ്യ-ഭക്തീനാം പുഷ്ടതാ പരാ । താരുണ്യം പരമം ചാഭൂത് സര്വഭൂതമനോഹരമ്

അവസാനത്തിൽ ജ്ഞാനവും വൈരാഗ്യവും ഭക്തിയും അത്യുത്തമമായി വലിപ്പിച്ചു; അതിനൊപ്പം എല്ലാവരെയും ആകർഷിക്കുന്ന യൗവനം അവിടെ ഉദിച്ചു.

നാരദശ്ച കൃതാര്ഥോഽഭൂത് സിദ്ധേ സ്വീയേ മനോരഥേ । പുലകീകൃതസര്വാങ്‌ഗ പരമാനന്ദസമ്ഭൃതഃ

നാരദൻ തനിക്കു വേണ്ടതെല്ലാം നേടിയതിൽ തൃപ്തനായി, ആഗ്രഹം നിറവേറ്റി, പരമാനന്ദത്തിൽ മുഴുകി, ശരീരമൊക്കെയും രോമാഞ്ചം കൊണ്ടു നിറഞ്ഞു.

ഏവം കഥാം സമാകര്ണ്യ നാരദോ ഭഗവത്പ്രിയഃ । പ്രേമഗദ്‌ഗദയാ വാചാ താനുവാച കൃതാഞലിഃ

ഇങ്ങനെ കഥ ശ്രദ്ധയോടെ കേട്ട ശേഷം, ഭഗവാന്റെ പ്രിയനായ നാരദൻ, പ്രേമപൂർവ്വം കൈകൂപ്പി, കണികരമുള്ള സ്വരത്തിൽ അവരെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.

നാരദ ഉവാച - ധന്യോസ്മി അനുഗൃഹിതോഽസ്മി ഭവദ്‌ഭിഃ കരുണാപരൈഃ । അദ്യ മേ ഭഗവാന് ലബ്ധഃ സര്വപാപഹരോ ഹരിഃ

നാരദൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ ഭാഗ്യവാനാണ്, നിങ്ങൾക്കു പോലുള്ള കരുണാനിധികൾ എന്നെ അനുഗ്രഹിച്ചു; ഇന്ന് ഞാൻ എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കുന്ന ഹരിയെ പ്രാപിച്ചു.

ശ്രവണം സര്വധര്മേഭ്യോ വരം മന്യേ തപോധനാഃ । വൈകുണ്ഠസ്ഥോ യതഃ കൃഷ്ണഃ ശ്രവണാദ് യസ്യ ലഭ്യതേ

എല്ലാ ധർമ്മങ്ങൾക്കുമപ്പുറം ശ്രവണമാണു ഏറ്റവും ഉത്തമം എന്നു ഞാൻ കരുതുന്നു, ഹേ തപസ്വികൾ; കാരണം, കേൾവിയിലൂടെ മാത്രം വൈകുണ്ഠത്തിൽ വസിക്കുന്ന കൃഷ്ണനെ പ്രാപിക്കാം.

സൂത ഉവാച - ഏവം ബ്രുവതി വൈ തത്ര നാരദേ വൈഷ്ണവോത്തമേ । പരിഭ്രമന് സമായാതഃ ശുകോ യോഗേശ്വരാസ്തദാ

സൂതൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ വൈഷ്ണവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ നാരദൻ സംസാരിക്കുമ്പോൾ, യോഗേശ്വരനായ ശുകൻ അവിടെ എത്തി, സഞ്ചരിച്ച് വരികയായിരുന്നു.

(വംശസ്ഥ) തത്രായയൌ ഷോഡശവാര്ഷികസ്തദാ വ്യാസാത്മജോ ജ്ഞാനമഹാബ്ധിചന്ദ്രമാഃ । കഥാവസാനേ നിജലാഭപൂര്ണഃ പ്രേമ്ണാ പഠന് ഭാഗവതം ശനൈഃ ശനൈഃ

അപ്പോൾ, ജ്ഞാനസമുദ്രത്തിലെ ചന്ദ്രനായി, വയസ്സിൽ പതിനാറായ വ്യാസപുത്രൻ അവിടെ എത്തി; കഥയുടെ അവസാനം തനിക്കു വേണ്ടതെല്ലാം നേടിയ സന്തോഷത്തോടെ, പ്രേമപൂർവ്വം ഭാഗവതം മൃദുലമായി വായിച്ചു തുടങ്ങി.

(ഇംദ്രവംശാ) ദൃഷ്ട്വാ സദസ്യാഃ പരമോരുതേജസം സദ്യഃ സമുത്ഥായ ദദുര്മഹാസനമ് । പ്രീത്യാ സുരര്ഷിസ്തമപൂജയത് സുഖം സ്ഥിതോഽവദത് സംശ്രൃണുതാമലാം ഗിരമ്

അവനെ കണ്ടപ്പോൾ, സഭയിലെ എല്ലാവരും അവന്റെ അതുല്യമായ തേജസ് കണ്ടു, ഉടൻ എഴുന്നേറ്റ് മഹാസനത്തിൽ ഇരിപ്പിച്ചു; ദേവർഷി പ്രീതിയോടെ അവനെ ആദരിച്ചു, സുഖമായി ഇരുന്നു: 'എന്റെ വിശുദ്ധ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ' എന്നു പറഞ്ഞു.

ശ്രീശുക ഉവാച - (ദ്രുതവിലംബിത) നിഗമകല്പതരോര്ഗലിതം ഫലം ശുകമുഖാത് അമൃതദ്രവസംയുതമ് । പിബത ഭാഗവതം രസമാലയം മുഹുരകോ രസികാ ഭുവി ഭാവുകാഃ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: നിഗമങ്ങളെന്ന കല്പവൃക്ഷത്തിന്റെ പാകമായ പഴം, ശുകന്റെ വായിൽ നിന്നു ഒഴുകുന്ന അമൃതം ചേർന്നത്, അതാണ് ഭാഗവതം. ഭൂമിയിൽ രസികരും ഭാവമുള്ളവരും വീണ്ടും വീണ്ടും ഈ ഭാഗവതസാരം ആസ്വദിക്കട്ടെ.

(ശാര്ദൂലവിക്രീഡിത) ധര്മപ്രോജ്ഝിതകൈതവോഽത്ര പരമോ നിര്മത്സരാണാം സതാം വേദ്യം വാസ്തവമത്ര വസ്തു ശിവദം താപത്രയോന്മൂലനമ് । ശ്രീമദ്‌ഭാഗവതേ മഹാമുനികൃതേ കിം വാ പരൈരീശ്വരഃ സദ്യോ ഹൃദ്യവരുധ്യതേഽത്ര കൃതിഭിഃ ശുശ്രൂഷുഭിസ്തത്ക്ഷണാത്

ഇവിടെ, മഹാമുനിയാൽ രചിക്കപ്പെട്ട ശ്രീമദ്‌ഭാഗവതത്തിൽ, കപടമായ ധർമ്മങ്ങൾ എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു; അസൂയയില്ലാത്ത സന്മനസ്സുള്ളവർക്ക് ഇതിൽ പരമാർത്ഥം അറിയാം, ശിവം ലഭിക്കും, താപത്രയങ്ങൾ അകറ്റപ്പെടും. മറ്റെന്തിനാണ് ഗ്രന്ഥങ്ങൾ? ഇവിടെ ഭഗവാൻ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുന്നവരുടെ ഹൃദയത്തിൽ ഉടൻ വാസം ചെയ്യുന്നു.

ശ്രീമദ്‌ഭാഗവതം പുരാണതിലകം യദ്‌വൈഷ്ണവാനാം ധനം യസ്മിന് പാരമഹംസ്യമേവമമലം ജ്ഞാനം പരം ഗീയതേ । യത്ര ജ്ഞാനവിരാഗഭക്തിസഹിതം നൈഷ്കര്മ്യമാവിഷ്കൃതം തത് ശ്രുണ്വന് പ്രപഠന് വിചാരണപരോ ഭക്ത്യാ വിമുച്യേന്നരഃ

ശ്രീമദ്‌ഭാഗവതം പുരാണങ്ങളിൽ മുത്താണ്, വൈഷ്ണവരുടെ സമ്പത്താണ്; അതിൽ പരമഹംസന്മാരുടെ നിർമ്മലമായ പരമജ്ഞാനം പാടപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ ജ്ഞാനവും വൈരാഗ്യവും ഭക്തിയും കൂടിയ നിർവികാരത്വം വെളിപ്പെടുത്തുന്നു; അതു ഭക്തിയോടെ കേൾക്കുകയും വായിക്കുകയും ആഴമായി ചിന്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ മോചിതനാകും.