തദാ മഹാകാരുണികോ സ ധൂര്ജടിര്യഥാ വയം ചാഗ്നിരിവോത്ഥിതോഽനലാത്। നിഗൃഹ്യ ദോര്ഭ്യാം ഭുജയോര്ന്യവാരയത്തത്സ്പര്ശനാദ്ഭൂയ ഉപസ്കൃതാകൃതിഃ
അപ്പോൾ മഹാകരുണാനിധിയായ ധൂർജടി, നമ്മൾ ചെയ്യുന്നതുപോലെ, അഗ്നിയിൽ നിന്ന് ജ്വാല ഉയരുന്നതുപോലെ, അവനെ കൈകൊണ്ട് പിടിച്ചു, തൊടാൻ അനുവദിക്കാതെ, അവന്റെ രൂപം കൂടുതൽ ഭംഗിയായി പുനഃസ്ഥാപിച്ചു.
തമാഹ ചാങ്ഗാലമലം വൃണീഷ്വ മേ യഥാഭികാമം വിതരാമി തേ വരമ്। പ്രീയേയ തോയേന നൃണാം പ്രപദ്യതാമഹോ ത്വയാത്മാ ഭൃശമര്ദ്യതേ വൃഥാ
അവനോടു ദൈവം പറഞ്ഞു: 'മതി, അങ്ങാല! നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെന്തെങ്കിലും ഒരു വരം ചോദിക്കൂ, ഞാൻ അതു നല്കാം. സമർപ്പിച്ചവരിൽ നിന്നു വെള്ളം പോലും കിട്ടിയാൽ ഞാൻ സന്തോഷിക്കുന്നു. പക്ഷേ നീ അനാവശ്യമായി വളരെ കഷ്ടം സഹിച്ചു.'
ദേവം സ വവ്രേ പാപീയാന്വരം ഭൂതഭയാവഹമ്। യസ്യ യസ്യ കരം ശീര്ഷ്ണി ധാസ്യേ സ മ്രിയതാമിതി
അവൻ, പാപിയായവൻ, എല്ലാ ജീവജാലങ്ങൾക്കും ഭയം ഉണ്ടാക്കുന്ന ഒരു വരം ദൈവത്തോട് ചോദിച്ചു: 'എന്റെ കൈ ആരുടെ തലയിലിട്ടാലും അവൻ മരിക്കട്ടെ.'
തച്ഛ്രുത്വാ ഭഗവാന്രുദ്രോ ദുര്മനാ ഇവ ഭാരത। ഓം ഇതി പ്രഹസംസ്തസ്മൈ ദദേഽഹേരമൃതം യഥാ
അത് കേട്ട ഭഗവാൻ രുദ്രൻ, സന്തോഷം ഇല്ലാതിരുന്നെങ്കിലും, പുഞ്ചിരിച്ച് 'ഓം' എന്നു പറഞ്ഞ് ആ വരം അവനു നല്കി; അതുപോലെ, അമൃതം പാമ്പിന് കൊടുക്കുന്നതുപോലെ.
സ തദ്വരപരീക്ഷാര്ഥം ശമ്ഭോര്മൂര്ധ്നി കിലാസുരഃ। സ്വഹസ്തം ധാതുമാരേഭേ സോഽബിഭ്യത്സ്വകൃതാച്ഛിവഃ
അസുരൻ ആ വരം പരീക്ഷിക്കാൻ ശംഭുവിന്റെ തലയിലേക്കു സ്വന്തം കൈ വെക്കാൻ ശ്രമിച്ചു; എന്നാൽ ശിവൻ, തന്റെ തന്നെ പ്രവൃത്തിയിൽ ഭയപ്പെട്ടു, പിന്നോട്ട് പിന്മാറി.
തേനോപസൃഷ്ടഃ സന്ത്രസ്തഃ പരാധാവന്സവേപഥുഃ। യാവദന്തം ദിവോ ഭൂമേഃ കഷ്ഠാനാമുദഗാദുദക്
അവൻ പിന്തുടർന്നപ്പോൾ, ഭയത്താൽ വിറച്ച്, ശിവൻ ഓടി രക്ഷപ്പെടാൻ ശ്രമിച്ചു; സ്വർഗ്ഗത്തിൻറെ അറ്റത്തേക്കും ഭൂമിയുടെ അറ്റത്തേക്കും ദിശകളുടെ അതിരുകളിലേക്കും വെള്ളത്തിലേക്കും ഓടി.
അജാനന്തഃ പ്രതിവിധിം തൂഷ്ണീമാസന്സുരേശ്വരാഃ। തതോ വൈകുണ്ഠമഗമദ്ഭാസ്വരം തമസഃ പരമ്
ഉപായം എന്തെന്നറിയാതെ ദേവന്മാരുടെ നേതാക്കന്മാർ മൗനത്തിൽ ഇരുന്നു; പിന്നെ ശിവൻ പ്രകാശമുള്ള, അന്ധകാരത്തിന് അതീതമായ വൈകുണ്ഠത്തിലേക്ക് പോയി.
യത്ര നാരായണഃ സാക്ഷാന്ന്യാസിനാം പരമോ ഗതിഃ। ശാന്താനാം ന്യസ്തദണ്ഡാനാം യതോ നാവര്തതേ ഗതഃ
അവിടെ നാരായണൻ സ്വയം വസിക്കുന്നു; സന്ന്യാസികൾക്കും മനസ്സിൽ സമാധാനം ഉള്ളവർക്കും, ദണ്ഡം വെച്ച് വിട്ടവർക്കും, അവിടെ ചെന്നവൻ പിന്നെ മടങ്ങിവരാറില്ല.
തം തഥാ വ്യസനം ദൃഷ്ട്വാ ഭഗവാന്വൃജിനാര്ദനഃ। ദൂരാത്പ്രത്യുദിയാദ്ഭൂത്വാ ബടുകോ യോഗമായയാ
അവനെ അങ്ങനെ കഷ്ടത്തിൽ കാണുമ്പോൾ, പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്ന ഭഗവാൻ ദൂരത്തിൽ നിന്ന് യോഗശക്തിയാൽ ബാലബ്രഹ്മചാരിയുടെ രൂപത്തിൽ സമീപിച്ചു.
മേഖലാജിനദണ്ഡാക്ഷൈസ്തേജസാഗ്നിരിവ ജ്വലന്। അഭിവാദയാമാസ ച തം കുശപാണിര്വിനീതവത്
മെഖല, മയില്പ്പുര, ദണ്ഡം എന്നിവ ധരിച്ച്, അഗ്നിപോലെ പ്രകാശത്തോടെ, കുശത്തണ്ട് കൈയിൽ പിടിച്ച്, വിനയത്തോടെ അവനെ അഭിവാദ്യം ചെയ്തു.
ശ്രീഭഗവാനുവാച। ശാകുനേയ ഭവാന്വ്യക്തം ശ്രാന്തഃ കിം ദൂരമാഗതഃ। ക്ഷണം വിശ്രമ്യതാം പുംസ ആത്മായം സര്വകാമധുക്
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: 'ശാകുനേയ, നീ ക്ഷീണിച്ചുപോയതുപോലെയാണ് തോന്നുന്നത്; നീ ദൂരെയോ നിന്ന് വന്നോ? ഒരു നിമിഷം വിശ്രമിക്കൂ; ഈ ആത്മാവാണ് എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങൾക്കും ഫലമാകുന്നത്.'
യദി നഃ ശ്രവണായാലം യുഷ്മദ്വ്യവസിതം വിഭോ। ഭണ്യതാം പ്രായശഃ പുമ്ഭിര്ധൃതൈഃ സ്വാര്ഥാന്സമീഹതേ
നിന്റെ ഉദ്ദേശം ഞങ്ങൾക്ക് കേൾക്കാൻ പാടില്ലാത്തതല്ലെങ്കിൽ, മഹാനേ, പറയൂ; സാധാരണയായി മനുഷ്യർ സ്വന്തം ലക്ഷ്യങ്ങൾ നേടാൻ മറ്റുള്ളവരുടെ സഹായം തേടാറുണ്ട്.
ശ്രീശുക ഉവാച। ഏവം ഭഗവതാ പൃഷ്ടോ വചസാമൃതവര്ഷിണാ। ഗതക്ലമോഽബ്രവീത്തസ്മൈ യഥാപൂര്വമനുഷ്ഠിതമ്
ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ അമൃതം പോലെ വാക്കുകൾ പറയുന്ന ഭഗവാൻ ചോദിച്ചപ്പോൾ, അവന്റെ ക്ഷീണം മാറി, മുൻപുണ്ടായതെല്ലാം അവനോട് പറഞ്ഞു.
ശ്രീഭഗവാനുവാച। ഏവം ചേത്തര്ഹി തദ്വാക്യം ന വയം ശ്രദ്ദധീമഹി। യോ ദക്ഷശാപാത്പൈശാച്യം പ്രാപ്തഃ പ്രേതപിശാചരാട്
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: 'അങ്ങനെയെങ്കിൽ, ദക്ഷന്റെ ശാപം മൂലം പിശാചാവസ്ഥയിലായ, പ്രേതപിശാചുകളുടെ രാജാവായവന്റെ വാക്കുകൾ ഞങ്ങൾ വിശ്വസിക്കില്ല.'
യദി വസ്തത്ര വിശ്രമ്ഭോ ദാനവേന്ദ്ര ജഗദ്ഗുരൌ। തര്ഹ്യങ്ഗാശു സ്വശിരസി ഹസ്തം ന്യസ്യ പ്രതീയതാമ്
ദാനവരാജാ, നീ ഈ ലോകഗുരുവിൽ സത്യമായ വിശ്വാസം പുലർത്തുന്നുവെങ്കിൽ, പ്രിയനേ, ഉടൻ തന്നെ നിന്റെ കൈ തലയിൽ വയ്ക്കൂ; അപ്പോൾ സത്യം തെളിയട്ടെ.
യദ്യസത്യം വചഃ ശമ്ഭോഃ കഥഞ്ചിദ്ദാനവര്ഷഭ। തദൈനം ജഹ്യസദ്വാചം ന യദ്വക്താനൃതം പുനഃ
ദാനവശ്രേഷ്ഠാ, ശംഭുവിന്റെ വാക്കുകളിൽ ഒറ്റയിടത്തെങ്കിലും അസത്യം ഉണ്ടെങ്കിൽ, അത്തരം അസത്യവാദിയെ ഉപേക്ഷിക്കണം; വീണ്ടും കള്ളം പറയുന്നവനെ പിന്തുടരാൻ പാടില്ല.
ഇത്ഥം ഭഗവതശ്ചിത്രൈര്വചോഭിഃ സ സുപേശലൈഃ। ഭിന്നധീര്വിസ്മൃതഃ ശീര്ഷ്ണി സ്വഹസ്തം കുമതിര്ന്യധാത്
ഇങ്ങനെ ഭഗവാന്റെ ചതുരമായ വാക്കുകൾ കേട്ട്, അവന്റെ മനസ്സ് കലങ്ങിയതുകൊണ്ട്, അവൻ എല്ലാം മറന്ന്, അവിടുത്തെ കൈ സ്വന്തം തലയിൽ വെച്ചു.
അഥാപതദ്ഭിന്നശിരാഃ വ്രജാഹത ഇവ ക്ഷണാത്। ജയശബ്ദോ നമഃശബ്ദഃ സാധുശബ്ദോഽഭവദ്ദിവി
അപ്പോൾ അവന്റെ തല പൊട്ടി, കാളയെ പോലെ വീണു; ഉടനടി ആകാശത്ത് 'ജയം', 'നമസ്കാരം', 'നല്ലത്' എന്നിങ്ങനെയുള്ള ശബ്ദങ്ങൾ മുഴങ്ങി.
മുമുചുഃ പുഷ്പവര്ഷാണി ഹതേ പാപേ വൃകാസുരേ। ദേവര്ഷിപിതൃഗന്ധര്വാ മോചിതഃ സങ്കടാച്ഛിവഃ
ദുഷ്ടനായ വൃകാസുരൻ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ, ദേവന്മാർ, മഹർഷികൾ, പിതാക്കന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ എന്നിവരുടെ സന്തോഷത്തിൽ, പുഷ്പവർഷം പെയ്തു; ശിവൻ കഷ്ടത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനായി.
മുക്തം ഗിരിശമഭ്യാഹ ഭഗവാന്പുരുഷോത്തമഃ। അഹോ ദേവ മഹാദേവ പാപോഽയം സ്വേന പാപ്മനാ
ഗിരിശനെ മോചിതനാക്കിയ ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: 'ദേവാ, മഹാദേവാ, ഈ പാപി തന്റെ തന്നെ പാപം കൊണ്ടാണ് നശിച്ചത്.'
ഹതഃ കോ നു മഹത്സ്വീശ ജന്തുര്വൈ കൃതകില്ബിഷഃ। ക്ഷേമീ സ്യാത്കിമു വിശ്വേശേ കൃതാഗസ്കോ ജഗദ്ഗുരൌ
പ്രഭോ, മഹാത്മാക്കൾക്കിടയിൽ പാപം ചെയ്തവൻ ആരെങ്കിലും രക്ഷപ്പെടുമോ? ലോകഗുരുവായ വിശ്വേശ്വരനോട് കുറ്റം ചെയ്താൽ എന്ത് പറയണം!
യ ഏവമവ്യാകൃതശക്ത്യുദന്വതഃ പരസ്യ സാക്ഷാത്പരമാത്മനോ ഹരേഃ। ഗിരിത്രമോക്ഷം കഥയേച്ഛൃണോതി വാ വിമുച്യതേ സംസൃതിഭിസ്തഥാരിഭിഃ
അവ്യക്തമായ ശക്തിയുള്ള പരമാത്മാവായ ഹരിയുടെ കൃപയാൽ ഗിരിശന്റെ മോചനകഥ ആരെങ്കിലും പറയുകയോ കേൾക്കുകയോ ചെയ്താൽ, അവനും അവന്റെ ശത്രുക്കളും ജനനമരണചക്രത്തിൽ നിന്ന് മോചിതരാകും.
അഥൈകോനനവതിതമോഽധ്യായഃ ശ്രീശുക ഉവാച। സരസ്വത്യാസ്തടേ രാജന്നൃഷയഃ സത്രമാസത। വിതര്കഃ സമഭൂത്തേഷാം ത്രിഷ്വധീശേഷു കോ മഹാന്
ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, സരസ്വതീ നദിയുടെ തീരത്ത് മഹർഷികൾ യജ്ഞം നടത്തുമ്പോൾ, അവരിൽ ഒരു സംവാദം ഉണ്ടായി: 'മൂവരിൽ ആരാണ് ഏറ്റവും വലിയവൻ?'
തസ്യ ജിജ്ഞാസയാ തേ വൈ ഭൃഗും ബ്രഹ്മസുതം നൃപ। തജ്ജ്ഞപ്ത്യൈ പ്രേഷയാമാസുഃ സോഽഭ്യഗാദ്ബ്രഹ്മണഃ സഭാമ്
അത് അറിയാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, രാജാവേ, അവർ ബ്രഹ്മയുടെ മകനായ ഭൃഗുവിനെ സത്യം കണ്ടെത്താൻ അയച്ചു; അവൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെ സഭയിലേക്ക് പോയി.
ന തസ്മൈ പ്രഹ്വണം സ്തോത്രം ചക്രേ സത്ത്വപരീക്ഷയാ। തസ്മൈ ചുക്രോധ ഭഗവാന്പ്രജ്വലന്സ്വേന തേജസാ
അവൻ ഭാവം അറിയാൻ ബ്രഹ്മാവിന് നമസ്കാരം അല്ലെങ്കിൽ സ്തുതി അർപ്പിച്ചില്ല; അതിനാൽ ഭഗവാൻ തന്റെ തേജസ്സിൽ ജ്വലിച്ച് കോപിച്ചു.
സ ആത്മന്യുത്ഥിതമ്മന്യുമാത്മജായാത്മനാ പ്രഭുഃ। അശീശമദ്യഥാ വഹ്നിം സ്വയോന്യാ വാരിണാത്മഭൂഃ
എന്നാൽ, സ്വയം നിയന്ത്രണമുള്ള ഭഗവാൻ, അകത്തുനിന്ന് ഉയർന്ന കോപം നിയന്ത്രിച്ചു; സ്വയം ജനിച്ചവൻ വെള്ളംകൊണ്ട് തീ അണയ്ക്കുന്നതുപോലെ.
തതഃ കൈലാസമഗമത്സ തം ദേവോ മഹേശ്വരഃ। പരിരബ്ധും സമാരേഭേ ഉത്ഥായ ഭ്രാതരം മുദാ
അതിനുശേഷം, അവൻ കൈലാസത്തിലേക്ക് പോയി; അവിടെ മഹേശ്വരൻ സന്തോഷത്തോടെ എഴുന്നേറ്റ് സഹോദരനെ ആലിംഗനം ചെയ്തു.
നൈച്ഛത്ത്വമസ്യുത്പഥഗ ഇതി ദേവശ്ചുകോപ ഹ। ശൂലമുദ്യമ്യ തം ഹന്തുമാരേഭേ തിഗ്മലോചനഃ
എന്നാൽ ഭൃഗു അവന്റെ ആലിംഗനം സ്വീകരിക്കാൻ ഇച്ഛിച്ചില്ല, അവൻ അഹങ്കാരിയായെന്ന് കരുതി; അതോടെ ദേവൻ കണ്ണുകളിൽ തീപ്പൊളിയോടെ കോപിച്ചു, ത്രിശൂലം ഉയർത്തി അവനെ കൊല്ലാൻ ശ്രമിച്ചു.
പതിത്വാ പാദയോര്ദേവീ സാന്ത്വയാമാസ തം ഗിരാ। അഥോ ജഗാമ വൈകുണ്ഠം യത്ര ദേവോ ജനാര്ദനഃ
ദേവിയുടെ കാലിൽ വീണു, അവൾ മൃദുവായ വാക്കുകളിൽ ശാന്തിപ്പറഞ്ഞു; പിന്നെ അവൻ വൈകുണ്ഠത്തിലേക്ക് പോയി, അവിടെ ജനാർദ്ദനൻ വസിക്കുന്നു.
ശയാനം ശ്രിയ ഉത്സങ്ഗേ പദാ വക്ഷസ്യതാഡയത്। തത ഉത്ഥായ ഭഗവാന്സഹ ലക്ഷ്മ്യാ സതാം ഗതിഃ
അവൻ ശ്രീയെ അങ്കത്തിൽ ചേർത്ത് കിടന്നിരുന്ന ഭഗവാന്റെ നെഞ്ചിൽ കാൽ വെച്ചു; അപ്പോൾ ഭഗവാൻ, സത്പുരുഷന്മാരുടെ ആശ്രയം, ലക്ഷ്മിയോടൊപ്പം എഴുന്നേറ്റു.