ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

തുല്യശ്രുതതപഃശീലാഃ തുല്യസ്വീയാരിമധ്യമാഃ । അപി ചക്രുഃ പ്രവചനം ഏകം ശുശ്രൂഷവോഽപരേ

അവർക്കെല്ലാം ജ്ഞാനത്തിലും തപസ്സിലും ആചാരത്തിലും സമത്വം ഉണ്ടായിരുന്നു; സ്വത്തിലും ശത്രുവിലും സുഹൃത്തിലും ഒരുപോലെയായിരുന്നു. ചിലർ ഉപദേശം പറഞ്ഞു, മറ്റു ചിലർ അതിനോട് ശ്രദ്ധയോടെ കേട്ടു.

ശ്രീസനന്ദന ഉവാച - സ്വസൃഷ്ടമിദമാപീയ ശയാനം സഹ ശക്തിഭിഃ । തദന്തേ ബോധയാം ചക്രുഃ തല്ലിങ്ഗൈഃ ശ്രുതയഃ പരമ്

ശ്രീസനന്ദനൻ പറഞ്ഞു: തന്റെ സൃഷ്ടിയെ മുഴുവൻ ഉൾക്കൊണ്ടു, തന്റെ ശക്തികളോടൊപ്പം കിടന്നുറങ്ങി. പിന്നെ, അതിന്റെ അവസാനം, വേദങ്ങൾ അവരുടെ അടയാളങ്ങളാൽ അവനെ ഉണർത്തി, ഉണർത്തുന്നതുപോലെ.

യഥാ ശയാനം സമ്രാജം വന്ദിനസ്തത്പരാക്രമൈഃ । പ്രത്യൂഷേഽഭേത്യ സുശ്ലോകൈഃ ബോധയന്ത്യനുജീവിനഃ

എങ്ങിനെ രാജാവിനെ വന്ദികൾ പുലർച്ചെ വന്നു, അവന്റെ വീര്യം പാടിക്കൊണ്ട് ഉണർത്തുന്നുവോ, അതുപോലെ തന്നെ സേവകർ ഉത്തമസ്തുതികളാൽ അവനെ ഉണർത്തി.

ഇതി തവ സൂരയസ്ത്ര്യധിപതേഽഖിലലോകമല ക്ഷപണകഥാമൃതാബ്ധിമവഗാഹ്യ തപാംസി ജഹുഃ । കിമുത പുനഃ സ്വധാമവിധുതാശയകാലഗുണാഃ പരമ ഭജന്തി യേ പദമജസ്രസുഖാനുഭവമ്

മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെയും നാഥാ, നിന്റെ പാവനമായ കഥകളുടെ അമൃതസമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിയ ജ്ഞാനികൾ തപസ്സുകൾ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു. പിന്നെ, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും കാലത്തിന്റെ ബാധയും വിട്ട്, നിന്റെ സ്വലോകത്തിൽ വസിക്കുന്നവർ, അവിടെയുള്ള പരമാനന്ദം അനുഭവിക്കുന്നവർ, എങ്ങനെ നിന്നെ ഭജിക്കാതിരിക്കും?

ദൃതയ ഇവ ശ്വസന്ത്യസുഭൃതോ യദി തേഽനുവിധാ മഹദഹമാദയോഽണ്ഡമസൃജന് യദനുഗ്രഹതഃ പുരുഷവിധോഽന്വയോഽത്ര ചരമോഽന്നമയാദിഷു യഃ സദസതഃ പരം ത്വമഥ യദേഷ്വവശേഷമൃതമ്

ശ്വാസങ്ങൾ ശരീരം നിലനിർത്തുന്നതുപോലെ, മഹത്തായ അഗ്നിയുമുതൽ തുടങ്ങിയ ഭൂതങ്ങൾ നിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ ബ്രഹ്മാണ്ഡം സൃഷ്ടിച്ചു. അന്നം മുതലായവയിൽ നിന്നുള്ള ജീവികളുടെ ക്രമം ഇവിടെ നിന്റെ രൂപമാണ്. എന്നാൽ നീ സത്യത്തിനും അസത്യത്തിനും അതീതനാണ്, ശേഷിക്കുന്നതെല്ലാം നിന്റെ അമൃതസ്വഭാവം തന്നെയാണ്.

ഉദരമുപാസതേ യ ഋഷിവര്ത്മസു കൂര്പദൃശഃ പരിസരപദ്ധതിം ഹൃദയമാരുണയോ ദഹരമ് । തത ഉദഗാദനന്ത തവ ധാമ ശിരഃ പരമം പുനരിഹ യത്സമേത്യ ന പതന്തി കൃതാന്തമുഖേ

കുറഞ്ഞ ദൃഷ്ടിയുള്ളവർ, മഹർഷികളുടെ താഴ്ന്ന മാർഗ്ഗം ആശ്രയിച്ച്, ഹൃദയത്തെ പഥമായി, അതിലെ സൂക്ഷ്മാവകാശം വഴി ധ്യാനിക്കുന്നു. അവിടെ നിന്ന്, അനന്തനായ ദൈവമേ, നിന്റെ പരമപദം തലയിൽ ഉയർന്ന് പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു. അതിൽ എത്തുന്നവർ വീണ്ടും മരണത്തിന്റെ വായിൽ വീഴുന്നില്ല.

സ്വകൃതവിചിത്രയോനിഷു വിശന്നിവ ഹേതുതയാ തരതമതശ്ചകാസ്സ്യനലവത് സ്വകൃതാനുകൃതിഃ । അഥ വിതഥാസ്വമൂഷ്വവിതഥാം തവ ധാമ സമം വിരജധിയോഽനുയന്ത്യഭിവിപണ്യവ ഏകരസമ്

നിന്റെ കാരണമായി, നീ അത്ഭുതകരമായ ജനനങ്ങളിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതുപോലെ, ഓരോ ശരീരത്തിലും, ഓരോ പ്രവൃത്തിയനുസരിച്ച്, തീപോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു. എന്നാൽ, ഭ്രാന്തമായ ആശയങ്ങൾ വിട്ടു, ശുദ്ധമായ മനസ്സുള്ളവർക്ക്, നിന്റെ പരമപദം സമമായി അനുഭവപ്പെടുന്നു; അവർ വൈവിധ്യം ഉപേക്ഷിച്ച് നിന്നെ മാത്രം അനുഗമിക്കുന്നു.

സ്വകൃതപുരേഷ്വമീഷ്വബഹിരന്തരസംവരണം തവ പുരുഷം വദന്ത്യഖിലശക്തിധൃതോംഽശകൃതമ് । ഇതി നൃഗതിം വിവിച്യ കവയോ നിഗമാവപനം ഭവത ഉപാസതേഽങ്‌ഘ്രിമഭവമ്ഭുവി വിശ്വസിതാഃ

നിന്റെ സൃഷ്ടിയായ ഈ ശരീരങ്ങളിൽ, അകത്തും പുറത്തും, എല്ലാ ശക്തികളും ഉൾക്കൊള്ളുന്നവനായി നിന്നെ പുരുഷൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. മനുഷ്യരുടെ മാർഗ്ഗവും വേദാന്തവും പരിശോധിച്ച ജ്ഞാനികൾ, ഭൂമിയിൽ നിന്നെ വിശ്വസിച്ച് നിന്റെ പാദങ്ങൾ ആരാധിക്കുന്നു.

ദുരവഗമാത്മതത്ത്വനിഗമായ തവാത്തതനോഃ ചരിതമഹാമൃതാബ്ധിപരിവര്തപരിശ്രമണാഃ । ന പരിലഷന്തി കേചിദപവര്ഗമപീശ്വര തേ ചരണസരോജഹംസകുലസങ്ഗവിസൃഷ്ടഗൃഹാഃ

ആത്മതത്ത്വം മനസ്സിലാക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, നിന്റെ മഹത്തായ കഥകളുടെ അമൃതസമുദ്രത്തിൽ പരിശ്രമിക്കുന്ന ചിലർ, മോക്ഷം പോലും ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല, ദൈവമേ. നിന്റെ പാദപങ്കജത്തിൽ ഹംസസദൃശരായ ഭക്തരുടെ കൂട്ടത്തിൽ ചേർന്ന്, അവർക്കു മറ്റൊന്നും വേണ്ടതില്ല.

ത്വദനുപഥം കുലായമിദമാത്മസുഹൃത്പ്രിയവത് ചരതി തഥോന്മുഖേ ത്വയി ഹിതേ പ്രിയ ആത്മനി ച । ന ബത രമന്ത്യഹോ അസദുപാസനയാത്മഹനോ യദനുശയാ ഭ്രമന്ത്യുരുഭയേ കുശരീരഭൃതഃ

നിഭൃതമരുന്മനോഽക്ഷദൃഢയോഗയുജോ ഹൃദി യത് മുനയ ഉപാസതേ തദരയോഽപി യയുഃ സ്മരണാത് । സ്ത്രിയ ഉരഗേന്ദ്രഭോഗഭുജദണ്ഡവിഷക്തധിയോ വയമപി തേ സമാഃ സമദൃശോഽങ്‌ഘ്രിസരോജസുധാഃ

ശ്വാസവും മനസ്സും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും നിയന്ത്രിച്ച്, ഹൃദയത്തിൽ ഉറച്ച യോഗം ചെയ്യുന്ന മുനികൾ നിന്നെ ആരാധിക്കുന്നു. അവരുടെ ശത്രുക്കൾ പോലും സ്മരണയാൽ നിന്നിലേയ്ക്ക് എത്തുന്നു. സർപ്പരാജാവിന്റെ അങ്കത്തിൽ മനസ്സു ചേർത്ത സ്ത്രീകൾക്കും, ഞങ്ങൾക്കും, നിന്റെ പാദപങ്കജത്തിന്റെ അമൃതം അനുഭവിച്ചവർക്കെല്ലാം ഒരുപോലെയാണ്.

ക ഇഹ നു വേദ ബതാവരജന്മലയോഽഗ്രസരം യത ഉദഗാദൃഷിര്യമനു ദേവഗണാ ഉഭയേ । തര്ഹി ന സന്ന ചാസദുഭയം ന ച കാലജവഃ കിമപി ന തത്ര ശാസ്ത്രമവകൃഷ്യ ശയീത യദാ

ഇവിടെ ആരാണ് സത്യത്തിൽ ആദിയും അന്തവും വഴിയും അറിയുന്നത്? ആരിൽ നിന്ന് ഋഷി ഉദിച്ചുവോ, ദേവതകളും മറ്റുള്ളവരും പിന്തുടരുന്നവനോ, അവൻ സത്യമോ അസത്യമോ രണ്ടും അല്ല. കാലത്തിന്റെ നിയന്ത്രണവും ഇല്ല. അങ്ങനെ കിടക്കുമ്പോൾ, യാതൊരു ശാസ്ത്രവും അവനെ എത്താൻ കഴിയില്ല.

ജനിമസതഃ സതോ മൃതിമുതാത്മനി യേ ച ഭിദാം വിപണമൃതം സ്മരന്ത്യുപദിശന്തി ത ആരുപിതൈഃ । ത്രിഗുണമയഃ പുമാനിതി ഭിദാ യദബോധകൃതാ ത്വയി ന തതഃ പരത്ര സ ഭവേദവബോധരസേ

സദിവ മനസ്ത്രിവൃത്ത്വയി വിഭാത്യസദാമനുജാത് സദഭിമൃശന്ത്യശേഷമിദമാത്മതയാഽത്മവിദഃ । ന ഹി വികൃതിം ത്യജന്തി കനകസ്യ തദാത്മതയാ സ്വകൃതമനുപ്രവിഷ്ടമിദമാത്മതയാവസിതമ്

പല രൂപങ്ങൾക്കുള്ളിൽ സ്വർണ്ണം എങ്ങിനെ അതിന്റെ സ്വഭാവം വിട്ട് പോകുന്നില്ലോ, അതുപോലെ ആത്മാവിനെ അറിയുന്നവർ ഈ എല്ലാം ആത്മാവായാണ് കാണുന്നത്. എല്ലാം തന്നെ തന്നെയാണ് എന്ന് അവർ മനസ്സിലാക്കുന്നു, മാറ്റങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കാറില്ല, കാരണം ഇതെല്ലാം നിന്നാൽ നിറഞ്ഞതാണ്.

തവ പരി യേ ചരന്ത്യഖിലസത്ത്വനികേതതയാ ത ഉത പദാക്രമന്ത്യവിഗണയ്യ ശിരോ നിര്‌ഋതേഃ । പരിവയസേ പശൂനിവ ഗിരാ വിബുധാനപി താന് ത്വയി കൃതസൌഹൃദാഃ ഖലു പുനന്തി ന യേ വിമുഖാഃ

നിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ സകലഭൂതങ്ങളുടെ ആലയംപോലെ സഞ്ചരിക്കുന്നവർ, മരണത്തിന്റെ തലയിൽ പോലും ഭയമില്ലാതെ ചവിട്ടുന്നു. ദൈവമേ, നീ ദേവന്മാരെയും പശുക്കളെ കൂട്ടുന്നവനെപ്പോലെ കൂട്ടുന്നു. നിന്നോടു സൗഹൃദം പുലർത്തുന്നവർ സത്യത്തിൽ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു, പിന്നെ നിന്നെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നവർക്ക് അങ്ങനെ കഴിയില്ല.

ത്വമകരണഃ സ്വരാഡഖിലകാരകശക്തിധരഃ തവ ബലിമുദ്വഹന്തി സമദന്ത്യജയാനിമിഷാഃ । വര്ഷഭുജോഽഖിലക്ഷിതിപതേരിവ വിശ്വസൃജോ വിദധതി യത്ര യേ ത്വധികൃതാ ഭവതശ്ചകിതാഃ

നീ പ്രവർത്തനരഹിതനും സ്വതന്ത്രനുമാണ്, എല്ലാ സൃഷ്ടിശക്തികളും നിനക്കുണ്ട്. ദേവന്മാർ എപ്പോഴും ഉണർന്നുകൊണ്ട്, സമദർശനത്തോടെ നിനക്ക് ബലി അർപ്പിക്കുന്നു. ലോകങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുന്നവർ, നിന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം ഭയത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു, രാജാവിന്റെ കൈകളെപ്പോലെ.

സ്ഥിരചരജാതയഃ സ്യുരജയോത്ഥനിമിത്തയുജോ വിഹര ഉദീക്ഷയാ യദി പരസ്യ വിമുക്ത തതഃ । ന ഹി പരമസ്യ കശ്ചിദപരോ ന പരശ്ച ഭവേദ് വിയത ഇവാപദസ്യ തവ ശൂന്യതുലാം ദധതഃ

ചലനവും അചലതയും ഉള്ള ജീവികൾ, അജൻമാവുമായ കാരണങ്ങളുടെ സംയോജനത്തിൽ നിന്നാണ് ഉദിക്കുന്നത്. നീയെന്ന സ്വതന്ത്രനിന്റെ ദൃഷ്ടിയിൽ അവർ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. എന്നാൽ അതിൽ നിന്ന് മോചിതരായാൽ, പരമനാഥനിൽ മറ്റൊരുവനും രണ്ടാമനുമില്ല. ആകാശം എല്ലാം വഹിച്ചിട്ടും ശൂന്യവും തുല്യവുമാകുന്നപോലെ.

ന ഘടത ഉദ്‌ഭവഃ പ്രകൃതിപൂരുഷയോരജയോഃ ഉഭയയുജാ ഭവന്ത്യസുഭൃതോ ജലബുദ്‌ബുദവത് । ത്വയി ത ഇമേ തതോ വിവിധനാമഗുണൈഃ പരമേ സരിത ഇവാര്ണവേ മധുനി ലില്യുരശേഷരസാഃ

പ്രകൃതിയും പുരുഷനും അജന്മാക്കളാണ്, അതിനാൽ ഇരുവരുടെയും യഥാർത്ഥ ഉദ്ഭവം സാധ്യമല്ല. ഇവരുടെ സംഗമത്തിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്നതെല്ലാം ജലത്തിൽ കുതിരുന്ന ബുഡ്ബുദങ്ങൾ പോലെ സ്ഥിരമല്ല. പരമേശ്വരാ, നാനാത്വമുള്ള ഈ നാമങ്ങളും ഗുണങ്ങളും നദികൾ സമുദ്രത്തിൽ ലയിക്കുന്നതുപോലെ, എല്ലാം നിനക്കകത്ത് ലയിക്കുന്നു.

നൃഷു തവ മയയാ ഭ്രമമമീഷ്വവഗത്യ ഭൃശം ത്വയി സുധിയോഽഭവേ ദധതി ഭാവമനുപ്രഭവമ് । കഥമനുവര്തതാം ഭവഭയം തവ യദ്‌ഭ്രുകുടിഃ സൃജതി മുഹുസ്ത്രിണമിരഭവച്ഛരണേഷു ഭയമ്

വിജിതഹൃഷീകവായുഭിരദാന്തമനസ്തുരഗം യ ഇഹ യതന്തി യന്തുമതിലോലമുപായഖിദഃ । വ്യസനശതാന്വിതാഃ സമവഹായ ഗുരോശ്ചരണം വണിജ ഇവാജ സന്ത്യകൃതകര്ണധരാ ജലധൌ

ഇവിടെ, ഇന്ദ്രിയങ്ങളും ശ്വാസവും ഉപയോഗിച്ച്, അശാന്തമായ മനസ്സെന്ന കുതിരയെ നിയന്ത്രിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നവരും, ഗുരുവിന്റെ പാദങ്ങൾ അവഗണിക്കുന്നവരും, അനേകം കഷ്ടങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നു. കടലിൽ കപ്പലിൽ കർണ്ണധാരനെ ഉപേക്ഷിച്ച വ്യാപാരികൾ പോലെ, അവർ വഴികെട്ടുപോകുന്നു.

സ്വജനസുതാത്മദാരധനധാമധരാസുരഥൈഃ ത്വയി സതി കിം നൃണാം ശ്രയത ആത്മനി സര്വരസേ । ഇതി സദജാനതാം മിഥുനതോ രതയേ ചരതാം സുഖയതി കോ ന്വിഹ സ്വവിഹതേ സ്വനിരസ്തഭഗേ

നീ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ, ബന്ധുക്കൾ, മക്കൾ, സ്വയം, ഭാര്യ, ധനം, വീട്, രഥങ്ങൾ എന്നിവയിൽ ആശ്രയം വെക്കുന്നതിന് മനുഷ്യർക്കെന്ത് പ്രയോജനം? ഈ സത്യം അറിയാതെ, സുഖത്തിനായി ഇന്ദ്രിയസുഖം തേടി അലഞ്ഞു നടക്കുന്നവർക്കു, സ്വന്തം ഭാഗ്യം നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ ആരാണ് ഇവിടെ സന്തോഷം കണ്ടെത്തുക?

ഭുവി പുരുപുണ്യതീര്ഥസദനാന്യൃഷയോ വിമദാഃ ത ഉത ഭവത്പദാമ്ബുജഹൃദോഽഘഭിദങ്‌ഘ്രിജലാഃ । ദധതി സകൃന്മനസ്ത്വയി യ ആത്മനി നിത്യസുഖേ ന പുനരുപാസതേ പുരുഷസാരഹരാവസഥാന്

ഭൂമിയിൽ, മഹർഷികൾ, വിശുദ്ധതീർത്ഥങ്ങളും സദനങ്ങളും സന്ദർശിച്ച്, നിന്റെ പാദജലത്തിൽ ഹൃദയം ശുദ്ധീകരിച്ച്, ഒരിക്കൽ പോലും മനസ്സു നിനക്കു സമർപ്പിച്ചാൽ, അവർ ഇനി മനുഷ്യന്റെ യഥാർത്ഥ താത്പര്യം കവർന്നെടുക്കുന്നവരുടെ സദനങ്ങളിൽ ഒരിക്കലും ആശ്രയം തേടില്ല.

സത ഇദം ഉത്ഥിതം സദിതി ചേന്നനു തര്കഹതം വ്യഭിചരതി ക്വ ച ക്വ ച മൃഷാ ന തഥോഭയയുക് । വ്യവഹൃതയേ വികല്പ ഇഷിതോഽന്ധപരമ്പരയാ ഭ്രമയതി ഭാരതീ ത ഉരുവൃത്തിഭിരുക്ഥജഡാന്

'ഇത് സതിൽ നിന്നാണ് ഉദിച്ചിരിക്കുന്നത്' എന്ന് പറയുന്നവർക്ക് ആ തർക്കം ശരിയല്ല; കാരണം, അത് എപ്പോഴും ശരിയല്ല, ചിലപ്പോൾ തെറ്റുമാണ്. പ്രായോഗിക ജീവിതത്തിനായി വ്യത്യാസങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കപ്പെടുന്നു, പക്ഷേ അവ അന്ധപരമ്പരയായി പകർന്നു കിട്ടിയവയാണ്. വേദപാരായണത്തിൽ മാത്രം അഭിമാനിക്കുന്നവരെ, ഈ വാക്കുകൾ വഴിതെറ്റിക്കുന്നു.

ന യദിദമഗ്ര ആസ ന ഭവിഷ്യദതോ നിധനാദ് അനു മിതമന്തരാ ത്വയി വിഭാതി മൃഷൈകരസേ । അത ഉപമീയതേ ദ്രവിണജാതിവികല്പപഥൈഃ വിതഥമനോവിലാസമൃതമിത്യവയന്ത്യബുധാഃ

സ യദജയാ ത്വജാമനുശയീത ഗുണാംശ്ച ജുഷന് ഭജതി സരൂപതാം തദനു മൃത്യുമപേതഭഗഃ । ത്വമുത ജഹാസി താമഹിരിവ ത്വചമാത്തഭഗോ മഹസി മഹീയസേഽഷ്ടഗുണിതേഽപരിമേയഭഗഃ

അജന്യനോടൊപ്പം ചേർന്ന്, ആത്മാവ് അവന്റെ ഗുണങ്ങളെ സ്വീകരിച്ചാൽ, അതിന് ആ രൂപം ലഭിക്കുന്നു; പിന്നീട്, മരണത്തെ അതിജയിച്ച്, അതിന്റെ ഭാഗം വിട്ടൊഴിയുന്നു. നീയും, പാമ്പ് ത്വക്ക് കളയുന്നതുപോലെ ആ രൂപം ഉപേക്ഷിക്കുന്നു; അതിനുശേഷം, അതിമഹതായ, അളവുകേടില്ലാത്ത മഹത്വത്തിൽ, നീ അഷ്ടഗുണം വലുതും അപ്പാരവുമായവനാണ്.

യദി ന സമുദ്ധരന്തി യതയോ ഹൃദി കാമജടാ ദുരധിഗമോഽസതാം ഹൃദി ഗതോഽസ്മൃതകണ്ഠമണിഃ । അസുതൃപയോഗിനാമുഭയതോഽപ്യസുഖം ഭഗവന്ന് അനപഗതാന്തകാദനധിരൂഢപദാദ്‌ഭവതഃ

യതികൾ ഹൃദയത്തിൽ നിന്നുള്ള കാമവൃക്ഷം പൂർണ്ണമായി നീക്കിയില്ലെങ്കിൽ, അയോഗ്യർക്കു പ്രാപ്യമല്ലാത്ത നീ, ഹൃദയത്തിൽ മറഞ്ഞ്, കഴുത്തിൽ മറന്നുപോയ രത്നംപോലെ ഇരിക്കുന്നു. ആത്മാവിൽ തൃപ്തി നേടാത്തവർക്കു, ഇരുവശത്തും ദു:ഖം മാത്രം; കാരണം, മരണരഹിതമായ നിന്റെ അവസ്ഥയിൽ അവർ എത്തിച്ചേരുന്നില്ല.