ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

യോഽവതീര്യ യദോര്വംശേ നൃണാം സംസരതാമിഹ । യശോ വിതേനേ തച്ഛാന്ത്യൈ ത്രൈലോക്യവൃജിനാപഹമ്

യദു വംശത്തിൽ ജനിച്ച്, ഈ ലോകത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന മനുഷ്യർക്കായി, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെ ദു:ഖം നീക്കി, അവർക്കു ശാന്തി നൽകാൻ, നീതന്നെ മഹത്വം പ്രചരിപ്പിച്ചു.

നമസ്തുഭ്യം ഭഗവതേ കൃഷ്ണായാകുണ്ഠമേധസേ । നാരായണായ ഋഷയേ സുശാന്തം തപ ഈയുഷേ

കൃഷ്ണായായും, അക്ഷയമായ ബുദ്ധിയുള്ള ഭഗവാനായ നാരായണനായും, ശാന്തതയോടെ തപസ്സു ചെയ്ത ഋഷിയായും, ഞങ്ങൾ നിനക്ക് നമസ്കരിക്കുന്നു.

ദിനാനി കതിചിദ്‌ ഭൂമന് ഗൃഹാന് നോ നിവസ ദ്വിജൈഃ । സമേതഃ പാദരജസാ പുനീഹീദം നിമേഃ കുലമ്

ഭഗവാനേ, ദയവായി ഈ ബ്രാഹ്മണന്മാരോടൊപ്പം ഞങ്ങളുടെ വീട്ടിൽ കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾ താമസിക്കണമേ. നിങ്ങളുടെ പാദധൂളി കൊണ്ട് ഈ നിമി വംശത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കണമേ.

ഇത്യുപാമന്ത്രിതോ രാജ്ഞാ ഭഗവാന് ലോകഭാവനഃ । ഉവാസ കുര്വന് കല്യാണം മിഥിലാനരയോഷിതാമ്

രാജാവിന്റെ ക്ഷണം സ്വീകരിച്ച് ലോകങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവായ ഭഗവാൻ അവിടെ താമസിച്ചു. മിഥിലയിലെ പുരുഷന്മാർക്കും സ്ത്രീകൾക്കും ശുഭത്വം പകരുകയും ചെയ്തു.

ശ്രുതദേവോഽച്യുതം പ്രാപ്തം സ്വഗൃഹാഞ്ജനകോ യഥാ । നത്വാ മുനീന് സുസംഹൃഷ്ടോ ധുന്വന് വാസോ നനര്ത ഹ

ശ്രുതദേവൻ, അച്യുതൻ തന്റെ വീട്ടിലെത്തിയതിൽ അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ, മുനിമാരെ വന്ദിച്ചു, വസ്ത്രം കുലുക്കി ആനന്ദത്തോടെ നൃത്തം ചെയ്തു.

തൃണപീഠബൃഷീഷ്വേതാന് ആനീതേഷൂപവേശ്യ സഃ । സ്വാഗതേനാഭിനന്ദ്യാങ്ഘ്രീന് സഭാര്യോഽവനിജേ മുദാ

അവൻ കൊണ്ടുവന്ന ദർഭയും കാളയുടെ ത്വക്കും വിരിച്ചിരുത്തി, ഭാര്യയോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ അവരുടെ പാദങ്ങൾ കഴുകി, ഹൃദയപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ചു.

തദമ്ഭസാ മഹാഭാഗ ആത്മാനം സഗൃഹാന്വയമ് । സ്നാപയാം ചക്ര ഉദ്ധര്ഷോ ലബ്ധസര്വമനോരഥഃ

ആ വെള്ളം കൊണ്ട് അവൻ, കുടുംബവും വീട്ടുകാരും ചേർന്ന് സ്നാനം ചെയ്തു. എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും ലഭിച്ചതിന്റെ ആനന്ദത്തിൽ അവൻ ഉല്ലാസത്തോടെ നിറഞ്ഞു.

( മിശ്ര ) ഫലാര്ഹണോശീരശിവാമൃതാമ്ബുഭിഃ മൃദാ സുരഭ്യാ തുലസീകുശാമ്ബുജൈഃ । ആരാധയാമാസ യഥോപപന്നയാ സപര്യയാ സത്ത്വവിവര്ധനാന്ധസാ

ഫലങ്ങൾ, സുഗന്ധമുള്ള മൂലങ്ങൾ, ശുദ്ധജലം, മണ്ണ്, പശുപദാർത്ഥങ്ങൾ, തുളസി, ദർഭ, താമരപൂവ് എന്നിവയാൽ, യോഗ്യമായ രീതിയിൽ ആരാധന നടത്തി, സത്വഗുണം വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും അജ്ഞാനത്തിന്റെ ഇരുണ്ടത്വം നീക്കുകയും ചെയ്തു.

സ തര്കയാമാസ കുതോ മമാന്വഭൂദ് ഗൃഹാന്ധകുപേ പതിതസ്യ സങ്ഗമഃ । യഃ സര്വതീര്ഥാസ്പദപാദരേണുഭിഃ കൃഷ്ണേന ചാസ്യാത്മനികേതഭൂസുരൈഃ

എനിക്ക് ഈ ഗൃഹജീവിതത്തിന്റെ കുഴിയിൽ വീണവനായി ഇരിക്കുമ്പോൾ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളുടെ വാസമായ കൃഷ്ണനും, അവന്റെ ഭവനമായ ഈ ബ്രാഹ്മണന്മാരും എന്നെ സന്ദർശിക്കാൻ വന്നത് എങ്ങനെയാണെന്ന് ഞാൻ അത്ഭുതപ്പെട്ടു ചിന്തിച്ചു.

( അനുഷ്ടുപ് ) സൂപവിഷ്ടാന് കൃതാതിഥ്യാന് ശ്രുതദേവ ഉപസ്ഥിതഃ । സഭാര്യസ്വജനാപത്യ ഉവാചാങ്‌ഘ്ര്യഭിമര്ശനഃ

അതിര്‍‌വരവുകാരെ ആദരപൂർവ്വം ഇരുത്തി, ശ്രുതദേവൻ ഭാര്യയും ബന്ധുക്കളും മക്കളും ചേർന്ന് അവരുടെ പാദങ്ങൾ സ്പർശിച്ചു.

ശ്രുതദേവ ഉവാച - നാദ്യ നോ ദര്ശനം പ്രാപ്തഃ പരം പരമപൂരുഷഃ । യര്ഹീദം ശക്തിഭിഃ സൃഷ്ട്വാ പ്രവിഷ്ടോ ഹ്യാത്മസത്തയാ

ശ്രുതദേവൻ പറഞ്ഞു: ഈ ലോകം തന്റെ ശക്തികൾകൊണ്ട് സൃഷ്ടിച്ച്, സ്വയം അതിൽ പ്രവേശിക്കുന്ന പരമപുരുഷൻ ഇന്നാണ് ആദ്യമായി ഞങ്ങളുടെ കാഴ്ചയിൽ വന്നതല്ല.

യഥാ ശയാനഃ പുരുഷോ മനസൈവാത്മമായയാ । സൃഷ്ട്വാ ലോകം പരം സ്വാപ്നം അനുവിശ്യാവഭാസതേ

ഒരു മനുഷ്യൻ കിടന്നുറങ്ങുമ്പോൾ തന്റെ മനസ്സിലൂടെ ഒരു സ്വപ്നലോകം സൃഷ്ടിച്ച് അതിൽ പ്രവേശിച്ച് പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, അവനും അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നു.

ശ്രൃണ്വതാം ഗദതാം ശശ്വദ് അര്ചതാം ത്വാഭിവന്ദതാമ് । നൃണാം സംവദതാമന്തഃ ഹൃദി ഭാസ്യമലാത്മനാമ്

കേൾക്കുന്നവർക്കും സംസാരിക്കുന്നവർക്കും നിരന്തരം ആരാധിക്കുന്നവർക്കും വന്ദനം ചെയ്യുന്നവർക്കും സത്യസന്ധമായി സംസാരിക്കുന്നവർക്കും, ഭഗവാൻ അവരുടെ ശുദ്ധമായ ഹൃദയത്തിൽ വെളിപ്പെടുന്നു.

ഹൃദിസ്ഥോഽപ്യതിദൂരസ്ഥഃ കര്മവിക്ഷിപ്തചേതസാമ് । ആത്മശക്തിഭിരഗ്രാഹ്യോഽപി അന്ത്യുപേതഗുണാത്മനാമ്

ഹൃദയത്തിൽ വസിച്ചിരുന്നാലും, കർമ്മത്തിൽ മനസ്സു ചിതറുന്നവർക്കു നീ വളരെ ദൂരെയായിരിക്കും. സ്വശക്തിയാൽ അപ്രാപ്യനായിരിക്കും, ഭൗതികഗുണങ്ങളിൽ ആസ്വാദനമുള്ളവർക്കു നീ ലഭ്യമല്ല.

( വംശസ്ഥാ ) നമോഽസ്തു തേഽധ്യാത്മവിദാം പരാത്മനേ അനാത്മനേ സ്വാത്മവിഭക്തമൃത്യവേ । സകാരണാകാരണലിങ്ഗമീയുഷേ സ്വമായയാസംവൃതരുദ്ധദൃഷ്ടയേ

ആന്തരതത്വം അറിയുന്ന പരമാത്മാവേ, ആത്മാവിനെ മരണത്തിൽനിന്ന് വേർതിരിക്കുന്നവനേ, കാരണം ഉള്ളതും ഇല്ലാത്തതുമായ രൂപങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നവനേ, സ്വമായയാൽ ദൃഷ്ടി മറച്ചിരിക്കുന്നവനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം.

( അനുഷ്ടുപ് ) സ ത്വം ശാധി സ്വഭൃത്യാന് നഃ കിം ദേവ കരവാമഹേ । ഏതദന്തോ നൃണാം ക്ലേശോ യദ്‌ഭവാനക്ഷിഗോചരഃ

അതിനാൽ, ദൈവമേ, ഞങ്ങൾ നിന്റെ ഭൃത്യന്മാരെ ഉപദേശിക്കണമേ. ഞങ്ങൾ എന്ത് ചെയ്യണം? മനുഷ്യർക്കുള്ള ഏറ്റവും വലിയ ദുഃഖം, നീ അവരുടെയു ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്ക് അതീതനാണെന്നതാണ്.

ശ്രീശുക ഉവാച - തദുക്തമിത്യുപാകര്ണ്യ ഭഗവാന് പ്രണതാര്തിഹാ । ഗൃഹീത്വാ പാണിനാ പാണിം പ്രഹസന് തമുവാച ഹ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട ഭഗവാൻ, നമസ്കരിക്കുന്നവരുടെ ദുഃഖം നീക്കുന്നവൻ, അവന്റെ കൈ പിടിച്ച്, പുഞ്ചിരിച്ച് അവനോട് പറഞ്ഞു.

ശ്രീഭഗവാനുവാച - ബ്രഹ്മംസ്തേഽനുഗ്രഹാര്ഥായ സമ്പ്രാപ്താന് വിദ്ധ്യമൂന് മുനീന് । സഞ്ചരന്തി മയാ ലോകാന് പുനന്തഃ പാദരേണുഭിഃ

ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണനേ, ഈ മുനിമാർ നിന്റെ അനുഗ്രഹത്തിനായാണ് ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നത് എന്നു അറിയുക. അവർ എന്റെ കൂടെ ലോകങ്ങളിൽ സഞ്ചരിച്ച് പാദധൂളിയാൽ അവയെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു.

ദേവാഃ ക്ഷേത്രാണി തീര്ഥാനി ദര്ശനസ്പര്ശനാര്ചനൈഃ । ശനൈഃ പുനന്തി കാലേന തദപ്യര്ഹത്തമേക്ഷയാ

ദേവന്മാരും ക്ഷേത്രങ്ങളും തീർത്ഥങ്ങളും ദർശനം, സ്പർശനം, ആരാധന എന്നിവയിലൂടെ കാലക്രമേണ ശുദ്ധിയാകുന്നു. എന്നാൽ, ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണന്റെ കാഴ്ചയിൽ അവയും ഉടനടി ശുദ്ധിയാകും.

ബ്രാഹ്മണോ ജന്മനാ ശ്രേയാന് സര്വേഷാം പ്രാണിനാമിഹ । തപസാ വിദ്യയാ തുഷ്ട്യാ കിമു മത്കലയാ യുതഃ

ഇവിടെ എല്ലാ ജീവികളിലും ജനനത്താൽ ബ്രാഹ്മണൻ ശ്രേഷ്ഠനാണ്. austerity, വിജ്ഞാനം, സംതൃപ്തി എന്നിവയാൽ കൂടിയാൽ എത്രമാത്രം ശ്രേഷ്ഠൻ! പ്രത്യേകിച്ച് എനിക്ക് ഭക്തിയുള്ളവനാണെങ്കിൽ.

ന ബ്രാഹ്മണാന്മേ ദയിതം രൂപമേതച്ചതുര്ഭുജമ് । സര്വവേദമയോ വിപ്രഃ സര്വദേവമയോ ഹ്യഹമ്

എനിക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയം ബ്രാഹ്മണന്മാരാണ്, ഈ നാലു ഭുജങ്ങളുള്ള രൂപം അല്ല. ബ്രാഹ്മണനേ, നീ എല്ലാ വേദങ്ങളുടെയും സാക്ഷാത്കാരമാണ്; ഞാനോ എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും സാക്ഷാത്കാരമാണ്.

ദുഷ്പ്രജ്ഞാ അവിദിത്വൈവം അവജാനന്ത്യസൂയവഃ । ഗുരും മാം വിപ്രമാത്മാനം അര്ചാദാവിജ്യദൃഷ്ടയഃ

അറിയാതെയും അസൂയയോടെയും ഗുരുവിനെയും ബ്രാഹ്മണനെയും സ്വയം ആത്മാവിനെയും പൂജയ്ക്കുള്ള വിഗ്രഹം പോലെ കാണുന്നവരാണ് ബുദ്ധിയില്ലാത്തവർ.

ചരാചരമിദം വിശ്വം ഭാവാ യേ ചാസ്യ ഹേതവഃ । മദ് രൂപാണീതി ചേതസ്യ ആധത്തേ വിപ്രോ മദീക്ഷയാ

ഈ സകല ജഗത്തിലും ചലനമുള്ളതും അചലമായതും അതിന്റെ കാരണങ്ങളുമെല്ലാം എന്റെ രൂപങ്ങളാണെന്ന്, എന്റെ കൃപയാൽ, ബ്രാഹ്മണൻ മനസ്സിൽ ഗ്രഹിക്കുന്നു.

തസ്മാദ്‌ ബ്രഹ്മഋഷീനേതാന് ബ്രഹ്മന് മച്ഛ്രദ്ധയാര്ചയ । ഏവം ചേദര്ചിതോഽസ്മ്യദ്ധാ നാന്യഥാ ഭൂരിഭൂതിഭിഃ

അതിനാൽ, ബ്രാഹ്മണനേ, എന്റെ മേൽ വിശ്വാസത്തോടെ ഈ ബ്രാഹ്മണർഷിമാരെ ആരാധിക്കണം. ഇങ്ങനെ ആരാധിച്ചാൽ മാത്രമേ ഞാൻ സത്യത്തിൽ ആരാധിക്കപ്പെടൂ; മറ്റുവഴിയില്ല, എത്ര വലിയ സമ്പത്തുണ്ടായാലും.

ശ്രീശുക ഉവാച - സ ഇത്ഥം പ്രഭുനാദിഷ്ടഃ സഹകൃഷ്ണാന് ദ്വിജോത്തമാന് । ആരാധ്യൈകാത്മഭാവേന മൈഥിലശ്ചാപ സദ്‌ഗതിമ്

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ പ്രഭുവിന്റെ ഉപദേശം അനുസരിച്ച്, മൈഥിലരാജാവ് കൃഷ്ണനോടൊപ്പം ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഒരുപോലെ ആത്മഭാവത്തോടെ ആരാധിച്ചു, ഉത്തമഗതിയിലേക്കു എത്തി.

ഏവം സ്വഭക്തയോ രാജന് ഭഗവാന് ഭക്തഭക്തിമാന് । ഉഷിത്വാഽഽദിശ്യ സന്മാര്ഗം പുനര്ദ്വാരവതീമഗാത്

രാജാവേ, ഇങ്ങനെ ഭഗവാൻ തന്റെ ഭക്തന്മാരോടും ഭക്തിയോടും ചേർന്ന് അവിടെ താമസിച്ച് സന്മാർഗം ഉപദേശിച്ച്, വീണ്ടും ദ്വാരകയിലേക്കു മടങ്ങി.

ഇതി ശ്രീമദ്‍ഭാഗവതേ മഹാപുരാണേ പാരമഹംസ്യാം സംഹിതായാം ദശമസ്കന്ധേ ഉത്തരാര്ധേ ശ്രുതദേവാനുഗ്രഹോ നാമ ഷഡശീതിതമോഽധ്യായഃ

ഇങ്ങനെ പാരമഹംസന്മാർക്കുള്ള ശ്രീമദ് ഭാഗവത മഹാപുരാണത്തിലെ പത്താം സ്കന്ധത്തിന്റെ രണ്ടാം ഭാഗത്തുള്ള 'ശ്രുതദേവനു അനുഗ്രഹം' എന്ന എൺപത്താറാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.

വേദസ്തുതി - ശ്രീപരീക്ഷിദുവാച - ( അനുഷ്ടുപ് ) ബ്രഹ്മന് ബ്രഹ്മണ്യനിര്ദേശ്യേ നിര്ഗുണേ ഗുണവൃത്തയഃ । കഥം ചരന്തി ശ്രുതയഃ സാക്ഷാത് സദസതഃ പരേ

ശ്രീപരീക്ഷിത് ചോദിച്ചു: ബ്രാഹ്മണനേ, നിർവചനമില്ലാത്ത, ഗുണങ്ങളില്ലാത്ത ബ്രഹ്മത്തിൽ ഗുണങ്ങളുള്ള വേദങ്ങൾ എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു? അതായത്, സതും അസതും അതീതമായതിൽ അവ എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു?

ശ്രീശുക ഉവാച - ബുദ്ധീന്ദ്രിയമനഃപ്രാണാന് ജനാനാം അസൃജത് പ്രഭുഃ । മാത്രാര്ഥം ച ഭവാര്ഥം ച ആത്മനേഽകല്പനായ ച

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: പ്രഭു ജ്ഞാനം, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, മനസ്സ്, പ്രാണൻ എന്നിവ സൃഷ്ടിച്ചു — ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങൾക്കായി, ലോകകാര്യങ്ങൾക്കായി, ആത്മാവിനായി, അഹങ്കാരമില്ലായ്മയ്ക്കായി.