ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

സ്വാനുഗ്രഹായ സമ്പ്രാപ്തം മന്വാനൌ തം ജഗദ്‌ഗുരുമ് । മൈഥിലഃ ശ്രുതദേവശ്ച പാദയോഃ പേതതുഃ പ്രഭോഃ

ലോകഗുരു തങ്ങളോടു അനുഗ്രഹം നൽകാൻ തന്നെയാണ് വന്നതെന്ന് കരുതി, മൈഥില രാജാവും ശ്രുതദേവനും ഭഗവാന്റെ പാദങ്ങളിൽ വീണു നമസ്കരിച്ചു.

ന്യമന്ത്രയേതാം ദാശാര്ഹം ആതിഥ്യേന സഹ ദ്വിജൈഃ । മൈഥിലഃ ശ്രുതദേവശ്ച യുഗപത് സംഹതാഞ്ജലീ

കൈകൾ കൂപ്പി, മൈഥിലനും ശ്രുതദേവനും ഒരേ സമയം ദാശാർഹനെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും ആതിഥ്യത്തോടു ക്ഷണിച്ചു.

ഭഗവാന് തദഭിപ്രേത്യ ദ്വയോഃ പ്രിയചികീര്ഷയാ । ഉഭയോരാവിശദ്‌ ഗേഹം ഉഭാഭ്യാം തദലക്ഷിതഃ

അവരുടെ മനസ്സിലുള്ള ആഗ്രഹം മനസ്സിലാക്കി, ഇരുവർക്കും സന്തോഷം നൽകാൻ ഭഗവാൻ രണ്ടുപേരുടെയും വീട്ടിലും അതേ സമയം പ്രവേശിച്ചു, ഒരാൾക്കും മറ്റൊരാളുടെ സാന്നിധ്യം അറിയാതെ.

ശ്രോതുമപ്യസതാം ദൂരാന് ജനകഃ സ്വഗൃഹാഗതാന് । ആനീതേഷ്വാസനാഗ്ര്യേഷു സുഖാസീനാന് മഹാമനാഃ

മഹാമനസ്സായ ജനകൻ, നല്ല സ്വഭാവമില്ലാത്തവരായിരുന്നാലും, ദൂരത്ത് നിന്ന് വന്നവരെ തന്റെ വീട്ടിലേക്ക് ക്ഷണിച്ച്, മികച്ച ഇരിപ്പിടങ്ങളിൽ സുഖമായി ഇരുത്തി, അവരുടെ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധയോടെ കേട്ടു.

പ്രവൃദ്ധഭക്ത്യാ ഉദ്ധര്ഷ ഹൃദയാസ്രാവിലേക്ഷണഃ । നത്വാ തദങ്‌ഘ്രീന് പ്രക്ഷാല്യ തദപോ ലോകപാവനീഃ

വളരെ വളർന്ന ഭക്തിയോടെ, ഹൃദയം ആനന്ദത്തിൽ നിറഞ്ഞ് കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ, അവൻ അവരുടെ പാദങ്ങളിൽ നമസ്കരിച്ചു, ആ പാദങ്ങൾ കഴുകി, ലോകം ശുദ്ധിയാക്കുന്ന ആ വെള്ളം സ്വീകരിച്ചു.

സകുടുമ്ബോ വഹന്മൂര്ധ്നാ പൂജയാം ചക്ര ഈശ്വരാന് । ഗന്ധമാല്യാമ്ബരാകല്പ ധൂപദീപാര്ഘ്യഗോവൃഷൈഃ

കുടുംബത്തോടൊപ്പം, തലയിൽ ആ വെള്ളം വഹിച്ച്, സുഗന്ധങ്ങൾ, പുഷ്പമാലകൾ, വസ്ത്രങ്ങൾ, ധൂപം, ദീപം, അർഘ്യം, പശുക്കൾ, കാളകൾ എന്നിവകൊണ്ട് ഈശ്വരന്മാരെ ആരാധിച്ചു.

വാചാ മധുരയാ പ്രീണന് ഇദമാഹാന്നതര്പിതാന് । പാദാവങ്കഗതൌ വിഷ്ണോഃ സംസ്പൃശഞ്ഛനകൈര്മുദാ

മധുരമായ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് അവരെ സന്തോഷിപ്പിച്ച്, അവർ പൂർണ്ണമായും തൃപ്തരായില്ലെങ്കിലും, വിഷ്ണുവിന്റെ കാൽപാദങ്ങൾ സ്നേഹത്തോടെ പതുക്കെ സ്പർശിച്ചു കൊണ്ടു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

ശ്രീബഹുലാശ്വ ഉവാച - ഭവാന്ഹി സര്വഭൂതാനാം ആത്മാ സാക്ഷീ സ്വദൃഗ് വിഭോ । അഥ നസ്ത്വത്പദാമ്ഭോജം സ്മരതാം ദര്ശനം ഗതഃ

ശ്രീബഹുലാശ്വൻ പറഞ്ഞു: ഭഗവാനേ, നീയാണല്ലോ എല്ലാ ജീവികളുടെയും ആത്മാവും സാക്ഷിയും ദർശകനും; ഇപ്പോൾ നിന്റെ പാദതാമരകളെ സ്മരിക്കുന്ന ഞങ്ങൾക്കായി നീ ഞങ്ങളുടെ കാഴ്ചയിൽ പ്രത്യക്ഷനായിരിക്കുന്നു.

സ്വവചസ്തദൃതം കര്തും അസ്മദ്‌ദൃഗ്ഗോചരോ ഭവാന് । യദാത്ഥൈകാന്തഭക്താന് മേ നാനന്തഃ ശ്രീരജഃ പ്രിയഃ

തന്റെ വാക്ക് സത്യമാക്കാൻ, നീ ഞങ്ങളുടെ കാഴ്ചയിൽ പ്രത്യക്ഷനായിരിക്കുന്നു; കാരണം, നിന്റെ ഏകഭക്തന്മാർക്ക്, ലക്ഷ്മിക്കും ബ്രഹ്മാവിനേക്കാൾ നീ കൂടുതൽ പ്രിയനാണെന്ന് നീയാണല്ലോ പറഞ്ഞത്, അനന്തനേ.

കോ നു ത്വച്ചരണാമ്ഭോജം ഏവംവിദ് വിസൃജേത് പുമാന് । നിഷ്കിഞ്ചനാനാം ശാന്താനാം മുനീനാം യസ്ത്വമാത്മദഃ

എന്ത് മനുഷ്യനാണ് നിഷ്കാമരായ, ശാന്തരായ, സന്ന്യാസിമാർക്ക് ആത്മാവിനെ തന്നു നൽകുന്ന നിന്റെ പാദതാമരകളെ ഉപേക്ഷിക്കുക?

യോഽവതീര്യ യദോര്വംശേ നൃണാം സംസരതാമിഹ । യശോ വിതേനേ തച്ഛാന്ത്യൈ ത്രൈലോക്യവൃജിനാപഹമ്

യദു വംശത്തിൽ ജനിച്ച്, ഈ ലോകത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന മനുഷ്യർക്കായി, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെ ദു:ഖം നീക്കി, അവർക്കു ശാന്തി നൽകാൻ, നീതന്നെ മഹത്വം പ്രചരിപ്പിച്ചു.

നമസ്തുഭ്യം ഭഗവതേ കൃഷ്ണായാകുണ്ഠമേധസേ । നാരായണായ ഋഷയേ സുശാന്തം തപ ഈയുഷേ

കൃഷ്ണായായും, അക്ഷയമായ ബുദ്ധിയുള്ള ഭഗവാനായ നാരായണനായും, ശാന്തതയോടെ തപസ്സു ചെയ്ത ഋഷിയായും, ഞങ്ങൾ നിനക്ക് നമസ്കരിക്കുന്നു.

ദിനാനി കതിചിദ്‌ ഭൂമന് ഗൃഹാന് നോ നിവസ ദ്വിജൈഃ । സമേതഃ പാദരജസാ പുനീഹീദം നിമേഃ കുലമ്

ഭഗവാനേ, ദയവായി ഈ ബ്രാഹ്മണന്മാരോടൊപ്പം ഞങ്ങളുടെ വീട്ടിൽ കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾ താമസിക്കണമേ. നിങ്ങളുടെ പാദധൂളി കൊണ്ട് ഈ നിമി വംശത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കണമേ.

ഇത്യുപാമന്ത്രിതോ രാജ്ഞാ ഭഗവാന് ലോകഭാവനഃ । ഉവാസ കുര്വന് കല്യാണം മിഥിലാനരയോഷിതാമ്

രാജാവിന്റെ ക്ഷണം സ്വീകരിച്ച് ലോകങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവായ ഭഗവാൻ അവിടെ താമസിച്ചു. മിഥിലയിലെ പുരുഷന്മാർക്കും സ്ത്രീകൾക്കും ശുഭത്വം പകരുകയും ചെയ്തു.

ശ്രുതദേവോഽച്യുതം പ്രാപ്തം സ്വഗൃഹാഞ്ജനകോ യഥാ । നത്വാ മുനീന് സുസംഹൃഷ്ടോ ധുന്വന് വാസോ നനര്ത ഹ

ശ്രുതദേവൻ, അച്യുതൻ തന്റെ വീട്ടിലെത്തിയതിൽ അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ, മുനിമാരെ വന്ദിച്ചു, വസ്ത്രം കുലുക്കി ആനന്ദത്തോടെ നൃത്തം ചെയ്തു.

തൃണപീഠബൃഷീഷ്വേതാന് ആനീതേഷൂപവേശ്യ സഃ । സ്വാഗതേനാഭിനന്ദ്യാങ്ഘ്രീന് സഭാര്യോഽവനിജേ മുദാ

അവൻ കൊണ്ടുവന്ന ദർഭയും കാളയുടെ ത്വക്കും വിരിച്ചിരുത്തി, ഭാര്യയോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ അവരുടെ പാദങ്ങൾ കഴുകി, ഹൃദയപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ചു.

തദമ്ഭസാ മഹാഭാഗ ആത്മാനം സഗൃഹാന്വയമ് । സ്നാപയാം ചക്ര ഉദ്ധര്ഷോ ലബ്ധസര്വമനോരഥഃ

ആ വെള്ളം കൊണ്ട് അവൻ, കുടുംബവും വീട്ടുകാരും ചേർന്ന് സ്നാനം ചെയ്തു. എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും ലഭിച്ചതിന്റെ ആനന്ദത്തിൽ അവൻ ഉല്ലാസത്തോടെ നിറഞ്ഞു.

( മിശ്ര ) ഫലാര്ഹണോശീരശിവാമൃതാമ്ബുഭിഃ മൃദാ സുരഭ്യാ തുലസീകുശാമ്ബുജൈഃ । ആരാധയാമാസ യഥോപപന്നയാ സപര്യയാ സത്ത്വവിവര്ധനാന്ധസാ

ഫലങ്ങൾ, സുഗന്ധമുള്ള മൂലങ്ങൾ, ശുദ്ധജലം, മണ്ണ്, പശുപദാർത്ഥങ്ങൾ, തുളസി, ദർഭ, താമരപൂവ് എന്നിവയാൽ, യോഗ്യമായ രീതിയിൽ ആരാധന നടത്തി, സത്വഗുണം വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും അജ്ഞാനത്തിന്റെ ഇരുണ്ടത്വം നീക്കുകയും ചെയ്തു.

സ തര്കയാമാസ കുതോ മമാന്വഭൂദ് ഗൃഹാന്ധകുപേ പതിതസ്യ സങ്ഗമഃ । യഃ സര്വതീര്ഥാസ്പദപാദരേണുഭിഃ കൃഷ്ണേന ചാസ്യാത്മനികേതഭൂസുരൈഃ

എനിക്ക് ഈ ഗൃഹജീവിതത്തിന്റെ കുഴിയിൽ വീണവനായി ഇരിക്കുമ്പോൾ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളുടെ വാസമായ കൃഷ്ണനും, അവന്റെ ഭവനമായ ഈ ബ്രാഹ്മണന്മാരും എന്നെ സന്ദർശിക്കാൻ വന്നത് എങ്ങനെയാണെന്ന് ഞാൻ അത്ഭുതപ്പെട്ടു ചിന്തിച്ചു.

( അനുഷ്ടുപ് ) സൂപവിഷ്ടാന് കൃതാതിഥ്യാന് ശ്രുതദേവ ഉപസ്ഥിതഃ । സഭാര്യസ്വജനാപത്യ ഉവാചാങ്‌ഘ്ര്യഭിമര്ശനഃ

അതിര്‍‌വരവുകാരെ ആദരപൂർവ്വം ഇരുത്തി, ശ്രുതദേവൻ ഭാര്യയും ബന്ധുക്കളും മക്കളും ചേർന്ന് അവരുടെ പാദങ്ങൾ സ്പർശിച്ചു.

ശ്രുതദേവ ഉവാച - നാദ്യ നോ ദര്ശനം പ്രാപ്തഃ പരം പരമപൂരുഷഃ । യര്ഹീദം ശക്തിഭിഃ സൃഷ്ട്വാ പ്രവിഷ്ടോ ഹ്യാത്മസത്തയാ

ശ്രുതദേവൻ പറഞ്ഞു: ഈ ലോകം തന്റെ ശക്തികൾകൊണ്ട് സൃഷ്ടിച്ച്, സ്വയം അതിൽ പ്രവേശിക്കുന്ന പരമപുരുഷൻ ഇന്നാണ് ആദ്യമായി ഞങ്ങളുടെ കാഴ്ചയിൽ വന്നതല്ല.

യഥാ ശയാനഃ പുരുഷോ മനസൈവാത്മമായയാ । സൃഷ്ട്വാ ലോകം പരം സ്വാപ്നം അനുവിശ്യാവഭാസതേ

ഒരു മനുഷ്യൻ കിടന്നുറങ്ങുമ്പോൾ തന്റെ മനസ്സിലൂടെ ഒരു സ്വപ്നലോകം സൃഷ്ടിച്ച് അതിൽ പ്രവേശിച്ച് പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, അവനും അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നു.

ശ്രൃണ്വതാം ഗദതാം ശശ്വദ് അര്ചതാം ത്വാഭിവന്ദതാമ് । നൃണാം സംവദതാമന്തഃ ഹൃദി ഭാസ്യമലാത്മനാമ്

കേൾക്കുന്നവർക്കും സംസാരിക്കുന്നവർക്കും നിരന്തരം ആരാധിക്കുന്നവർക്കും വന്ദനം ചെയ്യുന്നവർക്കും സത്യസന്ധമായി സംസാരിക്കുന്നവർക്കും, ഭഗവാൻ അവരുടെ ശുദ്ധമായ ഹൃദയത്തിൽ വെളിപ്പെടുന്നു.

ഹൃദിസ്ഥോഽപ്യതിദൂരസ്ഥഃ കര്മവിക്ഷിപ്തചേതസാമ് । ആത്മശക്തിഭിരഗ്രാഹ്യോഽപി അന്ത്യുപേതഗുണാത്മനാമ്

ഹൃദയത്തിൽ വസിച്ചിരുന്നാലും, കർമ്മത്തിൽ മനസ്സു ചിതറുന്നവർക്കു നീ വളരെ ദൂരെയായിരിക്കും. സ്വശക്തിയാൽ അപ്രാപ്യനായിരിക്കും, ഭൗതികഗുണങ്ങളിൽ ആസ്വാദനമുള്ളവർക്കു നീ ലഭ്യമല്ല.

( വംശസ്ഥാ ) നമോഽസ്തു തേഽധ്യാത്മവിദാം പരാത്മനേ അനാത്മനേ സ്വാത്മവിഭക്തമൃത്യവേ । സകാരണാകാരണലിങ്ഗമീയുഷേ സ്വമായയാസംവൃതരുദ്ധദൃഷ്ടയേ

ആന്തരതത്വം അറിയുന്ന പരമാത്മാവേ, ആത്മാവിനെ മരണത്തിൽനിന്ന് വേർതിരിക്കുന്നവനേ, കാരണം ഉള്ളതും ഇല്ലാത്തതുമായ രൂപങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നവനേ, സ്വമായയാൽ ദൃഷ്ടി മറച്ചിരിക്കുന്നവനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം.

( അനുഷ്ടുപ് ) സ ത്വം ശാധി സ്വഭൃത്യാന് നഃ കിം ദേവ കരവാമഹേ । ഏതദന്തോ നൃണാം ക്ലേശോ യദ്‌ഭവാനക്ഷിഗോചരഃ

അതിനാൽ, ദൈവമേ, ഞങ്ങൾ നിന്റെ ഭൃത്യന്മാരെ ഉപദേശിക്കണമേ. ഞങ്ങൾ എന്ത് ചെയ്യണം? മനുഷ്യർക്കുള്ള ഏറ്റവും വലിയ ദുഃഖം, നീ അവരുടെയു ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്ക് അതീതനാണെന്നതാണ്.

ശ്രീശുക ഉവാച - തദുക്തമിത്യുപാകര്ണ്യ ഭഗവാന് പ്രണതാര്തിഹാ । ഗൃഹീത്വാ പാണിനാ പാണിം പ്രഹസന് തമുവാച ഹ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട ഭഗവാൻ, നമസ്കരിക്കുന്നവരുടെ ദുഃഖം നീക്കുന്നവൻ, അവന്റെ കൈ പിടിച്ച്, പുഞ്ചിരിച്ച് അവനോട് പറഞ്ഞു.

ശ്രീഭഗവാനുവാച - ബ്രഹ്മംസ്തേഽനുഗ്രഹാര്ഥായ സമ്പ്രാപ്താന് വിദ്ധ്യമൂന് മുനീന് । സഞ്ചരന്തി മയാ ലോകാന് പുനന്തഃ പാദരേണുഭിഃ

ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണനേ, ഈ മുനിമാർ നിന്റെ അനുഗ്രഹത്തിനായാണ് ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നത് എന്നു അറിയുക. അവർ എന്റെ കൂടെ ലോകങ്ങളിൽ സഞ്ചരിച്ച് പാദധൂളിയാൽ അവയെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു.

ദേവാഃ ക്ഷേത്രാണി തീര്ഥാനി ദര്ശനസ്പര്ശനാര്ചനൈഃ । ശനൈഃ പുനന്തി കാലേന തദപ്യര്ഹത്തമേക്ഷയാ

ദേവന്മാരും ക്ഷേത്രങ്ങളും തീർത്ഥങ്ങളും ദർശനം, സ്പർശനം, ആരാധന എന്നിവയിലൂടെ കാലക്രമേണ ശുദ്ധിയാകുന്നു. എന്നാൽ, ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണന്റെ കാഴ്ചയിൽ അവയും ഉടനടി ശുദ്ധിയാകും.