ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

പ്രാഗകല്പാച്ച കുശലം ഭ്രാതര്വോ നാചരാമ ഹി । അധുനാ ശ്രീമദാന്ധാക്ഷാ ന പശ്യാമഃ പുരഃ സതഃ

മുന്പ്, സഹോദരന്മാരെ, നാം പരസ്പര നന്മയ്ക്കായി പ്രവർത്തിച്ചില്ല. ഇപ്പോൾ, ഐശ്വര്യത്തിൽ അഹങ്കാരമുണ്ടായതുകൊണ്ട്, മുന്നിൽ നിൽക്കുന്നവരെ പോലും കാണാൻ കഴിയുന്നില്ല.

മാ രാജ്യശ്രീരഭൂത്പുംസഃ ശ്രേയസ്കാമസ്യ മാനദ । സ്വജനാനുത ബന്ധൂന് വാ ന പശ്യതി യയാന്ധദൃക്

മാനദാ, സത്യമായ ശുഭം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്കു രാജസമ്പത്ത് ഒരിക്കലും ലഭിക്കരുത്. അതു ലഭിച്ചാൽ, സ്വന്തം ആളുകളെയും ബന്ധുക്കളെയും കാണാൻ കഴിയാതെ കണ്ണ് അന്ധമാകും.

ശ്രീശുക ഉവാച - ഏവം സൌഹൃദശൈഥില്യ ചിത്ത ആനകദുന്ദുഭിഃ । രുരോദ തത്കൃതാം മൈത്രീം സ്മരന് അശ്രുവിലോചനഃ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ, ഹൃദയം സൗഹൃദത്തിൽ തളർന്ന ആനകദുണ്ടുഭി (വസുദേവൻ), ലഭിച്ച സൗഹൃദം ഓർത്ത് കണ്ണുനിറയെ കണ്ണീരോടെ കരഞ്ഞു.

നന്ദസ്തു സഖ്യുഃ പ്രിയകൃത് പ്രേമ്ണാ ഗോവിന്ദരാമയോഃ । അദ്യ ശ്വ ഇതി മാസാംസ്ത്രീന് യദുഭിര്മാനിതോഽവസത്

സുഹൃത്തുക്കളായ ഗോവിന്ദനും രാമനും നൽകിയ സ്നേഹത്തിന് നന്ദി അറിയിച്ച് യദുക്കൾ നന്ദനെ ആദരിച്ചു. 'ഇന്ന്, നാളെ' എന്ന് കരുതി, മൂന്ന് മാസം അവിടെ തുടരുകയും ചെയ്തു.

തതഃ കാമൈഃ പൂര്യമാണഃ സവ്രജഃ സഹബാന്ധവഃ । പരാര്ധ്യാഭരണക്ഷൌമ നാനാനര്ഘ്യപരിച്ഛദൈഃ

ശേഷം, ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറഞ്ഞ്, നന്ദനും അവന്റെ ബന്ധുക്കളും വ്രജവാസികളും വിലയേറിയ ആഭരണങ്ങൾ, നൂൽവസ്ത്രങ്ങൾ, വിലകൂടിയ പല സമ്മാനങ്ങളും സ്വീകരിച്ചു.

വസുദേവോഗ്രസേനാഭ്യാം കൃഷ്ണോദ്ധവബലാദിഭിഃ । ദത്തമാദായ പാരിബര്ഹം യാപിതോ യദുഭിര്യയൌ

വസുദേവനും ഉഗ്രസേനനും കൃഷ്ണനും ഉദ്ധവനും ബാലരാമനും മറ്റുള്ളവരും നൽകിയ സമൃദ്ധമായ സമ്മാനങ്ങൾ സ്വീകരിച്ച്, യദുക്കളോടൊപ്പം നന്ദൻ യാത്രയായി.

നന്ദോ ഗോപാശ്ച ഗോപ്യശ്ച ഗോവിന്ദചരണാമ്ബുജേ । മനഃ ക്ഷിപ്തം പുനര്ഹര്തും അനീശാ മഥുരാം യയുഃ

നന്ദനും ഗോപ്പന്മാരും ഗോപ്പിമാരും, മനസ്സു മുഴുവൻ ഗോവിന്ദന്റെ പാദപദ്മങ്ങളിൽ ആകർഷിതരായി, അതിൽ നിന്ന് മനസ്സു മാറ്റാൻ കഴിയാതെ, മഥുരയിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.

ബന്ധുഷു പ്രതിയാതേഷു വൃഷ്ണയഃ കൃഷ്ണദേവതാഃ । വീക്ഷ്യ പ്രാവൃഷമാസന്നാദ് യയുര്ദ്വാരവതീം പുനഃ

ബന്ധുക്കൾ മടങ്ങിയ ശേഷം, കൃഷ്ണനെ ദൈവമായി ആരാധിക്കുന്ന വൃഷ്ണികൾ, മഴക്കാലം അടുത്തുവരുന്നതു കണ്ടു, വീണ്ടും ദ്വാരകയിലേക്ക് മടങ്ങി.

ജനേഭ്യഃ കഥയാം ചക്രുഃ യദുദേവമഹോത്സവമ് । യദാസീത് തീര്ഥയാത്രായാം സുഹൃത് സംദര്ശനാദികമ്

യാത്രയ്ക്കിടെ നടന്ന യദു ദേവന്മാരുടെ മഹോത്സവവും സുഹൃത്തുക്കളെ കണ്ടതും മറ്റു സംഭവങ്ങളും അവർ ജനങ്ങൾക്ക് വിവരിച്ചു.

ഇതി ശ്രീമദ്‍ഭാഗവതേ മഹാപുരാണേ പാരമഹംസ്യാം സംഹിതായാം ദശമസ്കന്ധേ ഉത്തരാര്ധേ തീര്ഥയാത്രാനുവര്ണനം നാമ ചതുരശീതിതമോഽധ്യായഃ

ഇങ്ങനെ മഹാപുരാണമായ ശ്രീമദ്‌ഭാഗവതത്തിലെ പാരമഹംസ്യ സംഹിതയുടെ പത്താം സ്കന്ധത്തിലെ രണ്ടാം ഭാഗത്തിലെ 'തീർത്ഥയാത്രയുടെ വിവരണം' എന്ന നാല്പത്തിയെട്ടാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.

സുഭദ്രാഹരണം ശ്രീകൃഷ്ണസ്യ മിഥിലാഗമനം തത്ര ബഹുലാശ്വശ്രുതദേവയോഃ സദ്മനി സകൃദേവ പ്രവേശഃ - ശ്രീരാജോവാച - ( അനുഷ്ടുപ് ) ബ്രഹ്മന് വേദിതുമിച്ഛാമഃ സ്വസാരം രാമകൃഷ്ണയോഃ । യഥോപയേമേ വിജയോ യാ മമാസീത് പിതാമഹീ

രാജാവ് ചോദിച്ചു: ബ്രാഹ്മണനേ, രാമനും കൃഷ്ണനും ഉള്ള സഹോദരിയെ കുറിച്ച് ഞങ്ങൾ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അർജ്ജുനൻ അവളെ എങ്ങനെ വിവാഹം ചെയ്തു, അവൾ എങ്ങനെ എന്റെ പിതാമഹിയായെന്ന് ദയവായി പറയൂ.

ശ്രീശുക ഉവാച - അര്ജുനസ്തീര്ഥയാത്രായാം പര്യടന് അവനീം പ്രഭുഃ । ഗതഃ പ്രഭാസമശ്രൃണോന് മാതുലേയീം സ ആത്മനഃ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: അർജ്ജുനൻ തീർത്ഥയാത്രയിൽ ഭൂമിയിൽ ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, പ്രഭാസം എന്ന സ്ഥലത്ത് തന്റെ അമ്മാവന്റെ മകളെക്കുറിച്ച് കേട്ടു.

ദുര്യോധനായ രാമസ്താം ദാസ്യതീതി ന ചാപരേ । തല്ലിപ്സുഃ സ യതിര്ഭൂത്വാ ത്രിദണ്ഡീ ദ്വാരകാമഗാത്

രാമൻ അവളെ ദുര്യോധനന് നൽകുമെന്ന് ചിലർ പറഞ്ഞു, എന്നാൽ മറ്റുള്ളവർ അതിന് യോജിച്ചില്ല. അർജ്ജുനൻ അവളെ ആഗ്രഹിച്ച്, യതിയായി മൂന്ന് ദണ്ഡം കൈവശം വെച്ച് ദ്വാരകയിലേക്ക് പോയി.

തത്ര വൈ വാര്ഷികാന് മാസാന് അവാത്സീത് സ്വാര്ഥസാധകഃ । പൌരൈഃ സഭാജിതോഽഭീക്ഷ്ണം രാമേണാജാനതാ ച സഃ

അവിടെ, തന്റെ ലക്ഷ്യം നേടാൻ അർജ്ജുനൻ പല മാസങ്ങൾ താമസിച്ചു. നഗരവാസികളും രാമനും, അവനെ തിരിച്ചറിയാതെ, ആവർത്തിച്ച് ആദരവോടെ സ്വീകരിച്ചു.

ഏകദാ ഗൃഹമാനീയ ആതിഥ്യേന നിമംത്ര്യ തമ് । ശ്രദ്ധയോപഹൃതം ഭൈക്ഷ്യം ബലേന ബുഭുജേ കില

ഒരു ദിവസം രാമൻ അവനെ വീട്ടിലേക്ക് ക്ഷണിച്ചു, അതിഥിയായി സ്വീകരിച്ച് വിശ്വാസത്തോടെ അർപ്പിച്ച ഭിക്ഷയെടുത്ത് അർജ്ജുനൻ ആഹാരം കഴിച്ചു.

സോഽപശ്യത്തത്ര മഹതീം കന്യാം വീരമനോഹരാമ് । പ്രീത്യുത്ഫുല്ലേക്ഷണസ്തസ്യാം ഭാവക്ഷുബ്ധം മനോ ദധേ

അവിടെ അർജ്ജുനൻ വീരന്മാരെ ആകർഷിക്കുന്ന മഹത്തായൊരു പെൺകുട്ടിയെ കണ്ടു. അവളുടെ സ്നേഹപൂർണ്ണമായ വിരിയുന്ന കണ്ണുകളിൽ ആകർഷണം തോന്നി, അർജ്ജുനന്റെ മനസ്സ് അവളിലേക്കു ആകർഷിതമായി.

സാപി തം ചകമേ വീക്ഷ്യ നാരീണാം ഹൃദയംഗമമ് । ഹസന്തീ വ്രീഡിതാപാങ്ഗീ തന്ന്യസ്തഹൃദയേക്ഷണാ

അവളും അർജ്ജുനനെ കണ്ടപ്പോൾ, സ്ത്രീകളുടെ സ്വഭാവപ്രകാരം ഹൃദയം അവനിലേക്കു ആകർഷിച്ചു. അവൾ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ലജ്ജയോടെ കണ്മുന്നിലൂടെ നോക്കി, മനസ്സും ദൃഷ്ടിയും അവനിൽ നിക്ഷേപിച്ചു.

താം പരം സമനുധ്യായന് നന്തരം പ്രേപ്സുരര്ജുനഃ । ന ലേഭേ ശം ഭ്രമച്ചിത്തഃ കാമേനാതിബലീയസാ

അർജ്ജുനൻ അവളെ നിരന്തരം ചിന്തിച്ചു, അവളെ നേടാൻ ആഗ്രഹിച്ചു, അതിനാൽ മനസ്സിന് ശാന്തി ലഭിച്ചില്ല; ശക്തമായ മോഹം കാരണം മനസ്സിൽ ആശയക്കുഴപ്പം ഉണ്ടായി.

മഹത്യാം ദേവയാത്രായാം രഥസ്ഥാം ദുര്ഗനിര്ഗതാം । ജഹാരാനുമതഃ പിത്രോഃ കൃഷ്ണസ്യ ച മഹാരഥഃ

ഒരു വലിയ ഉത്സവത്തിൽ, അവൾ രഥത്തിൽ കയറി കോട്ടയിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വരുമ്പോൾ, അർജ്ജുനൻ അവളുടെ മാതാപിതാക്കളുടെയും കൃഷ്ണന്റെയും അനുമതിയോടെ അവളെ കൊണ്ടുപോയി.

രഥസ്ഥോ ധനുരാദായ ശൂരാംശ്ചാരുന്ധതോ ഭടാന് । വിദ്രാവ്യ ക്രോശതാം സ്വാനാം സ്വഭാഗം മൃഗരാഡിവ

രഥത്തിൽ നിന്ന് വില്ലെടുത്ത്, അവനെ തടഞ്ഞ വീരന്മാരെ അർജ്ജുനൻ തകർത്തു; സ്വന്തം കൂട്ടുകാരെ കാട്ടിലെ സിംഹം മാൻകളെപോലെ ചിതറിച്ചു.

തച്ഛ്രുത്വാ ക്ഷുഭിതോ രാമഃ പര്വണീവ മഹാര്ണവഃ । ഗൃഹീതപാദഃ കൃഷ്ണേന സുഹൃദ്‌ഭിശ്ചാനുസാമ്യത

ഇത് കേട്ട രാമൻ പൂർണ്ണചന്ദ്രനിൽ വലിയ കടലുപോലെ ഉന്മാദംകൊണ്ടു. എന്നാൽ കൃഷ്ണൻ സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം രാമന്റെ കാലുകൾ പിടിച്ച് അവനെ ശമിപ്പിച്ചു.

പ്രാഹിണോത്പാരിബര്ഹാണി വരവധ്വോര്മുദാ ബലഃ । മഹാധനോപസ്കരേഭ രഥാശ്വനരയോഷിതഃ

ബലരാമൻ വിവാഹത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ, ധനസമ്പന്നമായ ആനകൾ, രഥങ്ങൾ, കുതിരകൾ, പുരുഷന്മാർ, സ്ത്രീകൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ ധാരാളം സമ്മാനങ്ങൾ അയച്ചു.

ശ്രീശുക ഉവാച - കൃഷ്ണസ്യാസീദ് ദ്വിജശ്രേഷ്ഠഃ ശ്രുതദേവ ഇതി ശ്രുതഃ । കൃഷ്ണൈകഭക്ത്യാ പൂര്ണാര്ഥഃ ശാന്തഃ കവിരലമ്പടഃ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: കൃഷ്ണന്റെ ഭക്തന്മാരിൽ ശ്രുതദേവൻ എന്ന പ്രശസ്തനായ ഒരു മഹാബ്രാഹ്മണൻ ഉണ്ടായിരുന്നു. കൃഷ്ണനിൽ മാത്രം ഭക്തിയുള്ളവൻ, എല്ലാ ലക്ഷ്യങ്ങളിലും തൃപ്തനായവൻ, ശാന്തനും ജ്ഞാനിയുമായിരുന്നു.

സ ഉവാസ വിദേഹേഷു മിഥിലായാം ഗൃഹാശ്രമീ । അനീഹയാഗതാഹാര്യ നിര്വര്തിതനിജക്രിയഃ

അവൻ വിദേഹദേശത്ത് മിഥിലയിൽ ഗൃഹസ്ഥനായി ജീവിച്ചു. യാദൃശ്ചികമായി ലഭിക്കുന്നതെല്ലാം സ്വീകരിച്ച്, യാതൊരു ശ്രമവും കൂടാതെ തന്റെ കര്‍ത്തവ്യങ്ങൾ നിർവഹിച്ചു.

യാത്രാമാത്രം ത്വഹരഹഃ ദൈവാദ് ഉപനമത്യുത । നാധികം താവതാ തുഷ്ടഃ ക്രിയാ ചക്രേ യഥോചിതാഃ

ദിവസേന തീർത്ഥയാത്രയ്ക്കാവശ്യമായതത്ര മാത്രം ദൈവാനുഗ്രഹത്തോടെ സ്വീകരിച്ചു. അതിൽ തൃപ്തനായി, ആവശ്യമായ കർമ്മങ്ങൾ മാത്രം നിർവഹിച്ചു.

തഥാ തദ്‌രാഷ്ട്രപാലോഽങ്ഗ ബഹുലാശ്വ ഇതി ശ്രുതഃ । മൈഥിലോ നിരഹമ്മാന ഉഭാവപ്യച്യുതപ്രിയൌ

അങ്ങനെ തന്നെ, ആ ദേശത്തിന്റെ രാജാവായിരുന്ന ബഹുലാശ്വൻ മൈഥിലൻ, അഹങ്കാരമില്ലാത്തവൻ, ഇരുവരും അച്യുതനു പ്രിയപ്പെട്ടവരായിരുന്നു.

തയോഃ പ്രസന്നോ ഭഗവാന് ദാരുകേണാഹൃതം രഥമ് । ആരുഹ്യ സാകം മുനിഭിഃ വിദേഹാന് പ്രയയൌ പ്രഭുഃ

അവർക്കു സന്തോഷം തോന്നി, ഭഗവാൻ ദാരുകൻ കൊണ്ടുവന്ന രഥത്തിൽ കയറി, മുനിമാരോടൊപ്പം വിദേഹദേശത്തേക്ക് യാത്രയായി.

നാരദോ വാമദേവോഽത്രിഃ കൃഷ്ണോ രാമോഽസിതോഽരുണിഃ । അഹം ബൃഹസ്പതിഃ കണ്വോ മൈത്രേയശ്ച്യവനാദയഃ

നാരദൻ, വാമദേവൻ, അത്രി, കൃഷ്ണൻ, രാമൻ, അസിതൻ, അരുണി, ഞാനും, ബൃഹസ്പതി, കണ്വൻ, മൈത്രേയൻ, ച്യവനൻ തുടങ്ങിയവർ —

തത്ര തത്ര തമായാന്തം പൌരാ ജാനപദാ നൃപ । ഉപതസ്ഥുഃ സാര്ഘ്യഹസ്താ ഗ്രഹൈഃ സൂര്യമിവോദിതമ്

രാജാവേ, അവൻ എവിടെയായാലും നഗരവാസികളും ഗ്രാമവാസികളും അവനെ അർപ്പണങ്ങൾ കൈയിൽ പിടിച്ച്, ഗ്രഹങ്ങളോടൊപ്പം ഉദിക്കുന്ന സൂര്യനെ പോലെ, വരവേൽക്കാൻ എത്തി.