ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

തസ്മാദ്‌ ബ്രഹ്മകുലം ബ്രഹ്മന് ശാസ്ത്രയോനേസ്ത്വമാത്മനഃ । സഭാജയസി സദ്ധാമ തദ്‌ ബ്രഹ്മണ്യാഗ്രണീര്ഭവാന്

അതുകൊണ്ട്, ബ്രഹ്മനേ, ശാസ്ത്രങ്ങളുടെ ഉറവിടവും നിന്റെ സ്വരൂപവും ആയ ബ്രാഹ്മണ സമൂഹത്തെ നീ ആദരിക്കുന്നു; അതിനാൽ നീ ബ്രഹ്മത്തിൽ അഗാധമായവരുടെ മുൻപന്തിയിലാവുന്നു.

അദ്യ നോ ജന്മസാഫല്യം വിദ്യായാസ്തപസോ ദൃശഃ । ത്വയാ സങ്ഗമ്യ സദ്‌ഗത്യാ യദന്തഃ ശ്രേയസാം പരഃ

ഇന്ന്, ഞങ്ങളുടെ ജന്മവും വിദ്യയും തപസ്സും ദർശനവും ഫലപ്രദമായി. കാരണം, പരമഗതിയായ നിന്നെ കണ്ടുമുട്ടിയതിലൂടെ ഞങ്ങൾ പരമശ്രേയസ്സിനെ നേടുകയായി.

നമസ്തസ്മൈ ഭഗവതേ കൃഷ്ണായാകുണ്ഠമേധസേ । സ്വയോഗമായയാച്ഛന്ന മഹിമ്നേ പരമാത്മനേ

അകറ്റാൻ കഴിയാത്ത ബുദ്ധിയുള്ള കൃഷ്ണഭഗവാനെ നമസ്കരിക്കുന്നു; തന്റെ യോഗമായയാൽ മഹത്വം മറച്ചുവെച്ചിരിക്കുന്ന പരമാത്മാവായ ഭഗവാനേ.

ന യം വിദന്ത്യമീ ഭൂപാ ഏകാരാമാശ്ച വൃഷ്ണയഃ । മായാജവനികാച്ഛന്നം ആത്മാനം കാലമീശ്വരമ്

ഈ രാജാക്കന്മാർക്കും, ഒരേ ഭഗവാനിൽ ആനന്ദിക്കുന്ന വൃഷ്ണികൾക്കുമാണ് അറിയാത്തത് അവനെയാണ്; മായയുടെ മറവിലൂടെ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന കാലത്തിന്റെ അധിപതിയും ആത്മാവുമാണ് അവൻ.

യഥാ ശയാനഃ പുരുഷ ആത്മാനം ഗുണതത്ത്വദൃക് । നാമമാത്രേന്ദ്രിയാഭാതം ന വേദ രഹിതം പരമ്

ഒരു മനുഷ്യൻ ഉറങ്ങുമ്പോൾ, ഗുണങ്ങളെയും ഘടകങ്ങളെയും കാണുന്നുണ്ടെങ്കിലും, നാമം മാത്രം ഉള്ള ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായ തന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വരൂപം അവൻ അറിയുന്നില്ല.

ഏവം ത്വാ നാമമാത്രേഷു വിഷയേഷ്വിന്ദ്രിയേഹയാ । മായയാ വിഭ്രമച്ചിത്തോ ന വേദ സ്മൃത്യുപപ്ലവാത്

അങ്ങനെ തന്നെ, നാമം, വിഷയം, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ എന്നിവയോടുള്ള ആസക്തിയാൽ മായയുടെ ഭ്രമത്തിൽ ചിതം അശാന്തമാകുമ്പോൾ, ഓർമ്മയുടെ കലുഷിതത്വം മൂലം നിന്നെ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുന്നില്ല.

( വസംതതിലകാ ) തസ്യാദ്യ തേ ദദൃശിമാങ്‌ഘ്രിമഘൌഘമര്ഷ തീര്ഥാസ്പദം ഹൃദി കൃതം സുവിപക്വയോഗൈഃ । ഉത്സിക്തഭക്ത്യുപഹതാശയ ജീവകോശാ ആപുര്ഭവദ്‌ഗതിമഥാനുഗൃഹാന ഭക്താന്

ഇന്ന്, പാപങ്ങളുടെ കൂമ്പാരത്തെ നീക്കം ചെയ്യുന്ന, തീർത്ഥങ്ങളുടെ ആധാരമായ, പൂർണ്ണമായ യോഗാനുഭവം നേടിയവരുടെ ഹൃദയത്തിൽ സ്ഥാപിതമായ നിന്റെ പാദങ്ങൾ ഞങ്ങൾ കണ്ടിരിക്കുന്നു. അത്യധികമായ ഭക്തിയാൽ ഉള്ളം തുളച്ച ഭക്തന്മാർ നിന്റെ പാതയിലേക്ക് എത്തുന്നു; ഭഗവാനേ, അവർക്കു ദയചെയ്യണമേ.

ശ്രീശുക ഉവാച - ( അനുഷ്ടുപ് ) ഇത്യനുജ്ഞാപ്യ ദാശാര്ഹം ധൃതരാഷ്ട്രം യുധിഷ്ഠിരമ് । രാജര്ഷേ സ്വാശ്രമാന് ഗന്തും മുനയോ ദധിരേ മനഃ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ദാശാർഹനായ കൃഷ്ണനോടും ധൃതരാഷ്ട്രനോടും യുദ്ധിഷ്ഠിരനോടും വിടപറഞ്ഞ്, രാജർഷിയായ സപ്തർഷിമാർ തങ്ങളുടെ ആശ്രമങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങാൻ മനസ്സുറപ്പിച്ചു.

തദ് വീക്ഷ്യ താനുപവ്രജ്യ വസുദേവോ മഹായശാഃ । പ്രണമ്യ ചോപസങ്ഗൃഹ്യ ബഭാഷേദം സുയന്ത്രിതഃ

അവരെ കണ്ട മഹാശ്രീയുള്ള വസുദേവൻ അടുത്തെത്തി, നമസ്കരിച്ചു, ആദരവോടെ സ്വീകരിച്ചു, നിയന്ത്രിതമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

ശ്രീവസുദേവ ഉവാച - നമോ വഃ സര്വദേവേഭ്യ ഋഷയഃ ശ്രോതുമര്ഹഥ । കര്മണാ കര്മനിര്ഹാരോ യഥാ സ്യാന്നസ്തദുച്യതാമ്

ശ്രീവസുദേവൻ പറഞ്ഞു: എല്ലാ ദേവന്മാരോടും ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു; മഹർഷിമാരേ, ദയവായി പറയൂ, പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ കര്‍മബന്ധനം എങ്ങനെ അവസാനിപ്പിക്കാമെന്ന്.

ശ്രീനാരദ ഉവാച - നാതിചിത്രമിദം വിപ്രാ വസുദേവോ ബുഭുത്സയാ । കൃഷ്ണം മത്വാര്ഭകം യന്നഃ പൃച്ഛതി ശ്രേയ ആത്മനഃ

ശ്രീനാരദൻ പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, വസുദേവൻ കൃഷ്ണനെ സ്വന്തം മകനായി കരുതിയിട്ടാണ് ആത്മശ്രേയസ്സിനെക്കുറിച്ച് ഞങ്ങളോടു ചോദിക്കുന്നത്; അതിൽ അത്ഭുതമൊന്നുമില്ല.

സന്നികര്ഷോഽത്ര മര്ത്യാനാം അനാദരണകാരണമ് । ഗാങ്ഗം ഹിത്വാ യഥാന്യാമ്ഭഃ തത്രത്യോ യാതി ശുദ്ധയേ

ഇവിടെ, മനുഷ്യരിൽ അടുത്ത് ഇടപഴകുന്നത് അവഗണനയിലേക്കാണ് നയിക്കുന്നത്; ഗംഗയെ ഉപേക്ഷിച്ച് മറ്റെന്തെങ്കിലും വെള്ളത്തിൽ ശുദ്ധീകരണം തേടുന്നതുപോലെ.

യസ്യാനുഭൂതിഃ കാലേന ലയോത്പത്ത്യാദിനാസ്യ വൈ । സ്വതോഽന്യസ്മാച്ച ഗുണതോ ന കുതശ്ചന രിഷ്യതി

യാരുടെ അനുഭവം, കാലം, സൃഷ്ടി, ലയം എന്നിവകൊണ്ടോ, സ്വയം, മറ്റുള്ളവർ, ഗുണങ്ങൾ എന്നിവയാൽ എവിടെയും കുറയാത്തതാണോ, അവനാണ് പരമൻ.

( വസംതതിലകാ ) തം ക്ലേശകര്മപരിപാകഗുണപ്രവാഹൈഃ അവ്യാഹതാനുഭവമീശ്വരമദ്വിതീയമ് । പ്രാണാദിഭിഃ സ്വവിഭവൈരുപഗൂഢമന്യോ മന്യേത സൂര്യമിവ മേഘഹിമോപരാഗൈഃ

കഷ്ടം, കര്‍മം, ഗുണങ്ങൾ എന്നിവയുടെ പ്രവാഹം തടസ്സമാകാത്ത അനുഭവമുള്ള, രണ്ടാമില്ലാത്ത, സ്വവൈഭവങ്ങളാൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഈശ്വരനെ, ചിലർ, മേഘം, മഞ്ഞ്, ഗ്രഹണം എന്നിവകൊണ്ട് സൂര്യനെ മറക്കുന്നതുപോലെ തെറ്റിദ്ധരിക്കാം.

( അനുഷ്ടുപ് ) അഥോചുര്മുനയോ രാജന് ആഭാഷ്യാനകദുംദുഭിമ് । സര്വേഷാം ശ്രൃണതാം രാജ്ഞാം തഥൈവാച്യുതരാമയോഃ

രാജാവേ, അന്നപ്പോൾ, സപ്തർഷിമാർ അനകദുണ്ടുഭിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്ത്, എല്ലാ രാജാക്കന്മാരുടെയും അച്യുതവംശജന്മാരുടെയും സാന്നിധ്യത്തിൽ പ്രസംഗിച്ചു.

കര്മണാ കര്മനിര്ഹാര ഏഷ സാധുനിരൂപിതഃ । യച്ഛ്രദ്ധയാ യജേദ് വിഷ്ണും സര്വയജ്ഞേശ്വരം മഖൈഃ

സദ്പുരുഷന്മാർ നിർണയിച്ച പ്രകാരം, കര്‍മം കര്‍മത്താൽ തന്നെ നശിപ്പിക്കാം; അതായത്, വിശ്വാസത്തോടെ സർവ്വയജ്ഞങ്ങളുടെ അധിപനായ വിഷ്ണുവിനെ യാഗങ്ങൾകൊണ്ട് ആരാധിക്കണം.

ചിത്തസ്യോപശമോഽയം വൈ കവിഭിഃ ശാസ്ത്രചക്ഷുഷാ । ദര്ശിതഃ സുഗമോ യോഗോ ധര്മശ്ചാത്മമുദാവഹഃ

മനസ്സിന്റെ ശാന്തി എന്നത്, ശാസ്ത്രദൃഷ്ടിയുള്ള കവി മാരുടെ വഴി കാണിച്ചിട്ടുള്ളതും, എളുപ്പത്തിൽ ചെയ്യാവുന്ന യോഗപഥവുമാണ്. ഈ പഥം ആത്മാവിന് ആനന്ദം നൽകുന്നു.

അയം സ്വസ്ത്യയനഃ പന്ഥാ ദ്വിജാതേര്ഗൃഹമേധിനഃ । യച്ഛ്രദ്ധയാഽഽപ്തവിത്തേന ശുക്ലേനേജ്യേത പൂരുഷഃ

ദ്വിജാതിയായ ഗൃഹസ്ഥനു വേണ്ടി ഈ പഥം ശുഭമായതാണ്. സ്വന്തമായി സമ്പാദിച്ച സമ്പത്തുപയോഗിച്ച് വിശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ വിശ്വാസത്തോടെ ഈ പഥത്തിൽ പുരുഷൻ യജ്ഞം നടത്തണം.

വിത്തൈഷണാം യജ്ഞദാനൈഃ ഗൃഹൈര്ദാരസുതൈഷണാമ് । ആത്മലോകൈഷണാം ദേവ കാലേന വിസൃജേദ്‌ബുധഃ । ഗ്രാമേ ത്യക്തൈഷണാഃ സര്വേ യയുര്ധീരാസ്തപോവനമ്

ധനത്തിന് വേണ്ടി യജ്ഞവും ദാനവും നടത്തി, ഭാര്യയും മക്കളും വേണ്ടി ഗൃഹസ്ഥജീവിതം നയിച്ച്, ആത്മാവിനായി സ്വർഗ്ഗലോകം ആഗ്രഹിച്ച്, ഈ മൂന്നു ആഗ്രഹങ്ങളും സമയമെത്തുമ്പോൾ ഉപേക്ഷിക്കണം. ഗ്രാമത്തിൽ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും വിട്ടവരാണ് ധീരന്മാർ, അവർ വനംപ്രവേശം ചെയ്തു തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു.

ഋണൈസ്ത്രിഭിര്ദ്വിജോ ജാതോ ദേവര്ഷിപിതൄണാം പ്രഭോ । യജ്ഞാധ്യയനപുത്രൈസ്താനി അനിസ്തീര്യ ത്യജന്പതേത്

പ്രഭോ, ദ്വിജാതി ജനിക്കുമ്പോൾ ദേവന്മാർക്കും ഋഷിമാർക്കും പിതാക്കന്മാർക്കും മൂന്ന് കടങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു. യജ്ഞം, വേദപഠനം, പുത്രന്മാർ എന്നിവയിലൂടെ അവയെ തീർക്കണം. അവയെ തീർക്കാതെ വിടുന്നവൻ വീഴുന്നു.

ത്വം ത്വദ്യ മുക്തോ ദ്വാഭ്യാം വൈ ഋഷിപിത്രോര്മഹാമതേ । യജ്ഞൈര്ദേവര്ണമുന്മുച്യ നിരൃണോഽശരണോ ഭവ

മഹാമതിയുള്ളവനേ, നീ ഇന്ന് ഋഷിമാരോടും പിതാക്കന്മാരോടും ഉള്ള കടം തീർത്തു. യജ്ഞങ്ങളിലൂടെ ദേവന്മാരോടുള്ള കടവും തീർത്ത്, ഇനി നീ കടമില്ലാത്തവനും ആശ്രയമില്ലാത്തവനും ആകണം.

വസുദേവ ഭവാന്നൂനം ഭക്ത്യാ പരമയാ ഹരിമ് । ജഗതാമീശ്വരം പ്രാര്ചഃ സ യദ്വാം പുത്രതാം ഗതഃ

വസുദേവാ, നീ പരമഭക്തിയോടെ ലോകങ്ങളുടെ നാഥനായ ഹരിയെ ആരാധിച്ചു. അതുകൊണ്ടാണ് അവൻ നിന്റെ പുത്രനായി ജനിച്ചത്.

ശ്രീശുക ഉവാച - ഇതി തദ്വചനം ശ്രുത്വാ വസുദേവോ മഹാമനാഃ । താന് ഋഷീന് ഋത്വിജോ വവ്രേ മൂര്ധ്നാഽഽനമ്യ പ്രസാദ്യ ച

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട വസുദേവൻ, മഹാത്മാവായവൻ, തലവണങ്ങി, ആ ഋഷിമാരെയും ഹോത്രികന്മാരെയും സന്തോഷിപ്പിച്ചു, അവരെ തിരഞ്ഞെടുക്കുകയും ചെയ്തു.

ത ഏനമൃഷയോ രാജന് വൃതാ ധര്മേണ ധാര്മികമ് । തസ്മിന് അയാജയന് ക്ഷേത്രേ മഖൈരുത്തമകല്പകൈഃ

രാജാവേ, ധർമ്മപഥത്തിൽ അവനെ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ആ ഋഷിമാർ, ആ യജ്ഞഭൂമിയിൽ ഉത്തമമായ ക്രമത്തിൽ യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തി.

തദ്ദീക്ഷായാം പ്രവൃത്തായാം വൃഷ്ണയഃ പുഷ്കരസ്രജഃ । സ്നാതാഃ സുവാസസോ രാജന് രാജാനഃ സുഷ്ഠ്വലങ്കൃതാഃ

ദീക്ഷാരംഭിക്കുമ്പോൾ, പുഷ്പമാലകൾ ധരിച്ച വൃഷ്ണികൾ, സ്നാനം ചെയ്ത് നല്ല വസ്ത്രങ്ങൾ അണിഞ്ഞു. രാജാക്കന്മാർ മനോഹരമായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടു.

തന്മഹിഷ്യശ്ച മുദിതാ നിഷ്കകണ്ഠ്യഃ സുവാസസഃ । ദീക്ഷാശാലാമുപാജഗ്മുഃ ആലിപ്താ വസ്തുപാണയഃ

അവന്റെ ഭാര്യമാർ സന്തോഷത്തോടെ, ആഭരണങ്ങൾ അഴിച്ചിട്ട്, നല്ല വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിച്ച്, ദീക്ഷാശാലയിലേക്ക് വസ്തുക്കൾ കൈയിൽ എടുത്ത് അർപ്പണത്തിനായി എത്തി.

നേദുര്മൃദങ്ഗപടഹ ശങ്ഖഭേര്യാനകാദയഃ । നനൃതുര്നടനര്തക്യഃ തുഷ്ടുവുഃ സൂതമാഗധാഃ । ജഗുഃ സുകണ്ഠ്യോ ഗന്ധര്വ്യഃ സംഗീതം സഹഭര്തൃകാഃ

മൃദംഗം, പടഹം, ശംഖം, ഭേരി, ആനക തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ മുഴങ്ങി. നർത്തകികളും കലാകാരന്മാരും നൃത്തം ചെയ്തു. സൂതന്മാരും മാഗധന്മാരും സ്തുതി പാടി. മധുരഗന്ധർവ്വസ്ത്രികൾ ഭർത്താക്കളോടൊപ്പം സംഗീതം ആലപിച്ചു.

തമഭ്യഷിഞ്ചന് വിധിവദ് അക്തം അഭ്യക്തമൃത്വിജഃ । പത്‍നീഭിരഷ്ടാദശഭിഃ സോമരാജമിവോഡുഭിഃ

ഹോത്രികന്മാർ, ആചാരപ്രകാരം, സ്നാനം ചെയ്ത് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട അവനെ പതിനെട്ട് ഭാര്യമാരോടൊപ്പം അഭിഷേകം ചെയ്തു. അതുപോലെ, ചന്ദ്രനു നക്ഷത്രങ്ങൾക്കിടയിൽ അഭിഷേകം ലഭിക്കുന്നതുപോലെയാണ്.

താഭിര്ദുകൂലവലയൈഃ ഹാരനൂപുരകുണ്ഡലൈഃ । സ്വലങ്കൃതാഭിര്വിബഭൌ ദീക്ഷിതോഽജിനസംവൃതഃ

അവൻ, അവരാൽ പടർപ്പുകൾ, വളകൾ, മാലകൾ, പാദസരം, കാത് കണികൾ എന്നിവയാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, ദീക്ഷിതനായി അജിനം ധരിച്ച് പ്രകാശിച്ചു.