ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ആദായ വ്യസൃജന്കേചിത്സജ്യം കര്തുമനീശ്വരാഃ। ആകോഷ്ഠം ജ്യാം സമുത്കൃഷ്യ പേതുരേകേഽമുനാഹതാഃ

ചിലർ വില്ലെടുത്ത് കയറ്റാൻ ശ്രമിച്ചു, പക്ഷേ കഴിവായില്ല. ചിലർ വില്ലിന്റെ നൂൽ നെഞ്ചിലേക്ക് വലിച്ചപ്പോൾ, അതിൽ പറ്റി വീണു.

സജ്യം കൃത്വാപരേ വീരാ മാഗധാമ്ബഷ്ഠചേദിപാഃ। ഭീമോ ദുര്യോധനഃ കര്ണോ നാവിദംസ്തദവസ്ഥിതിമ്

മഗധ, അംബഷ്ട, ചേദിരാജാക്കന്മാർ, ഭീമൻ, ദുര്യോധനൻ, കർണൻ തുടങ്ങിയ മറ്റ് വീരന്മാർ വില്ല് കയറ്റാൻ കഴിഞ്ഞെങ്കിലും, യഥാർത്ഥ പരീക്ഷ എന്താണെന്ന് അവർ മനസ്സിലാക്കിയില്ല.

മത്സ്യാഭാസം ജലേ വീക്ഷ്യ ജ്ഞാത്വാ ച തദവസ്ഥിതിമ്। പാര്ഥോ യത്തോഽസൃജദ്ബാണം നാച്ഛിനത്പസ്പൃശേ പരമ്

ജലത്തിൽ മത്സ്യത്തിന്റെ പ്രതിബിംബം കണ്ടു, അതിന്റെ സ്ഥാനം മനസ്സിലാക്കി, അർജുനൻ ശ്രദ്ധയോടെ അമ്പ് വിട്ടു; അത് ലക്ഷ്യത്തെ വെട്ടിയില്ല, മറിച്ച് ഒന്ന് തൊട്ടു മാത്രം.

രാജന്യേഷു നിവൃത്തേഷു ഭഗ്നമാനേഷു മാനിഷു। ഭഗവാന്ധനുരാദായ സജ്യം കൃത്വാഥ ലീലയാ

രാജാക്കന്മാർ പിന്മാറി, അവരുടെ അഭിമാനം തകർന്ന്, ഭഗവാൻ വില്ലെടുത്ത് അതിനെ എളുപ്പത്തിൽ ചലിപ്പിച്ചു.

തസ്മിന്സന്ധായ വിശിഖം മത്സ്യം വീക്ഷ്യ സകൃജ്ജലേ। ഛിത്ത്വേഷുണാപാതയത്തം സൂര്യേ ചാഭിജിതി സ്ഥിതേ ൨൬ അഭിജിത്। ദിവി ദുന്ദുഭയോ നേദുര്ജയശബ്ദയുതാ ഭുവി। ദേവാശ്ച കുസുമാസാരാന്മുമുചുര്ഹര്ഷവിഹ്വലാഃ

അവിടെ അമ്പ് ലക്ഷ്യത്തിൽ വെച്ച്, ജലത്തിൽ മത്സ്യത്തെ ഒരിക്കൽ മാത്രം നോക്കി, അമ്പുകൊണ്ട് വെട്ടി അതിനെ വീഴ്ത്തി; അപ്പോൾ സൂര്യൻ അഭിജിത് നക്ഷത്രത്തിൽ നിലകൊണ്ടിരുന്നു. ആകാശത്തിൽ ദുന്ദുഭികൾ മുഴങ്ങി, വിജയശബ്ദം ഭൂമിയിൽ മുഴങ്ങി; ദേവന്മാർ സന്തോഷത്തോടെ പൂക്കൾ ചിതറിച്ചു.

തദ്രങ്ഗമാവിശമഹം കലനൂപുരാഭ്യാം। പദ്ഭ്യാം പ്രഗൃഹ്യ കനകോജ്വലരത്നമാലാമ് । നൂത്നേ നിവീയ പരിധായ ച കൌശികാഗ്ര്യേ। സവ്രീഡഹാസവദനാ കവരീധൃതസ്രക്

അപ്പോൾ ഞാൻ മൃദുലമായ നൂപുരധ്വനിയോടെ അരങ്ങിലേക്ക് കടന്നു, കൈയിൽ പൊന്നുപോലും രത്നമാല പിടിച്ചു, പുതുമയുള്ള പാവാട ധരിച്ചു, ലജ്ജാഭരിതമായ പുഞ്ചിരിയോടെ, മുടിയിൽ പൂമാലയണിഞ്ഞ്.

ഉന്നീയ വക്ത്രമുരുകുന്തലകുണ്ഡലത്വിഡ്। ഗണ്ഡസ്ഥലം ശിശിരഹാസകടാക്ഷമോക്ഷൈഃ। രാജ്ഞോ നിരീക്ഷ്യ പരിതഃ ശനകൈര്മുരാരേര്। അംസേഽനുരക്തഹൃദയാ നിദധേ സ്വമാലാമ്

ഞാൻ മുഖം ഉയർത്തി, വലിയ കുന്തലകുണ്ഡലങ്ങൾ തിളങ്ങി, കണ്മണികൾ പുഞ്ചിരിയോടെ സ്നേഹത്തോടെ നോക്കി, രാജാക്കന്മാരെ ചുറ്റി ശാന്തമായി നോക്കി, ഹൃദയം മുഴുവൻ മുരാരിയിലേക്കു ആകർഷിച്ച്, എന്റെ മാല അവന്റെ തോളിൽ വെച്ചു.

താവന്മൃദങ്ഗപടഹാഃ ശങ്ഖഭേര്യാനകാദയഃ। നിനേദുര്നടനര്തക്യോ നനൃതുര്ഗായകാ ജഗുഃ

അപ്പോൾ മൃദംഗം, പടവ, ശംഖം, ഭേരി, അനകാദി വാദ്യങ്ങൾ മുഴങ്ങി; നർത്തകികൾ നൃത്തം ചെയ്തു, ഗായകർ പാടിത്തുടങ്ങി.

ഏവം വൃതേ ഭഗവതി മയേശേ നൃപയൂഥപാഃ। ന സേഹിരേ യാജ്ഞസേനി സ്പര്ധന്തോ ഹൃച്ഛയാതുരാഃ

ഇങ്ങനെ ഞാൻ മായയുടെ നാഥനായ ഭഗവാനെ തിരഞ്ഞെടുത്തപ്പോൾ, രാജാക്കന്മാർ ഹൃദയത്തിൽ ആഗ്രഹം നിറഞ്ഞ്, ദ്രൗപദിയുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സഹിക്കാനാവാതെ പരസ്പരം മത്സരിച്ചു.

മാം താവദ്രഥമാരോപ്യ ഹയരത്നചതുഷ്ടയമ്। ശാര്ങ്ഗമുദ്യമ്യ സന്നദ്ധസ്തസ്ഥാവാജൌ ചതുര്ഭുജഃ

അവൻ എന്നെ നാലു ഉത്തമകുതിരകൾ കെട്ടിയ രഥത്തിൽ ഇരുത്തി, ശാർംഗം എടുത്ത്, കവചം ധരിച്ചു, നാലു കൈകളോടെ യുദ്ധഭൂമിയിൽ നിന്നു.

ദാരുകശ്ചോദയാമാസ കാഞ്ചനോപസ്കരം രഥമ്। മിഷതാം ഭൂഭുജാം രാജ്ഞി മൃഗാണാം മൃഗരാഡിവ

ദാരുകൻ പൊന്നുകൊണ്ടു അലങ്കരിച്ച രഥം ഓടിച്ചു; രാജാക്കന്മാർ നോക്കി നിൽക്കുമ്പോൾ, മൃഗരാജാവ് മറ്റുമൃഗങ്ങളെ പോലെ രാജാവിനെ തൻറെ ഇരയാക്കി കൊണ്ടുപോകുന്നതുപോലെ.

തേഽന്വസജ്ജന്ത രാജന്യാ നിഷേദ്ധും പഥി കേചന। സംയത്താ ഉദ്ധൃതേഷ്വാസാ ഗ്രാമസിംഹാ യഥാ ഹരിമ്

ചില രാജാക്കന്മാർ വഴിയിൽ തടയാൻ ശ്രമിച്ചു, വില്ലെടുത്ത് ആയുധങ്ങൾ ധരിച്ച്, ഗ്രാമത്തിലെ സിംഹങ്ങൾ ഹരിയെ പിന്തുടരുന്നതുപോലെ.

തേ ശാര്ങ്ഗച്യുതബാണൌഘൈഃ കൃത്തബാഹ്വങ്ഘ്രികന്ധരാഃ। നിപേതുഃ പ്രധനേ കേചിദേകേ സന്ത്യജ്യ ദുദ്രുവുഃ

ശാർംഗവില്ലിൽ നിന്ന് വന്ന അമ്പുകളുടെ മഴയിൽ, അവരുടെ കൈ, കാൽ, കഴുത്ത് വെട്ടപ്പെട്ടു, ചിലർ യുദ്ധഭൂമിയിൽ വീണു; ചിലർ യുദ്ധം ഉപേക്ഷിച്ച് ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.

തതഃ പുരീം യദുപതിരത്യലങ്കൃതാം। രവിച്ഛദധ്വജപടചിത്രതോരണാമ്। കുശസ്ഥലീം ദിവി ഭുവി ചാഭിസംസ്തുതാം। സമാവിശത്തരണിരിവ സ്വകേതനമ്

അതിനുശേഷം യദുക്കളുടെ അധിപൻ സൂര്യൻ മറയ്ക്കുന്ന പതാകകളും ചിത്രവാതിലുകളും കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച, സ്വർഗ്ഗത്തിലും ഭൂമിയിലും പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്ന, അതീവ ഭംഗിയുള്ള കുശസ്ഥലിയിൽ, തനിക്കു സ്വന്തം വീടുപോലെ കടന്നു.

പിതാ മേ പൂജയാമാസ സുഹൃത്സമ്ബന്ധിബാന്ധവാന്। മഹാര്ഹവാസോഽലങ്കാരൈഃ ശയ്യാസനപരിച്ഛദൈഃ

എന്റെ അച്ഛൻ സുഹൃത്തുക്കളെയും ബന്ധുക്കളെയും വലിയ വിലയുള്ള വസ്ത്രങ്ങളാൽ, അലങ്കാരങ്ങളാൽ, കിടക്കകളാൽ, ഇരിപ്പിടങ്ങളാൽ ആദരിച്ചു.

ദാസീഭിഃ സര്വസമ്പദ്ഭിര്ഭടേഭരഥവാജിഭിഃ। ആയുധാനി മഹാര്ഹാണി ദദൌ പൂര്ണസ്യ ഭക്തിതഃ

ദാസിമാരും സമ്പത്തുകളും, ഭടന്മാരും രഥങ്ങളും കുതിരകളും കൊണ്ടു, അവൻ വലിയ വിലയുള്ള ആയുധങ്ങൾ പൂർണ്ണഭക്തിയോടെ നൽകി.

ആത്മാരാമസ്യ തസ്യേമാ വയം വൈ ഗൃഹദാസികാഃ। സര്വസങ്ഗനിവൃത്ത്യാദ്ധാ തപസാ ച ബഭൂവിമ

സ്വയം തൃപ്തനായ അവനു ഞങ്ങൾ വീട്ടിലെ ദാസിമാരായി, എല്ലാ ബന്ധങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ചും, സത്യമായ തപസ്സിലൂടെയും ആയി.

മഹിഷ്യ ഊചുഃ। ഭൌമം നിഹത്യ സഗണം യുധി തേന രുദ്ധാ। ജ്ഞാത്വാഥ നഃ ക്ഷിതിജയേ ജിതരാജകന്യാഃ। നിര്മുച്യ സംസൃതിവിമോക്ഷമനുസ്മരന്തീഃ। പാദാമ്ബുജം പരിണിനായ യ ആപ്തകാമഃ

ഭാര്യമാർ പറഞ്ഞു: ഭൗമനെയും കൂട്ടരെയും യുദ്ധത്തിൽ തോൽപ്പിച്ച്, ഞങ്ങളെ—അവൻ ജയിച്ച രാജകുമാരികളെ—വിമുക്തരാക്കി, അവന്റെ കമലപാദങ്ങൾ ഓർത്തുകൊണ്ട്, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റുന്നവൻ ഞങ്ങളെ വിവാഹം കഴിച്ചു, ജന്മമരണബന്ധത്തിൽ നിന്ന് മോചനം നൽകി.

ന വയം സാധ്വി സാമ്രാജ്യം സ്വാരാജ്യം ഭൌജ്യമപ്യുത। വൈരാജ്യം പാരമേഷ്ഠ്യം ച ആനന്ത്യം വാ ഹരേഃ പദമ്

നാം രാജ്യം, സ്വതന്ത്രഭാരം, ഭൗജ്യം, പരമാധികാരം, അല്ലെങ്കിൽ അനന്തമായ ഹരിപദം പോലും ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല.

കാമയാമഹ ഏതസ്യ ശ്രീമത്പാദരജഃ ശ്രിയഃ। കുചകുങ്കുമഗന്ധാഢ്യം മൂര്ധ്നാ വോഢും ഗദാഭൃതഃ

അവൻ ഗദയുധം കയ്യിൽ പിടിക്കുന്നവൻ; അവന്റെ പാദരജസ്സിൽ ശ്രീയുടെ കുചകുങ്കുമത്തിന്റെ സുഗന്ധം നിറഞ്ഞത് ഞങ്ങളുടെ തലയിൽ വഹിക്കാൻ മാത്രമാണ് ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്.

വ്രജസ്ത്രിയോ യദ്വാഞ്ഛന്തി പുലിന്ദ്യസ്തൃണവീരുധഃ। ഗാവശ്ചാരയതോ ഗോപാഃ പദസ്പര്ശം മഹാത്മനഃ

വ്രജത്തിലെ ഗോപികളും, പുലിന്ദ സ്ത്രീകളും, പുല്ലുകളും ഔഷധികളും, പശുക്കളും, ഗോപ ബാലരും — ആ മഹാത്മാവിന്റെ കാലടികളുടെ സ്പർശം ലഭിക്കണമെന്നു ആഗ്രഹിക്കുന്നു, അവൻ പശുക്കളെ മേയിപ്പിക്കുമ്പോൾ.

ഋഷിഗണകൃതാ ഭഗവത്സ്തുതിഃ; വസുദേവയജ്ഞോത്സവഃ; ബന്ധൂനാം പ്രസ്ഥാപനാദികം ച - ശ്രീശുക ഉവാച - ( വസംതതിലകാ ) ശ്രുത്വാ പൃഥാ സുബലപുത്ര്യഥ യാജ്ഞസേനീ മാധവ്യഥ ക്ഷിതിപപത്‍ന്യ ഉത സ്വഗോപ്യഃ । കൃഷ്ണേഽഖിലാത്മനി ഹരൌ പ്രണയാനുബന്ധം സര്വാ വിസിസ്മ്യുരലമശ്രുകലാകുലാക്ഷ്യഃ

ശുകൻ പറഞ്ഞു: കുന്തി, സുഭദ്ര, ദ്രൗപദി, മാധവി, രാജകുലത്തിലെ ഭാര്യമാർ, അവരുടെ സ്വന്തം ഗോപികൾ — ഇവർ എല്ലാവരും കൃഷ്ണൻ തങ്ങളോടുള്ള അതീവ സ്നേഹം കേട്ടപ്പോൾ, അത്ഭുതത്തോടെ കണ്ണുനിറയെ കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞു നിന്നു.

( അനുഷ്ടുപ് ) ഇതി സമ്ഭാഷമാണാസു സ്ത്രീഭിഃ സ്ത്രീഷു നൃഭിര്നൃഷു । ആയയുര്മുനയസ്തത്ര കൃഷ്ണരാമദിദൃക്ഷയാ

സ്ത്രീകൾ തമ്മിൽ സംസാരിക്കുകയും, പുരുഷന്മാർ പുരുഷന്മാരോട് സംസാരിക്കുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, കൃഷ്ണനും ബാലരാമനും കാണാനാഗ്രഹിച്ച് മഹർഷിമാർ അവിടെ എത്തി.

ദ്വൈപായനോ നാരദശ്ച ച്യവനോ ദേവലോഽസിതഃ । വിശ്വാമിത്രഃ ശതാനന്ദോ ഭരദ്വാജോഽഥ ഗൌതമഃ

വ്യാസൻ, നാരദൻ, ച്യവനൻ, ദേവലൻ, അസിതൻ, വിശ്വാമിത്രൻ, ശതാനന്ദൻ, ഭരദ്വാജൻ, ഗൗതമൻ — ഇവരും എത്തിയിരുന്നു.

രാമഃ സശിഷ്യോ ഭഗവാന് വസിഷ്ഠോ ഗാലവോ ഭൃഗുഃ । പുലസ്ത്യഃ കശ്യപോഽത്രിശ്ച മാര്കണ്ഡേയോ ബൃഹസ്പതിഃ

രാമൻ ശിഷ്യന്മാരോടൊപ്പം, മഹാനായ വസിഷ്ഠൻ, ഗാലവൻ, ഭൃഗു, പുലസ്ത്യൻ, കശ്യപൻ, അത്രി, മാർകണ്ഡേയൻ, ബൃഹസ്പതി — ഇവരും അപ്പോൾ എത്തിയിരുന്നു.

ദ്വിതസ്ത്രിതശ്ചൈകതശ്ച ബ്രഹ്മപുത്രാസ്തഥാങ്‌ഗിരാഃ । അഗസ്ത്യോ യാജ്ഞവല്ക്യശ്ച വാമദേവാദയോഽപരേ

ദ്വിതൻ, തൃതൻ, എകതൻ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രന്മാർ, അങ്കിരസൻ, അഗസ്ത്യൻ, യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ, വാമദേവൻ എന്നിവരും മറ്റു മഹർഷിമാരും അവിടെ എത്തി.

താന്ദൃഷ്ട്വാ സഹസോത്ഥായ പ്രാഗാസീനാ നൃപാദയഃ । പാണ്ഡവാഃ കൃഷ്ണരാമൌ ച പ്രണേമുര്വിശ്വവന്ദിതാന്

അവരെ കണ്ടപ്പോൾ, മുമ്പ് ഇരുന്നിരുന്ന രാജാക്കന്മാരും, പാണ്ഡവന്മാരും, കൃഷ്ണനും രാമനും ഉടൻ എഴുന്നേറ്റ് ലോകം വന്ദിക്കുന്ന മഹർഷിമാരെ നമസ്കരിച്ചു.

താന് ആനര്ചുര്യഥാ സര്വേ സഹരാമോഽച്യുതോഽര്ചയത് । സ്വാഗതാസനപാദ്യാര്ഘ്യ മാല്യധൂപാനുലേപനൈഃ

എല്ലാവരും മഹർഷിമാരെ യഥാവിധി ആദരിച്ചു; രാമനും അച്യുതനും സ്നേഹപൂർവ്വം സ്വാഗതം പറഞ്ഞ്, ഇരിപ്പിടം, പാദപ്രക്ഷാലനം, അർഘ്യം, പുഷ്പമാല, ധൂപം, ചന്ദനം എന്നിവ നൽകി ആദരിച്ചു.

ഉവാച സുഖമാസീനാന് ഭഗവാന് ധര്മഗുപ്തനുഃ । സദസസ്തസ്യ മഹതോ യതവാചോഽനുശ്രൃണ്വതഃ

ധർമ്മത്തിന്റെ സാക്ഷാത്കാരമായ ഭഗവാൻ, അവർ സുഖമായി ഇരിക്കുമ്പോൾ, മഹാസഭയിൽ ഇരുന്നവർ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുമ്പോൾ, മനസ്സിലാക്കിയ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.