ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ശ്രീശുക ഉവാച - ( അനുഷ്ടുപ് ) നന്ദസ്തത്ര യദൂന് പ്രാപ്താന് ജ്ഞാത്വാ കൃഷ്ണപുരോഗമാന് । തത്രാഗമദ്വൃതോ ഗോപൈഃ അനഃ സ്ഥാര്ഥൈഃ ദിദൃക്ഷയാ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: കൃഷ്ണൻ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന യാദവർ എത്തിയതായി അറിഞ്ഞു, നന്ദൻ, ഗോപന്മാരെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട്, യോജ്യമായ സമ്മാനങ്ങൾ എടുത്തു, അവരെ കാണാൻ ആഗ്രഹത്തോടെ അവിടെ എത്തിയിരുന്നു.

തം ദൃഷ്ട്വാ വൃഷ്ണയോ ഹൃഷ്ടാഃ തന്വഃ പ്രാണമിവോത്ഥിതാഃ । പരിഷസ്വജിരേ ഗാഢം ചിരദര്ശനകാതരാഃ

അവനെ കണ്ടപ്പോൾ, വൃഷ്ണികൾ അതിയായ സന്തോഷത്തിൽ മുങ്ങി, ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും കണ്ടതിന്റെ ആനന്ദത്തിൽ, ജീവൻ തന്നെ തിരികെ വന്നതുപോലെ, അവർ അവനെ ഉരളെണ്ണിയടക്കി.

വസുദേവഃ പരിഷ്വജ്യ സമ്പ്രീതഃ പ്രേമവിഹ്വലഃ । സ്മരന് കംസകൃതാന് ക്ലേശാന് പുത്രന്യാസം ച ഗോകുലേ

വസുദേവൻ സ്നേഹത്തോടെ അവനെ അങ്കലാക്കി, ഹൃദയം നിറഞ്ഞ സന്തോഷത്തിൽ, കംസൻ വരുത്തിയ കഷ്ടങ്ങളും ഗോകുലത്തിൽ മകനെ ഏൽപ്പിച്ചതും ഓർത്തു.

കൃഷ്ണരാമൌ പരിഷ്വജ്യ പിതരാവഭിവാദ്യ ച । ന കിഞ്ചനോചതുഃ പ്രേമ്ണാ സാശ്രുകണ്ഠൌ കുരൂദ്വഹ

കൃഷ്ണനും രാമനും മാതാപിതാക്കളെ അങ്കലാക്കി, വന്ദനം ചെയ്തു; എന്നാൽ സ്നേഹത്തിന്റെ കണ്ണീർ കൊണ്ട് കണ്ഠം അടഞ്ഞതുകൊണ്ട്, ഒരു വാക്കും പറയാൻ കഴിഞ്ഞില്ല, കുരുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ.

താവാത്മാസനമാരോപ്യ ബാഹുഭ്യാം പരിരഭ്യ ച । യശോദാ ച മഹാഭാഗാ സുതൌ വിജഹതുഃ ശുചഃ

അവരെ സ്വന്തം ഇരിപ്പിടത്തിൽ ഇരുത്തി, ഇരുചെവികളാൽ അങ്കലാക്കി, ഭാഗ്യശാലിയായ യശോദയും ഭർത്താവും മക്കളെക്കുറിച്ചുള്ള സങ്കടങ്ങൾ എല്ലാം വിട്ടുകളഞ്ഞു.

രോഹിണീ ദേവകീ ചാഥ പരിഷ്വജ്യ വ്രജേശ്വരീമ് । സ്മരന്ത്യൌ തത്കൃതാം മൈത്രീം ബാഷ്പകണ്ഠ്യൌ സമൂചതുഃ

പിന്നീട്, രോഹിണിയും ദേവകിയും വ്രജരാജ്ഞിയെ അങ്കലാക്കി, അവൾ നൽകിയ സൗഹൃദം ഓർത്തു, കണ്ണീരാൽ കണ്ഠം അടഞ്ഞ്, അവർ സംസാരിച്ചു.

കാ വിസ്മരേത വാം മൈത്രീം അനിവൃത്താം വ്രജേശ്വരി । അവാപ്യാപ്യൈന്ദ്രമൈശ്വര്യം യസ്യാ നേഹ പ്രതിക്രിയാ

വ്രജത്തിലെ രാജ്ഞിയായ ദേവി, നിങ്ങളുടെ അചഞ്ചലമായ സൗഹൃദം ആരാണ് മറക്കാൻ കഴിയുക? ഇന്ദ്രന്റെ ആധിപത്യം നേടിയിട്ടും വിട്ടുകളഞ്ഞിട്ടും, ഈ ലോകത്ത് അതിന് തുല്യമായ പ്രതിഫലം ഒന്നുമില്ല.

( വസംതതിലകാ ) ഏതാവദൃഷ്ടപിതരൌ യുവയോഃ സ്മ പിത്രോഃ സമ്പ്രീണനാഭ്യുദയപോഷണപാലനാനി । പ്രാപ്യോഷതുര്ഭവതി പക്ഷ്മ ഹ യദ്വദക്ഷ്ണോഃ ന്യസ്താവകുത്ര ച ഭയൌ ന സതാം പരഃ സ്വഃ

നിങ്ങളുടെ മാതാപിതാക്കൾ നിങ്ങളെ സന്തോഷിപ്പിച്ചും വളർത്തിയും സംരക്ഷിച്ചും അവരുടെ കടമ നിർവഹിച്ചു. കണ്ണിനെ കണ്പീലുകൾ എങ്ങനെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുമോ, അതുപോലെ സത്പുരുഷന്മാർക്ക് സ്വർഗ്ഗം ലക്ഷ്യമല്ല, ഭയവും ഇല്ല.

ശ്രീശുക ഉവാച - ഗോപ്യശ്ച കൃഷ്ണമുപലഭ്യ ചിരാദഭീഷ്ടം യത്പ്രേക്ഷണേ ദൃശിഷു പക്ഷ്മകൃതം ശപന്തി । ദൃഗ്ഭിര്ഹൃദീകൃതമലം പരിരഭ്യ സര്വാഃ തദ്‌ഭാവമാപുരപി നിത്യയുജാം ദുരാപമ്

ശുകൻ പറഞ്ഞു: ഗോപികൾ ഏറെക്കാലം കഴിഞ്ഞ് പ്രിയനായ കൃഷ്ണനെ കണ്ടപ്പോൾ, കണ്പീലുകൾ കാഴ്ച തടയുന്നു എന്ന് ശപിച്ചു. കണ്ണുകൾകൊണ്ട് കൃഷ്ണനെ ആലിംഗനം ചെയ്ത് ഹൃദയത്തിൽ ആഴമായി ഉൾക്കൊണ്ടു. എപ്പോഴും കൃഷ്ണനോടൊപ്പം ചേരാൻ ശ്രമിക്കുന്നവർക്കും അപൂർവമായ ഭക്തിഭാവം അവർക്കെല്ലാം ലഭിച്ചു.

( അനുഷ്ടുപ് ) ഭഗവാംസ്താസ്തഥാഭൂതാ വിവിക്ത ഉപസങ്ഗതഃ । ആശ്ലിഷ്യാനാമയം പൃഷ്ട്വാ പ്രഹസന് ഇദമബ്രവീത്

ഭഗവാൻ അവിടെ ഒറ്റയ്ക്ക് എത്തിയപ്പോൾ, ഗോപികളെ ആലിംഗനം ചെയ്തു, അവരുടെ സുഖദുഃഖങ്ങൾ ചോദിച്ചു, പുഞ്ചിരിയോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

അപി സ്മരഥ നഃ സഖ്യഃ സ്വാനാമര്ഥചികീര്ഷയാ । ഗതാംശ്ചിരായിതാഞ്ഛത്രു പക്ഷക്ഷപണചേതസഃ

നമ്മുടെ സൗഹൃദം നിങ്ങൾക്ക് ഓർമ്മയുണ്ടോ? ഞങ്ങൾ സ്വകാര്യകാര്യങ്ങൾക്കായി, ശത്രുക്കളുടെ കൂട്ടം നശിപ്പിക്കാൻ മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച്, ദീർഘകാലം ഇവിടെ നിന്ന് വിട്ടുപോയതും ഓർമ്മയുണ്ടോ?

അപ്യവധ്യായഥാസ്മാന് സ്വിദകൃതജ്ഞാവിശങ്കയാ । നൂനം ഭൂതാനി ഭഗവാന് യുനക്തി വിയുനക്തി ച

ഞങ്ങളെക്കുറിച്ച് നിങ്ങൾക്ക് അസൂയയോ, നന്ദിയില്ലെന്ന സംശയമോ ഉണ്ടായോ? സത്യത്തിൽ, ഭഗവാൻ സകല ജീവികളെയും ഒന്നിപ്പിക്കുകയും വേർതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

വായുര്യഥാ ഘനാനീകം തൃണം തൂലം രജാംസി ച । സംയോജ്യാക്ഷിപതേ ഭൂയഃ തഥാ ഭൂതാനി ഭൂതകൃത്

കാറ്റ് മേഘങ്ങൾ, പുല്ല്, പഞ്ചസാര, പൊടി എന്നിവയെ ഒന്നിപ്പിച്ച് വീണ്ടും പിരിച്ചുകളയുന്നതുപോലെ, സകല ജീവികളെയും സൃഷ്ടാവൻ ഒന്നിപ്പിക്കുകയും വേർതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

മയി ഭക്തിര്ഹി ഭൂതാനാം അമൃതത്വായ കല്പതേ । ദിഷ്ട്യാ യദാസീത് മത്സ്നേഹോ ഭവതീനാം മദാപനഃ

എന്നോടുള്ള ഭക്തി ജീവികൾക്ക് അമൃതസ്വരൂപം നൽകുന്നു. നിങ്ങൾക്കുള്ള സ്നേഹം എല്ലാ തടസ്സങ്ങളും നീക്കി, ദൈവാനുഗ്രഹത്താൽ ഉദിച്ചുവന്നു.

അഹം ഹി സര്വഭൂതാനാം ആദിരന്തോഽന്തരം ബഹിഃ । ഭൌതികാനാം യഥാ ഖം വാര്ഭൂര്വായുര്ജ്യോതിരങ്ഗനാഃ

ഞാനാണ് സകല ജീവികളുടെ ആദിയും അന്തവും അകത്തും പുറത്തുമുള്ള സത്തയും. ഭൂതങ്ങൾക്കായി ആകാശം, ജലം, ഭൂമി, വായു, പ്രകാശം എങ്ങനെ ഉണ്ടോ, അതുപോലെയാണ് ഞാൻ.

ഏവം ഹ്യേതാനി ഭൂതാനി ഭൂതേഷ്വാത്മാഽഽത്മനാ തതഃ । ഉഭയം മയ്യഥ പരേ പശ്യതാഭാതമക്ഷരേ

ഇങ്ങനെ, ഈ ജീവികൾ മറ്റുള്ള ജീവികളിൽ ആത്മാവിലൂടെ നിലനിൽക്കുന്നു. ആത്മാവിനെയും പരമാത്മാവിനെയും അക്ഷരമായ ദൈവത്തിൽ കാണുന്നവർക്കാണ് ഈ സത്യം ഗ്രഹിക്കാനാവുക.

ശ്രീശുക ഉവാച - അധ്യാത്മശിക്ഷയാ ഗോപ്യ ഏവം കൃഷ്ണേന ശിക്ഷിതാഃ । തദനുസ്മരണധ്വസ്ത ജീവകോശാസ്തമധ്യഗന്

ശുകൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ആത്മവിദ്യയിൽ കൃഷ്ണൻ ഗോപികളെ ഉപദേശിച്ചു. കൃഷ്ണനെ ഓർത്തതിന്റെ ഫലമായി അവരുടെ ജീവശക്തി ലയിച്ചു, അവർ വ്യക്തിത്വം അതിജീവിച്ചു.

( വസംതതിലകാ ) ആഹുശ്ച തേ നലിനനാഭ പദാരവിന്ദം യോഗേശ്വരൈര്ഹൃദി വിചിന്ത്യമഗാധബോധൈഃ । സംസാരകൂപപതിതോത്തരണാവലമ്ബം ഗേഹം ജുഷാമപി മനസ്യുദിയാത് സദാ നഃ

അവർ പറഞ്ഞു: കമലപുഷ്പംപോലുള്ള പാദങ്ങൾ ഉള്ള ദൈവം, യോഗശക്തിയുള്ള മഹാത്മാക്കൾ ഹൃദയത്തിൽ ധ്യാനിക്കുന്നവൻ, സാംസാരിക കുഴിയിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാനുള്ള ആശ്രയം, ഞങ്ങൾ വീട്ടിൽ കഴിയുമ്പോഴും, അവൻ എപ്പോഴും നമ്മുടെ മനസ്സിൽ ഉദിക്കട്ടെ.

ഇതി ശ്രീമദ്‍ഭാഗവതേ മഹാപുരാണേ പാരമഹംസ്യാം സംഹിതായാം ദശമസ്കന്ധേ ഉത്തരാര്ധേ വൃഷ്ണീഗോപസംഗമോ നാമ ദ്വ്യശീതിതമോഽധ്യായഃ

ഇങ്ങനെ, മഹാപുരാണമായ ശ്രീമദ് ഭാഗവതത്തിൽ, പരമഹംസന്മാർക്കായുള്ള ഈ ശാസ്ത്രത്തിലെ, പത്താം സ്കന്ധത്തിലെ രണ്ടാം ഭാഗത്തിൽ, വൃഷ്ണികളും ഗോപന്മാരും കൂടിച്ചേർന്ന അദ്ധ്യായം എൺപത്തിരണ്ടാമത് സമാപിക്കുന്നു.

ദ്രൌപദീം പ്രതി ശ്രീകൃഷ്ണപത്‍നീനാം സ്വസ്വോദ്വാഹവൃത്താംതവര്ണനമ് - അഥ ത്ര്യശീതിതമോഽധ്യായഃ ശ്രീശുക ഉവാച। തഥാനുഗൃഹ്യ ഭഗവാന്ഗോപീനാം സ ഗുരുര്ഗതിഃ। യുധിഷ്ഠിരമഥാപൃച്ഛത്സര്വാംശ്ച സുഹൃദോഽവ്യയമ്

ശുകൻ പറഞ്ഞു: ഗോപികൾക്ക് അനുഗ്രഹം നൽകിയ ശേഷം, ഗുരുവും ആശ്രയവുമായ ഭഗവാൻ, യുദിഷ്ഠിരനും അവന്റെ എല്ലാ സ്നേഹിതന്മാരുടെയും ക്ഷേമം അന്വേഷിച്ചു.

ത ഏവം ലോകനാഥേന പരിപൃഷ്ടാഃ സുസത്കൃതാഃ। പ്രത്യൂചുര്ഹൃഷ്ടമനസസ്തത്പാദേക്ഷാഹതാംഹസഃ

ലോകങ്ങളുടെ നാഥൻ ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ, ആദരവോടെ സ്വീകരിക്കപ്പെട്ടവർ സന്തോഷത്തോടെ മറുപടി പറഞ്ഞു; അവരുടെയൊക്കെ പാപങ്ങൾ ഭഗവാന്റെ പാദങ്ങൾ കണ്ടതുകൊണ്ട് നശിച്ചു.

കുതോഽശിവം ത്വച്ചരണാമ്ബുജാസവം മഹന്മനസ്തോ മുഖനിഃസൃതം ക്വചിത്। പിബന്തി യേ കര്ണപുടൈരലം പ്രഭോ ദേഹംഭൃതാം ദേഹകൃദസ്മൃതിച്ഛിദമ്

മഹാനായ ദേവാ, നിങ്ങളുടെ കമലപാദങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള അമൃതം, ചിലപ്പോൾ നിങ്ങളുടെ വായിൽ നിന്നു പുറത്ത് വരുമ്പോൾ, അതു ചെവികളുടെ പാത്രത്തിൽ കുടിക്കുന്നവർക്ക്, ദേഹബന്ധവും ദേഹഭ്രമവും മുറിച്ചുകളയാൻ മതിയാകും. അപ്രശസ്തം അവിടെ എങ്ങനെയെങ്കിലും ഉണ്ടാകുമോ?

ഹിത്വാത്മ ധാമവിധുതാത്മകൃതത്ര്യവസ്ഥാമ്। ആനന്ദസമ്പ്ലവമഖണ്ഡമകുണ്ഠബോധമ്। കാലോപസൃഷ്ടനിഗമാവന ആത്തയോഗ। മായാകൃതിം പരമഹംസഗതിം നതാഃ സ്മ

സ്വകാര്യതയുടെ മൂന്നു അവസ്ഥകളും ഉപേക്ഷിച്ച്, എല്ലാ കർമ്മഫലങ്ങളും കഴുകിക്കളഞ്ഞ്, ഞങ്ങൾ അക്ഷയമായ ആനന്ദവും തടസ്സമില്ലാത്ത ജ്ഞാനവും നേടി. കാലവും ശാസ്ത്രവും കൊണ്ടുള്ള യോഗത്തിലൂടെ, മായയാൽ രൂപംകൊണ്ടിരിക്കുന്ന, പരമഹംസന്മാർക്ക് വഴിയായ നിങ്ങളുടെ സന്നിധിയിൽ ഞങ്ങൾ നമസ്കരിക്കുന്നു.

ശ്രീഋഷിരുവാച। ഇത്യുത്തമഃശ്ലോകശിഖാമണിം ജനേഷ്വ്। അഭിഷ്ടുവത്സ്വന്ധകകൌരവസ്ത്രിയഃ। സമേത്യ ഗോവിന്ദകഥാ മിഥോഽഗൃണംസ്। ത്രിലോകഗീതാഃ ശൃണു വര്ണയാമി തേ

ഋഷി പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ, ഉത്തമശ്ലോകനായ ഭഗവാനെ, അന്ധകകൗരവ വംശത്തിലെ സ്ത്രീകൾ ഒരുമിച്ച് ചേർന്ന് സ്തുതിച്ചു. അവർ പരസ്പരം കൂടിച്ചേർന്ന്, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തമായ ഗോവിന്ദന്റെ കഥകൾ പരസ്പരം പാടുകയും ചെയ്തു. അതെ, ഞാൻ അവയെ നിങ്ങൾക്കായി വിവരിക്കുന്നു, കേൾക്കൂ.

ശ്രീദ്രൌപദ്യുവാച। ഹേ വൈദര്ഭ്യച്യുതോ ഭദ്രേ ഹേ ജാമ്ബവതി കൌശലേ। ഹേ സത്യഭാമേ കാലിന്ദി ശൈബ്യേ രോഹിണി ലക്ഷ്മണേ

ശ്രീദ്രൗപദി പറഞ്ഞു: ഹേ വൈദർഭി, ഭദ്രേ, ജാംബവതി, കൗശലേ, സത്യഭാമേ, കാലിന്ദി, ശൈബ്യേ, രോഹിണി, ലക്ഷ്മണേ—

ഹേ കൃഷ്ണപത്ന്യ ഏതന്നോ ബ്രൂത വോ ഭഗവാന്സ്വയമ്। ഉപയേമേ യഥാ ലോകമനുകുര്വന്സ്വമായയാ

ഹേ കൃഷ്ണപത്നിമാർ, ദയവായി പറയൂ, ഭഗവാൻ സ്വയം ലോകത്തിലെ രീതികൾ അനുസരിച്ച്, തന്റെ ദിവ്യശക്തിയാൽ നിങ്ങളെ എങ്ങനെ വിവാഹം കഴിച്ചു എന്നു ഞങ്ങൾക്ക് അറിയാൻ ആഗ്രഹം.

ശ്രീരുക്മിണ്യുവാച। ചൈദ്യായ മാര്പയിതുമുദ്യതകാര്മുകേഷു। രാജസ്വജേയഭടശേഖരിതാങ്ഘ്രിരേണുഃ। നിന്യേ മൃഗേന്ദ്ര ഇവ ഭാഗമജാവിയൂഥാത്। തച്ഛ്രീനികേതചരണോഽസ്തു മമാര്ചനായ

ശ്രീസത്യഭാമോവാച। യോ മേ സനാഭിവധതപ്തഹൃദാ തതേന। ലിപ്താഭിശാപമപമാര്ഷ്ടുമുപാജഹാര। ജിത്വര്ക്ഷരാജമഥ രത്നമദാത്സ തേന। ഭീതഃ പിതാദിശത മാം പ്രഭവേഽപി ദത്താമ്

ശ്രീസത്യഭാമ പറഞ്ഞു: എന്റെ സഹപത്നി എന്നെ ശപിച്ചപ്പോൾ ആ ശാപം നീക്കാൻ, ഭൂമിയുടെ രാജാവിനെ ജയിച്ച് രത്നം കൊണ്ടുവന്നവൻ, എന്റെ അച്ഛനും മറ്റുള്ളവരെയും ഭയപ്പെടുത്തി, എങ്കിലും ഞാൻ മറ്റൊരാളിന് നൽകിയിരുന്നെങ്കിലും, എന്നെ സ്വന്തമാക്കി.

ശ്രീജാമ്ബവത്യുവാച। പ്രാജ്ഞായ ദേഹകൃദമും നിജനാഥദൈവം। സീതാപതിം ത്രിനവഹാന്യമുനാഭ്യയുധ്യത്। ജ്ഞാത്വാ പരീക്ഷിത ഉപാഹരദര്ഹണം മാം। പാദൌ പ്രഗൃഹ്യ മണിനാഹമമുഷ്യ ദാസീ

ശ്രീജാംബവതി പറഞ്ഞു: ശരീരങ്ങൾക്ക് രൂപം നൽകുന്നവനും എന്റെ ഭാഗ്യമായ ഭർത്താവും ആയ കൃഷ്ണൻ, സീതാപതിയായ കൃഷ്ണൻ, എന്റെ അച്ഛനോടൊപ്പം ഇരുപത്തൊന്ന് ദിവസം യുദ്ധം ചെയ്തു. അവൻ പരീക്ഷിക്കപ്പെട്ടവൻ എന്ന് മനസ്സിലാക്കി, അച്ഛൻ എന്നെ അവനോട് നൽകി. രത്നം കൈയിൽ പിടിച്ച് അവന്റെ പാദങ്ങളിൽ ഞാൻ ദാസിയായി.