ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

( ഇംദ്രവംശാ ) ഭക്തായ ചിത്രാ ഭഗവാന് ഹി സമ്പദോ രാജ്യം വിഭൂതീര്ന സമര്ഥയത്യജഃ । അദീര്ഘബോധായ വിചക്ഷണഃ സ്വയം പശ്യന് നിപാതം ധനിനാം മദോദ്‌ഭവമ്

ഭക്തന്മാർക്കായി ഭഗവാൻ അത്ഭുതകരമായ സമ്പത്തുകളും രാജ്യവും നൽകുന്നു. എന്നാൽ വിവേകമില്ലാത്തവർക്ക്, ധനവാന്മാരുടെ അഹങ്കാരവും വീഴ്ചയും അവൻ തന്നെ കാണുന്നതിനാൽ, അജൻ അതൊന്നും നൽകുന്നില്ല.

( അനുഷ്ടുപ് ) ഇത്ഥം വ്യവസിതോ ബുദ്ധ്യാ ഭക്തോഽതീവ ജനാര്ദനേ । വിഷയാന്ജായയാ ത്യക്ഷ്യന് ബുഭുജേ നാതിലമ്പടഃ

ഇങ്ങനെ മനസ്സിൽ ഉറച്ച ഭാവത്തോടെ, ജനാർദ്ദനന്റെ ഭക്തൻ, വിഷയങ്ങൾക്കിടയിലും അത്യന്തം ആസക്തിയില്ലാതെ അവയെ അനുഭവിച്ചു.

തസ്യ വൈ ദേവദേവസ്യ ഹരേര്യജ്ഞപതേഃ പ്രഭോഃ । ബ്രാഹ്മണാഃ പ്രഭവോ ദൈവം ന തേഭ്യോ വിദ്യതേ പരമ്

യജ്ഞപതി ഹരിയായ ആ ദേവദേവന്റെ മൂലമാണ് ബ്രാഹ്മണന്മാർ. അവരെക്കാൾ ഉയർന്നത് ഒന്നുമില്ല.

ഏവം സ വിപ്രോ ഭഗവത്സുഹൃത്തദാ ദൃഷ്ട്വാ സ്വഭൃത്യൈരജിതം പരാജിതമ് । തദ്ധ്യാനവേഗോദ്‌ഗ്രഥിതാത്മബന്ധനഃ തദ്ധാമ ലേഭേഽചിരതഃ സതാം ഗതിമ്

അങ്ങനെ, ഭഗവാന്റെ സുഹൃത്തായ ബ്രാഹ്മണൻ, അജിതനെ തന്റെ ഭൃത്യന്മാർ ജയിച്ചതു കണ്ടു. അവനെ ധ്യാനിച്ച് മനസ്സിൽ ബന്ധം ഉറപ്പിച്ചവൻ, ഉടൻ തന്നെ ഭഗവാന്റെ ലോകം, സത്പുരുഷന്മാരുടെ ഗതി, പ്രാപിച്ചു.

ഏതദ് ബ്രഹ്മണ്യദേവസ്യ ശ്രുത്വാ ബ്രഹ്മണ്യതാം നരഃ । ലബ്ധഭാവോ ഭഗവതി കര്മബന്ധാദ് വിമുച്യതേ

ബ്രാഹ്മണന്മാരോടുള്ള ഭഗവാന്റെ ഭക്തിയെക്കുറിച്ച് കേട്ടാൽ, ഭഗവതിയിൽ ഭാവം ലഭിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ കർമബന്ധത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും.

ഇതി ശ്രീമദ്‍ഭാഗവതേ മഹാപുരാണേ പാരമഹംസ്യാം സംഹിതായാം ദശമസ്കന്ധേ ഉത്തരാര്ധേ പൃഥുകോപാഖ്യാനം നാമ ഏകശീതിതമോഽധ്യായഃ

ഇങ്ങനെ, മഹാപുരാണമായ ശ്രീമദ്ഭാഗവതത്തിലെ പാരമഹംസ്യ സംഹിതയുടെ പത്താം സ്കന്ധത്തിലെ രണ്ടാംഭാഗത്തുള്ള 'പൃഥുവിന്റെ കോപം' എന്ന എൺപത്തൊന്നാം അധ്യായം സമാപിച്ചു.

കുരുക്ഷേത്രേ സൂര്യോപരാഗപര്വണി യദുഭിഃ സഹ കുരൂണാം നന്ദാദിഗോപാനാം ച സമാഗമഃ - ശ്രീശുക ഉവാച - ( അനുഷ്ടുപ് ) അഥൈകദാ ദ്വാരവത്യാം വസതോ രാമകൃഷ്ണയോഃ । സൂര്യോപരാഗഃ സുമഹാനാസീത്കല്പക്ഷയേ യഥാ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ഒരിക്കൽ, ദ്വാരകയിൽ രാമനും കൃഷ്ണനും താമസിക്കുമ്പോൾ, ഒരു വലിയ സൂര്യഗ്രഹണം, ഒരു കല്പം അവസാനിക്കുമ്പോഴുള്ളതുപോലെ, സംഭവിച്ചു.

തം ജ്ഞാത്വാ മനുജാ രാജന്പുരസ്താദേവ സര്വതഃ । സമന്തപഞ്ചകം ക്ഷേത്രം യയുഃ ശ്രേയോവിധിത്സയാ

അവനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ ജനങ്ങൾ, രാജാവേ, എല്ലാ ദിശകളിൽ നിന്നും സമന്തപഞ്ചകം എന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് ശുഭഫലങ്ങൾ നേടാൻ ആഗ്രഹിച്ച് എത്തി.

നിഃക്ഷത്രിയാം മഹീം കുര്വന്രാമഃ ശസ്ത്രഭൃതാം വരഃ । നൃപാണാം രുധിരൌഘേണ യത്ര ചക്രേ മഹാഹ്രദാന്

ശസ്ത്രധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ രാമൻ, ഭൂമിയെ ക്ഷത്രിയരില്ലാത്തതാക്കുകയും, രാജാക്കന്മാരുടെ രക്തം ഒഴുകി വലിയ തടാകങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്തു.

ഈജേ ച ഭഗവാന്രാമോ യത്രാസ്പൃഷ്ടോഽപി കര്മണാ । ലോകം സങ്ഗ്രാഹയന്നീശോ യഥാന്യോഽഘാപനുത്തയേ

അവിടെ, ഭഗവാൻ രാമൻ, കർമ്മഫലത്തിൽ ബാധയില്ലാത്തവനായിട്ടും, ലോകത്തെ ഒന്നിച്ചു കൂട്ടി, പാപം നീക്കാൻ മറ്റുള്ളവർ ചെയ്യുന്നതുപോലെ യജ്ഞം നടത്തി.

മഹത്യാം തീര്ഥയാത്രായാം തത്രാഗന്ഭാരതീഃ പ്രജാഃ । വൃഷ്ണയശ്ച തഥാക്രൂര വസുദേവാഹുകാദയഃ

ആ മഹത്തായ തീർത്ഥയാത്രയിൽ ഭാരതത്തിലെ ജനങ്ങളും, വൃഷ്ണികളും, അക്രൂരനും വസുദേവനും അഹുകനും മറ്റു പ്രമുഖരും അവിടെ എത്തി.

യയുര്ഭാരത തത്ക്ഷേത്രം സ്വമഘം ക്ഷപയിഷ്ണവഃ । ഗദപ്രദ്യുമ്നസാമ്ബാദ്യാഃ സുചന്ദ്രശുകസാരണൈഃ

ഭാരതവംശജർ, ഗദ, പ്രദ്യുമ്ന, സാമ്ബൻ എന്നിവരും, സുചന്ദ്രൻ, ശുകൻ, സാരണം എന്നിവരോടൊപ്പം, സ്വന്തം പാപങ്ങൾ നീക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച് ആ സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി.

ആസ്തേഽനിരുദ്ധോ രക്ഷായാം കൃതവര്മാ ച യൂഥപഃ । തേ രഥൈര്ദേവധിഷ്ണ്യാഭൈഃ ഹയൈശ്ച തരലപ്ലവൈഃ

അനിരുദ്ധൻ രക്ഷയ്ക്കായി അവിടെ നിലകൊണ്ടു. കൃതവർമ്മ എന്ന നേതാവും കൂടെ. ദൈവചിഹ്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച രഥങ്ങളിലും വേഗമുള്ള കുതിരകളിലും അവർ പ്രകാശിച്ചു.

ഗജൈര്നദദ്‌ഭിരഭ്രാഭൈഃ നൃഭിര്വിദ്യാധരദ്യുഭിഃ । വ്യരോചന്ത മഹാതേജാഃ പഥി കാഞ്ചനമാലിനഃ

മേഘം പോലെ ഗർജ്ജിക്കുന്ന ആനകളും, വിദ്യാധരന്മാരും ദേവഗണങ്ങളുമൊപ്പമുള്ള പുരുഷന്മാരും, പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള മാലകൾ ധരിച്ച മഹാതേജസ്സുള്ളവർ, വഴിയിൽ പ്രകാശിച്ചു.

ദിവ്യസ്രഗ്വസ്ത്രസന്നാഹാഃ കലത്രൈഃ ഖേചരാ ഇവ । തത്ര സ്നാത്വാ മഹാഭാഗാ ഉപോഷ്യ സുസമാഹിതാഃ

ദൈവസുഗന്ധമാലകളും വസ്ത്രങ്ങളും കാവചങ്ങളും ധരിച്ച്, ഭാര്യമാരോടൊപ്പം, ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവരെപ്പോലെ അവിടെ, സ്നാനം ചെയ്ത്, ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ചു, മനസ്സിൽ സമാധാനത്തോടെ.

ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ ദദുര്ധേനൂഃ വാസഃസ്രഗ്‌രുക്മമാലിനീഃ । രാമഹ്രദേഷു വിധിവത് പുനരാപ്ലുത്യ വൃഷ്ണയഃ

ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് പശുക്കളും വസ്ത്രങ്ങളും പൂമാലകളും പൊന്നുമാലകളും നൽകി; ശേഷം രാമന്റെ തടാകങ്ങളിൽ നിർദ്ദേശപ്രകാരം വീണ്ടും സ്നാനം ചെയ്തു.

ദദുഃ സ്വന്നം ദ്വിജാഗ്ര്യേഭ്യഃ കൃഷ്ണേ നോ ഭക്തിരസ്ത്വിതി । സ്വയം ച തദനുജ്ഞാതാ വൃഷ്ണയഃ കൃഷ്ണദേവതാഃ

അവർ സ്വന്തം അന്നം ശ്രേഷ്ഠനായ ദ്വിജന്മാർക്ക് നൽകി, 'കൃഷ്ണനിൽ ഭക്തി ഉണ്ടാകട്ടെ' എന്ന് പറഞ്ഞു; അനുമതി ലഭിച്ച ശേഷം, കൃഷ്ണഭക്തരായ വൃഷ്ണികൾ സ്വയം ഭക്ഷിച്ചു.

ഭുക്ത്വോപവിവിശുഃ കാമം സ്നിഗ്ധച്ഛായാങ്‌ഘ്രിപാങ്‌ഘ്രിഷു । തത്രാഗതാംസ്തേ ദദൃശുഃ സുഹൃത്സംബന്ധിനോ നൃപാന്

ഭക്ഷണം കഴിച്ച ശേഷം, ഇഷ്ടംപോലെ സ്നേഹമുള്ള തണലുള്ള വൃക്ഷങ്ങളുടെ കീഴിൽ ഇരുന്നു; അവിടെ എത്തിയ രാജാക്കന്മാരെയും സുഹൃത്തുക്കളെയും ബന്ധുക്കളെയും കണ്ടു.

മത്സ്യോശീനരകൌശല്യ വിദര്ഭകുരുസൃഞ്ജയാന് । കാമ്ബോജകൈകയാന് മദ്രാന് കുന്തീനാനര്തകേരലാന്

അവർ മത്സ്യർ, ഉശീനർ, കൗശല്യർ, വിദർഭർ, കുറുക്കൾ, ശ്രുഞ്ചയർ, കാംബോജർ, കൈകേയർ, മദ്രർ, കുന്തികൾ, അനർതർ, കേരളവർ എന്നിവരെയും കണ്ടു.

അന്യാംശ്ചൈവാത്മപക്ഷീയാന് പരാംശ്ച ശതശോ നൃപ । നന്ദാദീന് സുഹൃദോ ഗോപാന് ഗോപീശ്ചോത്കണ്ഠിതാശ്ചിരമ്

രാജാവേ, അനേകം ശതകണക്കിന് സ്വന്തം കൂട്ടുകാർക്കും വിരോധികൾക്കും പുറമേ, നന്ദനും മറ്റു സുഹൃത്തുക്കളും, ഗോപന്മാരും, ദീർഘകാലം കാത്തിരുന്ന ഗോപികമാരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.

( മിശ്ര ) അന്യോന്യസന്ദര്ശനഹര്ഷരംഹസാ പ്രോത്ഫുല്ലഹൃദ്വക്ത്രസരോരുഹശ്രിയഃ । ആശ്ലിഷ്യ ഗാഢം നയനൈഃ സ്രവജ്ജലാ ഹൃഷ്യത്ത്വചോ രുദ്ധഗിരോ യയുര്മുദമ്

ഒരേമുതൽ കാണുമ്പോൾ ഉണ്ടായ അതിയായ സന്തോഷത്തിൽ, അവരുടെ ഹൃദയവും മുഖവും കമലപൂവുപോലെ വിരിഞ്ഞു; ഉറപ്പായി അണചേർന്ന്, കണ്ണുകളിൽ നിന്നു കണ്ണുനീർ വീണു, ശരീരം പുളകിതമായി, വാക്ക് തടഞ്ഞു, അവർ ആനന്ദം അനുഭവിച്ചു.

സ്ത്രിയശ്ച സംവീക്ഷ്യ മിഥോഽതിസൌഹൃദ സ്മിതാമലാപാങ്ഗദൃശോഽഭിരേഭിരേ । സ്തനൈഃ സ്തനാന് കുങ്കുമപങ്കരൂഷിതാന് നിഹത്യ ദോര്ഭിഃ പ്രണയാശ്രുലോചനാഃ

സ്ത്രീകൾ പരസ്പരം അതിയായ സ്നേഹത്തോടെ നോക്കി, ശുദ്ധമായ പുഞ്ചിരിയോടെ കണ്ണുകൾ കൊണ്ട് ആശംസിച്ചു; അവർ പരസ്പരം കെട്ടിപ്പിടിച്ച്, കുങ്കുമം പുരണ്ട മുലകൾ തമ്മിൽ ചേർത്ത്, കൈകളാൽ പിടിച്ചു, സ്നേഹത്തിന്റെ കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ.

( അനുഷ്ടുപ് ) തതോഽഭിവാദ്യ തേ വൃദ്ധാന് യവിഷ്ഠൈരഭിവാദിതാഃ । സ്വാഗതം കുശലം പൃഷ്ട്വാ ചക്രുഃ കൃഷ്ണകഥാ മിഥഃ

ശേഷം, അവർ മുതിർന്നവരെ വന്ദിച്ചു, ചെറുപ്പക്കാർ വന്ദനം ചെയ്തു; സ്വാഗതം പറഞ്ഞു, സുഖം ചോദിച്ചു, പരസ്പരം കൃഷ്ണന്റെ കഥകളിൽ ലീനരായി.

പൃഥാ ഭ്രാതൄന് സ്വസൄര്വീക്ഷ്യ തത്പുത്രാന് പിതരാവപി । ഭ്രാതൃപത്‍നീര്മുകുന്ദം ച ജഹൌ സങ്കഥയാ ശുചഃ

പൃഥ, സഹോദരന്മാരെയും സഹോദരിമാരെയും അവരുടെ പുത്രന്മാരെയും മാതാപിതാക്കളെയും, സഹോദരന്മാരുടെ ഭാര്യമാരെയും മുഖുന്ദനെയും കണ്ടപ്പോൾ, സംഭാഷണത്തിലൂടെ ദുഃഖം മറന്നു.

കുന്ത്യുവാച - ആര്യ ഭ്രാതരഹം മന്യേ ആത്മാനമകൃതാശിഷമ് । യദ്വാ ആപത്സു മദ്വാര്താം നാനുസ്മരഥ സത്തമാഃ

കുന്തി പറഞ്ഞു: 'ആര്യരായ സഹോദരന്മാരേ, ഞാൻ അനുഗ്രഹം ലഭിക്കാത്തവളാണെന്ന് കരുതുന്നു. കാരണം, മഹാന്മാരേ, കഷ്ടതകളിൽ നിങ്ങൾ എന്റെ അവസ്ഥ ഓർക്കുന്നില്ല.'

സുഹൃദോ ജ്ഞാതയഃ പുത്രാ ഭ്രാതരഃ പിതരാവപി । നാനുസ്മരന്തി സ്വജനം യസ്യ ദൈവമദക്ഷിണമ്

സുഹൃത്തുക്കളും ബന്ധുക്കളും മക്കളും സഹോദരന്മാരും അമ്മയും അച്ഛനും പോലും, ദൈവം അനുകൂലമല്ലാത്തപ്പോൾ സ്വന്തം ആളുകളെ ഓർക്കാറില്ല.

ശ്രീവസുദേവ ഉവാച - അമ്ബ മാസ്മാനസൂയേഥാ ദൈവക്രീഡനകാന് നരാന് । ഈശസ്യ ഹി വശേ ലോകഃ കുരുതേ കാര്യതേഽഥ വാ

ശ്രീവസുദേവൻ പറഞ്ഞു: അമ്മേ, ഈ മനുഷ്യരെക്കുറിച്ച് ദേഷ്യം കാണിക്കേണ്ടതില്ല; ദൈവത്തിന്റെ കളിപ്പാട്ടങ്ങളാണ് ഇവർ. ലോകം എല്ലാം ഈശ്വരന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലാണ്; അവൻ ചെയ്യിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യാൻ ഇടയാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

കംസപ്രതാപിതാഃ സര്വേ വയം യാതാ ദിശം ദിശമ് । ഏതര്ഹ്യേവ പുനഃ സ്ഥാനം ദൈവേനാസാദിതാഃ സ്വസഃ

കംസൻ നമുക്ക് കഷ്ടം വരുത്തിയപ്പോൾ നമ്മൾ എല്ലാവരും വിവിധ ദിക്കുകളിലേക്ക് ചിതറിപ്പോയി. എന്നാൽ ഇപ്പോൾ, സഹോദരിയേ, ദൈവത്തിന്റെ കൃപയാൽ നാം വീണ്ടും നമ്മുടെ സ്ഥാനം കണ്ടെത്തിയിരിക്കുന്നു.

ശ്രീശുക ഉവാച - വസുദേവോഗ്രസേനാദ്യൈഃ യദുഭിസ്തേഽര്ചിതാ നൃപാഃ । ആസന് അച്യുതസന്ദര്ശ പരമാനന്ദനിര്വൃതാഃ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: വസുദേവനും ഉഗ്രസേനനും യാദവരും രാജാക്കന്മാരെ ആദരിച്ചപ്പോൾ, അച്യുതനെ കണ്ടു അവർ പരമാനന്ദത്തിലും തൃപ്തിയിലും മുങ്ങി.