ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ഇതി ശ്രീമദ്‍ഭാഗവതേ മഹാപുരാണേ പാരമഹംസ്യാം സംഹിതായാം ദശമസ്കന്ധേ ഉത്തരാര്ധേ ശ്രീദാമചരിതേ അശീതിതമോഽധ്യായഃ

ഇങ്ങനെ പരമഹംസന്മാർക്കുള്ള ശ്രീമദ് ഭാഗവത മഹാപുരാണത്തിലെ പത്താം സ്കന്ധത്തിന്റെ രണ്ടാം ഭാഗത്തിൽ ശ്രീദാമയുടെ കഥയുള്ള എൺപതാം അധ്യായം സമാപിച്ചു.

ശ്രീശുക ഉവാച - ( അനുഷ്ടുപ് ) സ ഇത്ഥം ദ്വിജമുഖ്യേന സഹ സങ്കഥയന് ഹരിഃ । സര്വഭൂതമനോഽഭിജ്ഞഃ സ്മയമാന ഉവാച തമ്

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ, ഹരിയും പ്രധാന ബ്രാഹ്മണനും തമ്മിൽ സംസാരിക്കുമ്പോൾ, എല്ലാ ജീവികളുടെയും മനസ്സറിയുന്ന ഭഗവാൻ പുഞ്ചിരിച്ച് അവനോട് പറഞ്ഞു.

ബ്രഹ്മണ്യോ ബ്രാഹ്മണം കൃഷ്ണോ ഭഗവാന് പ്രഹസന് പ്രിയമ് । പ്രേമ്ണാ നിരീക്ഷണേനൈവ പ്രേക്ഷന് ഖലു സതാം ഗതിഃ

ബ്രാഹ്മണന്മാരെ സ്നേഹിക്കുന്ന കൃഷ്ണൻ, പ്രിയമായൊരു പുഞ്ചിരിയോടെ ബ്രാഹ്മണനെ സ്നേഹപൂർവ്വം നോക്കി; സന്മാർഗ്ഗികൾക്കു അത്തരം കാഴ്ചയാണു ലക്ഷ്യം.

ശ്രീഭഗവാനുവാച - കിമുപായനമാനീതം ബ്രഹ്മന്മേ ഭവതാ ഗൃഹാത് । അണ്വപ്യുപാഹൃതം ഭക്തൈഃ പ്രേമ്ണാ ഭുര്യേവ മേ ഭവേത് । ഭൂര്യപ്യഭക്തോപഹൃതം ന മേ തോഷായ കല്പതേ

ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണാ, നീ എന്റെ വീട്ടിലേക്ക് എന്താണ് കൊണ്ടുവന്നത്? ഭക്തി നിറഞ്ഞ് കൊണ്ടുവന്നാൽ ചെറിയതായാലും എനിക്ക് വലിയതായിരിക്കും; ഭക്തിയില്ലാത്തവൻ കൊണ്ടുവരുന്ന വലിയതും എനിക്ക് സന്തോഷം തരില്ല.

പത്രം പുഷ്പം ഫലം തോയം യോ മേ ഭക്ത്യാ പ്രയച്ഛതി । തദഹം ഭക്ത്യുപഹൃതം അശ്നാമി പ്രയതാത്മനഃ

ആർക്കെങ്കിലും ഭക്തിയോടെ ഒരു ഇല, പൂവ്, പഴം, വെള്ളം എനിക്ക് സമർപ്പിച്ചാൽ, ശുദ്ധഹൃദയത്തോടെയുള്ള ആ സമർപ്പണം ഞാൻ സ്വീകരിക്കും.

ഇത്യുക്തോഽപി ദ്വിജസ്തസ്മൈ വ്രീഡിതഃ പതയേ ശ്രിയഃ । പൃഥുകപ്രസൃതിം രാജന് ന പ്രായച്ഛദവാങ്മുഖഃ

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ടും, ശ്രീപതിയുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ലജ്ജിച്ച് ബ്രാഹ്മണൻ കൈവശമുള്ള ചോറുപൊരി നൽകാതെ മൗനമായി നിന്നു.

സര്വഭൂതാത്മദൃക് സാക്ഷാത് തസ്യാഗമനകാരണമ് । വിജ്ഞായാചിന്തയന്നായം ശ്രീകാമോ മാഭജത്പുരാ

എല്ലാ ജീവികളിലും ആത്മാവിനെ നേരിട്ട് കാണുന്ന ഭഗവാൻ അവന്റെ വരവിന്റെ കാരണം മനസ്സിലാക്കി, 'ഈ മനുഷ്യൻ മുമ്പ് സ്വർത്ഥത്തിനായി എന്നെ ആരാധിച്ചില്ല' എന്നു ചിന്തിച്ചു.

പത്‍ന്യാഃ പതിവ്രതായാസ്തു സഖാ പ്രിയചികീര്ഷയാ । പ്രാപ്തോ മാമസ്യ ദാസ്യാമി സമ്പദോഽമര്ത്യദുര്ലഭാഃ

പതിവ്രതയായ ഭാര്യയുടെ സ്നേഹത്തിന്റെയും സൗഹൃദത്തിന്റെയും കാരണത്താൽ ഇപ്പൊഴാണ് ഇദ്ദേഹം എന്നെ സമീപിച്ചത്; അതിനാൽ, മനുഷ്യർക്കു അപൂർവമായ സമ്പത്ത് ഞാൻ അവനു നൽകും.

ഇത്ഥം വിചിന്ത്യ വസനാത് ചീരബദ്ധാന് ദ്വിജന്മനഃ । സ്വയം ജഹാര കിമിദം ഇതി പൃഥുകതണ്ഡുലാന്

ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ചുകൊണ്ട്, ആ ദ്വിജന്റെ വീട്ടിൽ നിന്ന് തുണിയിൽ കെട്ടിയിരുന്ന ചോറുപൊടി സ്വയം എടുത്തു, 'ഇത് എന്താണോ?' എന്നോരാശ്ചര്യത്തോടെ നോക്കി.

നന്വേതദുപനീതം മേ പരമപ്രീണനം സഖേ । തര്പയന്ത്യങ്ഗ മാം വിശ്വം ഏതേ പൃഥുകതണ്ഡുലാഃ

സുഹൃത്തെ, ഈ അർപ്പണം എനിക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയമായതും തൃപ്തികരവുമാണ്; ഈ ചോറുപൊടി, പ്രിയനേ, എന്നെയും മുഴുവൻ ലോകത്തെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നു.

ഇതി മുഷ്ടിം സകൃജ്ജഗ്ധ്വാ ദ്വിതീയാം ജഗ്ധുമാദദേ । താവച്ഛ്രീര്ജഗൃഹേ ഹസ്തം തത്പരാ പരമേഷ്ഠിനഃ

അങ്ങനെ, ഒരു കയ്യിലവിടെ കഴിച്ചശേഷം, രണ്ടാമത്തേത് കഴിക്കാൻ എടുത്തപ്പോൾ, പരമേശ്വരനോടു സമർപ്പിതയായ മഹാലക്ഷ്മി അവന്റെ കൈ പിടിച്ചു.

ഏതാവതാലം വിശ്വാത്മന് സര്വസമ്പത്സമൃദ്ധയേ । അസ്മിന്ലോകേ അഥവാമുഷ്മിന് പുംസസ്ത്വത്തോഷകാരണമ്

ലോകത്തിലെ അല്ലെങ്കിൽ പരലോകത്തിലെ സമ്പത്തിനും സമൃദ്ധിക്കും, നിന്നെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്കു ഇത്രയൊക്കെ മതി, വിശ്വാത്മാവേ.

ബ്രാഹ്മണസ്താം തു രജനീം ഉഷിത്വാച്യുതമന്ദിരേ । ഭുക്ത്വാ പീത്വാ സുഖം മേനേ ആത്മാനം സ്വര്ഗതം യഥാ

ബ്രാഹ്മണൻ ആ രാത്രി അച്യുതന്റെ വീട്ടിൽ കഴിയുകയും, ഭക്ഷിക്കുകയും കുടിക്കുകയും ആനന്ദത്തോടെ സ്വർഗത്തിൽ തന്നെയാണെന്നപോലെ താനെ അനുഭവിക്കുകയും ചെയ്തു.

ശ്വോഭൂതേ വിശ്വഭാവേന സ്വസുഖേനാഭിവന്ദിതഃ । ജഗാമ സ്വാലയം താത പഥ്യനുവ്രജ്യ നന്ദിതഃ

രാവിലെ, സർവ്വലോകസ്നേഹത്തോടും ആന്തരിക സന്തോഷത്തോടും കൂടി ആദരിക്കപ്പെട്ട്, പാതയിൽ കൂട്ടിരിപ്പോടെ സന്തോഷത്തോടെ സ്വന്തം വീട്ടിലേക്കു തിരിച്ചു.

സ ചാലബ്ധ്വാ ധനം കൃഷ്ണാന് ന തു യാചിതവാന് സ്വയമ് । സ്വഗൃഹാന് വ്രീഡിതോഽഗച്ഛന് മഹദ്ദര്ശനനിര്വൃതഃ

കൃഷ്ണനിൽ നിന്ന് ധനം ലഭിച്ചില്ല, താനേയും ചോദിച്ചില്ല; വലിയ ദർശനത്തിൽ തൃപ്തനായി, ലജ്ജയോടെ വീട്ടിലേക്കു മടങ്ങി.

അഹോ ബ്രഹ്മണ്യദേവസ്യ ദൃഷ്ടാ ബ്രഹ്മണ്യതാ മയാ । യദ് ദരിദ്രതമോ ലക്ഷ്മീം ആശ്ലിഷ്ടോ ബിഭ്രതോരസി

ബ്രാഹ്മണ്യദേവന്റെ ഭക്തി ഞാൻ നേരിൽ കണ്ടു; ഞാൻ ഏറ്റവും ദരിദ്രനായിട്ടും, ലക്ഷ്മി അവനെ കെട്ടിപ്പിടിച്ചു.

ക്വാഹം ദരിദ്രഃ പാപീയാന് ക്വ കൃഷ്ണഃ ശ്രീനികേതനഃ । ബ്രഹ്മബന്ധുരിതി സ്മാഹം ബാഹുഭ്യാം പരിരമ്ഭിതഃ

ഞാൻ ദരിദ്രനും പാപിയുമാണ്; കൃഷ്ണൻ സമ്പത്തിന്റെ ആലയം. ബ്രാഹ്മണൻ എന്ന പേരിൽ മാത്രം അറിയപ്പെടുന്ന എന്നെ അവൻ തന്റെ കൈകളാൽ അണച്ചുപിടിച്ചു.

നിവാസിതഃ പ്രിയാജുഷ്ടേ പര്യങ്കേ ഭ്രാതരോ യഥാ । മഹിഷ്യാ വീജിതഃ ശ്രാന്തോ ബാലവ്യജനഹസ്തയാ

പ്രിയ സുഹൃത്ത് സഹോദരന്മാരെപ്പോലെ സ്നേഹത്തോടെ, വിശ്രമക്കിടക്കയിൽ ഇരുത്തി, മഹിഷിയും ബാലവ്യജനത്തോടെ കൈകൊണ്ട് കാറ്റുവീശി സേവിച്ചു.

ശുശ്രൂഷയാ പരമയാ പാദസംവാഹനാദിഭിഃ । പൂജിതോ ദേവദേവേന വിപ്രദേവേന ദേവവത്

പാദസേവനമൊക്കെയുള്ള പരമമായ സേവനത്തോടെ, ദേവദേവനായവൻ, ബ്രാഹ്മണ്യദേവനായവൻ, എന്നെ ദൈവത്തെപ്പോലെ ആദരിച്ചു.

സ്വര്ഗാപവര്ഗയോഃ പുംസാം രസായാം ഭുവി സമ്പദാമ് । സര്വാസാമപി സിദ്ധീനാം മൂലം തച്ചരണാര്ചനമ്

സ്വർഗ്ഗത്തിലും മോക്ഷത്തിലും ഭൂമിയിലെ സമ്പത്തിലും എല്ലാ സിദ്ധികളിലും, മനുഷ്യർക്കു യഥാർത്ഥ ആനന്ദത്തിന്റെ മൂലകാരം അവന്റെ പാദസേവനമാണ്.

അധനോഽയം ധനം പ്രാപ്യ മാദ്യാത് ഉച്ചൈഃ ന മാം സ്മരേത് । ഇതി കാരുണികോ നൂനം ധനം മേഽഭൂരി നാദദാത്

ഈ ദരിദ്രൻ ധനം ലഭിച്ചാൽ അതിൽ മദിച്ചു എന്നെ മറന്നുപോകുമോ എന്നു കരുതിയാണ് കരുണാനിധിയായ അവൻ എനിക്ക് ധനസമ്പത്ത് കൊടുത്തില്ല.

ഇതി തച്ചിന്തയന് അന്തഃ പ്രാപ്തോ നിയഗൃഹാന്തികമ് । സൂര്യാനലേന്ദുസങ്കാശൈഃ വിമാനൈഃ സര്വതോ വൃതമ്

ഇങ്ങനെ ഉള്ളിൽ ആലോചിച്ചുകൊണ്ട്, അവൻ തന്റെ ചെറുവീട്ടിനരികിലേക്ക് എത്തി; സൂര്യനും അഗ്നിയും ചന്ദ്രനും പോലെയുള്ള പ്രകാശമുള്ള വിഹായസുമന്ദിരങ്ങൾ ചുറ്റും നിറഞ്ഞിരുന്നു.

വിചിത്രോപവനോദ്യാനൈഃ കൂജദ്‍ദ്വിജകുലാകുലൈഃ । പ്രോത്ഫുല്ലകമുദാമ്ഭോജ കഹ്ലാരോത്പലവാരിഭിഃ

അദ്ഭുതമായ തോട്ടങ്ങളും പൂന്തോട്ടങ്ങളും, പാടലിൽ പാടുന്ന പക്ഷികൾ, വിരിഞ്ഞ കമലങ്ങളും നീലോത്പലങ്ങളും കഹ്ലാരങ്ങളും നിറഞ്ഞു.

ജുഷ്ടം സ്വലങ്കൃതൈഃ പുമ്ഭിഃ സ്ത്രീഭിശ്ച ഹരിണാക്ഷിഭിഃ । കിമിദം കസ്യ വാ സ്ഥാനം കഥം തദിദമിത്യഭൂത്

അത് മനോഹരമായി അലങ്കരിച്ച പുരുഷന്മാരും കാട്ടുമാൻകണ്ണുള്ള സ്ത്രീകളും നിറഞ്ഞിരുന്നു; 'ഇത് എന്ത്? ആരുടേതാണ്? എങ്ങനെ ഇതുണ്ടായി?' എന്ന് അവൻ വിചാരിച്ചു.

ഏവം മീമാംസമാനം തം നരാ നാര്യോഽമരപ്രഭാഃ । പ്രത്യഗൃഹ്ണന് മഹാഭാഗം ഗീതവാദ്യേന ഭൂയസാ

അങ്ങനെ ആലോചിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ദേവന്മാരെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ള പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും, മഹാഭാഗ്യവാനായ അവനെ ഗാനം വാദ്യങ്ങൾക്കൊപ്പം സ്വീകരിച്ചു.

പതിമാഗതമാകര്ണ്യ പത്‍ന്യുദ്ധര്ഷാതിസമ്ഭ്രമാ । നിശ്ചക്രാമ ഗൃഹാത്തൂര്ണം രൂപിണീ ശ്രീരിവാലയാത്

ഭർത്താവ് വന്നുവെന്ന് കേട്ട ഭാര്യ, അത്യന്തം ആനന്ദത്തിലും ആവേശത്തിലും, വീട്ടിൽ നിന്ന് ഉടൻ പുറത്തു വന്നു, ലക്ഷ്മി തന്റെ ആലയം വിട്ട് വരുന്നതുപോലെ.

പതിവ്രതാ പതിം ദൃഷ്ട്വാ പ്രേമോത്കണ്ഠാശ്രുലോചനാ । മീലിതാക്ഷ്യനമദ് ബുദ്ധ്യാ മനസാ പരിഷസ്വജേ

ഭർത്താവിനെ കണ്ടപ്പോൾ, ഭക്തിയായ ഭാര്യയുടെ കണ്ണുകൾ പ്രേമത്തിലും ആകാംക്ഷയിലും നിറഞ്ഞുനിന്നു. അവൾ കണ്ണുകൾ അടച്ചു, മനസ്സിൽ വിനീതതയോടെ ഭർത്താവിനെ ആലിംഗനം ചെയ്തു.

പത്‍നീം വീക്ഷ്യ വിസ്ഫുരന്തീം ദേവീം വൈമാനികീമിവ । ദാസീനാം നിഷ്കകണ്ഠീനാം മധ്യേ ഭാന്തീം സ വിസ്മിതഃ

അവൻ അത്ഭുതത്തോടെ ഭാര്യയെ നോക്കി. ദാസിമാരുടെ ഇടയിൽ, മാലകൾ ഇല്ലാത്തവരുടെ നടുവിൽ, അവൾ ദിവ്യദേവതയെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചു.

പ്രീതഃ സ്വയം തയാ യുക്തഃ പ്രവിഷ്ടോ നിജമന്ദിരമ് । മണിസ്തമ്ഭശതോപേതം മഹേന്ദ്രഭവനം യഥാ

അവളോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ ചേർന്ന്, അവൻ സ്വന്തം ഭവനത്തിലേക്ക് കടന്നു. നൂറ്റാണ്ടോളം രത്നസ്തംഭങ്ങൾ അണിനിരന്ന ആ ഭവനം മഹേന്ദ്രന്റെ ആലയംപോലെയായിരുന്നു.