ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

അഥോപവേശ്യ പര്യങ്കേ സ്വയം സഖ്യുഃ സമര്ഹണമ് । ഉപഹൃത്യാവനിജ്യാസ്യ പാദൌ പാദാവനേജനീഃ

അതിനുശേഷം സുഹൃത്തെ കിടക്കയിൽ ഇരുത്തി, സ്വയം അർഹമായ ആദരങ്ങൾ നൽകി, വെള്ളം കൊണ്ടുവന്ന് സ്വന്തം കൈകൊണ്ട് അവന്റെ പാദങ്ങൾ കഴുകി.

അഗ്രഹീച്ഛിരസാ രാജന് ഭഗവാന് ലോകപാവനഃ । വ്യലിമ്പദ് ദിവ്യഗന്ധേന ചന്ദനാഗുരുകുങ്കമൈഃ

രാജാവേ, ലോകത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന ഭഗവാൻ, ആ വെള്ളം തലയിൽ സ്വീകരിച്ച്, ദിവ്യമായ ചന്ദനം, അഗുരു, കുങ്കുമം എന്നിവയാൽ അതിഥിയെ അഭിഷേകം ചെയ്തു.

ധൂപൈഃ സുരഭിഭിര്മിത്രം പ്രദീപാവലിഭിര്മുദാ । അര്ചിത്വാഽഽവേദ്യ താമ്ബൂലം ഗാം ച സ്വാഗതമബ്രവീത്

സുഗന്ധമുള്ള ധൂപവും വിളക്കുകളുടെ നിരയും ഉപയോഗിച്ച് സന്തോഷത്തോടെ സുഹൃത്തെ പൂജിച്ചു, താമ്പൂലവും പശുവും സമർപ്പിച്ച്, സ്നേഹപൂർവ്വം സ്വാഗതം പറഞ്ഞു.

കുചൈലം മലിനം ക്ഷാമം ദ്‌വിജം ധമനിസംതതമ് । ദേവീ പര്യചരത് സാക്ഷാത് ചാമരവ്യജനേന വൈ

പഴയതും മലിനവുമായ വസ്ത്രം ധരിച്ച, ക്ഷീണിച്ച, ശിരകളെല്ലാം വ്യക്തമായ ദ്വിജനെ, ദേവി തന്നെ ചാമരവീശി സേവിച്ചു.

അന്തഃപുരജനോ ദൃഷ്ട്വാ കൃഷ്ണേനാമലകീര്തിനാ । വിസ്മിതോഽഭൂദതിപ്രീത്യാ അവധൂതം സഭാജിതമ്

കൃഷ്ണൻ, നിർമലകീർത്തിയുള്ളവൻ, അവധൂതനെ ഇങ്ങനെ ആദരിക്കുന്നതു കണ്ട അകത്തളത്തിലെ സ്ത്രീകൾ അത്ഭുതത്തോടെയും വലിയ സ്നേഹത്തോടെയും നിറഞ്ഞു.

കിമനേന കൃതം പുണ്യം അവധൂതേന ഭിക്ഷുണാ । ശ്രിയാ ഹീനേന ലോകേഽസ്മിന് ഗര്ഹിതേനാധമേന ച

ഈ അവധൂതൻ, ഭിക്ഷുകൻ, ഐശ്വര്യം ഇല്ലാതെ, ലോകത്തിൽ അപമാനിതനും താഴ്ന്നവനുമായവൻ, എന്ത് പുണ്യം ചെയ്തിരിക്കും?

യോഽസൌ ത്രിലോകഗുരുണാ ശ്രീനിവാസേന സമ്ഭൃതഃ । പര്യങ്കസ്ഥാം ശ്രിയം ഹിത്വാ പരിഷ്വക്തോഽഗ്രജോ യഥാ

മൂന്നു ലോകത്തിന്റെയും ഗുരുവായ ശ്രീനിവാസൻ, ലക്ഷ്മി ദേവി കിടക്കയിൽ ഇരിക്കുമ്പോഴും, മൂത്ത സഹോദരനെപോലെ അവനെ ചേർത്ത് പിടിച്ചു ആദരിച്ചു.

കഥയാം ചക്രതുര്ഗാഥാഃ പൂര്വാ ഗുരുകുലേ സതോഃ । ആത്മനോര്ലലിതാ രാജന് കരൌ ഗൃഹ്യ പരസ്പരമ്

രാജാവേ, അവർ പരസ്പരം കൈകോർത്ത്, ഗുരുകുലത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന കാലത്തെ മനോഹരമായ കഥകൾ ഓർമ്മപ്പെടുത്തി പറഞ്ഞു.

ശ്രീഭഗവാനുവാച - അപി ബ്രഹ്മന്ഗുരുകുലാദ്‌ ഭവതാ ലബ്ധദക്ഷിണാത് । സമാവൃത്തേന ധര്മജ്ഞ ഭാര്യോഢാ സദൃശീ ന വാ

ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണാ, ഗുരുകുലത്തിൽ പഠനം പൂർത്തിയാക്കി ഗുരുദക്ഷിണ നൽകിയാണ് നീ തിരിച്ചു വന്നത്. അതിനുശേഷം നീ യോഗ്യയായ ഭാര്യയെ വിവാഹം ചെയ്തോ ഇല്ലയോ, ധർമ്മത്തെ അറിയുന്നവനേ?

പ്രായോ ഗൃഹേഷു തേ ചിത്തം അകാമവിഹിതം തഥാ । നൈവാതിപ്രീയസേ വിദ്വന് ധനേഷു വിദിതം ഹി മേ

ജ്ഞാനിയേ, നിന്റെ മനസ്സ് ഗൃഹസ്ഥജീവിതത്തിലും ധനത്തിലും ആസക്തിയില്ലാത്തതും, നീ ആഗ്രഹം കൂടാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്നതും എനിക്ക് അറിയാം.

കേചിത് കുര്വന്തി കര്മാണി കാമൈരഹതചേതസഃ । ത്യജന്തഃ പ്രകൃതീര്ദൈവീഃ യഥാഹം ലോകസങ്‌ഗ്രഹമ്

ചിലർ, ആഗ്രഹങ്ങൾ കൊണ്ട് ഭ്രമിച്ച മനസ്സോടെ, ദൈവീകസ്വഭാവം ഉപേക്ഷിച്ച്, ഞാൻ ലോകസംരക്ഷണത്തിനായി ചെയ്യുന്നപോലെ, കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നു.

കച്ചിദ്‌ ഗുരുകുലേ വാസം ബ്രഹ്മന് സ്മരസി നൌ യതഃ । ദ്‌വിജോ വിജ്ഞായ വിജ്ഞേയം തമസഃ പാരമശ്നുതേ

ബ്രാഹ്മണാ, ഗുരുകുലത്തിൽ നമുക്ക് ഒരുമിച്ച് താമസിച്ചിരുന്ന കാലം നീ ഓർക്കുന്നുണ്ടോ? കാരണം, ദ്വിജൻ അറിവ് നേടുമ്പോൾ, അജ്ഞാനത്തിന്റെ ഇരുണ്ടതിൽ നിന്ന് കടന്ന് പോകുന്നു.

സ വൈ സത്കര്മണാം സാക്ഷാദ് ദ്വിജാതേരിഹ സമ്ഭവഃ । ആദ്യോഽങ്‌ഗ യത്രാശ്രമിണാം യഥാഹം ജ്ഞാനദോ ഗുരുഃ

നന്മയുള്ള പ്രവൃത്തികളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നവരുടെ ഉത്ഭവം ദ്വിജനിൽ നിന്നാണ്, അശ്രമങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനി, ഞാൻ ജ്ഞാനം നൽകുന്ന ഗുരുവാണ്.

നന്വര്ഥകോവിദാ ബ്രഹ്മന് വര്ണാശ്രമവതാമിഹ । യേ മയാ ഗുരുണാ വാചാ തരന്ത്യഞ്ജോ ഭവാര്ണവമ്

ബ്രാഹ്മണാ, അർത്ഥത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവർ, വർണ്ണാശ്രമധർമ്മം പാലിക്കുന്നവർ, എന്റെ ഗുരുവിന്റെ ഉപദേശത്താൽ എളുപ്പത്തിൽ ഭവസമുദ്രം കടക്കുന്നു.

നാഹമിജ്യാപ്രജാതിഭ്യാം തപസോപശമേന വാ । തുഷ്യേയം സര്വഭൂതാത്മാ ഗുരുശുശ്രൂഷയാ യഥാ

എനിക്ക്, സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെ അന്തര്യാമിയായവനായി, യാഗം, സന്താനങ്ങൾ, തപസ്സ്, ശമം എന്നിവയാൽ അത്ര തൃപ്തിയില്ല; ഗുരുവിനെ സേവിക്കുന്നതുപോലെയല്ല.

അപി നഃ സ്മര്യതേ ബ്രഹ്മന് വൃത്തം നിവസതാം ഗുരൌ । ഗുരുദാരൈശ്ചോദിതാനാം ഇന്ധനാനയനേ ക്വചിത്

ബ്രാഹ്മണാ, ഗുരുവിന്റെ വീട്ടിൽ താമസിച്ചിരുന്നപ്പോൾ, ഗുരുപത്നിമാർ പറഞ്ഞതനുസരിച്ച്, ചിലപ്പോഴൊക്കെ ഇന്ധനം ശേഖരിക്കാൻ പോയിരുന്ന കാലം നീ ഓർക്കുന്നുണ്ടോ?

പ്രവിഷ്ടാനാം മഹാരണ്യം അപര്തൌ സുമഹദ് ദ്വിജ । വാതവര്ഷം അഭൂത്തീവ്രം നിഷ്ഠുരാഃ സ്തനയിത്‍നവഃ

നാം ആ മഹാവനത്തിലേക്ക് കടന്നപ്പോൾ, ദ്വിജന്മാരേ, അതിമാരകമായ കാറ്റും കനത്ത ഇടിമിന്നലുമുള്ള ഒരു വലിയ കൊടുങ്കാറ്റ് ഉരുണ്ടുവന്നു.

സൂര്യശ്ചാസ്തം ഗതസ്താവത് തമസാ ചാവൃതാ ദിശഃ । നിമ്നം കൂലം ജലമയം ന പ്രാജ്ഞായത കിഞ്ചന

അപ്പോൾ സൂര്യൻ അസ്തമിച്ചിരിക്കുന്നു, ചുറ്റുമുള്ള ദിശകൾ മുഴുവൻ ഇരുണ്ടിരിക്കുന്നു; താഴ്ന്ന തീരങ്ങൾ വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങിപ്പോയതുകൊണ്ട് ഒന്നും കാണാനാവുന്നില്ല.

( വംശസ്ഥാ ) വയം ഭൃശമ്തത്ര മഹാനിലാമ്ബുഭിഃ നിഹന്യമാനാ മഹുരമ്ബുസമ്പ്ലവേ । ദിശോഽവിദന്തോഽഥ പരസ്പരം വനേ ഗൃഹീതഹസ്താഃ പരിബഭ്രിമാതുരാഃ

അവിടെ കനത്ത കാറ്റിലും മഴയിലും ഞങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും അടിയപ്പെട്ടു; വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ തകർന്നുപോയി, ദിശകൾ തിരിച്ചറിയാനും പരസ്പരം കാണാനും കഴിയാതെ, കാട്ടിൽ കൈകൈപിടിച്ച് അലഞ്ഞു നടന്നു, മനസ്സിൽ വലിയ വിഷമം നിറഞ്ഞു.

( അനുഷ്ടുപ് ) ഏതദ്‌ വിദിത്വാ ഉദിതേ രവൌ സാന്ദീപനിര്ഗുരുഃ । അന്വേഷമാണോ നഃ ശിഷ്യാന് ആചാര്യോഽപശ്യദാതുരാന്

രാവിലെ സൂര്യൻ ഉദിച്ചപ്പോൾ, ഗുരു സാന്ദീപനൻ ഞങ്ങളെ അന്വേഷിച്ച് വന്നു, അവിടുത്തെ ശിഷ്യന്മാരെ ദു:ഖിതരായി കണ്ടു.

അഹോ ഹേ പുത്രകാ യൂയം അസ്മദര്ഥേഽതിദുഃഖിതാഃ । ആത്മാ വൈ പ്രാണിനാം പ്രേഷ്ഠഃ തം അനാദൃത്യ മത്പരാഃ

ഹായ്, എന്റെ കുട്ടികളേ, എന്റെ കാരണത്താൽ നിങ്ങൾ അത്യന്തം ദു:ഖം അനുഭവിച്ചു; സ്വന്തം ഭാവി അവഗണിച്ച്, നിങ്ങൾ മുഴുവനായും എന്നിൽ സമർപ്പിച്ചു.

ഏതദേവ ഹി സച്ഛിഷ്യൈഃ കര്തവ്യം ഗുരുനിഷ്കൃതമ് । യദ്‌ വൈ വിശുദ്ധഭാവേന സര്വാര്ഥാത്മാര്പണം ഗുരൌ

ശ്രദ്ധയുള്ള ശിഷ്യന്മാർ ഗുരുവിനുവേണ്ടി ചെയ്യേണ്ടത് ഇതാണ്: ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും ഗുരുവിന് സമർപ്പിക്കുക.

തുഷ്ടോഽഹം ഭോ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാഃ സത്യാഃ സന്തു മനോരഥാഃ । ഛന്ദാംസ്യയാതയാമാനി ഭവന്ത്വിഹ പരത്ര ച

ഞാൻ സന്തുഷ്ടനാണ്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ; നിങ്ങളുടെ സത്യസങ്കൽപ്പങ്ങൾ എല്ലാം നിറവേറട്ടെ, ഈ ലോകത്തും അപ്പുറം ലോകത്തും നിങ്ങൾ വേദങ്ങളും അതിന്റെ ശാഖകളും പഠിക്കട്ടെ.

ഇത്ഥംവിധാന്യനേകാനി വസതാം ഗുരുവേശ്മസു । ഗുരോരനുഗ്രഹേണൈവ പുമാന് പൂര്ണഃ പ്രശാന്തയേ

ഇങ്ങനെ ഗുരുവിന്റെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടു മാത്രമേ, ഗുരുവിന്റെ വീട്ടിൽ താമസിക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് ഇങ്ങനെയുള്ള അനുഭവങ്ങൾ വഴി സമ്പൂർണ്ണതയും സമാധാനവും ലഭിക്കൂ.

ശ്രീബ്രാഹ്മണ ഉവാച - കിമസ്മാഭിരനിര്വൃത്തം ദേവദേവ ജഗദ്‌ഗുരോ । ഭവതാ സത്യകാമേന യേഷാം വാസോ ഗുരാവഭൂത്

ശ്രീബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: ദേവദേവനേ, ലോകഗുരുവേ, സത്യവാക്യനായ ഭഗവാന്റെ വീട്ടിൽ താമസിച്ചപ്പോൾ ഞങ്ങൾക്ക് എന്താണ് ഇപ്പോഴും ലഭിക്കാത്തത്?

യസ്യ ച്ഛന്ദോമയം ബ്രഹ്മ ദേഹ ആവപനം വിഭോ । ശ്രേയസാം തസ്യ ഗുരുഷു വാസോഽത്യന്തവിഡമ്ബനമ്

വേദധ്വനിയിൽ നിന്നുണ്ടായ ദേഹമുള്ള മഹാനേ, ഗുരുവിന്റെ വീട്ടിൽ താമസിക്കുന്നത് എല്ലാ ഭാഗ്യങ്ങളിൽ ഏറ്റവും വലിയതും മഹത്തായതുമാണ്.

ഇതി ശ്രീമദ്‍ഭാഗവതേ മഹാപുരാണേ പാരമഹംസ്യാം സംഹിതായാം ദശമസ്കന്ധേ ഉത്തരാര്ധേ ശ്രീദാമചരിതേ അശീതിതമോഽധ്യായഃ

ഇങ്ങനെ പരമഹംസന്മാർക്കുള്ള ശ്രീമദ് ഭാഗവത മഹാപുരാണത്തിലെ പത്താം സ്കന്ധത്തിന്റെ രണ്ടാം ഭാഗത്തിൽ ശ്രീദാമയുടെ കഥയുള്ള എൺപതാം അധ്യായം സമാപിച്ചു.

ശ്രീശുക ഉവാച - ( അനുഷ്ടുപ് ) സ ഇത്ഥം ദ്വിജമുഖ്യേന സഹ സങ്കഥയന് ഹരിഃ । സര്വഭൂതമനോഽഭിജ്ഞഃ സ്മയമാന ഉവാച തമ്

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ, ഹരിയും പ്രധാന ബ്രാഹ്മണനും തമ്മിൽ സംസാരിക്കുമ്പോൾ, എല്ലാ ജീവികളുടെയും മനസ്സറിയുന്ന ഭഗവാൻ പുഞ്ചിരിച്ച് അവനോട് പറഞ്ഞു.

ബ്രഹ്മണ്യോ ബ്രാഹ്മണം കൃഷ്ണോ ഭഗവാന് പ്രഹസന് പ്രിയമ് । പ്രേമ്ണാ നിരീക്ഷണേനൈവ പ്രേക്ഷന് ഖലു സതാം ഗതിഃ

ബ്രാഹ്മണന്മാരെ സ്നേഹിക്കുന്ന കൃഷ്ണൻ, പ്രിയമായൊരു പുഞ്ചിരിയോടെ ബ്രാഹ്മണനെ സ്നേഹപൂർവ്വം നോക്കി; സന്മാർഗ്ഗികൾക്കു അത്തരം കാഴ്ചയാണു ലക്ഷ്യം.