ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

തമുപൈഹി മഹാഭാഗ സാധൂനാം ച പരായണമ് । ദാസ്യതി ദ്രവിണം ഭൂരി സീദതേ തേ കുടുമ്ബിനേ

മഹാഭാഗ്യവാനേ, നീ സദുപരന്മാരുടെ പരമാശ്രയമായ അവന്റെ അടുക്കൽ പോകൂ. നീ കഷ്ടപ്പെടുന്ന ഗൃഹസ്ഥനായതിനാൽ, അവൻ നിനക്ക് ധാരാളം സമ്പത്ത് നൽകും.

ആസ്തേഽധുനാ ദ്വാരവത്യാം ഭോജവൃഷ്ണ്യന്ധകേശ്വരഃ । സ്മരതഃ പാദകമലം ആത്മാനമപി യച്ഛതി । കിം ന്വര്ഥകാമാന് ഭജതോ നാത്യഭീഷ്ടാന്ജഗദ്‌ഗുരുഃ

ഇപ്പോൾ അവൻ ദ്വാരകയിൽ, ഭോജർ, വൃഷ്ണികൾ, അന്ധകർ എന്നിവരുടെ ഇശ്വരനായി വസിക്കുന്നു. അവൻ തന്റെ പാദപദ്മം സ്മരിക്കുന്നവർക്കു തന്നെ തന്നെ സമർപ്പിക്കുന്നു. ലോകഗുരുവായ അവൻ, ഭക്തനായി ആരാധിക്കുന്നവർക്കു, അവർ ചോദിക്കാത്തതുപോലും ആഗ്രഹിച്ച കാര്യങ്ങൾ നൽകാതിരിക്കുംവോ?

സ ഏവം ഭാര്യയാ വിപ്രോ ബഹുശഃ പ്രാര്ഥിതോ മൃദു । അയം ഹി പരമോ ലാഭ ഉത്തമഃശ്ലോകദര്ശനമ്

അങ്ങനെ ഭാര്യ പലതവണ സ്നേഹപൂർവ്വം അപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ, ആ ബ്രാഹ്മണൻ ചിന്തിച്ചു: 'ഉത്തമശ്ലോകനായ ഭഗവാനെ കാണുന്നത് തന്നെയാണ് ഏറ്റവും വലിയ ലാഭം.'

ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ മനസാ ഗമനായ മതിം ദധേ । അപ്യസ്ത്യുപായനം കിഞ്ചിദ് ഗൃഹേ കല്യാണി ദീയതാമ്

അങ്ങനെ മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച്, പോകാൻ തീരുമാനിച്ചു. 'നമ്മുടെ വീട്ടിൽ എന്തെങ്കിലും സമ്മാനം ഉണ്ടോ, സുഖിനിയായേ? എന്തെങ്കിലും തരാം.'

യാചിത്വാ ചതുരോ മുഷ്ടീന് വിപ്രാന് പൃഥുകതണ്ഡുലാന് । ചൈലഖണ്ഡേന താന് ബദ്ധ്വാ ഭര്ത്രേ പ്രാദാദുപായനമ്

അവൾ ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ നിന്ന് നാലു മുഷ്ടി പഞ്ഞി അരി ചോദിച്ചു, ഒരു പഴയ വസ്ത്രത്തിൽ കെട്ടി, ഭർത്താവിന് സമ്മാനമായി നൽകി.

സ താനാദായ വിപ്രാഗ്ര്യഃ പ്രയയൌ ദ്വാരകാം കില । കൃഷ്ണസന്ദര്ശനം മഹ്യം കഥം സ്യാദിതി ചിന്തയന്

അവയെ എടുത്ത്, ആ ശ്രേഷ്ഠബ്രാഹ്മണൻ ദ്വാരകയിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. 'എങ്ങനെ ഞാൻ കൃഷ്ണനെ കാണാൻ കഴിയും?' എന്നായിരുന്നു അവന്റെ ചിന്ത.

ത്രീണി ഗുല്മാന്യതീയായ തിസ്രഃ കക്ഷാശ്ച സദ്വിജഃ । വിപ്രോഽഗമ്യാന്ധകവൃഷ്ണീനാം ഗൃഹേഷ്വച്യുതധര്മിണാമ്

ആ സദ്വിജൻ മൂന്നു മതിലുകളും മൂന്നു പ്രാകാരങ്ങളും കടന്ന്, അച്യുതന്റെ മാർഗം പിന്തുടരുന്ന അന്ധകവൃഷ്ണികളുടെ വീടുകളിൽ പ്രവേശിച്ചു.

ഗൃഹം ദ്‌വ്യഷ്ടസഹസ്രാണാം മഹിഷീണാം ഹരേര്ദ്വിജഃ । വിവേശൈകതമം ശ്രീമദ് ബ്രഹ്മാനന്ദം ഗതോ യഥാ

ഹരിയുടെ പതിനാറായിരം ഭാര്യകളുടെ വീടുകളിൽ ഒന്നിലേക്ക് അവൻ കടന്നു, അതിനാൽ ദൈവാനുഭവം ലഭിച്ചപോലെ ആനന്ദം നിറഞ്ഞു.

തം വിലോക്യാച്യുതോ ദൂരാത് പ്രിയാപര്യങ്കമാസ്ഥിതഃ । സഹസോത്ഥായ ചാഭ്യേത്യ ദോര്ഭ്യാം പര്യഗ്രഹീന്മുദാ

അച്യുതൻ ദൂരത്ത് നിന്ന് അവനെ കണ്ടപ്പോൾ, പ്രിയപ്പെട്ടവളുടെ കിടക്കയിൽ ഇരുന്നവൻ ഉടൻ എഴുന്നേറ്റ്, സന്തോഷത്തോടെ ഇരുവശത്തും കൈകൊണ്ട് അവനെ ചേർത്ത് പിടിച്ചു.

സഖ്യുഃ പ്രിയസ്യ വിപ്രര്ഷേഃ അങ്‌ഗസങ്‌ഗാതിനിര്വൃതഃ । പ്രീതോ വ്യമുഞ്ചദബ്ബിന്ദൂന് നേത്രാഭ്യാം പുഷ്കരേക്ഷണഃ

പ്രിയസുഹൃത്ത് എന്ന ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്റെ സ്പർശത്തിൽ അതിയായ സന്തോഷം അനുഭവിച്ച കമലനയനൻ, ആനന്ദത്തിൽ കണ്ണുനീർ ഒഴിച്ചു.

അഥോപവേശ്യ പര്യങ്കേ സ്വയം സഖ്യുഃ സമര്ഹണമ് । ഉപഹൃത്യാവനിജ്യാസ്യ പാദൌ പാദാവനേജനീഃ

അതിനുശേഷം സുഹൃത്തെ കിടക്കയിൽ ഇരുത്തി, സ്വയം അർഹമായ ആദരങ്ങൾ നൽകി, വെള്ളം കൊണ്ടുവന്ന് സ്വന്തം കൈകൊണ്ട് അവന്റെ പാദങ്ങൾ കഴുകി.

അഗ്രഹീച്ഛിരസാ രാജന് ഭഗവാന് ലോകപാവനഃ । വ്യലിമ്പദ് ദിവ്യഗന്ധേന ചന്ദനാഗുരുകുങ്കമൈഃ

രാജാവേ, ലോകത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന ഭഗവാൻ, ആ വെള്ളം തലയിൽ സ്വീകരിച്ച്, ദിവ്യമായ ചന്ദനം, അഗുരു, കുങ്കുമം എന്നിവയാൽ അതിഥിയെ അഭിഷേകം ചെയ്തു.

ധൂപൈഃ സുരഭിഭിര്മിത്രം പ്രദീപാവലിഭിര്മുദാ । അര്ചിത്വാഽഽവേദ്യ താമ്ബൂലം ഗാം ച സ്വാഗതമബ്രവീത്

സുഗന്ധമുള്ള ധൂപവും വിളക്കുകളുടെ നിരയും ഉപയോഗിച്ച് സന്തോഷത്തോടെ സുഹൃത്തെ പൂജിച്ചു, താമ്പൂലവും പശുവും സമർപ്പിച്ച്, സ്നേഹപൂർവ്വം സ്വാഗതം പറഞ്ഞു.

കുചൈലം മലിനം ക്ഷാമം ദ്‌വിജം ധമനിസംതതമ് । ദേവീ പര്യചരത് സാക്ഷാത് ചാമരവ്യജനേന വൈ

പഴയതും മലിനവുമായ വസ്ത്രം ധരിച്ച, ക്ഷീണിച്ച, ശിരകളെല്ലാം വ്യക്തമായ ദ്വിജനെ, ദേവി തന്നെ ചാമരവീശി സേവിച്ചു.

അന്തഃപുരജനോ ദൃഷ്ട്വാ കൃഷ്ണേനാമലകീര്തിനാ । വിസ്മിതോഽഭൂദതിപ്രീത്യാ അവധൂതം സഭാജിതമ്

കൃഷ്ണൻ, നിർമലകീർത്തിയുള്ളവൻ, അവധൂതനെ ഇങ്ങനെ ആദരിക്കുന്നതു കണ്ട അകത്തളത്തിലെ സ്ത്രീകൾ അത്ഭുതത്തോടെയും വലിയ സ്നേഹത്തോടെയും നിറഞ്ഞു.

കിമനേന കൃതം പുണ്യം അവധൂതേന ഭിക്ഷുണാ । ശ്രിയാ ഹീനേന ലോകേഽസ്മിന് ഗര്ഹിതേനാധമേന ച

ഈ അവധൂതൻ, ഭിക്ഷുകൻ, ഐശ്വര്യം ഇല്ലാതെ, ലോകത്തിൽ അപമാനിതനും താഴ്ന്നവനുമായവൻ, എന്ത് പുണ്യം ചെയ്തിരിക്കും?

യോഽസൌ ത്രിലോകഗുരുണാ ശ്രീനിവാസേന സമ്ഭൃതഃ । പര്യങ്കസ്ഥാം ശ്രിയം ഹിത്വാ പരിഷ്വക്തോഽഗ്രജോ യഥാ

മൂന്നു ലോകത്തിന്റെയും ഗുരുവായ ശ്രീനിവാസൻ, ലക്ഷ്മി ദേവി കിടക്കയിൽ ഇരിക്കുമ്പോഴും, മൂത്ത സഹോദരനെപോലെ അവനെ ചേർത്ത് പിടിച്ചു ആദരിച്ചു.

കഥയാം ചക്രതുര്ഗാഥാഃ പൂര്വാ ഗുരുകുലേ സതോഃ । ആത്മനോര്ലലിതാ രാജന് കരൌ ഗൃഹ്യ പരസ്പരമ്

രാജാവേ, അവർ പരസ്പരം കൈകോർത്ത്, ഗുരുകുലത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന കാലത്തെ മനോഹരമായ കഥകൾ ഓർമ്മപ്പെടുത്തി പറഞ്ഞു.

ശ്രീഭഗവാനുവാച - അപി ബ്രഹ്മന്ഗുരുകുലാദ്‌ ഭവതാ ലബ്ധദക്ഷിണാത് । സമാവൃത്തേന ധര്മജ്ഞ ഭാര്യോഢാ സദൃശീ ന വാ

ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണാ, ഗുരുകുലത്തിൽ പഠനം പൂർത്തിയാക്കി ഗുരുദക്ഷിണ നൽകിയാണ് നീ തിരിച്ചു വന്നത്. അതിനുശേഷം നീ യോഗ്യയായ ഭാര്യയെ വിവാഹം ചെയ്തോ ഇല്ലയോ, ധർമ്മത്തെ അറിയുന്നവനേ?

പ്രായോ ഗൃഹേഷു തേ ചിത്തം അകാമവിഹിതം തഥാ । നൈവാതിപ്രീയസേ വിദ്വന് ധനേഷു വിദിതം ഹി മേ

ജ്ഞാനിയേ, നിന്റെ മനസ്സ് ഗൃഹസ്ഥജീവിതത്തിലും ധനത്തിലും ആസക്തിയില്ലാത്തതും, നീ ആഗ്രഹം കൂടാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്നതും എനിക്ക് അറിയാം.

കേചിത് കുര്വന്തി കര്മാണി കാമൈരഹതചേതസഃ । ത്യജന്തഃ പ്രകൃതീര്ദൈവീഃ യഥാഹം ലോകസങ്‌ഗ്രഹമ്

ചിലർ, ആഗ്രഹങ്ങൾ കൊണ്ട് ഭ്രമിച്ച മനസ്സോടെ, ദൈവീകസ്വഭാവം ഉപേക്ഷിച്ച്, ഞാൻ ലോകസംരക്ഷണത്തിനായി ചെയ്യുന്നപോലെ, കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നു.

കച്ചിദ്‌ ഗുരുകുലേ വാസം ബ്രഹ്മന് സ്മരസി നൌ യതഃ । ദ്‌വിജോ വിജ്ഞായ വിജ്ഞേയം തമസഃ പാരമശ്നുതേ

ബ്രാഹ്മണാ, ഗുരുകുലത്തിൽ നമുക്ക് ഒരുമിച്ച് താമസിച്ചിരുന്ന കാലം നീ ഓർക്കുന്നുണ്ടോ? കാരണം, ദ്വിജൻ അറിവ് നേടുമ്പോൾ, അജ്ഞാനത്തിന്റെ ഇരുണ്ടതിൽ നിന്ന് കടന്ന് പോകുന്നു.

സ വൈ സത്കര്മണാം സാക്ഷാദ് ദ്വിജാതേരിഹ സമ്ഭവഃ । ആദ്യോഽങ്‌ഗ യത്രാശ്രമിണാം യഥാഹം ജ്ഞാനദോ ഗുരുഃ

നന്മയുള്ള പ്രവൃത്തികളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നവരുടെ ഉത്ഭവം ദ്വിജനിൽ നിന്നാണ്, അശ്രമങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനി, ഞാൻ ജ്ഞാനം നൽകുന്ന ഗുരുവാണ്.

നന്വര്ഥകോവിദാ ബ്രഹ്മന് വര്ണാശ്രമവതാമിഹ । യേ മയാ ഗുരുണാ വാചാ തരന്ത്യഞ്ജോ ഭവാര്ണവമ്

ബ്രാഹ്മണാ, അർത്ഥത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവർ, വർണ്ണാശ്രമധർമ്മം പാലിക്കുന്നവർ, എന്റെ ഗുരുവിന്റെ ഉപദേശത്താൽ എളുപ്പത്തിൽ ഭവസമുദ്രം കടക്കുന്നു.

നാഹമിജ്യാപ്രജാതിഭ്യാം തപസോപശമേന വാ । തുഷ്യേയം സര്വഭൂതാത്മാ ഗുരുശുശ്രൂഷയാ യഥാ

എനിക്ക്, സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെ അന്തര്യാമിയായവനായി, യാഗം, സന്താനങ്ങൾ, തപസ്സ്, ശമം എന്നിവയാൽ അത്ര തൃപ്തിയില്ല; ഗുരുവിനെ സേവിക്കുന്നതുപോലെയല്ല.

അപി നഃ സ്മര്യതേ ബ്രഹ്മന് വൃത്തം നിവസതാം ഗുരൌ । ഗുരുദാരൈശ്ചോദിതാനാം ഇന്ധനാനയനേ ക്വചിത്

ബ്രാഹ്മണാ, ഗുരുവിന്റെ വീട്ടിൽ താമസിച്ചിരുന്നപ്പോൾ, ഗുരുപത്നിമാർ പറഞ്ഞതനുസരിച്ച്, ചിലപ്പോഴൊക്കെ ഇന്ധനം ശേഖരിക്കാൻ പോയിരുന്ന കാലം നീ ഓർക്കുന്നുണ്ടോ?

പ്രവിഷ്ടാനാം മഹാരണ്യം അപര്തൌ സുമഹദ് ദ്വിജ । വാതവര്ഷം അഭൂത്തീവ്രം നിഷ്ഠുരാഃ സ്തനയിത്‍നവഃ

നാം ആ മഹാവനത്തിലേക്ക് കടന്നപ്പോൾ, ദ്വിജന്മാരേ, അതിമാരകമായ കാറ്റും കനത്ത ഇടിമിന്നലുമുള്ള ഒരു വലിയ കൊടുങ്കാറ്റ് ഉരുണ്ടുവന്നു.

സൂര്യശ്ചാസ്തം ഗതസ്താവത് തമസാ ചാവൃതാ ദിശഃ । നിമ്നം കൂലം ജലമയം ന പ്രാജ്ഞായത കിഞ്ചന

അപ്പോൾ സൂര്യൻ അസ്തമിച്ചിരിക്കുന്നു, ചുറ്റുമുള്ള ദിശകൾ മുഴുവൻ ഇരുണ്ടിരിക്കുന്നു; താഴ്ന്ന തീരങ്ങൾ വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങിപ്പോയതുകൊണ്ട് ഒന്നും കാണാനാവുന്നില്ല.

( വംശസ്ഥാ ) വയം ഭൃശമ്തത്ര മഹാനിലാമ്ബുഭിഃ നിഹന്യമാനാ മഹുരമ്ബുസമ്പ്ലവേ । ദിശോഽവിദന്തോഽഥ പരസ്പരം വനേ ഗൃഹീതഹസ്താഃ പരിബഭ്രിമാതുരാഃ

അവിടെ കനത്ത കാറ്റിലും മഴയിലും ഞങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും അടിയപ്പെട്ടു; വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ തകർന്നുപോയി, ദിശകൾ തിരിച്ചറിയാനും പരസ്പരം കാണാനും കഴിയാതെ, കാട്ടിൽ കൈകൈപിടിച്ച് അലഞ്ഞു നടന്നു, മനസ്സിൽ വലിയ വിഷമം നിറഞ്ഞു.