ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

യമുനാമനു യാന്യേവ ഗങ്ഗാമനു ച ഭാരത। ജഗാമ നൈമിഷം യത്ര ഋഷയഃ സത്രമാസതേ

യമുനയെയും പിന്നെ ഗംഗയെയും അനുസരിച്ച്, ഭാരത, അവൻ നൈമിശാരണ്യത്തിലേക്ക് പോയി, അവിടെ ഋഷിമാർ യാഗത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നു.

തമാഗതമഭിപ്രേത്യ മുനയോ ദീര്ഘസത്രിണഃ। അഭിനന്ദ്യ യഥാന്യായം പ്രണമ്യോത്ഥായ ചാര്ചയന്

അവൻ എത്തിയപ്പോൾ, ദീർഘയാഗത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്ന മുനികൾ, ആചാരപ്രകാരം സ്വാഗതം ചെയ്തു, എഴുന്നേറ്റ് വന്ദിച്ച് ആദരവോടെ സ്വീകരിച്ചു.

സോഽര്ചിതഃ സപരീവാരഃ കൃതാസനപരിഗ്രഹഃ। രോമഹര്ഷണമാസീനം മഹര്ഷേഃ ശിഷ്യമൈക്ഷത

അവൻ തന്റെ കൂട്ടുകാരോടൊപ്പം ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിക്കപ്പെട്ടു, നൽകിയിരുന്ന ഇരിപ്പിടം സ്വീകരിച്ച്, മഹർഷിയുടെ ശിഷ്യനായ രോമഹർഷണനെ അവിടെ ഇരിക്കുന്നതായി കണ്ടു.

അപ്രത്യുത്ഥായിനം സൂതമകൃതപ്രഹ്വണാഞ്ജലിമ്। അധ്യാസീനം ച താന്വിപ്രാംശ്ചുകോപോദ്വീക്ഷ്യ മാധവഃ

സൂതൻ എഴുന്നേറ്റില്ല, കൈകൂപ്പി ആദരം കാണിച്ചില്ല, ഇരുന്ന നിലയിൽ തന്നെ തുടരുകയും, ബ്രാഹ്മണന്മാരും അങ്ങനെ തന്നെ ഇരിക്കയും ചെയ്തതിനെ കണ്ട മാധവൻ കോപിച്ചു.

യസ്മാദസാവിമാന്വിപ്രാനധ്യാസ്തേ പ്രതിലോമജഃ। ധര്മപാലാംസ്തഥൈവാസ്മാന്വധമര്ഹതി ദുര്മതിഃ

ഈ താഴ്ന്ന ജന്മനായവൻ ധർമ്മത്തിന്റെ രക്ഷകരായ ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും ഞങ്ങളെയും മറികടന്ന് മേൽ ഇരിക്കുകയാണ്. ഇങ്ങനെ ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ളവൻ മരണയോഗ്യനാണ്.

ഋഷേര്ഭഗവതോ ഭൂത്വാ ശിഷ്യോഽധീത്യ ബഹൂനി ച। സേതിഹാസപുരാണാനി ധര്മശാസ്ത്രാണി സര്വശഃ

ഭഗവാനായ മഹർഷിയുടെ ശിഷ്യനായി, അനേകം ഇതിഹാസങ്ങളും പുരാണങ്ങളും എല്ലാ ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങളും പഠിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും—

അദാന്തസ്യാവിനീതസ്യ വൃഥാ പണ്ഡിതമാനിനഃ। ന ഗുണായ ഭവന്തി സ്മ നടസ്യേവാജിതാത്മനഃ

അടക്കമില്ലാത്തവനും വിനയമില്ലാത്തവനും വെറുതെ പണ്ഡിതൻ എന്ന് കരുതുന്നവനും ആയാൽ, അത്രയും പഠനം ഫലപ്രദമല്ല; ആത്മവിജയം നേടാത്ത നടനോടു പോലെ അതിന് ഗുണമില്ല.

ഏതദര്ഥോ ഹി ലോകേഽസ്മിന്നവതാരോ മയാ കൃതഃ। വധ്യാ മേ ധര്മധ്വജിനസ്തേ ഹി പാതകിനോഽധികാഃ

ഇത്തരക്കാരെ ശിക്ഷിക്കാൻ തന്നെയാണ് ഞാൻ ലോകത്തിൽ അവതരിച്ചത്. ധർമ്മത്തിന്റെ രൂപം ധരിച്ചിട്ടും ഏറ്റവും പാപികളായവരെ ഞാൻ കൊല്ലേണ്ടതാണ്.

ഏതാവദുക്ത്വാ ഭഗവാന്നിവൃത്തോഽസദ്വധാദപി। ഭാവിത്വാത്തം കുശാഗ്രേണ കരസ്ഥേനാഹനത്പ്രഭുഃ

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, ഭഗവാൻ ദുഷ്ടനെ കൊല്ലുന്നതിൽ നിന്ന് പിന്മാറി; എന്നാൽ ആലോചിച്ച്, കൈയിൽ പിടിച്ച കുശത്തണ്ട് കൊണ്ട് അവനെ അടിച്ചു.

ഹാഹേതിവാദിനഃ സര്വേ മുനയഃ ഖിന്നമാനസാഃ। ഊചുഃ സങ്കര്ഷണം ദേവമധര്മസ്തേ കൃതഃ പ്രഭോ

മുനികൾ എല്ലാവരും വിഷാദത്തോടെ 'ഹാ' എന്ന് വിളിച്ചു; മനസ്സിൽ ദുഃഖിതരായി, 'പ്രഭോ സങ്കർഷണാ, നിങ്ങൾ അധർമ്മം ചെയ്തു' എന്നു പറഞ്ഞു.

അസ്യ ബ്രഹ്മാസനം ദത്തമസ്മാഭിര്യദുനന്ദന। ആയുശ്ചാത്മാക്ലമം താവദ്യാവത്സത്രം സമാപ്യതേ

'യദുകുലത്തിൽ ജനിച്ചവനേ, ഈ യാഗം കഴിയുന്നവരെ ബ്രഹ്മാസനം, ദീർഘായുസ്, ക്ഷീണം ഇല്ലാത്തതും ഞങ്ങൾ അവനു നൽകുകയായിരുന്നു.'

അജാനതൈവാചരിതസ്ത്വയാ ബ്രഹ്മവധോ യഥാ। യോഗേശ്വരസ്യ ഭവതോ നാമ്നായോഽപി നിയാമകഃ

'നിങ്ങൾക്ക് അറിയാതെ ബ്രഹ്മഹത്യ സംഭവിച്ചു, യോഗേശ്വരനായ ഭഗവാനേ; നിങ്ങളുടെ നാമം പോലും നിയമത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിവല്ല.'

യദ്യേതദ്ബ്രഹ്മഹത്യായാഃ പാവനം ലോകപാവന। ചരിഷ്യതി ഭവാംല്ലോക സങ്ഗ്രഹോഽനന്യചോദിതഃ

'ലോകങ്ങളെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നവനേ, ഈ ബ്രഹ്മഹത്യാപാപം ശുദ്ധീകരിക്കാൻ എന്തെങ്കിലും ചെയ്യേണ്ടതുണ്ടെങ്കിൽ, മറ്റാരും പറയാതെ തന്നെ അതു നിങ്ങൾ തന്നെ ചെയ്യണം.'

ശ്രീഭഗവാനുവാച। ചരിഷ്യേ വധനിര്വേശം ലോകാനുഗ്രഹകാമ്യയാ। നിയമഃ പ്രഥമേ കല്പേ യാവാന്സ തു വിധീയതാമ്

ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: 'ലോകത്തിന് ഉപകാരമാകാൻ ഞാൻ വധത്തിനുള്ള പ്രായശ്ചിത്തം നിർവഹിക്കും; ആദികല്പത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന നിയമം തന്നെയാണ് ഇപ്പോഴും പ്രാബല്യത്തിൽ വരേണ്ടത്.'

ദീര്ഘമായുര്ബതൈതസ്യ സത്ത്വമിന്ദ്രി യമേവ ച। ആശാസിതം യത്തദ്ബ്രൂതേ സാധയേ യോഗമായയാ

'ദീർഘായുസും, ശക്തിയും, ഇന്ദ്രിയങ്ങളും അവനു വാഗ്ദാനം ചെയ്തതായിരുന്നു; നിങ്ങൾ പറഞ്ഞതെല്ലാം ഞാൻ എന്റെ യോഗശക്തിയാൽ സാധിപ്പിക്കും.'

ഋഷയ ഊചുഃ। അസ്ത്രസ്യ തവ വീര്യസ്യ മൃത്യോരസ്മാകമേവ ച। യഥാ ഭവേദ്വചഃ സത്യം തഥാ രാമ വിധീയതാമ്

മുനികൾ പറഞ്ഞു: 'രാമാ, നിങ്ങളുടെ വാക്കും, ആയുധത്തിന്റെ ശക്തിയും, ഞങ്ങൾക്കുള്ള മരണവും, എല്ലാം സത്യമായിരിക്കട്ടെ.'

ശ്രീഭഗവാനുവാച। ആത്മാ വൈ പുത്ര ഉത്പന്ന ഇതി വേദാനുശാസനമ്। തസ്മാദസ്യ ഭവേദ്വക്താ ആയുരിന്ദ്രി യസത്ത്വവാന്

ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: 'ആത്മാവാണ് പുത്രനായി ജനിക്കുന്നത് എന്ന് വേദം പറയുന്നു; അതിനാൽ, അവന്റെ പുത്രൻ ആയുസും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും ശക്തിയും ഉള്ളവനായി വേദപാരായണിയായിരിക്കട്ടെ.'

കിം വഃ കാമോ മുനിശ്രേഷ്ഠാ ബ്രൂതാഹം കരവാണ്യഥ। അജാനതസ്ത്വപഇ!തിം യഥാ മേ ചിന്ത്യതാം ബുധാഃ

'മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, നിങ്ങൾക്ക് എന്ത് ആഗ്രഹമാണോ അതു പറയൂ, ഞാൻ ചെയ്യാം. ഞാൻ അറിയാതെ ചെയ്തതിന്റെ പ്രായശ്ചിത്തം എങ്ങനെ ചെയ്യാമെന്ന് നിങ്ങൾ ആലോചിക്കൂ.'

ഋഷയ ഊചുഃ। ഇല്വലസ്യ സുതോ ഘോരോ ബല്വലോ നാമ ദാനവഃ। സ ദൂഷയതി നഃ സത്രമേത്യ പര്വണി പര്വണി

മുനികൾ പറഞ്ഞു: 'ഇൽവലന്റെ മകനായ ഭയങ്കരനായ ബാല്വല എന്ന ദാനവൻ ഉണ്ട്; അവൻ ഓരോ ഉത്സവത്തിലും വന്ന് ഞങ്ങളുടെ യാഗം മലിനമാക്കുന്നു.'

തം പാപം ജഹി ദാശാര്ഹ തന്നഃ ശുശ്രൂഷണം പരമ്। പൂയശോണിതവിന്മൂത്ര സുരാമാംസാഭിവര്ഷിണമ്

'ദാശാർഹകുലജാതനായവനേ, ആ പാപിയെ കൊല്ലുക, അതാണ് ഞങ്ങളുടെ ഏറ്റവും വലിയ ആഗ്രഹം. അവൻ പുഴു, രക്തം, മല, മൂത്രം, മദ്യം, മാംസം എന്നിവ ഞങ്ങളിലേക്ക് ഒഴുക്കുന്നു.'

തതശ്ച ഭാരതം വര്ഷം പരീത്യ സുസമാഹിതഃ। ചരിത്വാ ദ്വാദശമാസാംസ്തീര്ഥസ്നായീ വിശുധ്യസി

അതിനുശേഷം, ഭരതഭൂമിയെ വിട്ട് മനസ്സിൽ സമാധാനത്തോടെ, പന്ത്രണ്ട് മാസം വിവിധ തീർത്ഥങ്ങളിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് സഞ്ചരിച്ചാൽ, നീ പൂർണ്ണമായും ശുദ്ധനാകും.

സുദാമോപാഖ്യാനമ് – പത്‍നീപ്രേരണയാ സുദാമ്നോ ഭഗവത് സമീപേ ഗമനം; ഭഗവതാ തസ്യ സത്കാരശ്ച - ശ്രീരാജോവാച - ( അനുഷ്ടുപ് ) ഭഗവന് യാനി ചാന്യാനി മുകുന്ദസ്യ മഹാത്മനഃ । വീര്യാണ്യനന്തവീര്യസ്യ ശ്രോതുമിച്ഛാമി ഹേ പ്രഭോ

രാജാവ് ചോദിച്ചു: മഹാനായ മുഖുന്ദന്റെ അനന്തമായ ശക്തിയുള്ള മഹാത്മാവിന്റെ മറ്റു വീര്യകഥകളും ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, പ്രഭോ.

കോ നു ശ്രുത്വാസകൃദ് ബ്രഹ്മന് ഉത്തമഃശ്ലോകസത്കഥാഃ । വിരമേത വിശേഷജ്ഞോ വിഷണ്ണഃ കാമമാര്ഗണൈഃ

ബ്രാഹ്മണനേ, ഉത്തമശ്ലോകന്റെ പുണ്യകഥകൾ ഒരിക്കൽ പോലും കേട്ടാൽ, അതിന്റെ മഹത്വം മനസ്സിലാക്കാത്തവനും, ആസക്തിയുടെ ബാണങ്ങളിൽ പെട്ടവനും അല്ലാതെ ആരാണ് കേൾക്കുന്നതിൽ നിന്ന് മാറിപ്പോകുക?

( മിശ്ര ) സാ വാഗ് യയാ തസ്യ ഗുണാന് ഗൃണീതേ കരൌ ച തത്കര്മകരൌ മനശ്ച । സ്മരേദ്‌ വസന്തം സ്ഥിരജങ്‌ഗമേഷു ശ്രൃണോതി തത്പുണ്യകഥാഃ സ കര്ണഃ

ആ വാക്കുകൾ മാത്രമാണ് വാക്കുകൾ, അവൻ്റെ ഗുണങ്ങൾ പാടുമ്പോൾ; ആ കൈകൾ മാത്രമാണ് കൈകൾ, അവൻ്റെ സേവനം ചെയ്യുമ്പോൾ; ആ മനസ്സാണ് മനസ്സ്, അവൻ എല്ലാ ജീവികളിലും വസിക്കുന്നതിനെ സ്മരിക്കുമ്പോൾ; ആ ചെവികളാണ് ചെവികൾ, അവൻ്റെ പുണ്യകഥകൾ കേൾക്കുമ്പോൾ.

ശിരസ്തു തസ്യോഭയലിങ്‌ഗമാനം ഏത്തദേവ യത്പശ്യതി തദ്ധി ചക്ഷുഃ । അങ്‌ഗാനി വിഷ്ണോരഥ തജ്ജനാനാം പാദോദകം യാനി ഭജന്തി നിത്യമ്

അവനെ, ഇരുവിധ രൂപങ്ങളുള്ളവനെ നമസ്കരിക്കുന്ന തല മാത്രമാണ് യഥാർത്ഥ തല; അവനെ കാണുന്ന കണ്ണുകളാണ് യഥാർത്ഥ കണ്ണുകൾ; വിഷ്ണുവിന്റെ പാദോദകം എന്നും സേവിക്കുന്ന അവന്റെ ഭക്തരുടെ അവയവങ്ങളാണ് യഥാർത്ഥ അവയവങ്ങൾ.

സൂത ഉവാച - ( അനുഷ്ടുപ് ) വിഷ്ണുരാതേന സമ്പൃഷ്ടോ ഭഗവാന് ബാദരായണിഃ । വാസുദേവേ ഭഗവതി നിമഗ്നഹൃദയോഽബ്രവീത്

സൂതൻ പറഞ്ഞു: വിഷ്ണുരാതൻ ചോദിച്ചതിനുശേഷം, ബാദരായണിയുടെ പുത്രനായ മഹാത്മാവ്, വാസുദേവനിൽ മനസ്സു മുഴുകി, സംസാരിച്ചു.

ശ്രീശുക ഉവാച - കൃഷ്ണസ്യാസീത് സഖാ കശ്ചിദ് ബ്രാഹ്മണോ ബ്രഹ്മവിത്തമഃ । വിരക്ത ഇന്ദ്രിയാര്ഥേഷു പ്രശാന്താത്മാ ജിതേന്ദ്രിയഃ

ശുകൻ പറഞ്ഞു: കൃഷ്ണനു ഒരു ബ്രാഹ്മണസുഹൃത്ത് ഉണ്ടായിരുന്നു; വേദത്തിൽ പ്രാവീണ്യവും ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിൽ അസക്തിയും മനസ്സിൽ സമാധാനവും ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹവും ഉള്ളവൻ.

യദൃച്ഛയോപപന്നേന വര്തമാനോ ഗൃഹാശ്രമീ । തസ്യ ഭാര്യാ കുചൈലസ്യ ക്ഷുത്ക്ഷാമാ ച തഥാവിധാ

അവൻ യാദൃശ്ചികമായി കിട്ടുന്നതിൽ സംതൃപ്തനായി ഗൃഹസ്ഥാശ്രമത്തിൽ ജീവിച്ചു. അവന്റെ ഭാര്യയും അതുപോലെ തന്നെ, വിശപ്പാൽ ക്ഷീണിച്ചവളും പഴയ വസ്ത്രം ധരിച്ചവളുമായിരുന്നു.

പതിവ്രതാ പതിം പ്രാഹ മ്ലായതാ വദനേന സാ । ദരിദ്രം സീദമാനാ വൈ വേപമാനാഭിഗമ്യ ച

പതിവ്രതയായ ആ ഭാര്യ, മുഖം മങ്ങിപ്പോയ അവസ്ഥയിൽ, ദാരിദ്ര്യത്തിൽ കഷ്ടപ്പെടുന്ന ഭർത്താവിനരികിൽ വന്നു, ഭയത്താൽ വിറയച്ചു, അവനോട് പറഞ്ഞു.