കുരുവൃദ്ധാനനുജ്ഞാപ്യ മുനീംശ്ച സസുതാം പൃഥാമ് । നിമിത്താന്യതിഘോരാണി പശ്യന് ദ്വാവാരവതീം യയൌ
കുരുവംശത്തിലെ മൂപ്പന്മാരെയും ഋഷിമാരെയും പുത്രന്മാരോടൊപ്പം പൃഥയെയും അനുമതി ചോദിച്ചു വിടപറഞ്ഞു. അതികഠിനമായ അശുഭസൂചനകൾ കണ്ടപ്പോൾ, കൃഷ്ണൻ ദ്വാരകയിലേക്ക് തിരിച്ചു പോയി.
ആഹ ചാഹമിഹായാത ആര്യമിശ്രാഭിസങ്ഗതഃ । രാജന്യാശ്ചൈദ്യപക്ഷീയാ നൂനം ഹന്യുഃ പുരീം മമ
കൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ ഇവിടെ വന്നത് മഹാന്മാരോടൊപ്പം ചേർന്നാണ്. ചേദിരാജാവിന്റെ കൂട്ടുകാരായ രാജാക്കന്മാർ എന്റെ നഗരത്തെ ആക്രമിക്കാൻ ഒരുങ്ങുകയാണ്.'
വീക്ഷ്യ തത്കദനം സ്വാനാം നിരൂപ്യ പുരരക്ഷണമ് । സൌഭം ച ശാല്വരാജം ച ദാരുകം പ്രാഹ കേശവഃ
സ്വജനങ്ങളുടെ വധം കണ്ടും നഗരത്തിന്റെ സംരക്ഷണം ഉറപ്പാക്കിയും ശേഷം, കേശവൻ ദാരുകനോട് സൗഭയും ശാൽവരാജാവിനെയും കുറിച്ച് സംസാരിച്ചു.
രഥം പ്രാപയ മേ സൂത ശാല്വസ്യാന്തികമാശു വൈ । സമ്ഭ്രമസ്തേ ന കര്തവ്യോ മായാവീ സൌഭരാഡയമ്
'എൻറെ രഥം വേഗത്തിൽ ശാൽവന്റെ മുന്നിൽ എത്തിച്ചേർക്കണം, ദാരുകാ, ഭയപ്പെടേണ്ട. ഈ സൗഭരാജാവ് മായാവിയാണ്.'
ഇത്യുക്തശ്ചോദയാമാസ രഥമാസ്ഥായ ദാരുകഃ । വിശന്തം ദദൃശുഃ സര്വേ സ്വേ പരേ ചാരുണാനുജമ്
ഇങ്ങനെ കേശവൻ പറഞ്ഞതോടെ ദാരുകൻ രഥത്തിൽ കയറി പുറപ്പെട്ടു. അപ്പൊഴ് സ്നേഹിതരും ശത്രുക്കളും അർജുനന്റെ ഇളയാനുജനെ അകത്തേക്ക് കടക്കുന്നത് കണ്ടു.
ശാല്വശ്ച കൃഷ്ണമാലോക്യ ഹതപ്രായബലേശ്വരഃ । പ്രാഹരത് കൃഷ്ണസൂതായ ശക്തിം ഭീമരവാം മൃധേ
തന്റെ സൈന്യം തകർന്ന് പോകുന്നുണ്ടെന്നു കണ്ട ശാൽവൻ, യുദ്ധഭൂമിയിൽ കൃഷ്ണനെ കണ്ടപ്പോൾ, ഭയങ്കരമായ ഒരു ശബ്ദത്തോടെ കൃഷ്ണന്റെ രഥസാരഥിക്കു നേരെ ഒരു ശൂലം എറിഞ്ഞു.
താമാപതന്തീം നഭസി മഹോല്കാമിവ രംഹസാ । ഭാസയന്തീം ദിശഃ ശൌരിഃ സായകൈഃ ശതധാച്ഛിനത്
ആ ആയുധം ആകാശത്ത് വലിയ ഒരു ജ്വലാമുഖിയെപ്പോലെ ദിക്കുകൾ പ്രകാശിപ്പിച്ചു വേഗത്തിൽ വന്നപ്പോൾ, ശൗരിയൻ അതിനെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് നൂറായി തകർത്തു.
തം ച ഷോഡശഭിര്വിദ്ധ്വാ ബാണൈഃ സൌഭം ച ഖേ ഭ്രമത് । അവിധ്യച്ഛരസന്ദോഹൈഃ ഖം സൂര്യ ഇവ രശ്മിഭിഃ
ശൗരിയൻ പതിനാറ് അമ്പുകൾകൊണ്ട് ശാൽവനെ തുളച്ചു, ആകാശത്ത് സഞ്ചരിച്ച സൗഭ നഗരത്തെയും അമ്പുകളുടെ മഴകൊണ്ട് തറച്ചു, സൂര്യൻ തന്റെ കിരണങ്ങൾകൊണ്ട് ആകാശം നിറയ്ക്കുന്നതുപോലെ.
ശാല്വഃ ശൌരേസ്തു ദോഃ സവ്യം ശാര്ങ്ഗം ശാര്ങ്ഗധന്വനഃ । ബിഭേദ ന്യപതദ് ഹസ്താത് ശാര്ങ്ഗമാസീത് തദദ്ഭുതമ്
ശാൽവൻ ശൗരിയുടെ ഇടതുകൈയും ശാർംഗം വില്ലും അടി കൊണ്ട് തകർത്തു; ശാർംഗം കേശവന്റെ കൈയിൽ നിന്ന് വീണു. അതൊരു അത്ഭുതം തന്നെയായിരുന്നു.
ഹാഹാകാരോ മഹാനാസീദ് ഭൂതാനാം തത്ര പശ്യതാമ് । നിനദ്യ സൌഭരാഡുച്ചൈഃ ഇദമാഹ ജനാര്ദനമ്
അത് കണ്ട എല്ലാ ജീവികളിലും വലിയൊരു ആഹ്ലാദം ഉയർന്നു. സൗഭരാജാവ് ഉച്ചത്തിൽ ആർത്തുവിളിച്ച് ജനാർദ്ദനനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
യത്ത്വയാ മൂഢ നഃ സഖ്യുഃ ഭ്രാതുര്ഭാര്യാ ഹൃതേക്ഷതാമ് । പ്രമത്തഃ സ സഭാമധ്യേ ത്വയാ വ്യാപാദിതഃ സഖാ
'നിന്റെ മൂഢത്വം കൊണ്ടാണ് ഞങ്ങളുടെ സുഹൃത്ത്, എന്റെ സഹോദരിയുടെ ഭർത്താവ്, സഭയിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടത്. അവന്റെ ഭാര്യയും അപഹരിക്കപ്പെട്ടു. നീ അപ്പോൾ അശ്രദ്ധയായി പെരുമാറി.'
തം ത്വാദ്യ നിശിതൈര്ബാണൈഃ അപരാജിതമാനിനമ് । നയാമ്യപുനരാവൃത്തിം യദി തിഷ്ഠേര്മമാഗ്രതഃ
'ഇന്ന്, നീ അതിജയനായവൻ എന്നു കരുതുന്നുവെങ്കിൽ, എന്റെ മുന്നിൽ നിന്നാൽ, മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് നിന്നെ ഒരിക്കലും തിരികെ വരാത്ത വഴിയിലേക്ക് അയക്കും.'
ശ്രീഭഗവാനുവാച - വൃഥാ ത്വം കത്ഥസേ മന്ദ ന പശ്യസ്യന്തികേഽന്തകമ് । പൌരുഷം ദര്ശയന്തി സ്മ ശൂരാ ന ബഹുഭാഷിണഃ
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: 'നീ വെറുതെ പുകഴ്ത്തുന്നു, ബുദ്ധിഹീനാ. മരണൻ നിന്റെ അടുത്ത് നിൽക്കുന്നതു നീ കാണുന്നില്ല. യഥാർത്ഥ വീരന്മാർ വാക്കുകളിൽ അല്ല, പ്രവൃത്തിയിലാണ് ധൈര്യം കാണിക്കുന്നത്.'
ഇത്യുക്ത്വാ ഭഗവാന് ശാല്വം ഗദയാ ഭീമവേഗയാ । തതാഡ ജത്രൌ സംരബ്ധഃ സ ചകമ്പേ വമന്നസൃക്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഭഗവാൻ, ഭയങ്കരമായ വേഗമുള്ള ഗദയാൽ ശാൽവന്റെ നെഞ്ചിൽ ഉഗ്രതയോടെ അടിച്ചു. ശാൽവൻ വിറച്ചു രക്തം ഊറിച്ചു.
ഗദായാം സന്നിവൃത്തായാം ശാല്വസ്ത്വന്തരധീയത । തതോ മുഹൂര്ത ആഗത്യ പുരുഷഃ ശിരസാച്യുതമ് । ദേവക്യാ പ്രഹിതോഽസ്മീതി നത്വാ പ്രാഹ വചോ രുദന്
ഗദയുടെ പ്രഹരം തടഞ്ഞതോടെ ശാൽവൻ അപ്രത്യക്ഷനായി. കുറച്ചു നേരം കഴിഞ്ഞ് ഒരു പുരുഷൻ അച്യുതന്റെ അടുക്കൽ വന്നു, വന്ദിച്ച് കരഞ്ഞുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു: 'ദേവകിയുടെ ദൂതനാണ് ഞാൻ.'
കൃഷ്ണ കൃഷ്ണ മഹാബാഹോ പിതാ തേ പിതൃവത്സല । ബദ്ധ്വാപനീതഃ ശാല്വേന സൌനികേന യഥാ പശുഃ
'കൃഷ്ണാ, കൃഷ്ണാ, മഹാബാഹുവേ, പിതൃസ്നേഹിയാവുന്ന നിന്റെ അച്ഛൻ, ശാൽവനും അവന്റെ ആളുകളും കെട്ടി, ഒരു മൃഗത്തെപ്പോലെ കൊണ്ടുപോയി.'
നിശമ്യ വിപ്രിയം കൃഷ്ണോ മാനുഷീം പ്രകൃതിം ഗതഃ । വിമനസ്കോ ഘൃണീ സ്നേഹാദ് ബഭാഷേ പ്രാകൃതോ യഥാ
ഈ ദുഃഖവാർത്ത കേട്ട കൃഷ്ണൻ, സ്നേഹത്തിൽ മനസ്സു തളർന്നു, ദയയും വിഷാദവും നിറഞ്ഞു, മനുഷ്യരിൽപോലെ സ്വാഭാവികമായി സംസാരിച്ചു.
കഥം രാമമസമ്ഭ്രാന്തം ജിത്വാജേയം സുരാസുരൈഃ । ശാല്വേനാല്പീയസാ നീതഃ പിതാ മേ ബലവാന് വിധിഃ
എന്തുകൊണ്ടാണ് എന്റെ പിതാവായ രാമൻ, ദേവന്മാരെയും അസുരന്മാരെയും ജയിച്ചവൻ, ഭയമോ ആശങ്കയോ ഇല്ലാതെ ശക്തനായവൻ, ശാൽവ എന്ന ചെറുതായവനാൽ കൊണ്ടുപോകപ്പെടുന്നത്? ഇതെല്ലാം വിധിയുടെ ശക്തിയാണ്.
ഇതി ബ്രുവാണേ ഗോവിന്ദേ സൌഭരാട് പ്രത്യുപസ്ഥിതഃ । വസുദേവമിവാനീയ കൃഷ്ണം ചേദമുവാച സഃ
ഗോവിന്ദൻ ഇങ്ങനെ സംസാരിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, സൌഭരാജാവായ ശാൽവ അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. വസുദേവനെപ്പോലെ കൃഷ്ണനെയും കൊണ്ടുവന്ന് അവൻ ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു.
ഏഷ തേ ജനിതാ താതോ യദര്ഥമിഹ ജീവസി । വധിഷ്യേ വീക്ഷതസ്തേഽമും ഈശശ്ചേത് പാഹി ബാലിശ
ഇവിടെയുണ്ട് നിന്റെ പിതാവ്, നീ ഈ ലോകത്ത് ജീവിക്കുന്നത് അവനുവേണ്ടിയാണ്. ഞാൻ അവനെ നിന്റെ കണ്ണിന് മുന്നിൽ കൊല്ലും. നീ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഈശ്വരനാണെങ്കിൽ, ബാലൻ, അവനെ രക്ഷിക്കൂ.
ഏവം നിര്ഭര്ത്സ്യ മായാവീ ഖഡ്ഗേനാനകദുന്ദുഭേഃ । ഉത്കൃത്യ ശിര ആദായ ഖസ്ഥം സൌഭം സമാവിശത്
ഇങ്ങനെ ഭീഷണിപ്പെടുത്തി, ആ മായാവി തന്റെ വാൾ എടുക്കുകയും, അനകദുണ്ടുഭിയുടെ തല വെട്ടി പിടിക്കുകയും, അതുമായി ആകാശത്തിലെ സൌഭകോട്ടയിലേക്ക് കടക്കുകയും ചെയ്തു.
( മിശ്ര ) തതോ മുഹൂര്തം പ്രകൃതാവുപപ്ലുതഃ സ്വബോധ ആസ്തേ സ്വജനാനുഷങ്ഗതഃ । മഹാനുഭാവസ്തദബുധ്യദാസുരീം മായാം സ ശാല്വപ്രസൃതാം മയോദിതാമ്
അപ്പോൾ ഒരു നിമിഷം കൃഷ്ണൻ സ്വജനങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് സ്വാഭാവികമായ സ്നേഹത്തിൽ മുങ്ങി നിന്നു. എന്നാൽ ഉടൻ തന്നെ ശാൽവൻ മായയുടെ ഉപദേശപ്രകാരം സൃഷ്ടിച്ച അസുരമായ മായയാണിതെന്ന് ആ മഹാത്മാവ് മനസ്സിലാക്കി.
ന തത്ര ദൂതം ന പിതുഃ കലേവരം പ്രബുദ്ധ ആജൌ സമപശ്യദച്യുതഃ । സ്വാപ്നം യഥാ ചാമ്ബരചാരിണം രിപും സൌഭസ്ഥമാലോക്യ നിഹന്തുമുദ്യതഃ
യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഉണർന്ന കൃഷ്ണൻ അവിടെ ദൂതനെയോ പിതാവിന്റെ ശരീരമോ കണ്ടില്ല. സ്വപ്നത്തിൽ നിന്ന് ഉണരുന്നവനെപ്പോലെ, ആകാശത്തിലെ സൌഭത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന ശത്രുവിനെ അവൻ കാണുകയും അവനെ സംഹരിക്കാൻ തയ്യാറാവുകയും ചെയ്തു.
( അനുഷ്ടുപ് ) ഏവം വദന്തി രാജര്ഷേ ഋഷയഃ കേ ച നാന്വിതാഃ । യത് സ്വവാചോ വിരുധ്യേത നൂനം തേ ന സ്മരന്ത്യുത
രാജർഷേ, ചില ഋഷിമാർ ഇങ്ങനെ പറയുന്നു. എന്നാൽ അവരുടെ വാക്കുകൾ തമ്മിൽ വിരുദ്ധമാണെങ്കിൽ, അവർക്ക് യഥാർത്ഥത്തിൽ ഓർമ്മയില്ലെന്നതാണു സത്യം.
ക്വ ശോകമോഹൌ സ്നേഹോ വാ ഭയം വാ യേഽജ്ഞസമ്ഭവാഃ । ക്വ ചാഖണ്ഡിതവിജ്ഞാന ജ്ഞാനൈശ്വര്യസ്ത്വഖണ്ഡിതഃ
അജ്ഞതയിൽ നിന്ന് ഉണ്ടാകുന്ന ദുഃഖം, മോഹം, സ്നേഹം, ഭയം എന്നിവ എവിടെയാണ്? നിന്റെ അക്ഷയമായ ജ്ഞാനവും, അഖണ്ഡമായ ഐശ്വര്യവും എവിടെയാണ്? ഇവ രണ്ടും ഒരുമിച്ച് വരുമോ?
( മിശ്ര ) യത്പാദസേവോര്ജിതയാഽഽത്മവിദ്യയാ ഹിന്വന്ത്യനാദ്യാത്മവിപര്യയഗ്രഹമ് । ലഭന്ത ആത്മീയമനന്തമൈശ്വരം കുതോ നു മോഹഃ പരമസ്യ സദ്ഗതേഃ
അവന്റെ പാദസേവനത്തിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന ആത്മജ്ഞാനത്താൽ, ആദിയിൽ നിന്നുള്ള ആത്മവിപര്യയത്തിന്റെ പിടി ജ്ഞാനികൾ നശിപ്പിക്കുന്നു. അവർ അനന്തമായ ഐശ്വര്യം സ്വന്തമാക്കുന്നു. അങ്ങനെ പരമഗതിയിലെത്തിയവനെ മോഹം എങ്ങനെയാകും സ്പർശിക്കുക?
തം ശസ്ത്രപൂഗൈഃ പ്രഹരന്തമോജസാ ശാല്വം ശരൈഃ ശൌരിരമോഘവിക്രമഃ । വിദ്ധ്വാച്ഛിനദ് വര്മ ധനുഃ ശിരോമണിം സൌഭം ച ശത്രോര്ഗദയാ രുരോജ ഹ
ശാൽവൻ ആയുധങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തോടെ ആക്രമിച്ചപ്പോൾ, അജയ്യനായ കൃഷ്ണൻ വെടിയെടുത്ത് അവനെ തുളച്ച്, അവന്റെ കാവചവും വില്ലും മുകുടവും തകർത്തു. ശത്രുവിന്റെ സൌഭകോട്ടം ഗദയാൽ തകർത്തു.
തത്കൃഷ്ണഹസ്തേരിതയാ വിചൂര്ണിതം പപാത തോയേ ഗദയാ സഹസ്രധാ । വിസൃജ്യ തദ് ഭൂതലമാസ്ഥിതോ ഗദാം ഉദ്യമ്യ ശാല്വോഽച്യുതമഭ്യഗാദ് ദ്രുതമ്
കൃഷ്ണന്റെ ഗദയുടെ പ്രഹരത്തിൽ, അവന്റെ കൈകൊണ്ടു ചതുറ്റപ്പെട്ട സൌഭം ആയിരം ഭാഗങ്ങളായി തകർന്നു വെള്ളത്തിൽ വീണു. അതിനെ ഉപേക്ഷിച്ച്, ശാൽവൻ തന്റെ ഗദ എടുത്ത് നിലത്ത് കാൽനിറുത്തി, വേഗത്തിൽ അച്യുതനിലേക്ക് ഓടി.
ആധാവതഃ സഗദം തസ്യ ബാഹും ഭല്ലേന ഛിത്ത്വാഥ രഥാങ്ഗമദ്ഭുതമ് । വധായ ശാല്വസ്യ ലയാര്കസന്നിഭം ബിഭ്രദ് ബഭൌ സാര്ക ഇവോദയാചലഃ
ശാൽവൻ ഗദയുമായി ഓടിയപ്പോൾ, കൃഷ്ണൻ ഒരു മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൊണ്ട് അവന്റെ കൈ വെട്ടി. അതിനുശേഷം അത്ഭുതകരമായ ചക്രം എടുത്ത്, പ്രളയസൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചുകൊണ്ട്, ശാൽവനെ സംഹരിക്കാൻ സജ്ജനായി, ഉദയപർവതത്തിൽ നിന്ന് ഉദിക്കുന്ന സൂര്യനെപ്പോലെ തിളങ്ങി.
ജഹാര തേനൈവ ശിരഃ സകുണ്ഡലം കിരീടയുക്തം പുരുമായിനോ ഹരിഃ । വജ്രേണ വൃത്രസ്യ യഥാ പുരന്ദരോ ബഭൂവ ഹാഹേതി വചസ്തദാ നൃണാമ്
അത് കൊണ്ടുതന്നെ കൃഷ്ണൻ, കുണ്ഡലവും മുകുടവും അണിഞ്ഞിരുന്ന ആ മഹാമായാവിയുടെ തല വെട്ടി. ഇന്ദ്രൻ വൃത്രനെ വജ്രംകൊണ്ട് സംഹരിച്ചതുപോലെ. അപ്പോൾ മനുഷ്യരിൽ 'അയ്യോ!' എന്ന നിലവിളി ഉയർന്നു.