ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

തത്ര ദുര്യോധനോ മാനീ പരീതോ ഭ്രാതൃഭിര്നൃപ । കിരീടമാലീ ന്യവിശദ് അസിഹസ്തഃ ക്ഷിപന് രുഷാ

അവിടെ, ദുർയോധനൻ, അഭിമാനത്തോടെ സഹോദരന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, കിരീടവും മാലയും അണിഞ്ഞ്, കൈയിൽ വാൾ പിടിച്ച്, കോപത്തോടെ അതിനെ നിലത്ത് ഇടിച്ചു.

സ്ഥലേഽഭ്യഗൃഹ്ണാദ് വസ്ത്രാന്തം ജലം മത്വാ സ്ഥലേഽപതത് । ജലേ ച സ്ഥലവദ് ഭ്രാന്ത്യാ മയമായാവിമോഹിതഃ

നിലത്ത്, വസ്ത്രത്തിന്റെ അറ്റം വെള്ളം എന്ന് തെറ്റിദ്ധരിച്ചു പിടിച്ചു; എന്നാൽ അതു വരണ്ടതായിരുന്നു. വെള്ളത്തിൽ, നിലം എന്ന് കരുതി കാൽവച്ചു; മയയുടെ മായയിൽ അവൻ കുഴഞ്ഞു.

ജഹാസ ഭീമസ്തം ദൃഷ്ട്വാ സ്ത്രിയോ നൃപതയോഽപരേ । നിവാര്യമാണാ അപ്യങ്‌ഗ രാജ്ഞാ കൃഷ്ണാനുമോദിതാഃ

അത് കണ്ട ഭീമനും സ്ത്രീകളും മറ്റു രാജാക്കന്മാരും ചിരിച്ചു; രാജാവ് അവരെ വിലക്കി എങ്കിലും, കൃഷ്ണൻ ആ ചിരി അംഗീകരിച്ചു.

( മിശ്ര ) സ വ്രീഡിതോഽവാഗ്വദനോ രുഷാ ജ്വലന് നിഷ്ക്രമ്യ തൂഷ്ണീം പ്രയയൌ ഗജാഹ്വയമ് । ഹാഹേതി ശബ്ദഃ സുമഹാനഭൂത് സതാം അജാതശത്രുര്വിമനാ ഇവാഭവത് । ബഭൂവ തൂഷ്ണീം ഭഗവാന്ഭുവോ ഭരം സമുജ്ജിഹീര്ഷുര്ഭ്രമതി സ്മ യദ് ദൃശാ

അവമാനിതനായി, മുഖം താഴ്ത്തി, കോപത്തിൽ കത്തിയവൻ, മിണ്ടാതിരിച്ചു ഗജാഹ്വയത്തിലേക്ക് പോയി. 'അയ്യോ' എന്ന വലിയ ശബ്ദം സത്പുരുഷന്മാരിൽ ഉയർന്നു; അജാതശത്രുവിന് മനസ്സിൽ ദു:ഖം ഉണ്ടായി. ഭൂഭാരമൊഴിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച ഭഗവാൻ മൗനത്തിൽ ഇരുന്നു, കണ്ണുകൾ കൊണ്ട് എല്ലാം നിരീക്ഷിച്ചു.

( അനുഷ്ടുപ് ) ഏതത്തേഽഭിഹിതം രാജന് യത്പൃഷ്ടോഽഹമിഹ ത്വയാ । സുയോധനസ്യ ദൌരാത്മ്യം രാജസൂയേ മഹാക്രതൌ

രാജാവേ, നീ ചോദിച്ചതനുസരിച്ച്, മഹാരാജസൂയയാഗത്തിൽ സുവ്യോധനന്റെ ദുഷ്ടതയെക്കുറിച്ച് ഞാൻ പറഞ്ഞുതന്നു.

ഇതി ശ്രീമദ്‍ഭാഗവതേ മഹാപുരാണേ പാരമഹംസ്യാം സംഹിതായാം ദശമസ്കന്ധേ ഉത്തരാര്ധേ ദുര്യോധനമാനഭംഗോ നാമ പഞ്ചസപ്തതിതമോഽധ്യായഃ

ഇങ്ങനെ, ശ്രീമദ് ഭാഗവത മഹാപുരാണത്തിൽ, പരമഹംസ്യ സംഹിതയുടെ ദശമസ്കന്ധത്തിലെ രണ്ടാംപകുതിയിൽ, 'ദുര്യോധനന്റെ അഭിമാനഭംഗം' എന്ന പേരിലുള്ള എഴുപത്തഞ്ചാമത്തെ അധ്യായം സമാപിച്ചു.

ശാല്വസ്യ യദുഭിഃ സഹ യുദ്ധമ് - ശ്രീശുക ഉവാച - ( അനുഷ്ടുപ് ) അഥാന്യദപി കൃഷ്ണസ്യ ശ്രൃണു കര്മാദ്‌ഭുതം നൃപ । ക്രീഡാനരശരീരസ്യ യഥാ സൌഭപതിര്ഹതഃ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ഇനി കൃഷ്ണന്റെ മറ്റൊരു അത്ഭുതകരമായ കൃത്യം ഞാൻ പറയുന്നു; ക്രീഡാപരനായ, ശരീരമില്ലാത്തവൻ സൌഭപതിയെ എങ്ങനെ സംഹരിച്ചു എന്ന് കേൾക്കൂ.

ശിശുപാലസഖഃ ശാല്വോ രുക്മിണ്യുദ്‌വാഹ ആഗതഃ । യദുഭിര്നിര്ജിതഃ സങ്ഖ്യേ ജരാസന്ധാദയസ്തഥാ

ശിശുപാലന്റെ സുഹൃത്ത് ശാൽവൻ, രുക്മിണിയുടെ കല്യാണത്തിന് വന്നിരുന്നു; യാദവന്മാർ യുദ്ധത്തിൽ അവനെ തോൽപ്പിച്ചു, ജരാസന്ധനും മറ്റുള്ളവരും അങ്ങനെ തന്നെ തോറ്റു.

ശാല്വഃ പ്രതിജ്ഞാമകരോത് ശ്രൃണ്വതാം സര്വഭൂഭുജാമ് । അയാദവാം ക്ഷ്മാം കരിഷ്യേ പൌരുഷം മമ പശ്യത

ശാൽവൻ എല്ലാ രാജാക്കന്മാരുടെയും സാന്നിധ്യത്തിൽ വാഗ്ദാനം ചെയ്തു: 'ഞാൻ ഭൂമി യാദവന്മാരില്ലാതെ ആക്കും; എന്റെ വീര്യം നിങ്ങൾ കാണട്ടെ.'

ഇതി മൂഢഃ പ്രതിജ്ഞായ ദേവം പശുപതിം പ്രഭുമ് । ആരാധയാമാസ നൃപഃ പാംസുമുഷ്ടിം സകൃദ് ഗ്രസന്

അങ്ങനെ, അജ്ഞാനത്തിൽ മുങ്ങി, രാജാവ് ഒരു വിഡ്ഢി വാഗ്ദാനം ചെയ്തു. അവൻ സകലജീവികളുടെ നാഥനായ പശുപതിയെ ഒരു കയ്യിൽ മണ്ണ് വിഴുങ്ങി ആരാധിച്ചു.

സംവത്സരാന്തേ ഭഗവാന് ആശുതോഷ ഉമാപതിഃ । വരേണ ച്ഛന്ദയാമാസ ശാല്വം ശരണമാഗതമ്

ഒരു വർഷം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ഉമയുടെ ഭർത്താവായ ദയാനിധിയായ ഭഗവാൻ, അഭയം തേടിയ ശാൽവനു ഒരു വരം നൽകാൻ തയ്യാറായി.

ദേവാസുരമനുഷ്യാണാം ഗന്ധര്വോരഗരക്ഷസാമ് । അഭേദ്യം കാമഗം വവ്രേ സ യാനം വൃഷ്ണിഭീഷണമ്

ദേവന്മാർക്കും അസുരന്മാർക്കും മനുഷ്യർക്കും ഗന്ധർവ്വന്മാർക്കും പാമ്പുകൾക്കും രാക്ഷസന്മാർക്കും തകർക്കാൻ കഴിയാത്ത, ഇഷ്ടംപോലെ എവിടെയും പോകുന്ന, വൃഷ്ണികൾക്ക് ഭയങ്കരമായ ഒരു വാഹനമാണ് ശാൽവൻ വരമായി ചോദിച്ചത്.

തഥേതി ഗിരിശാദിഷ്ടോ മയഃ പരപുരംജയഃ । പുരം നിര്മായ ശാല്വായ പ്രാദാത് സൌഭമയസ്മയമ്

‘അങ്ങനെ തന്നെ’ എന്ന് ഗിരിശൻ സമ്മതിച്ചു. അവന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം ശത്രുനഗരങ്ങളെ ജയിച്ച മയൻ, ഇരുമ്പുകൊണ്ടുള്ള സൗഭപുരി നിർമ്മിച്ച് ശാൽവനു നൽകി.

സ ലബ്ധ്വാ കാമഗം യാനം തമോധാമ ദുരാസദമ് । യയസ്ദ്‌വാരവതീം ശാല്വോ വൈരം വൃഷ്ണികൃതം സ്മരന്

അങ്ങനെ, ആ ഇഷ്ടംപോലെ പോകുന്ന, ഭയങ്കരവും അതിക്രമിക്കാനാവാത്തതുമായ വാഹനമെടുത്ത്, വൃഷ്ണികൾ സൃഷ്ടിച്ച വൈരമനുസ്മരിച്ച് ശാൽവൻ ദ്വാരകയിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.

നിരുധ്യ സേനയാ ശാല്വോ മഹത്യാ ഭരതര്ഷഭ । പുരീം ബഭഞ്ജോപവനാന് ഉദ്യാനാനി ച സര്വശഃ

ഭാരതവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായ രാജാവേ, വലിയൊരു സേനയുമായി ശാൽവൻ നഗരത്തെ വളഞ്ഞു, നഗരത്തിന്റെ ചുറ്റുമുള്ള ഉപനഗരങ്ങളും തോട്ടങ്ങളും മുഴുവനായി നശിപ്പിച്ചു.

സഗോപുരാണി ദ്വാരാണി പ്രാസാദാട്ടാലതോലികാഃ । വിഹാരാന് സ വിമാനാഗ്ര്യാന് നിപേതുഃ ശസ്ത്രവൃഷ്ടയഃ

കോട്ടകവാടങ്ങൾ, ഗോപുരങ്ങൾ, മഹലുകൾ, അട്ടാളങ്ങൾ, വിനോദഭവനങ്ങൾ, ഉയർന്ന മന്ദിരങ്ങൾ—ഇവയെല്ലാം ആയുധങ്ങളുടെ മഴയിൽ തകർന്ന് വീണു.

ശിലാ ദ്രുമാശ്ചാശനയഃ സര്പാ ആസാരശര്കരാഃ । പ്രചണ്ഡശ്ചക്രവാതോഽഭൂത് രജസാച്ഛാദിതാ ദിശഃ

കല്ലുകളും മരങ്ങളും ഇടിമിന്നലുകളും പാമ്പുകളും കല്ലുകൂട്ടങ്ങളുമൊക്കെ മഴപോലെ വീണു, അതികഠിനമായ ഒരു ചുഴലിക്കാറ്റ് പൊടിക്കാറ്റുമായി ദിശകളെ മറച്ചു.

ഇത്യര്ദ്യമാനാ സൌഭേന കൃഷ്ണസ്യ നഗരീ ഭൃശമ് । നാഭ്യപദ്യത ശം രാജന് ത്രിപുരേണ യഥാ മഹീ

ഇങ്ങനെ, ശൗഭവാഹനത്തിൽ കയറി കൃഷ്ണന്റെ നഗരം കടുത്ത ഉപദ്രവം അനുഭവിച്ചപ്പോൾ, രാജാവേ, ഭൂമി ത്രിപുരനാൽ ആക്രമിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ പോലെ അവിടെ ഒരുപോലും ശാന്തിയുണ്ടായില്ല.

പ്രദ്യുമ്നോ ഭഗവാന് വീക്ഷ്യ ബാധ്യമാനാ നിജാഃ പ്രജാഃ । മ ഭൈഷ്ടേത്യഭ്യധാദ്‌ വീരോ രഥാരൂഢോ മഹായശാഃ

തന്റെ ജനങ്ങൾ കഷ്ടപ്പെടുന്നത് കണ്ട മഹത്വമുള്ള വീരനായ പ്രദ്യുമ്നൻ, രഥത്തിൽ കയറി, ‘ഭയപ്പെടേണ്ട!’ എന്ന് അവരെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.

സാത്യകിശ്ചാരുദേഷ്ണശ്ച സാമ്ബോഽക്രൂരഃ സഹാനുജഃ । ഹാര്ദിക്യോ ഭാനുവിന്ദശ്ച ഗദശ്ച ശുകസാരണൌ

സാത്യകിയും ചാരുദേഷ്ണനും സാംബനും, അക്രൂരനും അവന്റെ സഹോദരനും, ഹാർദിക്യനും ഭാനുവിന്ദനും ഗദനും, ശുകനും സാരണനും—

അപരേ ച മഹേഷ്വാസാ രഥയൂഥപയൂഥപാഃ । നിര്യയുര്ദംശിതാ ഗുപ്താ രഥേഭാശ്വപദാതിഭിഃ

മറ്റു മഹാബാണധാരികളും രഥസേനാനായകരും, രഥങ്ങളോടും ആനകളോടും കുതിരകളോടും പടയാളികളോടും കൂടി, ആയുധധാരികളായി പുറപ്പെട്ടു.

തതഃ പ്രവവൃതേ യുദ്ധം ശാല്വാനാം യദുഭിഃ സഹ । യഥാസുരാണാം വിബുധൈഃ തുമുലം ലോമഹര്ഷണമ്

അപ്പോൾ ശാൽവരുടെ കൂടെയും യദുക്കളുടെ കൂടെയും ഇടയിൽ, ദേവാസുരസമരത്തെപ്പോലെ, ഭയാനകവും ഉന്മേഷജനകവുമായ ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു.

താശ്ച സൌഭപതേര്മായാ ദിവ്യാസ്ത്രൈ രുക്മിണീസുതഃ । ക്ഷണേന നാശയാമാസ നൈശം തമ ഇവോഷ്ണഗുഃ

രുക്മിണിയുടെ പുത്രൻ ദിവ്യായുധങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച്, ശൗഭനാഥന്റെ മായാജാലങ്ങൾ എല്ലാം ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് അകറ്റി, രാത്രിയിലെ ഇരുണ്ടുപോലെ സൂര്യൻ അകറ്റുന്നതുപോലെ അപ്രത്യക്ഷമാക്കി.

വിവ്യാധ പഞ്ചവിംശത്യാ സ്വര്ണപുങ്ഖൈരയോമുഖൈഃ । ശാല്വസ്യ ധ്വജിനീപാലം ശരൈഃ സന്നതപര്വഭിഃ

പൊൻപൊട്ടും ഇരുമ്പുതുമ്പും ഉള്ള ഇരുപത്തഞ്ച് അമ്പുകൾ കൊണ്ട്, ശാൽവന്റെ സേനാനായകനെ പ്രദ്യുമ്നൻ കുത്തി പരിക്കേൽപ്പിച്ചു.

ശതേനാതാഡയച്ഛാല്വം ഏകൈകേനാസ്യ സൈനികാന് । ദശഭിര്ദശഭിര്നേതൄന് വാഹനാനി ത്രിഭിസ്ത്രിഭിഃ

നൂറ് അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ശാൽവനെ, ഓരോ അമ്പ് വീതം അവന്റെ സൈനികരെ, പത്ത് അമ്പ് വീതം അവരുടെ നേതാക്കളെ, മൂന്ന് അമ്പ് വീതം അവരുടെ വാഹനങ്ങളെ പ്രദ്യുമ്നൻ ആക്രമിച്ചു.

തദദ്‌ഭുതം മഹത് കര്മ പ്രദ്യുമ്നസ്യ മഹാത്മനഃ । ദൃഷ്ട്വാ തം പൂജയാമാസുഃ സര്വേ സ്വപരസൈനികാഃ

മഹാത്മാവായ പ്രദ്യുമ്നന്റെ അത്ഭുതകരമായ മഹത്തായ കൃത്യം കണ്ടപ്പോൾ, സഖാക്കളും ശത്രുക്കളും ഉൾപ്പെടെ എല്ലാ സൈനികരും അവനെ ആദരിച്ചു.

ബഹുരൂപൈകരൂപം തദ് ദൃശ്യതേ ന ച ദൃശ്യതേ । മായാമയം മയകൃതം ദുര്വിഭാവ്യം പരൈരഭൂത്

മയയുടെ മായാജാലം പല രൂപങ്ങളിലായി, ഒരേ രൂപമായും, ചിലപ്പോൾ കാണപ്പെടുകയും കാണാതിരിക്കുകയും ചെയ്തു; ശത്രുക്കൾക്ക് അതിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു.

ക്വചിദ്‌ഭൂമൌ ക്വചിദ്‌ വ്യോമ്നി ഗിരിമൂര്ധ്നി ജലേ ക്വചിത് । അലാതചക്രവദ്‌ ഭ്രാമ്യത് സൌഭം തദ് ദുരവസ്ഥിതമ്

അപ്പോഴൊക്കെ ആ സൌഭം നിലത്തും, ആകാശത്തും, പർവ്വതശിഖരങ്ങളിലും, വെള്ളത്തിനകത്തും, തീയുടെ ചക്രംപോലെ ഭയാനകമായി ചുറ്റി തിരിഞ്ഞു.

യത്ര യത്രോപലക്ഷ്യേത സസൌഭഃ സഹസൈനികഃ । ശാല്വഃ തതസ്തതോഽമുഞ്ചന് ശരാന് സാത്വതയൂഥപാഃ

ശാൽവനും സൌഭവും അവന്റെ സൈന്യവും എവിടെയൊക്കെ കാണപ്പെട്ടുവോ, അവിടെയൊക്കെ സാത്വതന്മാരുടെ നായകർ അമ്പുകൾ പ്രയോഗിച്ചു.