ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

സദസ്യര്ത്വിഗ്ദ്‌വിജശ്രേഷ്ഠാ ബ്രഹ്മഘോഷേണ ഭൂയസാ । ദേവര്ഷിപിതൃഗന്ധര്വാഃ തുഷ്ടുവുഃ പുഷ്പവര്ഷിണഃ

സദസ്യന്മാർ, രുത്വിജന്മാർ, ശ്രേഷ്ഠമായ ദ്വിജന്മാർ വേദഘോഷം മുഴക്കുമ്പോൾ, ദേവന്മാർ, മഹർഷികൾ, പിതൃവർഗ്ഗം, ഗന്ധർവന്മാർ എന്നിവർ പുഷ്പവർഷം ചൊരിയിച്ച് അവരെ സ്തുതിച്ചു.

സ്വലംകൃതാ നരാ നാര്യോ ഗന്ധസ്രഗ് ഭൂഷണാമ്ബരൈഃ । വിലിംപന്ത്യോ അഭിസിംച വിജഹ്രുര്വിവിധൈ രസൈഃ

അലങ്കാരവും സുഗന്ധമുള്ള പുഷ്പമാലകളും ധരിച്ച പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും, പരസ്പരം രസകരമായി വെള്ളം തളിച്ച്, പലവിധ ആനന്ദങ്ങളിൽ മുഴുകി കളിച്ചു.

തൈലഗോരസഗന്ധോദ ഹരിദ്രാസാന്ദ്രകുംകുമൈഃ । പുമ്ഭിര്ലിപ്താഃ പ്രലിംപന്ത്യോ വിജഹ്രുര്വാരയോഷിതഃ

തൈലം, പശുവിന്റെ നെയ്യ്, സുഗന്ധപ്പൊടി, മഞ്ഞൾ,濃കുങ്കുമം എന്നിവയാൽ പുരുഷന്മാർ പുരട്ടപ്പെട്ട്, സ്ത്രീകൾ അവരോടൊപ്പം രസകരമായി കളിച്ചു.

( വസംതതിലകാ ) ഗുപ്താ നൃഭിര്നിരഗമന്നുപലബ്ധുമേതദ് ദേവ്യോ യഥാ ദിവി വിമാനവരൈര്നൃദേവ്യഃ । താ മാതുലേയസഖിഭിഃ പരിഷിച്യമാനാഃ സവ്രീഡഹാസവികസദ് വദനാ വിരേജുഃ

പുരുഷന്മാരുടെ സംരക്ഷണത്തിൽ, രാജ്ഞിമാർ ആരും ശ്രദ്ധിക്കാതെ പുറത്തേക്ക് പോയി; ആകാശത്തിലെ ദേവീകൾ പോലെ, അമ്മാവന്മാരും സുഹൃത്തുക്കളും അവരെ വെള്ളം തളിക്കുമ്പോൾ, ലജ്ജാഭരിതമായ പുഞ്ചിരിയോടെ അവരുടെ മുഖം പ്രകാശിച്ചു.

താ ദേവരാനുത സഖീന് സിന്സിഷിചുര്ദൃതീഭിഃ ക്ലിന്നാമ്ബരാ വിവൃതഗാത്രകുചോരുമധ്യാഃ । ഔത്സുക്യമുക്ത കവരാ ച്ച്യവമാനമാല്യാഃ ക്ഷോഭം ദധുര്മലധിയാം രുചിരൈര്വിഹാരൈഃ

അവ രാജ്ഞിമാർ സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം ദേവന്മാരെ ഉത്സാഹത്തോടെ വെള്ളം തളിച്ചു; വസ്ത്രങ്ങൾ നനഞ്ഞു, ശരീരവും കുചവും പുറത്തായി, മാലകൾ ഇടിഞ്ഞു വീണു, അവരുടെ മനോഹരമായ കളികൾ ദുഷ്ടചിന്തകളുള്ളവരുടെ മനസ്സിൽ ആകർഷണം ഉണർത്തി.

( അനുഷ്ടുപ് ) സ സമ്രാഡ് രഥമാരുഢഃ സദശ്വം രുക്മമാലിനമ് । വ്യരോചത സ്വപത്‍നീഭിഃ ക്രിയാഭിഃ ക്രതുരാഡിവ

അവൻ, ഉത്തമ കുതിരകളാൽ ഇഴകുന്ന പൊന്നാലങ്കരിച്ച രഥത്തിൽ കയറി, ഭാര്യമാരോടൊപ്പം യാഗാധിപതി യാഗത്തിൽ പ്രകാശിക്കുന്നതുപോലെ പ്രകാശിച്ചു.

പത്‍നീസംയാജാവഭൃഥ്യൈഃ ചരിത്വാ തേ തമൃത്വിജഃ । ആചാന്തം സ്നാപയാം ചക്രുഃ ഗംഗായാം സഹ കൃഷ്ണയാ

ഭാര്യമാരോടൊപ്പം ആവഭൃഥം നടത്തി, രുത്വിജന്മാർ ശുദ്ധരായി, അവനെയും കൃഷ്ണനെയും കൂടി ഗംഗയിൽ കുളിപ്പിച്ചു.

ദേവദുന്ദുഭയോ നേദുഃ നരദുംദുഭിഭിഃ സമമ് । മുമുചുഃ പുഷ്പവര്ഷാണി ദേവര്ഷിപിതൃമാനവാഃ

ദേവദുന്ദുഭികളും മനുഷ്യരുടെ ദുന്ദുഭികളും ഒരുമിച്ച് മുഴങ്ങി; ദേവന്മാർ, മഹർഷികൾ, പിതാക്കന്മാർ, മനുഷ്യർ എന്നിവർ പുഷ്പവർഷം ചൊരിയിച്ചു.

സസ്നുസ്തത്ര തതഃ സര്വേ വര്ണാശ്രമയുതാ നരാഃ । മഹാപാതക്യപി യതഃ സദ്യോ മുച്യേത കില്ബിഷാത്

അവിടെ എല്ലാ വർണ്ണാശ്രമങ്ങളിലെയും പുരുഷന്മാർ കുളിച്ചു; വലിയ പാപം ചെയ്തവർക്കും ഉടൻ പാപം വിട്ടുമാറും.

അഥ രാജാഹതേ ക്ഷൌമേ പരിധായ സ്വലങ്കൃതഃ । ഋത്വിക് സദസ്യ വിപ്രാദീന് ആനര്ചാഭരണാമ്ബരൈഃ

പിന്നീട് രാജാവ് നന്നായി അലങ്കരിച്ച ക്ഷൗമവസ്ത്രം ധരിച്ച്, രുത്വിജന്മാരെയും സദസ്യന്മാരെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും ആഭരണങ്ങളും വസ്ത്രങ്ങളും നൽകി ആദരിച്ചു.

ബന്ധൂഞ്ജ്ഞാതീന് നൃപാന് മിത്ര സുഹൃദോഽന്യാംശ്ച സര്വശഃ । അഭീക്ഷ്ണം പൂജയാമാസ നാരായണപരോ നൃപഃ

നാരായണഭക്തനായ രാജാവ്, ബന്ധുക്കളെയും സുഹൃത്തുക്കളെയും രാജാക്കന്മാരെയും പരിചിതരെയും മറ്റുള്ളവരെയും വീണ്ടും വീണ്ടും ആദരിച്ചു.

( വസംതതിലകാ ) സര്വേ ജനാഃ സുരരുചോ മണികുണ്ഡലസ്രഗ് ഉഷ്ണീഷകഞ്ചുക ദുകൂലമഹാര്ഘ്യഹാരാഃ । നാര്യശ്ച കുണ്ഡലയുഗാലകവൃന്ദജുഷ്ട വക്ത്രശ്രിയഃ കനകമേഖലയാ വിരേജുഃ

എല്ലാവരും ദിവ്യപ്രഭയോടെ, മണിക്കുണ്ഡലങ്ങൾ, പുഷ്പമാലകൾ, തലയണ, അങ്കി, നനവസ്ത്രം, വിലയേറിയ ഹാരങ്ങൾ ധരിച്ച്, സ്ത്രീകൾ ഇരട്ട കുണ്ഡലങ്ങളും വളകളുമണിഞ്ഞ മുഖസൗന്ദര്യത്തോടെ പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള അരമണിയാൽ ഭംഗിയായി തിളങ്ങി.

( അനുഷ്ടുപ് ) അഥ ഋത്വിജോ മഹാശീലാഃ സദസ്യാ ബ്രഹ്മവാദിനഃ । ബ്രഹ്മക്ഷത്രിയവിട്ശുദ്രാ രാജാനോ യേ സമാഗതാഃ

പിന്നീട് മഹാശീലമുള്ള രുത്വിജന്മാരും സദസ്യന്മാരും ബ്രഹ്മവാദികളും, ബ്രാഹ്മണ, ക്ഷത്രിയ, വൈശ്യ, ശൂദ്ര വർഗ്ഗങ്ങളിലെ രാജാക്കന്മാരും അവിടെ ഒന്നിച്ചു.

ദേവര്ഷിപിതൃഭൂതാനി ലോകപാലാഃ സഹാനുഗാഃ । പൂജിതാസ്തം അനുജ്ഞാപ്യ സ്വധാമാനി യയുര്നൃപ

ദേവന്മാർ, മഹർഷികൾ, പിതൃവർഗ്ഗം, ഭൂതങ്ങൾ, ലോകപാലകർ, അവരുടെ അനുചിതരോടൊപ്പം ആദരിക്കപ്പെട്ട്, അനുമതി നൽകി തങ്ങളുടെ ലോകങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങി.

ഹരിദാസസ്യ രാജര്ഷേ രാജസൂയമഹോദയമ് । നൈവാതൃപ്യന് പ്രശംസന്തഃ പിബന് മര്ത്യോഽമൃതം യഥാ

ഹരിദാസന്റെ മഹാരാജസൂയയാഗത്തെ രാജർഷിമാർ വീണ്ടും വീണ്ടും പുകഴ്ത്തി; മരണം ഉള്ളവൻ അമൃതം കുടിക്കുമ്പോലെ അവർക്ക് അതിൽ തൃപ്തിയുണ്ടായില്ല.

തതോ യുധിഷ്ഠിരോ രാജാ സുഹൃത് സംബംന്ധി ബാന്ധവാന് । പ്രേമ്ണാ നിവാരയാമാസ കൃഷ്ണം ച ത്യാഗകാതരഃ

അതിനുശേഷം, രാജാവ് യുദിഷ്ഠിരൻ സ്നേഹപൂർവ്വം തന്റെ സുഹൃത്തുക്കളെയും ബന്ധുക്കളെയും വിടപറഞ്ഞു; കൃഷ്ണനോടോ, വിടപറയാൻ മനസ്സില്ലാതെ, ദു:ഖത്തോടെ.

ഭഗവാനപി തത്രാങ്‌ഗ ന്യവാത്സീത് തത്പ്രിയംകരഃ । പ്രസ്ഥാപ്യ യദുവീരാംശ്ച സാമ്ബാദീംശ്ച കുശസ്ഥലീമ്

പ്രിയജനങ്ങൾക്ക് സന്തോഷം നൽകുന്ന ഭഗവാൻ അവിടെ കുറേ നാൾ താമസിച്ചു; സാംബനും മറ്റു യാദവ വീരന്മാരും കുശസ്ഥലിയിൽ പോകാൻ അയച്ചു.

ഇത്ഥം രാജാ ധര്മസുതോ മനോരഥമഹാര്ണവമ് । സുദുസ്തരം സമുത്തീര്യ കൃഷ്ണേനാസീദ് ഗതജ്വരഃ

ഇങ്ങനെ, ധർമ്മപുത്രനായ രാജാവ്, കൃഷ്ണന്റെ സഹായത്തോടെ, crossing his own vast ocean of desires, അതി ദുർജയമായ ആ മനസ്സിലെ ആഗ്രഹങ്ങൾ അതിജയിച്ച്, എല്ലാ ദു:ഖവും വിട്ട് സന്തോഷത്തോടെ ആയിരുന്നു.

ഏകദാന്തഃപുരേ തസ്യ വീക്ഷ്യ ദുര്യോധനഃ ശ്രിയമ് । അതപ്യദ് രാജസൂയസ്യ മഹിത്വം ചാച്യുതാത്മനഃ

ഒരു ദിവസം, രാജാവിന്റെ അങ്ങനെയുള്ള ഭവനത്തിൽ, ദുര്യോധനൻ ആ മഹത്തായ ഐശ്വര്യവും രാജസൂയയാഗത്തിന്റെ മഹിമയും അച്യുതന്റെ മഹത്വവും കണ്ടു; അതു കണ്ടു അവൻ മനസ്സിൽ വേദനിച്ചു.

( വസംതതിലകാ ) യസ്മിന് നരേന്ദ്രദിതിജേന്ദ്ര സുരേന്ദ്രലക്ഷ്മീഃ നാനാ വിഭാന്തി കില വിശ്വസൃജോപകൢപ്താഃ । താഭിഃ പതീന്ദ്രുപദരാജസുതോപതസ്ഥേ യസ്യാം വിഷക്തഹൃദയഃ കുരുരാഡതപ്യത്

അവിടെ, രാജാക്കന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും ദേവന്മാരുടെയും സമ്പത്ത് സൃഷ്ടികർത്താവിന്റെ ക്രമത്തിൽ അണിയറയിൽ തെളിഞ്ഞു; ആ ഐശ്വര്യങ്ങൾക്കിടയിൽ, ദ്രുപദന്റെ മകളോടൊപ്പം ഭർത്താവായവൻ നിന്നു; അതു കണ്ടു, കുരുരാജാവിന്റെ ഹൃദയം ആ ആസ്വാദനത്തിൽ കുടുങ്ങി വേദനിച്ചു.

യസ്മിന് തദാ മധുപതേര്മഹിഷീസഹസ്രം ശ്രോണീഭരേണ ശനകൈഃ ക്വണദങ്‌ഘ്രിശോഭമ് । മധ്യേ സുചാരു കുചകുങ്കുമശോണഹാരം ശ്രീമന്മുഖം പ്രചലകുണ്ഡലകുന്തലാഢ്യമ്

അവിടെ, അന്നത്തെ സമയത്ത്, മധുപതിയുടെ ആയിരം ഭാര്യമാർ, ഭാരമുള്ള കമറുകളോടും മൃദുലമായി മണിയണികൾ മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടും, ചുവപ്പു മാലകളും മനോഹരമായ കുന്ദലങ്ങളും ഒഴുകുന്ന കേശങ്ങളും അണിഞ്ഞ, പ്രകാശമുള്ള മുഖം ചുറ്റി നിന്നു.

( അനുഷ്ടുപ് ) സഭായാം മയകൢപ്തായാം ക്വാപി ധര്മസുതോഽധിരാട് । വൃതോഽനുഗൈര്ബന്ധുഭിശ്ച കൃഷ്ണേനാപി സ്വചക്ഷുഷാ

മയൻ നിർമിച്ചിരുന്ന സഭയിൽ, ധർമ്മപുത്രനായ ചക്രവർത്തി, അനുയായികളും ബന്ധുക്കളും കൃഷ്ണനും ചുറ്റി ഇരുന്നു; കൃഷ്ണൻ സ്വന്തം കണ്ണുകൊണ്ട് അവരെ നോക്കി.

ആസീനഃ കാഞ്ചനേ സാക്ഷാത് ആസനേ മഘവാനിവ । പാരമേഷ്ഠ്യശ്രീയാ ജുഷ്ടഃ സ്തൂയമാനശ്ച വന്ദിഭിഃ

പൊന്നിന്റെ സിംഹാസനത്തിൽ, മേഘവാൻപോലെ നേരിട്ട് ഇരുന്ന്, പരമ ഐശ്വര്യത്തോടെ, വന്ദികൾ പുകഴ്ത്തി.

തത്ര ദുര്യോധനോ മാനീ പരീതോ ഭ്രാതൃഭിര്നൃപ । കിരീടമാലീ ന്യവിശദ് അസിഹസ്തഃ ക്ഷിപന് രുഷാ

അവിടെ, ദുർയോധനൻ, അഭിമാനത്തോടെ സഹോദരന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, കിരീടവും മാലയും അണിഞ്ഞ്, കൈയിൽ വാൾ പിടിച്ച്, കോപത്തോടെ അതിനെ നിലത്ത് ഇടിച്ചു.

സ്ഥലേഽഭ്യഗൃഹ്ണാദ് വസ്ത്രാന്തം ജലം മത്വാ സ്ഥലേഽപതത് । ജലേ ച സ്ഥലവദ് ഭ്രാന്ത്യാ മയമായാവിമോഹിതഃ

നിലത്ത്, വസ്ത്രത്തിന്റെ അറ്റം വെള്ളം എന്ന് തെറ്റിദ്ധരിച്ചു പിടിച്ചു; എന്നാൽ അതു വരണ്ടതായിരുന്നു. വെള്ളത്തിൽ, നിലം എന്ന് കരുതി കാൽവച്ചു; മയയുടെ മായയിൽ അവൻ കുഴഞ്ഞു.

ജഹാസ ഭീമസ്തം ദൃഷ്ട്വാ സ്ത്രിയോ നൃപതയോഽപരേ । നിവാര്യമാണാ അപ്യങ്‌ഗ രാജ്ഞാ കൃഷ്ണാനുമോദിതാഃ

അത് കണ്ട ഭീമനും സ്ത്രീകളും മറ്റു രാജാക്കന്മാരും ചിരിച്ചു; രാജാവ് അവരെ വിലക്കി എങ്കിലും, കൃഷ്ണൻ ആ ചിരി അംഗീകരിച്ചു.

( മിശ്ര ) സ വ്രീഡിതോഽവാഗ്വദനോ രുഷാ ജ്വലന് നിഷ്ക്രമ്യ തൂഷ്ണീം പ്രയയൌ ഗജാഹ്വയമ് । ഹാഹേതി ശബ്ദഃ സുമഹാനഭൂത് സതാം അജാതശത്രുര്വിമനാ ഇവാഭവത് । ബഭൂവ തൂഷ്ണീം ഭഗവാന്ഭുവോ ഭരം സമുജ്ജിഹീര്ഷുര്ഭ്രമതി സ്മ യദ് ദൃശാ

അവമാനിതനായി, മുഖം താഴ്ത്തി, കോപത്തിൽ കത്തിയവൻ, മിണ്ടാതിരിച്ചു ഗജാഹ്വയത്തിലേക്ക് പോയി. 'അയ്യോ' എന്ന വലിയ ശബ്ദം സത്പുരുഷന്മാരിൽ ഉയർന്നു; അജാതശത്രുവിന് മനസ്സിൽ ദു:ഖം ഉണ്ടായി. ഭൂഭാരമൊഴിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച ഭഗവാൻ മൗനത്തിൽ ഇരുന്നു, കണ്ണുകൾ കൊണ്ട് എല്ലാം നിരീക്ഷിച്ചു.

( അനുഷ്ടുപ് ) ഏതത്തേഽഭിഹിതം രാജന് യത്പൃഷ്ടോഽഹമിഹ ത്വയാ । സുയോധനസ്യ ദൌരാത്മ്യം രാജസൂയേ മഹാക്രതൌ

രാജാവേ, നീ ചോദിച്ചതനുസരിച്ച്, മഹാരാജസൂയയാഗത്തിൽ സുവ്യോധനന്റെ ദുഷ്ടതയെക്കുറിച്ച് ഞാൻ പറഞ്ഞുതന്നു.

ഇതി ശ്രീമദ്‍ഭാഗവതേ മഹാപുരാണേ പാരമഹംസ്യാം സംഹിതായാം ദശമസ്കന്ധേ ഉത്തരാര്ധേ ദുര്യോധനമാനഭംഗോ നാമ പഞ്ചസപ്തതിതമോഽധ്യായഃ

ഇങ്ങനെ, ശ്രീമദ് ഭാഗവത മഹാപുരാണത്തിൽ, പരമഹംസ്യ സംഹിതയുടെ ദശമസ്കന്ധത്തിലെ രണ്ടാംപകുതിയിൽ, 'ദുര്യോധനന്റെ അഭിമാനഭംഗം' എന്ന പേരിലുള്ള എഴുപത്തഞ്ചാമത്തെ അധ്യായം സമാപിച്ചു.