ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ന ഹ്യേകസ്യാദ്വിതീയസ്യ ബ്രഹ്മണഃ പരമാത്മനഃ । കര്മഭിര്വര്ധതേ തേജോ ഹ്രസതേ ച യഥാ രവേഃ

ഒറ്റതന്നെ, രണ്ടാമൊരുത്തനുമില്ലാത്ത പരമാത്മാവിന്, ചെയ്തികളാൽ മഹത്വം neither വർധിക്കുകയോ കുറയുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല; സൂര്യന്റെ പ്രകാശം പോലെയാണ് അതു.

ന വൈ തേഽജിത ഭക്താനാം മമാഹമിതി മാധവ । ത്വം തവേതി ച നാനാധീഃ പശൂനാമിവ വൈകൃതീ

ജയിക്കാനാകാത്തവനായ മാധവാ, ഭക്തന്മാരുടെ ഇടയിൽ 'എന്റെത്', 'നിന്റെത്' എന്ന വ്യത്യാസമില്ല; ആ ഭേദം മൃഗങ്ങളിൽ കാണുന്ന വ്യത്യാസം പോലെയാണ്.

ശ്രീശുക ഉവാച - ഇത്യുക്ത്വാ യജ്ഞിയേ കാലേ വവ്രേ യുക്താന് സ ഋത്വിജഃ । കൃഷ്ണാനുമോദിതഃ പാര്ഥോ ബ്രാഹ്മണാന് ബ്രഹ്മവാദിനഃ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, യജ്ഞത്തിനുള്ള ഉചിതമായ സമയത്ത്, കൃഷ്ണന്റെ സമ്മതത്തോടെ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ യോഗ്യരായ വേദപണ്ഡിതരായ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ തിരഞ്ഞെടുത്തു.

ദ്വൈപായനോ ഭരദ്വാജഃ സുമന്തുര്ഗോതമോഽസിതഃ । വസിഷ്ഠശ്ച്യവനഃ കണ്വോ മൈത്രേയഃ കവഷസ്ത്രിതഃ

വ്യാസൻ, ഭരദ്വാജൻ, സുമന്തു, ഗൗതമൻ, അസിതൻ, വസിഷ്ഠൻ, ച്യവനൻ, കണ്വൻ, മൈത്രേയൻ, കവഷൻ, തൃതൻ—

വിശ്വാമിത്രോ വാമദേവഃ സുമതിര്ജൈമിനിഃ ക്രതുഃ । പൈലഃ പരാശരോ ഗര്ഗോ വൈശമ്പായന ഏവ ച

വിശ്വാമിത്രൻ, വാമദേവൻ, സുമതി, ജയിമിനി, ക്രതു, പൈലൻ, പരാശരൻ, ഗർഗ്ഗൻ, വൈശമ്പായനൻ—

അഥര്വാ കശ്യപോ ധൌമ്യോ രാമോ ഭാര്ഗവ ആസുരിഃ । വീതിഹോത്രോ മധുച്ഛന്ദാ വീരസേനോഽകൃതവ്രണഃ

അഥർവൻ, കശ്യപൻ, ധൗമ്യൻ, ഭാർഗവരാമൻ, ആസുരി, വീതിഹോത്രൻ, മധുഛന്ദൻ, വീരസേനൻ, അകൃതവ്രണൻ.

ഉപഹൂതാസ്തഥാ ചാന്യേ ദ്രോണഭീഷ്മകൃപാദയഃ । ധൃതരാഷ്ട്രഃ സഹസുതോ വിദുരശ്ച മഹാമതിഃ

അവിടേക്ക് മറ്റുള്ളവരും ക്ഷണിക്കപ്പെട്ടു; ദ്രോണനും ഭീഷ്മനും കൃപനും മറ്റു മഹാപുരുഷന്മാരും, ധൃതരാഷ്ട്രനും തന്റെ പുത്രന്മാരോടൊപ്പം, മഹാമതിയായ വിദ്യുരനും അവിടെ എത്തി.

ബ്രാഹ്മണാഃ ക്ഷത്രിയാ വൈശ്യാഃ ശൂദ്രാ യജ്ഞദിദൃക്ഷവഃ । തത്രേയുഃ സര്വരാജാനോ രാജ്ഞാം പ്രകൃതയോ നൃപ

ബ്രാഹ്മണന്മാർ, ക്ഷത്രിയർ, വൈശ്യർ, ശൂദ്രർ, യജ്ഞം കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച എല്ലാവരും, രാജാക്കന്മാരും അവരുടെ പ്രജകളും അവിടെ എത്തി, രാജാവേ.

തതസ്തേ ദേവയജനം ബ്രാഹ്മണാഃ സ്വര്ണലാങ്‌ഗലൈഃ । കൃഷ്ട്വാ തത്ര യഥാമ്നായം ദീക്ഷയാം ചക്രിരേ നൃപമ്

പിന്നീട്, ബ്രാഹ്മണന്മാർ പൊന്നുപ്ലാവുകൾ ഉപയോഗിച്ച് യജ്ഞഭൂമി ശാസ്ത്രാനുസൃതമായി ഒരുക്കി, രാജാവിനെ ദീക്ഷയിലൂടെ യജ്ഞത്തിന് ഒരുക്കി.

ഹൈമാഃ കിലോപകരണാ വരുണസ്യ യഥാ പുരാ । ഇന്ദ്രാദയോ ലോകപാലാ വിരിഞ്ചിഭവസംയുതാഃ

യജ്ഞോപകരണങ്ങൾ എല്ലാം പൊന്നിൽ നിന്നായിരുന്നു, പഴയ കാലത്ത് വരുണനു വേണ്ടി ചെയ്തതുപോലെ. ഇന്ദ്രനും മറ്റു ലോകപാലന്മാരും, ബ്രഹ്മാവും ശിവനും കൂടെ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.

സഗണാഃ സിദ്ധഗന്ധര്വാ വിദ്യാധരമഹോരഗാഃ । മുനയോ യക്ഷരക്ഷാംസി ഖഗകിന്നരചാരണാഃ

തങ്ങളുടെ കൂട്ടങ്ങളോടൊപ്പം സിദ്ധന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, വിദ്യാധരന്മാർ, മഹാസർപ്പങ്ങൾ, മുനികൾ, യക്ഷന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ, പക്ഷികൾ, കിന്നരന്മാർ, ചാരണന്മാർ എന്നിവരും അവിടെ എത്തി.

രാജാനശ്ച സമാഹൂതാ രാജപത്‍ന്യശ്ച സര്വശഃ । രാജസൂയം സമീയുഃ സ്മ രാജ്ഞഃ പാണ്ഡുസുതസ്യ വൈ

രാജാക്കന്മാരും അവരുടെ ഭാര്യമാരും എല്ലാവരും ക്ഷണിക്കപ്പെട്ടു; അവർ പാണ്ഡുപുതന്റെ രാജസൂയയജ്ഞത്തിന് എത്തി.

മേനിരേ കൃഷ്ണഭക്തസ്യ സൂപപന്നമവിസ്മിതാഃ । അയാജയന് മഹാരാജം യാജകാ ദേവവര്ചസഃ । രാജസൂയേന വിധിവത് പ്രചേതസമിവാമരാഃ

കൃഷ്ണഭക്തനായവനു ഇത് യുക്തമാണെന്ന് എല്ലാവരും അത്ഭുതത്തോടെ കരുതി. ദിവ്യപ്രഭയുള്ള യാജകർ മഹാരാജാവിനു ശാസ്ത്രാനുസൃതമായി രാജസൂയം നടത്തി, ദേവന്മാർ പ്രചേതസിനു ചെയ്തതുപോലെ.

സൂത്യേഽഹന്യവനീപാലോ യാജകാന് സദസസ്പതീന് । അപൂജയന് മഹാഭാഗാന് യഥാവത് സുസമാഹിതഃ

യജ്ഞദിനത്തിൽ ഭൂമിയുടെ രാജാവ്, മനസ്സോടെ, മഹാഭാഗ്യശാലികളായ യാജകരെയും സഭാപതിമാരെയും യഥാവിധി ആദരിച്ചു.

സദസ്യാഗ്ര്യാര്ഹണാര്ഹം വൈ വിമൃശന്തഃ സഭാസദഃ । നാധ്യഗച്ഛന് നന്നനൈകാന്ത്യാത് സഹദേവസ്തദാബ്രവീത്

സഭാസദസ്സുകാർ, ആരാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമമായ ആദരത്തിന് അർഹനെന്ന് ആലോചിച്ചപ്പോൾ, ഒരുമതിൽ എത്താൻ കഴിയാതെ നിന്നു; അപ്പോൾ സഹദേവൻ പറഞ്ഞു.

അര്ഹതി ഹ്യച്യുതഃ ശ്രൈഷ്ഠ്യം ഭഗവാന്സാത്വതാം പതിഃ । ഏഷ വൈ ദേവതാഃ സര്വാ ദേശകാലധനാദയഃ

കൃഷ്ണൻ, സാത്വതരുടെ നാഥൻ, ഭഗവാൻ, ഉത്തമമായ ആദരത്തിന് അർഹനാണ്; കാരണം, എല്ലാ ദേവതകളും ദേശവും കാലവും സമ്പത്തും എല്ലാം അവനിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.

യസ് ആത്മകമിദം വിശ്വം ക്രതവശ്ച യദാത്മകാഃ । അഗ്നിരാഹുതയോ മംത്രാഃ സാങ്ഖ്യം യോഗശ്ച യത്പരഃ

ഈ സർവ്വവിശ്വത്തിന് ആത്മാവായവൻ അവൻ തന്നെയാണ്; യജ്ഞങ്ങൾ അവനിൽ നിന്നാണ്; അഗ്നിഹോത്രങ്ങൾ, മന്ത്രങ്ങൾ, സംഖ്യയും യോഗവും എല്ലാം അവനിലേക്കാണ്.

ഏക ഏവാദ്‌വിതീയോഽസൌ അവൈതദാത്മ്യമിദം ജഗത് । ആത്മനാത്മാശ്രയഃ സഭ്യാഃ സൃജത്യവതി ഹന്ത്യജഃ

അവൻ ഏകനായവൻ, രണ്ടാമൻ ഇല്ലാത്തവൻ, ഈ വിശ്വം അവനാണ്; ജനനം ഇല്ലാത്തവൻ സ്വയം, സഭാസദസ്സേ, ലോകങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുകയും നിലനിർത്തുകയും സംഹരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

വിവിധാനീഹ കര്മാണി ജനയന് യദവേക്ഷയാ । ഈഹതേ യദയം സര്വഃ ശ്രേയോ ധര്മാദിലക്ഷണമ്

ഇവിടെയുള്ള വിവിധ പ്രവർത്തികൾ അവൻ കാണുന്നവനായി സൃഷ്ടിക്കുന്നു; എല്ലാവർക്കും ആഗ്രഹിക്കുന്ന ശ്രേയസ്സും ധർമ്മാദികളാൽ നിർണ്ണയിക്കപ്പെടുന്നതും അവനിൽ നിന്നാണ്.

തസ്മാത് കൃഷ്ണായ മഹതേ ദീയതാം പരമാര്ഹണമ് । ഏവം ചേത്സര്വഭൂതാനാം ആത്മനശ്ചാര്ഹണം ഭവേത്

അതിനാൽ മഹത്തായ കൃഷ്ണനു പരമാദരം നൽകണം; അങ്ങനെ ചെയ്താൽ എല്ലാ ജീവികളെയും ആത്മാവിനെയും ആദരിച്ചതായിരിക്കും.

സര്വഭൂതാത്മഭൂതായ കൃഷ്ണായാനന്യദര്ശിനേ । ദേയം ശാന്തായ പൂര്ണായ ദത്തസ്യാനന്ത്യമിച്ഛതാ

എല്ലാ ജീവികളുടെയും ആത്മാവായ, മറ്റൊന്നും കാണാത്ത, ശാന്തനും പൂർണ്ണനും ആയ കൃഷ്ണനു, ദാനത്തിന്റെ അനന്തഫലം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ആദരം അർപ്പിക്കണം.

ഇത്യുക്ത്വാ സഹദേവോഽഭൂത് തൂഷ്ണീം കൃഷ്ണാനുഭാവവിത് । തച്ഛ്രുത്വാ തുഷ്ടുവുഃ സര്വേ സാധു സാധ്വിതി സത്തമാഃ

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, കൃഷ്ണന്റെ മഹത്വം അറിയുന്ന സഹദേവൻ മൗനമായി; ഇത് കേട്ടു, എല്ലാ ഉത്തമപുരുഷന്മാരും 'ശ്രേഷ്ഠം, ശ്രേഷ്ഠം' എന്ന് പ്രശംസിച്ചു.

ശ്രുത്വാ ദ്‌വിജേരിതം രാജാ ജ്ഞാത്വാ ഹാര്ദം സഭാസദാമ് । സമര്ഹയദ്‌ധൃഷീകേശം പ്രീതഃ പ്രണയവിഹ്വലഃ

ബ്രാഹ്മണന്റെ വാക്കുകളും സഭാസദസ്സിന്റെ മനസ്സും മനസ്സിലാക്കി, രാജാവ് സന്തോഷത്തോടെയും സ്നേഹത്താൽ ഉല്ലാസിച്ചും ഹൃഷീകേശനെ ആദരിച്ചു.

തത്പാദാവവനിജ്യാപഃ ശിരസാ ലോകപാവനീഃ । സഭാര്യഃ സാനുജാമാത്യഃ സകുടുമ്ബോ വഹന്മുദാ

കൃഷ്ണന്റെ പാദജലം കഴുകി, ആ ശുദ്ധജലം ഭാര്യകളും സഹോദരന്മാരും മന്ത്രിമാരും കുടുംബവും കൂടെ സന്തോഷത്തോടെ തലയിൽ വഹിച്ചു.

വാസോഭിഃ പീതകൌഷേയൈഃ ഭൂഷണൈശ്ച മഹാധനൈഃ । അര്ഹയിത്വാശ്രുപൂര്ണാക്ഷോ നാശകത് സമവേക്ഷിതുമ്

മഞ്ഞ നിറമുള്ള പടികുടഞ്ഞ വസ്ത്രങ്ങളും വിലയേറിയ അലങ്കാരങ്ങളും അണിയിച്ച്, കണ്ണുനിറയെ കണ്ണീരോടെ അവനെ ആദരിച്ചു. പിന്നെ അവനെ നേരെ നോക്കാൻ പോലും അവനു കഴിയാതെ പോയി.

ഇത്ഥം സഭാജിതം വീക്ഷ്യ സര്വേ പ്രാഞ്ജലയോ ജനാഃ । നമോ ജയേതി നേമുസ്തം നിപേതുഃ പുഷ്പവൃഷ്ടയഃ

അവനെ ഇങ്ങനെ ആദരിക്കപ്പെട്ടത് കണ്ടപ്പോൾ, എല്ലാവരും കയ്യുകൂപ്പി, 'ജയം! നമസ്കാരം!' എന്നു വിളിച്ചു. അപ്പോൾ പൂക്കൾ മഴപെയ്യുന്നതുപോലെ അവന്റെ മേൽ വീണു.

( വസംതതിലകാ ) ഇത്ഥം നിശമ്യ ദമഘോഷസുതഃ സ്വപീഠാദ് ഉത്ഥായ കൃഷ്ണഗുണവര്ണനജാതമന്യുഃ । ഉത്ക്ഷിപ്യ ബാഹുമിദമാഹ സദസ്യമര്ഷീ സംശ്രാവയന് ഭഗവതേ പരുഷാണ്യഭീതഃ

ഇങ്ങനെ കേട്ടപ്പോൾ, ദമഘോഷന്റെ മകൻ കൃഷ്ണന്റെ ഗുണങ്ങൾ പ്രശംസിക്കപ്പെട്ടതിൽ ക്രോധത്തോടെ തന്റെ ഇരിപ്പിടത്തിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റു. കൈകൾ ഉയർത്തി, ഭയമില്ലാതെ, സഭയിലെ എല്ലാവർക്കും കഠിനമായ വാക്കുകൾ ഉച്ചരിച്ച് അവയെ ഭഗവാനെ അറിയിച്ചുവന്നു.

( അനുഷ്ടുപ് ) ഈശോ ദുരത്യയഃ കാല ഇതി സത്യവതീ ശ്രുതിഃ । വൃദ്ധാനാമപി യദ് ബുദ്ധിഃ ബാലവാക്യൈര്വിഭിദ്യതേ

സത്യവതിയുടെ വേദപരമ്പര പറയുന്നു: 'ഭഗവാൻ അതിജയിക്കാനാവാത്ത കാലമാണ്.' എങ്കിലും മുതിർന്നവരുടെ ബുദ്ധി പോലും ചിലപ്പോൾ കുട്ടികളുടെ വാക്കുകളിൽ അകപ്പെടാറുണ്ട്.

യൂയം പാത്രവിദാം ശ്രേഷ്ഠാ മാ മന്ധ്വം ബാലഭാഷീതമ് । സദസസ്പതയഃ സര്വേ കൃഷ്ണോ യത് സമ്മതോഽര്ഹണേ

നിങ്ങൾ പാത്രം തിരിച്ചറിയുന്നതിൽ ഏറ്റവും മുൻപന്തിയിലാണ്. കുട്ടികളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് മനസ്സു മാറ്റേണ്ട. സഭയിലെ എല്ലാ പ്രധാനികളും കൃഷ്ണൻ ഈ ആദരത്തിന് അർഹനാണെന്ന് സമ്മതിച്ചിട്ടുണ്ട്.