ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

രാജന്യബന്ധവോ ഹ്യേതേ ബ്രഹ്മലിങ്‌ഗാനി ബിഭ്രതി । ദദാനി ഭിക്ഷിതം തേഭ്യ ആത്മാനമപി ദുസ്ത്യജമ്

രാജവംശത്തിലെ ഈ ബന്ധുക്കൾ ബ്രാഹ്മണചിഹ്നങ്ങൾ ധരിച്ചിരിക്കുന്നു. അവർക്കു ഞാൻ ഭിക്ഷയായി എന്റെ ആത്മാവും, വിട്ടുകെളയാൻ എളുപ്പമല്ലാത്തതും, നൽകാൻ തയ്യാറാണ്.

ബലേര്നു ശ്രൂയതേ കീര്തിഃ വിതതാ ദിക്ഷ്വകല്മഷാ । ഐശ്വര്യാദ്‌ ഭ്രംശിതസ്യാപി വിപ്രവ്യാജേന വിഷ്ണുനാ

ബലിയുടെ കീർത്തി പാപരഹിതമായി എല്ലാ ദിക്കുകളിലെയും വ്യാപിച്ചു നിലകൊണ്ടിരുന്നു എന്ന് കേൾക്കപ്പെടുന്നു. വിഷ്ണു ബ്രാഹ്മണവേഷം ധരിച്ചു ബലിയെ ഐശ്വര്യത്തിൽ നിന്ന് വഞ്ചിച്ചിട്ടും ആ മഹത്വം നിലനിന്നിരുന്നു.

ശ്രിയം ജിഹീര്ഷതേന്ദ്രസ്യ വിഷ്ണവേ ദ്വിജരൂപിണേ । ജാനന്നപി മഹീം പ്രാദാദ്‌ വാര്യമാണോഽപി ദൈത്യരാട്

ഇന്ദ്രന്റെ സമ്പത്ത് ആഗ്രഹിച്ച വിഷ്ണു ബ്രാഹ്മണരൂപത്തിൽ എത്തിയപ്പോൾ, എല്ലാം മനസ്സിലായിട്ടും തടയപ്പെട്ടിട്ടും, ദൈത്യരാജാവ് ഭൂമി അവനു നൽകി.

ജീവതാ ബ്രാഹ്മണാര്ഥായ കോ ന്വര്ഥഃ ക്ഷത്രബന്ധുനാ । ദേഹേന പതമാനേന നേഹതാ വിപുലം യശഃ

ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ കാര്യമെന്നാൽ മാത്രം ജീവിക്കുന്ന ഒരു ക്ഷത്രിയന്റെ ശരീരത്തിന് എന്ത് പ്രയോജനം? ഇവിടെ ഈ ശരീരം വീഴുമ്പോൾ മഹത്തായ കീർത്തി ലഭിക്കും.

ഇത്യുദാരമതിഃ പ്രാഹ കൃഷ്ണാര്ജുനവൃകോദരാന് । ഹേ വിപ്രാ വ്രിയതാം കാമോ ദദാമ്യാത്മശിരോഽപി വഃ

അങ്ങനെ ഉന്നതമായ മനസ്സോടെ അവൻ കൃഷ്ണനും അർജുനനും ഭീമസേനനും പറഞ്ഞു: 'ഹേ ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, നിങ്ങൾക്ക് എന്ത് വേണമെങ്കിലും തിരഞ്ഞെടുക്കൂ; ഞാൻ എന്റെ തലവരെങ്കിലും നിങ്ങൾക്കു നൽകാം.'

ശ്രീഭഗവാനുവാച - യുദ്ധം നോ ദേഹി രാജേന്ദ്ര ദ്വന്ദ്വശോ യദി മന്യസേ । യുദ്ധാര്ഥിനോ വയം പ്രാപ്താ രാജന്യാ നാന്യകാങ്‌ക്ഷിണഃ

ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, നിങ്ങൾക്ക് യുദ്ധം ഉചിതമാണെന്ന് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ, ഞങ്ങൾക്കു ഇരട്ടയുദ്ധം അനുവദിക്കൂ. ഞങ്ങൾ യുദ്ധം മാത്രം ആഗ്രഹിച്ചാണ് വന്നത്; മറ്റൊന്നും വേണ്ട.'

അസൌ വൃകോദരഃ പാര്ഥഃ തസ്യ ഭ്രാതാര്ജുനോ ഹ്യയമ് । അനയോര്മാതുലേയം മാം കൃഷ്ണം ജാനീഹി തേ രിപുമ്

ഇവൻ ഭീമസേനൻ, പാർഥാ; അവന്റെ സഹോദരൻ അർജുനൻ. ഞാനാകുന്നു കൃഷ്ണൻ, ഇവരുടെ അമ്മാവനും നിന്റെ ശത്രുവും.

ഏവമാവേദിതോ രാജാ ജഹാസോച്ചൈഃ സ്മ മാഗധഃ । ആഹ ചാമര്ഷിതോ മന്ദാ യുദ്ധം തര്ഹി ദദാമി വഃ

ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞ രാജാവ് മാഗധൻ ഉച്ചത്തിൽ ചിരിച്ചു, കോപത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'അപ്പൊ, നിങ്ങളെ ഞാൻ യുദ്ധം അനുവദിക്കുന്നു, മൂഢന്മാരേ.'

ന ത്വയാ ഭീരുണാ യോത്സ്യേ യുധി വിക്ലവതേജസാ । മഥുരാം സ്വപുരീം ത്യക്ത്വാ സമുദ്രം ശരണം ഗതഃ

ഭയക്കരനായ നിനക്കൊപ്പമൊന്നും ഞാൻ യുദ്ധം ചെയ്യില്ല; നിന്റെ വീര്യം ഉറപ്പില്ല. നീ മഥുര എന്ന സ്വന്തം നഗരം ഉപേക്ഷിച്ച് കടലരികിൽ അഭയം തേടിയല്ലോ.

അയം തു വയസാ തുല്യോ നാതിസത്ത്വോ ന മേ സമഃ । അര്ജുനോ ന ഭവേദ് യോദ്ധാ ഭീമസ്തുല്യബലോ മമ

ഇവൻ എനിക്ക് വയസ്സിൽ തുല്യനാണ്, പക്ഷേ ശക്തിയിൽ സമം അല്ല. അർജുനൻ യുദ്ധത്തിന് യോഗ്യനല്ല, ഭീമൻ മാത്രമേ എനിക്കു തുല്യശക്തിയുള്ളവനാകൂ.

ഇത്യുക്ത്വാ ഭീമസേനായ പ്രാദായ മഹതീം ഗദാമ് । ദ്വിതീയാം സ്വയമാദായ നിര്ജഗാമ പുരാദ് ബഹിഃ

അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ഭീമസേനന് വലിയൊരു ഗദ നൽകിയും, മറ്റൊന്ന് താനായി എടുത്തും, നഗരത്തിന് പുറത്തേക്കു പുറപ്പെട്ടു.

തതഃ സമേ ഖലേ വീരൌ സംയുക്താവിതരേതരൌ । ജഘ്നതുര്വജ്രകല്പാഭ്യാം ഗദാഭ്യാം രണദുര്മദൌ

ശത്രുക്കൾ തമ്മിൽ തുല്യശക്തിയോടെ അങ്കണത്തിൽ ഏറ്റുമുട്ടി; യുദ്ധവൈരാഗ്യത്തിൽ ഇരുവരും വജ്രത്തോട് തുല്യമായ ഗദകൾ കൊണ്ട് പരസ്പരം അടിച്ചു.

മണ്ഡലാനി വിചിത്രാണി സവ്യം ദക്ഷിണമേവ ച । ചരതോഃ ശുശുഭേ യുദ്ധം നടയോരിവ രങ്‌ഗിണോഃ

ഇരുവരും ഇടതും വലതും വൃത്താകൃതിയിൽ ചലിച്ചപ്പോൾ അവരുടെ യുദ്ധം നാടകവേദിയിലെ കലാകാരന്മാരുടെ നൃത്തംപോലെ മനോഹരമായി തിളങ്ങി.

തതശ്ചടചടാശബ്ദോ വജ്രനിഷ്പേഷസന്നിഭഃ । ഗദയോഃ ക്ഷിപ്തയോ രാജന് ദന്തയോരിവ ദന്തിനോഃ

അപ്പോൾ അവരുടെ ഗദകൾ തമ്മിൽ ഏറ്റുമുട്ടിയപ്പോൾ ഉരുള്‍പ്പൊട്ടലുപോലെയുള്ള ശബ്ദം ഉയർന്നു, രാജാവേ, ആ ഗദകൾ എറിയുമ്പോൾ ആനകളുടെ ദന്തങ്ങൾ കൂട്ടിയിടിക്കുന്നതുപോലെയായിരുന്നു.

( വസംതതിലകാ ) തേ വൈ ഗദേ ഭുജജവേന നിപാത്യമാനേ അന്യോന്യതോംഽസകടിപാദകരോരുജത്രൂന് । ചൂര്ണീബഭൂവതുരുപേത്യ യഥാര്കശാഖേ സംയുധ്യതോര്ദ്വിരദയോരിവ ദീപ്തമന്വ്യോഃ

അവരുടെ ഭുജശക്തിയാൽ ഗദകൾ തമ്മിൽ ഏറ്റുമുട്ടിയപ്പോൾ, ഇരുവരുടെയും ഭുജം, കടി, കാലു, മുട്ട്, തല എന്നിവയിൽ അടിച്ചപ്പോൾ, ആ ഗദകൾ പൊടിപൊടിയായി; രണ്ട് ഉഗ്രമായ ആനകൾ തമ്മിൽ പോരാടുമ്പോൾ സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾ തകർന്നുപോകുന്നതുപോലെയായിരുന്നു.

ഇത്ഥം തയോഃ പ്രഹതയോര്ഗദയോര്നൃവീരൌ ക്രുദ്ധൌ സ്വമുഷ്ടിഭിരയഃസ്പരശൈരപിഷ്ടാമ് । ശബ്ദസ്തയോഃ പ്രഹരതോരിഭയോരിവാസീന് നിര്ഘാതവജ്രപരുഷസ്തലതാഡനോത്ഥഃ

അങ്ങനെ ആ ഇരുവരും ഗദകൾ കൊണ്ട് പരസ്പരം അടിച്ചപ്പോൾ, കോപത്തോടെ ഇരുവരും ഇരുമ്പുപോലുള്ള മുഷ്ടികൾകൊണ്ടും പരസ്പരം അടിച്ചു; അവരുടെ കൈകളുടെ തട്ടലിൽ നിന്ന് ഉയർന്ന ശബ്ദം മിന്നൽപോലെയും വജ്രംപോലെയും ശക്തമായിരുന്നു.

( അനുഷ്ടുപ് ) തയോരേവം പ്രഹരതോഃ സമശിക്ഷാബലൌജസോഃ । നിര്വിശേഷമഭൂദ് യുദ്ധം അക്ഷീണജവയോര്നൃപ

അങ്ങനെ സമശക്തിയും സമശിക്ഷയും ഉള്ള ആ ഇരുവരും പരസ്പരം അടിച്ചപ്പോൾ, യുദ്ധം ഒരുപോലെയായി; ഇരുവരുടെയും വേഗം കുറയാതെ തുടർന്നു, രാജാവേ.

ഏവം തയോര്മഹാരാജ യുധ്യതോഃ സപ്തവിംശതിഃ । ദിനാനി നിരഗംസ്തത്ര സുഹൃദ്‌വന് നിശി തിഷ്ഠതോഃ

അങ്ങനെ മഹാരാജാവേ, ഇരുവരും യുദ്ധം ചെയ്തപ്പോൾ, അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന സുഹൃത്തുക്കൾ രാത്രിയിൽ കാത്തുനിൽക്കുമ്പോൾ ഇരുപത്തേഴു ദിവസം കടന്നു പോയി.

ഏകദാ മാതുലേയം വൈ പ്രാഹ രാജന് വൃകോദരഃ । ന ശക്തോഽഹം ജരാസന്ധം നിര്ജേതും യുധി മാധവ

ഒരു ദിവസം, രാജാവേ, വൃക്കോദരൻ തന്റെ അമ്മാവനോടു പറഞ്ഞു: 'മാധവാ, യുദ്ധത്തിൽ ഞാൻ ജരാസന്ധനെ ജയിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല.'

ശത്രോര്ജന്മമൃതീ വിദ്വാന് ജീവിതം ച ജരാകൃതമ് । പാര്ഥമാപ്യായയന് സ്വേന തേജസാചിന്തയദ്ധരിഃ

ശത്രുവിന്റെ ജനനവും മരണവും അറിയുന്ന ഹരിചന്ദ്രൻ, അവന്റെ ജീവൻ ജരയുടെ കരുണയിലാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, തന്റെ തേജസ്സുകൊണ്ട് പാർഥനെ ഉജ്ജീവിപ്പിച്ചു, എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് ആലോചിച്ചു.

സഞ്ചിന്ത്യാരിവധോപായം ഭീമസ്യാമോഘദര്ശനഃ । ദര്ശയാമാസ വിടപം പാടയന്നിവ സംജ്ഞയാ

ശത്രുവിനെ കൊല്ലാനുള്ള മാർഗ്ഗം ആലോചിച്ച ശേഷം, യഥാർത്ഥത്തിൽ കാഴ്ചയിൽ പിഴവില്ലാത്തവൻ, ഭീമനോട് ഒരു ശാഖ പിളർത്തി കാണിച്ച് ഒരു സൂചന നൽകി.

തദ്‌വിജ്ഞായ മഹാസത്ത്വോ ഭീമഃ പ്രഹരതാം വരഃ । ഗൃഹീത്വാ പാദയോഃ ശത്രും പാതയാമാസ ഭൂതലേ

അത് മനസ്സിലാക്കി, മഹാസക്തനായ ഭീമൻ, യുദ്ധക്കാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, ശത്രുവിനെ കാലുകളിൽ പിടിച്ചു നിലത്തേക്ക് ഇടിച്ചു വീഴ്ത്തി.

ഏകം പാദം പദാക്രമ്യ ദോര്ഭ്യാമന്യം പ്രഗൃഹ്യ സഃ । ഗുദതഃ പാടയാമാസ ശാഖമിവ മഹാഗജഃ

ഒരു കാലിൽ കാലിട്ട്, മറ്റേ കാൽ കൈകൊണ്ട് പിടിച്ച്, ഭീമൻ ആന ഒരു ശാഖ പിളർത്തുന്നതുപോലെ ശത്രുവിനെ പിന്നിലൂടെ പിളർത്തി.

ഏകപാദോരുവൃഷണ കടിപൃഷ്ഠസ്തനാംസകേ । ഏകബാഹ്വക്ഷിഭ്രൂകര്ണേ ശകലേ ദദൃശുഃ പ്രജാഃ

ജനങ്ങൾ കണ്ടത്, ഒരു ഭാഗത്ത് ഒരു കാൽ, ഒരു ഉറു, ഒരു വൃശ്യണം, കടി, പുറം, മുല, ഒരു ഭുജം; മറ്റേ ഭാഗത്ത് ഒരു കൈ, കണ്ണ്, കണ, ചെവി എന്നിങ്ങനെ ഭേദിച്ച ശരീരം.

ഹാഹാകാരോ മഹാനാസീത് നിഹതേ മഗധേശ്വരേ । പൂജയാമാസതുര്ഭീമം പരിരഭ്യ ജയാച്യതൌ

മഗധരാജാവ് കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ വലിയ ഒരു ആഹ്ലാദവും നിലവിളിയും ഉയർന്നു; അവർ ഭീമനെയും ജയിച്ചവരെയും അങ്ങേയറ്റം ആദരിച്ചു.

സഹദേവം തത്തനയം ഭഗവാന്ഭൂതഭാവനഃ । അഭ്യഷിഞ്ചദമേയാത്മാ മഗധാനാം പതിം പ്രഭുഃ । മോചയാമാസ രാജന്യാന് സംരുദ്ധാ മാഗധേന യേ

പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാവും സ്വയം നിയന്ത്രിതനുമായ ഭഗവാൻ, ജരാസന്ധന്റെ മകനായ സഹദേവനെ മഗധരാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്തു, ജരാസന്ധൻ തടവിൽ വെച്ചിരുന്ന രാജാക്കന്മാരെ മോചിപ്പിച്ചു.

ഇതി ശ്രീമദ്‍ഭാഗവതേ മഹാപുരാണേ പാരമഹംസ്യാം സംഹിതായാം ദശമസ്കന്ധേ ഉത്തരാര്ധേ ജരാസന്ധ വധോ നാമ ദ്വിസപ്തതിതമോഽധ്യായഃ

ഇങ്ങനെ പരമഹംസന്മാർക്കുള്ള ശ്രീമദ് ഭാഗവത മഹാപുരാണത്തിലെ പത്താം സ്കന്ധത്തിന്റെ രണ്ടാം പകുതിയിലെ 'ജരാസന്ധവധം' എന്ന എഴുപത്തിരണ്ടാമത്തെ അധ്യായം സമാപിച്ചു.

ജരാസന്ധരുദ്ധാനാം രാജ്ഞാം കാരാഗൃഹാന് മോചനമ് - ശ്രീശുക ഉവാച - ( അനുഷ്ടുപ് ) അയുതേ ദ്വേ ശതാന്യഷ്ടൌ നിരുദ്ധാ യുധി നിര്ജിതാഃ । തേ നിര്ഗതാ ഗിരിദ്രോണ്യാം മലിനാ മലവാസസഃ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: പതിനാറായിരത്തി എൺപതുശതമാനം രാജാക്കന്മാർ, യുദ്ധത്തിൽ തോറ്റു ജരാസന്ധൻ തടവിൽ അടച്ചവരായി, മലഗുഹയിൽ നിന്നു പുറത്തുവന്നു; അവർ മലിനവും പഴയ വസ്ത്രങ്ങളുമായിരുന്നു.

ക്ഷുത്ക്ഷാമാഃ ശുഷ്കവദനാഃ സംരോധപരികര്ശിതാഃ । ദദൃശുസ്തേ ഘനശ്യാമം പീതകൌശേയവാസസമ്

വിഷമമായ തടവുഭവത്തിൽ വിശപ്പുകൊണ്ട് ക്ഷയിച്ച മുഖം ഉണങ്ങിയ അവർക്കു മുന്നിൽ, മഞ്ഞകുടയിൽ അണിഞ്ഞ കറുത്തവൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.