ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ഉദ്ദീപ്തദീപബലിഭിഃ പ്രതിസദ്മ ജാല നിര്യാതധൂപരുചിരം വിലസത്പതാകമ് । മൂര്ധന്യഹേമകലശൈ രജതോരുശൃങ്‌ഗൈഃ ജുഷ്ടം ദദര്ശ ഭവനൈഃ കുരുരാജധാമ

പ്രത്യക്ഷമായ വീടുകളുടെ വാതിലുകളിൽ തെളിഞ്ഞ ദീപങ്ങളും ബലികളും, മനോഹരമായ പതാകകളും, മേൽക്കൂരയിൽ പൊന്നിന്റെ കലശങ്ങളും വെള്ളിയുടെ വലിയ കൊമ്പുകളും, ഇങ്ങനെ അലങ്കരിച്ച കുരുരാജധാനി കൃഷ്ണൻ കണ്ടു.

പ്രാപ്തം നിശമ്യ നരലോചനപാനപാത്രമ് ഔത്സുക്യവിശ്ലഥിതകേശ ദുകൂലബന്ധാഃ । സദ്യോ വിസൃജ്യ ഗൃഹകര്മ പതീംശ്ച തല്പേ ദ്രഷ്ടും യയുര്യുവതയഃ സ്മ നരേന്ദ്രമാര്ഗേ

പുരുഷന്മാരുടെ കണ്ണുകൾക്ക് ആനന്ദം പകരുന്നവൻ എത്തിയെന്നു കേട്ടയുടൻ, യുവതികൾ ആവേശത്തിൽ അവരുടെ മുടി അഴിച്ചു, വസ്ത്രം അഴിച്ചു, വീട്ടിലെ ജോലി എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച്, കിടക്കയിൽ കിടക്കുന്ന ഭർത്താക്കളെയും വിട്ട്, രാജവീഥിയിലൂടെ രാജാവിനെ കാണാൻ പുറപ്പെട്ടു.

തസ്മിന് സുസങ്കുല ഇഭാശ്വരഥദ്‌വിപദ്‌ഭിഃ കൃഷ്ണംസഭാര്യമുപലഭ്യ ഗൃഹാധിരൂഢാഃ । നാര്യോ വികീര്യ കുസുമൈര്മനസോപഗുഹ്യ സുസ്വാഗതം വിദധുരുത്സ്മയവീക്ഷിതേന

ആനകളും കുതിരകളും രഥങ്ങളും പടയാളികളും നിറഞ്ഞ ആ സ്ഥലത്ത്, സ്ത്രീകൾ വീടുകളിൽ നിന്ന് കൃഷ്ണനെയും അവന്റെ ഭാര്യമാരെയും കണ്ടു, മനസ്സിൽ കെട്ടിപ്പിടിച്ചു, പൂക്കൾ വിതറി, ഹൃദയത്തിൽ നിറഞ്ഞ സന്തോഷത്തോടെ പുഞ്ചിരിയോടെ കണ്ണുകൊണ്ട് സ്വാഗതം ചെയ്തു.

ഊചുഃ സ്ത്രിയഃ പഥി നിരീക്ഷ്യ മുകുന്ദപത്‍നീഃ താരാ യഥോഡുപസഹാഃ കിമകാര്യമൂഭിഃ । യച്ചക്ഷുഷാം പുരുഷമൌലിരുദാരഹാസ ലീലാവലോകകലയോത്സവമാതനോതി

പാതയിൽ മുകുന്ദന്റെ ഭാര്യമാരെ കണ്ട സ്ത്രീകൾ പറഞ്ഞു: 'ചന്ദ്രനോടൊപ്പം താരകൾ പോലെ, ഇവർക്കെന്താണ് കുറവ്? മനുഷ്യരിൽ ഏറ്റവും ഉന്നതനായവൻ തന്റെ കണ്ണുകൊണ്ടും മനോഹരമായ പുഞ്ചിരിയിലും കളിയുള്ള കാഴ്ചകളിലും ഒരു ഉത്സവം തന്നെ ഒരുക്കുന്നു.'

തത്ര തത്രോപസങ്‌ഗമ്യ പൌരാ മങ്‌ഗലപാണയഃ । ( അനുഷ്ടുപ് ) ചക്രുഃ സപര്യാം കൃഷ്ണായ ശ്രേണീമുഖ്യാ ഹതൈനസഃ

അവിടെ നഗരവാസികൾ മംഗളവസ്തുക്കളുമായി അടുത്ത് വന്നു, പാപങ്ങൾ ഇല്ലാതായ പ്രധാനവർ കൃഷ്ണനു ക്രമത്തിൽ ആരാധന നടത്തി.

അന്തഃപുരജനൈഃ പ്രീത്യാ മുകുന്ദഃ ഫുല്ലലോചനൈഃ । സസമ്ഭ്രമൈരഭ്യുപേതഃ പ്രാവിശദ് രാജമന്ദിരമ്

അന്തര്മഹിളമാരുടെ സ്നേഹപൂർവ്വം നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളാൽ സന്തോഷത്തോടെ സ്വീകരിക്കപ്പെട്ട മുകുന്ദൻ, രാജമന്ദിരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.

പൃഥാ വിലോക്യ ഭ്രാത്രേയം കൃഷ്ണം ത്രിഭുവനേശ്വരമ് । പ്രീതാത്മോത്ഥായ പര്യങ്കാത് സസ്നുഷാ പരിഷസ്വജേ

പൃഥ, തന്റെ സഹോദരന്റെ മകനായും മൂന്നു ലോകത്തിന്റെയും നാഥനായും കൃഷ്ണനെ കണ്ടപ്പോൾ, സന്തോഷം നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെ കിടക്കയിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റ്, മരുമക്കളോടൊപ്പം അവനെ അണുകെട്ടി.

ഗോവിന്ദം ഗൃഹമാനീയ ദേവദേവേശമാദൃതഃ । പൂജായാം നാവിദത് കൃത്യം പ്രമോദോപഹതോ നൃപഃ

ഗോവിന്ദനെ, ദേവന്മാരുടെ ദൈവത്തെ, ആദരപൂർവ്വം വീട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്ന്, രാജാവ് അതിയായ സന്തോഷത്തിൽ പൂജയിൽ എന്ത് ചെയ്യേണ്ടതെന്ന് പോലും മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയാതെ നിന്നു.

പിതൃസ്വസുര്ഗുരുസ്ത്രീണാം കൃഷ്ണശ്ചക്രേഽഭിവാദനമ് । സ്വയം ച കൃഷ്ണയാ രാജന് ഭഗിന്യാ ചാഭിവന്ദിതഃ

കൃഷ്ണൻ തന്റെ പിതാവിന്റെ സഹോദരിയെയും അമ്മാവിയെയും ഗുരുമാരെയും വന്ദിച്ചു; രാജാവേ, അവനെ കൃഷ്ണയും അവന്റെ സഹോദരിയും വന്ദിച്ചു.

ശ്വശ്ര്വാ സഞ്ചോദിതാ കൃഷ്ണാ കൃഷ്ണപത്‍നീശ്ച സര്വശഃ । ആനര്ച രുക്മിണീം സത്യാം ഭദ്രാം ജാമ്ബവതീം തഥാ

അമ്മാമ്മയുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം, കൃഷ്ണയും കൃഷ്ണന്റെ എല്ലാ ഭാര്യമാരും രുക്മിണിയെയും സത്യയെയും ഭദ്രയെയും ജാംബവതിയെയും ആദരപൂർവ്വം ആദരിച്ചു.

കാലിന്ദീം മിത്രവിന്ദാം ച ശൈബ്യാം നാഗ്നജിതീം സതീമ് । അന്യാശ്ചാഭ്യാഗതാ യാസ്തു വാസഃസ്രങ്‌മണ്ഡനാദിഭിഃ

അവരെ കൂടാതെ, കാലിന്ദി, മിത്രവിന്ദ, ശൈബ്യ, നാഗ്നജിതി, സതീ എന്നീ മറ്റു ഭാര്യമാരെയും, വസ്ത്രം, പുഷ്പമാല, അലങ്കാരം മുതലായവ നൽകി ആദരിച്ചു.

സുഖം നിവാസയാമാസ ധര്മരാജോ ജനാര്ദനമ് । സസൈന്യം സാനുഗാമത്യം സഭാര്യം ച നവം നവമ്

ധർമ്മരാജാവ് ജനാർദ്ദനനെ, അവന്റെ സൈന്യത്തെയും അനുചരന്മാരെയും ഭാര്യമാരെയും വീണ്ടും വീണ്ടും ആദരപൂർവ്വം സുഖകരമായി താമസിപ്പിച്ചു.

തര്പയിത്വാ ഖാണ്ഡവേന വഹ്നിം ഫാല്ഗുനസംയുതഃ । മോചയിത്വാ മയം യേന രാജ്ഞേ ദിവ്യാ സഭാ കൃതാ

അർജുനനോടൊപ്പം ഖാണ്ഡവവനം അഗ്നിക്ക് സമർപ്പിച്ച്, മയനെ മോചിപ്പിച്ച്, രാജാവിന് ദിവ്യമായ സഭ നിർമ്മിപ്പിച്ചു.

ഉവാസ കതിചിന് മാസാന് രാജ്ഞഃ പ്രിയചികീര്ഷയാ । വിഹരന് രഥമാരുഹ്യ ഫാല്ഗുനേന ഭടൈര്വൃതഃ

രാജാവിനെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ പല മാസം അവിടെ താമസിച്ചു, അർജുനനോടൊപ്പം രഥത്തിൽ സഞ്ചരിച്ച്, വീരന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് വിനോദിച്ചു.

ഇതി ശ്രീമദ്‍ഭാഗവതേ മഹാപുരാണേ പാരമഹംസ്യാം സംഹിതായാം ദശമസ്കന്ധേ ഉത്തരാര്ധേ കൃഷ്ണസ്യ ഇംദ്രപ്രസ്ഥഗമനം നാമ ഏകസപ്തതിതമോഽധ്യായഃ

ഇങ്ങനെ പരമഹംസ്യമായ ശ്രിമദ് ഭാഗവത മഹാപുരാണത്തിൽ, പത്താം സ്കന്ധത്തിലെ രണ്ടാം ഭാഗത്തിൽ, 'കൃഷ്ണന്റെ ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥയാത്ര' എന്ന എഴുപത്തൊന്നാമത്തെ അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.

രാജസൂയോപക്രമേ പാണ്ഡവാനാം ദിഗ്വിജയഃ; ഭീമേന ജരാസംധ വധശ്ച - ശ്രീശുക ഉവാച - ( അനുഷ്ടുപ് ) ഏകദാ തു സഭാമധ്യ ആസ്ഥിതോ മുനിഭിര്വൃതഃ । ബ്രാഹ്മണൈഃ ക്ഷത്രിയൈര്വൈശ്യൈഃ ഭ്രാതൃഭിശ്ച യുധിഷ്ഠിരഃ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ഒരിക്കൽ, സഭാമധ്യേ, മുനിമാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ബ്രാഹ്മണന്മാരും ക്ഷത്രിയന്മാരും വൈശ്യന്മാരും സഹോദരന്മാരുമൊക്കെ കൂടെ ഇരിക്കുമ്പോൾ, യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ അങ്ങോട്ട് ഇരുന്നു.

ആചാര്യൈഃ കുലവൃദ്ധൈശ്ച ജ്ഞാതിസംബന്ധിബാന്ധവൈഃ । ശ്രൃണ്വതാമേവ ചൈതേഷാം ആഭാഷ്യേദമുവാച ഹ

ആചാര്യന്മാരും കുടുംബവൃദ്ധന്മാരും ബന്ധുക്കളും സുഹൃത്തുക്കളും കേൾക്കുമ്പോൾ, അവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

ശ്രീയുധിഷ്ഠിര ഉവാച - ( വസംതതിലകാ ) ക്രതുരാജേന ഗോവിന്ദ രാജസൂയേന പാവനീഃ । യക്ഷ്യേ വിഭൂതീര്ഭവതഃ തത്സംപാദയ നഃ പ്രഭോ

യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു: 'ഗോവിന്ദ, രാജസൂയയാഗം നടത്തി, നിങ്ങളുടെ മഹത്വം കൊണ്ട് ഞാൻ പൂജിക്കാനാഗ്രഹിക്കുന്നു. പ്രഭോ, അതിനായി ദയവായി എല്ലാം ഒരുക്കി തരേണം.'

ത്വത്പാദുകേ അവിരതം പരി യേ ചരന്തി ധ്യായന്ത്യഭദ്രനശനേ ശുചയോ ഗൃണന്തി । വിന്ദന്തി തേ കമലനാഭ ഭവാപവര്ഗമ് ആശാസതേ യദി ത ആശിഷ ഈശ നാന്യേ

നിന്റെ പാദങ്ങളിൽ നിരന്തരം നടക്കുകയും, അനിഷ്ടങ്ങൾ അകറ്റി, ശുദ്ധരായി നിന്റെ മഹത്വം പാടുകയും, ധ്യാനിക്കയും ചെയ്യുന്നവർ, കമലനാഭാ, ജന്മമരണബന്ധനം വിട്ട് മോക്ഷം നേടുന്നു. അവർ അനുഗ്രഹങ്ങൾ ആഗ്രഹിച്ചാൽ, അതും നല്കാൻ കഴിയുന്നത് നീയല്ലാതെ മറ്റാരുമില്ല, ഈശ്വരാ.

തദ്ദേവദേവ ഭവതശ്ചരണാരവിന്ദ സേവാനുഭാവമിഹ പശ്യതു ലോക ഏഷഃ । യേ ത്വാം ഭജന്തി ന ഭജന്ത്യുത വോഭയേഷാം നിഷ്ഠാം പ്രദര്ശയ വിഭോ കുരുസൃഞ്ജയാനാമ്

ദേവദേവനേ, ഭവാന്റെ കമലപാദസേവനത്തിന്റെ ഫലം ഈ ലോകം ഇവിടെ തന്നെ കാണട്ടെ. ഭഗവാനെ ആരാധിക്കുന്നവരും, ആരാധിക്കാത്തവരും, ഇരുവരുടെയും യഥാർത്ഥ നില കുരുക്കളുടെയും സൃഞ്ജയന്മാരുടെയും ഇടയിൽ, മഹാശക്തനേ, നീ വെളിപ്പെടുത്തണമേ.

ന ബ്രഹ്മണഃ സ്വപരഭേദമതിസ്തവ സ്യാത് സര്വാത്മനഃ സമദൃശഃ സ്വസുഖാനുഭൂതേഃ । സംസേവതാം സുരതരോരിവ തേ പ്രസാദഃ സേവാനുരൂപമുദയോ ന വിപര്യയോഽത്ര

സർവ്വാത്മാവായ ഭഗവാനേ, സ്വയം ആനന്ദം അനുഭവിക്കുന്നവനായി, സ്വയം മറ്റുള്ളവരിൽ വ്യത്യാസം കാണുന്ന മനസ്സു ഭവാനെ ബാധിക്കില്ല. ആഗ്രഹവൃക്ഷം പോലെയാണ് ഭവാന്റെ അനുഗ്രഹം; സേവനം അനുസരിച്ചാണ് അതിന്റെ ഫലം, അതിന് എപ്പോഴും മറുപടി ഇല്ല.

ശ്രീഭഗവാനുവാച - ( അനുഷ്ടുപ് ) സമ്യഗ് വ്യവസിതം രാജന് ഭവതാ ശത്രുകര്ശന । കല്യാണീ യേന തേ കീര്തിഃ ലോകാന് അനുഭവിഷ്യതി

ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്ന രാജാവേ, നിന്റെ തീരുമാനം ശരിയാണു്; അതിന്റെ ഫലമായി നിന്റെ നല്ല പേരും മഹത്വവും ലോകമെമ്പാടും പ്രചരിക്കും.

ഋഷീണാം പിതൃദേവാനാം സുഹൃദാമപി നഃ പ്രഭോ । സര്വേഷാമപി ഭൂതാനാം ഈപ്സിതഃ ക്രതുരാഡയമ്

പ്രഭുവേ, ഈ മഹായാഗം ഋഷിമാരും പിതാക്കളും ദേവന്മാരും സുഹൃത്തുക്കളും ഞങ്ങളുമൊക്കെ ആഗ്രഹിക്കുന്നതാണു്; എല്ലാ ജീവികളും ഇതിനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

വിജിത്യ നൃപതീന് സര്വാന് കൃത്വാ ച ജഗതീം വശേ । സമ്ഭൃത്യ സര്വസമ്ഭാരാന് ആഹരസ്വ മഹാക്രതുമ്

എല്ലാ രാജാക്കന്മാരെയും ജയിച്ച് ലോകം നിന്റെ അധീനതയിൽ ആക്കി, എല്ലാ ആവശ്യമായ വസ്തുക്കളും സമ്പാദിച്ച് ഈ മഹായാഗം നടത്തുക.

ഏതേ തേ ഭ്രാതരോ രാജന് ലോകപാലാംശസംഭവാഃ । ജിതോഽസ്മ്യാത്മവതാ തേഽഹം ദുര്ജയോ യോഽകൃതാത്മഭിഃ

രാജാവേ, നിന്റെ ഈ സഹോദരന്മാർ ലോകപാലന്മാരുടെ അംശങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്. ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ള നിനക്കു ഞാൻ കീഴടക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ആത്മനിയമമില്ലാത്തവർക്ക് എന്നെ ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല.

ന കശ്ചിന്മത്പരം ലോകേ തേജസാ യശസാ ശ്രിയാ । വിഭൂതിഭിര്വാഭിഭവേദ് ദേവോഽപി കിമു പാര്ഥിവഃ

ഈ ലോകത്ത് ശക്തിയിലും, പ്രശസ്തിയിലും, ഐശ്വര്യത്തിലും, മഹത്വത്തിലും എന്നെ മറികടക്കുന്നവൻ ഇല്ല; ദേവന്മാർക്കു പോലും അതു സാധ്യമല്ല, ഭൂമിയിലെ രാജാക്കന്മാർക്ക് എങ്ങനെയാകും?

ശ്രീശുക ഉവാച - നിശമ്യ ഭഗവദ്‌ഗീതം പ്രീതഃ ഫുല്ലമുഖാമ്ബുജഃ । ഭ്രാതൄന് ദിഗ്വിജയേഽയുങ്ക്ത വിഷ്ണുതേജോപബൃംഹിതാന്

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ഭഗവാന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് സന്തോഷത്തോടെ പുഷ്പിച്ച മുഖത്തോടെ അവൻ തന്റെ സഹോദരന്മാരെ, വിഷ്ണുവിന്റെ ശക്തി ലഭിച്ചവരായി, ദിക്കുകൾ ജയിക്കാൻ അയച്ചു.

സഹദേവം ദക്ഷിണസ്യാം ആദിശത് സഹ സൃഞ്ജയൈഃ । ദിശി പ്രതീച്യാം നകുലം ഉദീച്യാം സവ്യസാചിനമ് । പ്രാച്യാം വൃകോദരം മത്സ്യൈഃ കേകയൈഃ സഹ മദ്രകൈഃ

സഹദേവനെ സൃഞ്ജയന്മാരോടൊപ്പം തെക്കോട്ട് അയച്ചു; നകുലനെ പടിഞ്ഞാറോട്ട്; അർജുനനെ വടക്കോട്ട്; ഭീമനെ മത്സ്യന്മാരും കേകയന്മാരും മദ്രന്മാരുമൊപ്പമുള്ള കിഴക്കോട്ട് അയച്ചു.

തേ വിജിത്യ നൃപാന് വീരാ ആജഹ്രുര്ദിഗ്ഭ്യ ഓജസാ । അജാതശത്രവേ ഭൂരി ദ്രവിണം നൃപ യക്ഷ്യതേ

അവ വീരന്മാർ എല്ലാ ദിക്കുകളിലും രാജാക്കന്മാരെ ജയിച്ച് വലിയ സമ്പത്ത് അജാതശത്രുവിന് കൊണ്ടുവന്നു; അവൻ യാഗം നടത്താനാണ്.