ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ദൂത ഉവാച - ( അനുഷ്ടുപ് ) ഇതി മാഗധസംരുദ്ധാ ഭവദ്ദര്ശനകാങ്‌ക്ഷിണഃ । പ്രപന്നാഃ പാദമൂലം തേ ദീനാനാം ശം വിധീയതാമ്

ദൂതൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ മഗധരാജാവിന്റെ തടവിൽ പെട്ട്, നിങ്ങളെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ചവർ, നിങ്ങളുടെ കാൽപാദങ്ങളിൽ അഭയം തേടിയിരിക്കുന്നു. ഈ ദു:ഖിതർക്കു നന്മയുണ്ടാകട്ടെ എന്ന് ദയവായി ചെയ്യണമേ.

ശ്രീശുക ഉവാച - രാജദൂതേ ബ്രുവത്യേവം ദേവര്ഷിഃ പരമദ്യുതിഃ । ബിഭ്രത് പിങ്ഗജടാഭാരം പ്രാദുരാസീദ് യഥാ രവിഃ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: രാജദൂതൻ ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുമ്പോൾ, ദിവ്യപ്രഭയുള്ള ദേവർഷി നാരദൻ, കവിളി നിറഞ്ഞ മുടിയുമായി, സൂര്യൻപോലെ അപ്രത്യക്ഷമായി അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

തം ദൃഷ്ട്വാ ഭഗവാന് കൃഷ്ണഃ സര്വലോകേശ്വരേശ്വരഃ । വവന്ദ ഉത്ഥിതഃ ശീര്ഷ്ണാ സസഭ്യഃ സാനുഗോ മുദാ

അവനെ കണ്ടു, ലോകങ്ങളിലെ എല്ലാ പ്രഭുക്കളുടെ പ്രഭുവായ ശ്രീകൃഷ്ണൻ, തന്റെ സഭയോടും അനുചരന്മാരോടും കൂടി സന്തോഷത്തോടെ എഴുന്നേറ്റ്, തല താഴ്ത്തി ആദരവോടെ വണങ്ങി.

സഭാജയിത്വാ വിധിവത് കൃതാസനപരിഗ്രഹമ് । ബഭാഷേ സുനൃതൈര്വാക്യൈഃ ശ്രദ്ധയാ തര്പയന് മുനിമ്

യുക്തമായ ആദരവോടെ സദസ്സ് ഒരുക്കി, ഇരിപ്പിടം നൽകി, വിശ്വാസപൂർവ്വം മനോഹരമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു, കൃഷ്ണൻ ആ മുനിയെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു.

അപി സ്വിദദ്യ ലോകാനാം ത്രയാണാം അകുതോഭയമ് । നനു ഭൂയാന് ഭഗവതോ ലോകാന് പര്യടതോ ഗുണഃ

ഇന്ന് മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും ഭയം ഇല്ലാതെ എല്ലാം സുഖമാണോ? ഭഗവാന്റെ ഗുണം ലോകങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ കൂടുതൽ വർദ്ധിക്കുന്നു എന്നതിൽ സംശയമില്ല.

ന ഹി തേഽവിദിതം കിഞ്ചിത് ലോകേഷു ഈശ്വര കര്തൃഷു । അഥ പൃച്ഛാമഹേ യുഷ്മാന് പാണ്ഡവാനാം ചികീര്ഷിതമ്

പ്രഭോ, സൃഷ്ടികർത്താക്കളിൽ പ്രധാനനായവനേ, ലോകങ്ങളിൽ ഒന്നും നിങ്ങൾക്ക് അറിയാത്തതില്ല. അതിനാൽ, പാണ്ഡവന്മാർ എന്താണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത് എന്ന് ഞങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നു.

ശ്രീനാരദ ഉവാച - ( മിശ്ര ) ദൃഷ്ടാ മായാ തേ ബഹുശോ ദുരത്യയാ മായാ വിഭോ വിശ്വസൃജശ്ച മായിനഃ । ഭൂതേഷു ഭൂമംശ്ചരതഃ സ്വശക്തിഭിഃ വഹ്നേരിവച്ഛന്നരുചോ ന മേഽദ്‌ഭുതമ്

ശ്രീനാരദൻ പറഞ്ഞു: പ്രഭോ, സൃഷ്ടിയുടെ കർത്താവും മായയുടേയും ഉടമയുമായ നിങ്ങൾയുടെ മായയെ ഞാൻ പലതവണ കണ്ടിട്ടുണ്ട്; അതിനെ അതിജയിക്കാൻ വളരെ പ്രയാസമാണ്. സ്വശക്തികളാൽ ഭൂതങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, മരംകട്ടയിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന അഗ്നിപോലെ നിങ്ങളുടെ മഹത്വം മറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ, എനിക്ക് അതിൽ അത്ഭുതമില്ല.

തവേഹിതം കോഽര്ഹതി സാധു വേദിതും സ്വമായയേദം സൃജതോ നിയച്ഛതഃ । യദ് വിദ്യമാനാത് മതയാവഭാസതേ തസ്മൈ നമസ്തേ സ്വവിലക്ഷണാത്മനേ

നിങ്ങളുടെ ഈ ലോകത്തിലെ പ്രവർത്തികൾ ആർക്കാണ് ശരിയായി മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയുക? നിങ്ങളുടെ മായയാൽ ഈ ലോകം സൃഷ്ടിക്കുകയും പിന്‍വലിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. കാണുന്നതെല്ലാം മനസ്സിന്റെ പ്രതിഫലനം മാത്രമാണ്. സകല വ്യത്യാസങ്ങൾക്കും അതീതനായ നിങ്ങളെ ഞാൻ വന്ദിക്കുന്നു.

ജീവസ്യ യഃ സംസരതോ വിമോക്ഷണം ന ജാനതോഽനര്ഥവഹാച്ഛരീരതഃ । ലീലാവതാരൈഃ സ്വയശഃ പ്രദീപകം പ്രാജ്വാലയത്ത്വാ തമഹം പ്രപദ്യേ

ശരീരത്തിൽ നിന്നുള്ള ദു:ഖം അറിയാതെ സംസാരത്തിൽ അലഞ്ഞു തിരിയുന്ന ജീവനെ മോചനം നൽകുന്നവൻ, തന്റെ ലീലാവതാരങ്ങളാൽ സ്വന്തം മഹത്വം തെളിയിക്കുന്നവൻ, അന്ധകാരത്തെ അകറ്റുന്നവനിൽ ഞാൻ അഭയം തേടുന്നു.

( അനുഷ്ടുപ് ) അഥാപ്യാശ്രാവയേ ബ്രഹ്മ നരലോകവിഡമ്ബനമ് । രാജ്ഞഃ പൈതൃഷ്വസേയസ്യ ഭക്തസ്യ ച ചികീര്ഷിതമ്

എങ്കിലും, ബ്രാഹ്മണനേ, ലോകത്തെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തി, നിങ്ങളുടെ പിതൃസഹോദരന്റെ പുത്രനും ഭക്തനുമായ രാജാവിന്റെ ഉദ്ദേശം ഞാൻ പറയാം.

യക്ഷ്യതി ത്വാം മഖേന്ദ്രേണ രാജസൂയേന പാണ്ഡവഃ । പാരമേഷ്ഠ്യകാമോ നൃപതിഃ തദ്‌ഭവാനനുമോദതാമ്

പാണ്ഡുവിന്റെ പുത്രൻ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ സ്ഥാനത്തെ ആഗ്രഹിച്ച്, രാജസൂയ യാഗം നടത്തി നിങ്ങളെ ആരാധിക്കാൻ പോകുന്നു, പ്രഭോ. നിങ്ങൾ അതിൽ സന്തോഷിക്കണമേ.

തസ്മിന് ദേവ ക്രതുവരേ ഭവന്തം വൈ സുരാദയഃ । ദിദൃക്ഷവഃ സമേഷ്യന്തി രാജാനശ്ച യശസ്വിനഃ

ആ മഹായാഗത്തിൽ, ദൈവങ്ങളോടും പ്രശസ്തരായ രാജാക്കന്മാരോടും കൂടെ, എല്ലാവരും നിങ്ങളെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച് ഒന്നിച്ചുകൂടും, ദേവ.

ശ്രവണാത് കീര്തനാദ് ധ്യാനാത് പൂയന്തേഽന്തേവസായിനഃ । തവ ബ്രഹ്മമയസ്യേശ കിമുതേക്ഷാഭിമര്ശിനഃ

പ്രഭോ, ബ്രഹ്മസ്വരൂപനായവനേ, നിങ്ങളെ കേൾക്കുകയോ, പാടുകയോ, ധ്യാനിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നവരും, അടുത്ത് വസിക്കുന്നവരും ശുദ്ധരാവുന്നു. പിന്നെ, നിങ്ങളെ നേരിൽ കാണുന്നവർക്കും സ്പർശിക്കുന്നവർക്കും എത്രയോ കൂടുതൽ ശുദ്ധിയുണ്ടാകും.

( വസംതതിലകാ ) യസ്യാമലം ദിവി യശഃ പ്രഥിതം രസായാം ഭൂമൌ ച തേ ഭുവനമങ്ഗല ദിഗ്വിതാനമ് । മന്ദാകിനീതി ദിവി ഭോഗവതീതി ചാധോ ഗങ്ഗേതി ചേഹ ചരണാമ്ബു പുനാതി വിശ്വമ്

ആകാശത്തും ഭൂമിയിലും പാതാളത്തിലും നിങ്ങളുടെ കാൽപാദജലത്തിന്റെ ശുദ്ധമായ മഹത്വം പ്രസിദ്ധമാണ്. ആകാശത്ത് അതിനെ മന്ദാകിനി, താഴെ ഭോഗവതി, ഭൂമിയിൽ ഗംഗ എന്നിങ്ങനെ വിളിക്കുന്നു. നിങ്ങളുടെ കാൽപാദജലം ഈ ലോകം മുഴുവൻ വിശുദ്ധമാക്കുന്നു.

ശ്രീശുക ഉവാച - ( അനുഷ്ടുപ് ) തത്ര തേഷ്വാത്മപക്ഷേഷ്വ ഗൃഹ്ണത്സു വിജിഗീഷയാ । വാചഃ പേശൈഃ സ്മയന് ഭൃത്യമുദ്ധവം പ്രാഹ കേശവഃ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: അപ്പോൾ, തന്റെ പക്ഷക്കാരിൽ വിജയാഗ്രഹം ഉള്ളപ്പോൾ, കേശവൻ പുഞ്ചിരിയോടെ, മനോഹരമായ വാക്കുകളിൽ, തന്റെ ഭൃത്യനായ ഉദ്ധവനോട് പറഞ്ഞു.

ശ്രീഭഗവാനുവാച - ത്വം ഹി നഃ പരമം ചക്ഷുഃ സുഹൃന് മംത്രാര്ഥതത്ത്വവിത് । അഥാത്ര ബ്രൂഹ്യനുഷ്ഠേയം ശ്രദ്ദധ്മഃ കരവാമ തത്

ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: നീയാണു ഞങ്ങളുടെ ഏറ്റവും വിശ്വസനീയമായ കണ്ണ്, സ്നേഹിതനും ഉപദേശത്തിന്റെ അർത്ഥവും ഉദ്ദേശവും അറിയുന്നവനും. അതിനാൽ ഇവിടെ ചെയ്യേണ്ടത് നീ പറയൂ; ഞങ്ങൾ വിശ്വസിക്കുന്നു, അതു പോലെ തന്നെ ചെയ്യാം.

ഇത്യുപാമംത്രിതോ ഭര്ത്രാ സര്വജ്ഞേനാപി മുഗ്ധവത് । നിദേശം ശിരസാഽഽധായ ഉദ്ധവഃ പ്രത്യഭാഷത

ഇങ്ങനെ സർവ്വജ്ഞനായ ഭർത്താവിന്റെ വചനം കേട്ട ഉദ്ധവൻ, വിനയത്തോടെ തലവാങ്ങി ആജ്ഞ സ്വീകരിച്ചു, പിന്നെ മറുപടി പറഞ്ഞു.

ഇതി ശ്രീമദ്‍ഭാഗവതേ മഹാപുരാണേ പാരമഹംസ്യാം സംഹിതായാം ദശമസ്കന്ധേ ഉത്തരാര്ധേ ഭഗവദ്യാനവിചാരേ നാമ സപ്തതിതമോഽധ്യായഃ

ഇങ്ങനെ പരമഹംസന്മാർക്കുള്ള ശ്രീമദ്‌ഭാഗവത മഹാപുരാണത്തിലെ പത്താം സ്കന്ധത്തിന്റെ രണ്ടാം ഭാഗത്തിലെ 'ഭഗവദ്ജ്ഞാനവിചാരം' എന്ന എഴുപതാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.

ഉദ്ധവമംത്രണയാ ശ്രീകൃഷ്ണസ്യേന്ദ്രപ്രസ്ഥഗമനമ് - ശ്രീശുക ഉവാച - ( അനുഷ്ടുപ് ) ഇത്യുദീരിതമാകര്ണ്യ ദേവഋഷേരുദ്ധവോഽബ്രവീത് । സഭ്യാനാം മതമാജ്ഞായ കൃഷ്ണസ്യ ച മഹാമതിഃ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ദേവർഷിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, സഭയിലെ എല്ലാവരുടെയും കൃഷ്ണന്റെയും മനസ്സിലാക്കി, മഹാമതിയായ ഉദ്ധവൻ അങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

ശ്രീഉദ്ധവ ഉവാച - യദുക്തം ഋഷിണാ ദേവ സാചിവ്യം യക്ഷ്യതസ്ത്വയാ । കാര്യം പൈതൃഷ്വസേയസ്യ രക്ഷാ ച ശരണൈഷിണാമ്

ശ്രീഉദ്ധവൻ പറഞ്ഞു: ദേവാ, ദേവർഷി പറഞ്ഞതുപോലെ, നീ യജ്ഞത്തിന് ഉപദേശകനായി പ്രവർത്തിക്കണം, പിതൃസഹോദരനെ രക്ഷിക്കണം, അഭയം തേടുന്നവരെ സംരക്ഷിക്കണം.

യഷ്ടവ്യമ്രാജസൂയേന ദിക് ചക്രജയിനാ വിഭോ । അതോ ജരാസുതജയ ഉഭയാര്ഥോ മതോ മമ

സർവ്വവിജയിയായ ഭഗവാനേ, നീ രാജസൂയയജ്ഞം നടത്തണം; അതിനായി ജരാസന്ധനെ ജയിക്കുന്നത് രണ്ടും സാധിക്കും എന്നതാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം.

അസ്മാകം ച മഹാനര്ഥോ ഹ്യേതേനൈവ ഭവിഷ്യതി । യശശ്ച തവ ഗോവിന്ദ രാജ്ഞോ ബദ്ധാന് വിമുഞ്ചതഃ

ഇതിലൂടെ ഞങ്ങൾക്കും വലിയ ഉപകാരമുണ്ടാകും, ഗോവിന്ദാ, നീ രാജാക്കന്മാരെ തടവിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കുന്നതുകൊണ്ട് നിന്റെ കീർത്തിയും വർദ്ധിക്കും.

സ വൈ ദുര്വിഷഹോ രാജാ നാഗായുതസമോ ബലേ । ബലിനാമപി ചാന്യേഷാം ഭീമം സമബലം വിനാ

അവൻ അത്ര എളുപ്പത്തിൽ ജയിക്കാനാവാത്ത രാജാവാണ്; പത്ത് ആയിരം ആനകളുടെ ശക്തിയുണ്ട്, ശക്തന്മാരിൽ ഭീമനല്ലാതെ മറ്റാരും അവനോട് തുല്യനല്ല.

ദ്‌വൈരഥേ സ തു ജേതവ്യോ മാ ശതാക്ഷൌഹിണീയുതഃ । ബ്രഹ്മണ്യോഽഭ്യര്ഥിതോ വിപ്രൈഃ ന പ്രത്യാഖ്യാതി കര്ഹിചിത്

അവനെ ഒരുപാട് സൈന്യങ്ങളാൽ അല്ല, ഇരട്ടയുദ്ധത്തിൽ മാത്രം ജയിക്കണം; അവൻ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഭക്തിയോടെ ആദരിക്കുന്നു, അവരുടെ അപേക്ഷ ഒരിക്കലും നിരസിക്കാറില്ല.

ബ്രഹ്മവേഷധരോ ഗത്വാ തം ഭിക്ഷേത വൃകോദരഃ । ഹനിഷ്യതി ന സന്ദേഹോ ദ്‌വൈരഥേ തവ സന്നിധൌ

വൃക്കോദരൻ ബ്രാഹ്മണവേഷം ധരിച്ച് അവനിടത്ത് ഭിക്ഷ ചോദിക്കട്ടെ; നിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ഇരട്ടയുദ്ധത്തിൽ അവനെ നിർഭാഗ്യമായി അവൻ കൊല്ലും, ഇതിൽ സംശയമില്ല.

നിമിത്തം പരമീശസ്യ വിശ്വസര്ഗനിരോധയോഃ । ഹിരണ്യഗര്ഭഃ ശര്വശ്ച കാലസ്യാരൂപിണസ്തവ

ലോകത്തിന്റെ സൃഷ്ടിക്കും സംഹാരത്തിനും പരമേശ്വരൻ കാരണമാകുന്നു; ഹിരണ്യഗർഭനും ശർവനും നിന്റെ കാലശക്തിയുടെ രൂപങ്ങളാണ്.

( വസംതതിലകാ ) ഗായന്തി തേ വിശദകര്മ ഗൃഹേഷു ദേവ്യോ രാജ്ഞാം സ്വശത്രുവധമാത്മവിമോക്ഷണം ച । ഗോപ്യശ്ച കുഞ്ജരപതേര്ജനകാത്മജായാഃ പിത്രോശ്ച ലബ്ധശരണാ മുനയോ വയം ച

ദേവതകളുടെ വീടുകളിൽ രാജാക്കന്മാരുടെ ശത്രുനാശവും ആത്മവിശ്രമവും ഗോപികളും, കുഞ്ജരപതിയുടെ ഭാര്യമാരും, ജനകപുത്രിമാരും, രക്ഷ തേടിയ മാതാപിതാക്കൾക്കും, മുനിമാരും, ഞങ്ങളുമാണ് നിന്റെ വിശുദ്ധ കർമ്മങ്ങൾ പാടുന്നത്.

( അനുഷ്ടുപ് ) ജരാസന്ധവധഃ കൃഷ്ണ ഭൂര്യര്ഥായോപകല്പതേ । പ്രായഃ പാകവിപാകേന തവ ചാഭിമതഃ ക്രതുഃ

കൃഷ്ണാ, ജരാസന്ധനെ കൊല്ലുന്നത് അനേകം ഉദ്ദേശങ്ങൾക്കായി ഉപകരിക്കും; നീ ആഗ്രഹിക്കുന്ന യജ്ഞം ഇതിലൂടെ തന്നെ സാധിക്കും.

ശ്രീശുക ഉവാച - ഇത്യുദ്ധവ വചോ രാജന് സര്വതോഭദ്രമച്യുതമ് । ദേവര്ഷിര്യദുവൃദ്ധാശ്ച കൃഷ്ണശ്ച പ്രത്യപൂജയന്

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, അങ്ങനെ ഉദ്ധവന്റെ വാക്കുകൾ ദേവർഷിയും യദുകുലവൃദ്ധന്മാരും കൃഷ്ണനും എല്ലാം ആദരപൂർവ്വം അംഗീകരിച്ചു.