ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

( വംശസ്ഥാ ) തത്രോപവിഷ്ടഃ പരമാസനേ വിഭുഃ ബഭൌ സ്വഭാസാ കകുഭോഽവഭാസയന് । വൃതോ നൃസിംഹൈര്യദുഭിര്യദൂത്തമോ യഥോഡുരാജോ ദിവി താരകാഗണൈഃ

പരമോന്നതാസനത്തിൽ ഇരുന്ന്, സ്വപ്രഭയാൽ ദിശകൾ പ്രകാശിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, വീരനായ യദുക്കൾ ചുറ്റും ഇരുന്നപ്പോൾ, ആ മഹാത്മാവ് ആകാശത്തിലെ നക്ഷത്രങ്ങൾക്കിടയിൽ ചന്ദ്രനെപ്പോലെ തേജസ്സോടെ തിളങ്ങി.

( അനുഷ്ടുപ് ) തത്രോപമംത്രിണോ രാജന് നാനാഹാസ്യരസൈര്വിഭുമ് । ഉപതസ്ഥുര്നടാചാര്യാ നര്തക്യസ്താണ്ഡവൈഃ പൃഥക്

അവിടെ, രാജാവേ, ഉപമന്ത്രിമാർ വിവിധ രസങ്ങളാൽ ആനന്ദത്തോടെ ഭഗവാനെ സമീപിച്ചു. നൃത്താധ്യാപകരും നർത്തകികളും താന്തവനൃത്തങ്ങൾ വേറേ വേറേ അവതരിപ്പിച്ചു.

മൃദങ്ഗവീണാമുരജ വേണുതാലദരസ്വനൈഃ । നനൃതുര്ജഗുസ്തുഷ്ടുവുശ്ച സൂതമാഗധവന്ദിനഃ

മൃദംഗം, വീണ, മുരജം, കുഴൽ, താളം എന്നിവയുടെ ശബ്ദം മുഴങ്ങുമ്പോൾ, അവർ നൃത്തം ചെയ്തു, പാടിയും സ്തുതിയും നടത്തി. സുതന്മാർ, മഗധന്മാർ, വന്ദികൾ എന്നിവരും സ്തുതികൾ അർപ്പിച്ചു.

തത്രാഹുര്ബ്രാഹ്മണാഃ കേചിത് ആസീനാ ബ്രഹ്മവാദിനഃ । പൂര്വേഷാം പുണ്യയശസാം രാജ്ഞാം ചാകഥയന് കഥാഃ

അവിടെ ചില ബ്രാഹ്മണന്മാർ, ബ്രഹ്മവിദ്യയിൽ പാണ്ഡിത്യമുള്ളവർ, ഇരുന്നു, പഴയ ധർമ്മശീലികളായ രാജാക്കന്മാരുടെ കഥകൾ പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്നു.

തത്രൈകഃ പുരുഷോ രാജന് ആഗതോഽപൂര്വദര്ശനഃ । വിജ്ഞാപിതോ ഭഗവതേ പ്രതീഹാരൈഃ പ്രവേശിതഃ

അപ്പോൾ, രാജാവേ, അപൂർവമായ രൂപമുള്ള ഒരാൾ അവിടെ എത്തി. വാതിൽക്കാവൽക്കാരുടെ അറിയിപ്പോടെ ഭഗവാന്റെ സന്നിധിയിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കപ്പെട്ടു.

സ നമസ്കൃത്യ കൃഷ്ണായ പരേശായ കൃതാഞ്ജലിഃ । രാജ്ഞാമാവേദയദ് ദുഖം ജരാസന്ധനിരോധജമ്

അവൻ കൃഷ്ണനോടു കൃതജ്ഞതയോടെ കൈകൂപ്പി നമസ്കരിച്ചു. ജരാസന്ധന്റെ തടവിൽ പെട്ട രാജാക്കന്മാരുടെ ദു:ഖം അവൻ അവിടെ അറിയിച്ചു.

യേ ച ദിഗ്വിജയേ തസ്യ സന്നതിം ന യയുര്നൃപാഃ । പ്രസഹ്യ രുദ്ധാസ്തേനാസന് അയുതേ ദ്വേ ഗിരിവ്രജേ

ജയയാത്രയിൽ അവനോട് കീഴടങ്ങാതിരുന്ന രാജാക്കന്മാരെ, അവൻ ബലമായി പിടിച്ചുവെച്ചു. ഇരുപത് ആയിരം പേർ ഗിരിവ്രജയിൽ തടവിലുണ്ട്.

രാജാന ഊചുഃ - കൃഷ്ണ കൃഷ്ണാപ്രമേയാത്മന് പ്രപന്നഭയഭഞ്ജന । വയം ത്വാം ശരണം യാമോ ഭവഭീതാഃ പൃഥഗ്ധിയഃ

രാജാക്കന്മാർ പറഞ്ഞു: കൃഷ്ണാ, കൃഷ്ണാ, അളവുകിട്ടാത്ത ആത്മാവേ, അഭയം തേടുന്നവരുടെ ഭയങ്ങൾ അകറ്റുന്നവനേ, ഞങ്ങൾ ഭവഭീതിയിൽ, മനസ്സിൽ ഭേദംകൊണ്ടവരായി, നിന്നെ ആശ്രയിക്കുന്നു.

( വസംതതിലകാ ) ലോകോ വികര്മനിരതഃ കുശലേ പ്രമത്തഃ കര്മണ്യയം ത്വദുദിതേ ഭവദര്ചനേ സ്വേ । യസ്താവദസ്യ ബലവാനിഹ ജീവിതാശാം സദ്യശ്ഛിനത്ത്യനിമിഷായ നമോഽസ്തു തസ്മൈ

ലോകം പാപകൃത്യങ്ങളിൽ മുഴുകി, ധർമ്മത്തിൽ അശ്രദ്ധയോടെ, ജീവിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഈ കർമ്മം, നിന്റെ പ്രേരണയിൽ, നിന്റെ ആരാധനയ്ക്കാണ്. ഇവിടെ ശക്തനായവൻ പോലും, അക്ഷരനായി നിലകൊള്ളുന്നവന്റെ ജീവൻ എന്ന പ്രതീക്ഷ നിമിഷംകൊണ്ട് മുറിച്ചുകളയുന്നു; അവനിൽ നമസ്കാരം.

ലോകേ ഭവാഞ്ജഗദിനഃ കലയാവതീര്ണഃ സദ് രക്ഷണായ ഖലനിഗ്രഹണായ ചാന്യഃ । കശ്ചിത് ത്വദീയമതിയാതി നിദേശമീശ കിം വാ ജനഃ സ്വകൃതമൃച്ഛതി തന്ന വിദ്മഃ

പ്രഭുവേ, നീ ലോകത്തിൽ അവതരിച്ചത് സത്പുരുഷന്മാരെ രക്ഷിക്കാനും ദുഷ്ടന്മാരെ ശാസിക്കാനുമാണ്. ആരാണ് നിന്റെ ആജ്ഞ ലംഘിക്കാൻ കഴിയുക? അല്ലെങ്കിൽ ആരാണ് താൻ ചെയ്ത കർമ്മഫലം നേടുന്നത്? ഞങ്ങൾക്കറിയില്ല.

സ്വപ്നായിതം നൃപസുഖം പരതംത്രമീശ ശശ്വദ്‌ഭയേന മൃതകേന ധുരം വഹാമഃ । ഹിത്വാ തദാത്മനി സുഖം ത്വദനീഹലഭ്യം ക്ലിശ്യാമഹേഽതികൃപണാസ്തവ മായയേഹ

തന്നോ ഭവാന് പ്രണതശോകഹരാങ്‌ഘ്രിയുഗ്മോ ബദ്ധാന് വിയുങ്ക്ഷ്വ മഗധാഹ്വയകര്മപാശാത് । യോ ഭൂഭുജോഽയുതമതങ്ഗജവീര്യമേകോ ബിഭ്രദ് രുരോധ ഭവനേ മൃഗരാഡിവാവീഃ

അതിനാൽ, അഭയം തേടുന്നവരുടെ ദു:ഖം അകറ്റുന്ന നിങ്ങളുടെ കാൽപാദങ്ങൾക്കു മുന്നിൽ ഞങ്ങൾ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു; മഗധരാജാവിന്റെ കർമ്മങ്ങളുടെ ബന്ധനത്തിൽ കുടുങ്ങിയ ഞങ്ങളെ മോചിപ്പിക്കണമേ. പത്തു ആയിരം ആനകളുടെ ശക്തിയുള്ളവനായി, മൃഗങ്ങളിൽ സിംഹംപോലെ, ഞങ്ങളെ രാജമഹലിൽ തടഞ്ഞ രാജാവിനെ നിങ്ങൾ ഒറ്റയ്ക്ക് തടഞ്ഞു.

യോ വൈ ത്വയാ ദ്വിനവകൃത്വ ഉദാത്തചക്ര ഭഗ്നോ മൃധേ ഖലു ഭവന്തമനന്തവീര്യമ് । ജിത്വാ നൃലോകനിരതം സകൃദൂഢദര്പോ യുഷ്മത്പ്രജാ രുജതി നോഽജിത തദ്വിധേഹി

ലോകം ജയിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച അവന്റെ അഹങ്കാരം ഉറപ്പായിരുന്നെങ്കിലും, ഇരുപത്തിരണ്ടു പ്രാവശ്യം യുദ്ധത്തിൽ അവന്റെ ചക്രം തകർത്തു, അനന്തശക്തിയുള്ള പ്രഭോ, നിങ്ങൾ അവനെ പരാജയപ്പെടുത്തി. ഇപ്പോൾ അവൻ നിങ്ങളുടെ ജനങ്ങളെ പീഡിപ്പിക്കുന്നു; ജയിക്കാനാവാത്തവനേ, ദയവായി അതിനനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കണമേ.

ദൂത ഉവാച - ( അനുഷ്ടുപ് ) ഇതി മാഗധസംരുദ്ധാ ഭവദ്ദര്ശനകാങ്‌ക്ഷിണഃ । പ്രപന്നാഃ പാദമൂലം തേ ദീനാനാം ശം വിധീയതാമ്

ദൂതൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ മഗധരാജാവിന്റെ തടവിൽ പെട്ട്, നിങ്ങളെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ചവർ, നിങ്ങളുടെ കാൽപാദങ്ങളിൽ അഭയം തേടിയിരിക്കുന്നു. ഈ ദു:ഖിതർക്കു നന്മയുണ്ടാകട്ടെ എന്ന് ദയവായി ചെയ്യണമേ.

ശ്രീശുക ഉവാച - രാജദൂതേ ബ്രുവത്യേവം ദേവര്ഷിഃ പരമദ്യുതിഃ । ബിഭ്രത് പിങ്ഗജടാഭാരം പ്രാദുരാസീദ് യഥാ രവിഃ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: രാജദൂതൻ ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുമ്പോൾ, ദിവ്യപ്രഭയുള്ള ദേവർഷി നാരദൻ, കവിളി നിറഞ്ഞ മുടിയുമായി, സൂര്യൻപോലെ അപ്രത്യക്ഷമായി അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

തം ദൃഷ്ട്വാ ഭഗവാന് കൃഷ്ണഃ സര്വലോകേശ്വരേശ്വരഃ । വവന്ദ ഉത്ഥിതഃ ശീര്ഷ്ണാ സസഭ്യഃ സാനുഗോ മുദാ

അവനെ കണ്ടു, ലോകങ്ങളിലെ എല്ലാ പ്രഭുക്കളുടെ പ്രഭുവായ ശ്രീകൃഷ്ണൻ, തന്റെ സഭയോടും അനുചരന്മാരോടും കൂടി സന്തോഷത്തോടെ എഴുന്നേറ്റ്, തല താഴ്ത്തി ആദരവോടെ വണങ്ങി.

സഭാജയിത്വാ വിധിവത് കൃതാസനപരിഗ്രഹമ് । ബഭാഷേ സുനൃതൈര്വാക്യൈഃ ശ്രദ്ധയാ തര്പയന് മുനിമ്

യുക്തമായ ആദരവോടെ സദസ്സ് ഒരുക്കി, ഇരിപ്പിടം നൽകി, വിശ്വാസപൂർവ്വം മനോഹരമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു, കൃഷ്ണൻ ആ മുനിയെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു.

അപി സ്വിദദ്യ ലോകാനാം ത്രയാണാം അകുതോഭയമ് । നനു ഭൂയാന് ഭഗവതോ ലോകാന് പര്യടതോ ഗുണഃ

ഇന്ന് മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും ഭയം ഇല്ലാതെ എല്ലാം സുഖമാണോ? ഭഗവാന്റെ ഗുണം ലോകങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ കൂടുതൽ വർദ്ധിക്കുന്നു എന്നതിൽ സംശയമില്ല.

ന ഹി തേഽവിദിതം കിഞ്ചിത് ലോകേഷു ഈശ്വര കര്തൃഷു । അഥ പൃച്ഛാമഹേ യുഷ്മാന് പാണ്ഡവാനാം ചികീര്ഷിതമ്

പ്രഭോ, സൃഷ്ടികർത്താക്കളിൽ പ്രധാനനായവനേ, ലോകങ്ങളിൽ ഒന്നും നിങ്ങൾക്ക് അറിയാത്തതില്ല. അതിനാൽ, പാണ്ഡവന്മാർ എന്താണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത് എന്ന് ഞങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നു.

ശ്രീനാരദ ഉവാച - ( മിശ്ര ) ദൃഷ്ടാ മായാ തേ ബഹുശോ ദുരത്യയാ മായാ വിഭോ വിശ്വസൃജശ്ച മായിനഃ । ഭൂതേഷു ഭൂമംശ്ചരതഃ സ്വശക്തിഭിഃ വഹ്നേരിവച്ഛന്നരുചോ ന മേഽദ്‌ഭുതമ്

ശ്രീനാരദൻ പറഞ്ഞു: പ്രഭോ, സൃഷ്ടിയുടെ കർത്താവും മായയുടേയും ഉടമയുമായ നിങ്ങൾയുടെ മായയെ ഞാൻ പലതവണ കണ്ടിട്ടുണ്ട്; അതിനെ അതിജയിക്കാൻ വളരെ പ്രയാസമാണ്. സ്വശക്തികളാൽ ഭൂതങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, മരംകട്ടയിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന അഗ്നിപോലെ നിങ്ങളുടെ മഹത്വം മറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ, എനിക്ക് അതിൽ അത്ഭുതമില്ല.

തവേഹിതം കോഽര്ഹതി സാധു വേദിതും സ്വമായയേദം സൃജതോ നിയച്ഛതഃ । യദ് വിദ്യമാനാത് മതയാവഭാസതേ തസ്മൈ നമസ്തേ സ്വവിലക്ഷണാത്മനേ

നിങ്ങളുടെ ഈ ലോകത്തിലെ പ്രവർത്തികൾ ആർക്കാണ് ശരിയായി മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയുക? നിങ്ങളുടെ മായയാൽ ഈ ലോകം സൃഷ്ടിക്കുകയും പിന്‍വലിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. കാണുന്നതെല്ലാം മനസ്സിന്റെ പ്രതിഫലനം മാത്രമാണ്. സകല വ്യത്യാസങ്ങൾക്കും അതീതനായ നിങ്ങളെ ഞാൻ വന്ദിക്കുന്നു.

ജീവസ്യ യഃ സംസരതോ വിമോക്ഷണം ന ജാനതോഽനര്ഥവഹാച്ഛരീരതഃ । ലീലാവതാരൈഃ സ്വയശഃ പ്രദീപകം പ്രാജ്വാലയത്ത്വാ തമഹം പ്രപദ്യേ

ശരീരത്തിൽ നിന്നുള്ള ദു:ഖം അറിയാതെ സംസാരത്തിൽ അലഞ്ഞു തിരിയുന്ന ജീവനെ മോചനം നൽകുന്നവൻ, തന്റെ ലീലാവതാരങ്ങളാൽ സ്വന്തം മഹത്വം തെളിയിക്കുന്നവൻ, അന്ധകാരത്തെ അകറ്റുന്നവനിൽ ഞാൻ അഭയം തേടുന്നു.

( അനുഷ്ടുപ് ) അഥാപ്യാശ്രാവയേ ബ്രഹ്മ നരലോകവിഡമ്ബനമ് । രാജ്ഞഃ പൈതൃഷ്വസേയസ്യ ഭക്തസ്യ ച ചികീര്ഷിതമ്

എങ്കിലും, ബ്രാഹ്മണനേ, ലോകത്തെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തി, നിങ്ങളുടെ പിതൃസഹോദരന്റെ പുത്രനും ഭക്തനുമായ രാജാവിന്റെ ഉദ്ദേശം ഞാൻ പറയാം.

യക്ഷ്യതി ത്വാം മഖേന്ദ്രേണ രാജസൂയേന പാണ്ഡവഃ । പാരമേഷ്ഠ്യകാമോ നൃപതിഃ തദ്‌ഭവാനനുമോദതാമ്

പാണ്ഡുവിന്റെ പുത്രൻ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ സ്ഥാനത്തെ ആഗ്രഹിച്ച്, രാജസൂയ യാഗം നടത്തി നിങ്ങളെ ആരാധിക്കാൻ പോകുന്നു, പ്രഭോ. നിങ്ങൾ അതിൽ സന്തോഷിക്കണമേ.

തസ്മിന് ദേവ ക്രതുവരേ ഭവന്തം വൈ സുരാദയഃ । ദിദൃക്ഷവഃ സമേഷ്യന്തി രാജാനശ്ച യശസ്വിനഃ

ആ മഹായാഗത്തിൽ, ദൈവങ്ങളോടും പ്രശസ്തരായ രാജാക്കന്മാരോടും കൂടെ, എല്ലാവരും നിങ്ങളെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച് ഒന്നിച്ചുകൂടും, ദേവ.

ശ്രവണാത് കീര്തനാദ് ധ്യാനാത് പൂയന്തേഽന്തേവസായിനഃ । തവ ബ്രഹ്മമയസ്യേശ കിമുതേക്ഷാഭിമര്ശിനഃ

പ്രഭോ, ബ്രഹ്മസ്വരൂപനായവനേ, നിങ്ങളെ കേൾക്കുകയോ, പാടുകയോ, ധ്യാനിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നവരും, അടുത്ത് വസിക്കുന്നവരും ശുദ്ധരാവുന്നു. പിന്നെ, നിങ്ങളെ നേരിൽ കാണുന്നവർക്കും സ്പർശിക്കുന്നവർക്കും എത്രയോ കൂടുതൽ ശുദ്ധിയുണ്ടാകും.

( വസംതതിലകാ ) യസ്യാമലം ദിവി യശഃ പ്രഥിതം രസായാം ഭൂമൌ ച തേ ഭുവനമങ്ഗല ദിഗ്വിതാനമ് । മന്ദാകിനീതി ദിവി ഭോഗവതീതി ചാധോ ഗങ്ഗേതി ചേഹ ചരണാമ്ബു പുനാതി വിശ്വമ്

ആകാശത്തും ഭൂമിയിലും പാതാളത്തിലും നിങ്ങളുടെ കാൽപാദജലത്തിന്റെ ശുദ്ധമായ മഹത്വം പ്രസിദ്ധമാണ്. ആകാശത്ത് അതിനെ മന്ദാകിനി, താഴെ ഭോഗവതി, ഭൂമിയിൽ ഗംഗ എന്നിങ്ങനെ വിളിക്കുന്നു. നിങ്ങളുടെ കാൽപാദജലം ഈ ലോകം മുഴുവൻ വിശുദ്ധമാക്കുന്നു.

ശ്രീശുക ഉവാച - ( അനുഷ്ടുപ് ) തത്ര തേഷ്വാത്മപക്ഷേഷ്വ ഗൃഹ്ണത്സു വിജിഗീഷയാ । വാചഃ പേശൈഃ സ്മയന് ഭൃത്യമുദ്ധവം പ്രാഹ കേശവഃ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: അപ്പോൾ, തന്റെ പക്ഷക്കാരിൽ വിജയാഗ്രഹം ഉള്ളപ്പോൾ, കേശവൻ പുഞ്ചിരിയോടെ, മനോഹരമായ വാക്കുകളിൽ, തന്റെ ഭൃത്യനായ ഉദ്ധവനോട് പറഞ്ഞു.

ശ്രീഭഗവാനുവാച - ത്വം ഹി നഃ പരമം ചക്ഷുഃ സുഹൃന് മംത്രാര്ഥതത്ത്വവിത് । അഥാത്ര ബ്രൂഹ്യനുഷ്ഠേയം ശ്രദ്ദധ്മഃ കരവാമ തത്

ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: നീയാണു ഞങ്ങളുടെ ഏറ്റവും വിശ്വസനീയമായ കണ്ണ്, സ്നേഹിതനും ഉപദേശത്തിന്റെ അർത്ഥവും ഉദ്ദേശവും അറിയുന്നവനും. അതിനാൽ ഇവിടെ ചെയ്യേണ്ടത് നീ പറയൂ; ഞങ്ങൾ വിശ്വസിക്കുന്നു, അതു പോലെ തന്നെ ചെയ്യാം.