ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ശ്രീകൃഷ്ണസ്യാഹ്നികകൃത്യവര്ണനം; യുധിഷ്ഠിരസംദേശമാദായ നാരദസ്യ, ജരാസംധകാരാനിബദ്ധനൃപാണാം സംദേശമാദായ ദൂതസ്യ ചാഗമനമ് - ശ്രീശുക ഉവാച - ( അനുഷ്ടുപ് ) അഥോഷസ്യുപവൃത്തായാം കുക്കുടാന് കൂജതോഽശപന് । ഗൃഹീതകണ്ഠ്യഃ പതിഭിഃ ഭാധവ്യോ വിരഹാതുരാഃ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: അപ്പോൾ, പുലരിക്കാലം അടുത്തപ്പോൾ കോഴികൾ കൂകുമ്പോൾ, പ്രിയനുമായി ദൂരെയായതിന്റെ വേദനയാൽ തളർന്ന ഭാര്യമാർ ഭർത്താക്കന്മാരാൽ അണചേർന്നു.

വയാംസ്യരൂരുവന് കൃഷ്ണം ബോധയന്തീവ വന്ദിനഃ । ഗായത്സ്വലിഷ്വനിദ്രാണി മന്ദാരവനവായുഭിഃ

പക്ഷികൾ, മന്ദാരവനത്തിൽ നിന്നുള്ള മൃദുലമായ കാറ്റിൽ ഉണർന്നു, ഉറക്കം മറന്നുപോലും പാടിക്കൊണ്ട് കൃഷ്ണനെ സ്തുതിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നി.

മുഹൂര്തം തം തു വൈദര്ഭീ നാമൃഷ്യദ് അതിശോഭനമ് । പരിരമ്ഭണവിശ്ലേഷാത് പ്രിയബാഹ്വന്തരം ഗതാ

അല്പസമയം പോലും, വൈദർഭി തന്റെ പ്രിയന്റെ കെട്ടിപ്പിടിത്തത്തിൽ നിന്നുള്ള മനോഹരമായ വേർപാടു സഹിക്കാനാവാതെ, അവന്റെ കൈകളുടെ ഇടയിൽ തന്നെ ആണെന്ന് അനുഭവിച്ചു.

ബ്രാഹ്മേ മുഹൂര്ത ഉത്ഥായ വാര്യുപസ്പൃശ്യ മാധവഃ । ദധ്യൌ പ്രസന്നകരണ ആത്മാനം തമസഃ പരമ്

ബ്രാഹ്മമുഹൂർത്തത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ്, വെള്ളം സ്പർശിച്ച്, മനസ്സിൽ സമാധാനത്തോടെ, മാധവൻ അഗ്നിയെക്കാൾ ശുദ്ധനായ ആത്മാവിൽ ധ്യാനിച്ചു.

( മിശ്ര ) ഏകം സ്വയംജ്യോതിരനന്യമവ്യയം സ്വസംസ്ഥയാ നിത്യനിരസ്തകല്മഷമ് । ബ്രഹ്മാഖ്യമസ്യോദ്‌ഭവനാശഹേതുഭിഃ സ്വശക്തിഭിര്ലക്ഷിതഭാവനിര്വൃതിമ്

അവൻ ഒരേ ഒരാളാണ്, സ്വയം പ്രകാശമുള്ളവൻ, അനന്തൻ, നിത്യശുദ്ധനും സ്വഭാവത്തിൽ പാപരഹിതനും. ബ്രഹ്മം എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന അവൻ, തന്റെ ശക്തികളാൽ സൃഷ്ടിയും ലയവും ഉണ്ടാക്കുന്നു; ആ ശക്തികളിൽനിന്ന് ആനന്ദം തെളിയുന്നു.

അഥാപ്ലുതോഽമ്ഭസ്യമലേ യഥാവിധി ക്രിയാകലാപം പരിധായ വാസസീ । ചകാര സന്ധ്യോപഗമാദി സത്തമോ ഹുതാനലോ ബ്രഹ്മ ജജാപ വാഗ്യതഃ

ശുദ്ധജലത്തിൽ ശരീരമഴുകി, ശുദ്ധവസ്ത്രം ധരിച്ച്, യഥാവിധി എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും അനുഷ്ഠിച്ച്, അഗ്നിയിൽ ഹോമം നടത്തി, വാക്ക് നിയന്ത്രിച്ച് ബ്രഹ്മം ജപിച്ചു.

( അനുഷ്ടുപ് ) ഉപസ്ഥായാര്കമുദ്യന്തം തര്പയിത്വാത്മനഃ കലാഃ । ദേവാന് ഋഷീന് പിതൄന് വൃദ്ധാന് വിപ്രാനഭ്യര്ച്യ ചാത്മവാന്

ഊർജ്ജസ്വലമായ സൂര്യനെ ഉപാസിച്ച്, തന്റെ അംശങ്ങളെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി, ദേവന്മാരെയും ഋഷിമാരെയും പിതാക്കളെയും മൂപ്പന്മാരെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചു.

ധേനൂനാം രുക്മശ്രൃങ്ഗീണാം സാധ്വീനാം മൌക്തികസ്രജാമ് । പയസ്വിനീനാം ഗൃഷ്ടീനാം സവത്സാനാം സുവാസസാമ്

പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കൊമ്പുകളുള്ള, നല്ല സ്വഭാവമുള്ള, മുത്തുമാലകൾ അണിഞ്ഞ, പാൽകൊടുക്കുന്ന, ആരോഗ്യവാനായ, കിടാവുകളോടുകൂടിയ, നല്ല വസ്ത്രം ധരിച്ച പശുക്കളെ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ദാനം ചെയ്തു.

ദദൌ രൂപ്യഖുരാഗ്രാണാം ക്ഷൌമാജിനതിലൈഃ സഹ । അലങ്കൃതേഭ്യോ വിപ്രേഭ്യോ ബദ്വം ബദ്വം ദിനേ ദിനേ

വെള്ളിയാൽ അലങ്കരിച്ച കുരു അഗ്രമുള്ള പശുക്കളെയും, കൌശേയവസ്ത്രവും മയില്പ്പട്ടയും എള്ളും ചേർത്ത്, അലങ്കരിച്ച ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ദിവസേന ദാനം ചെയ്തു.

ഗോവിപ്രദേവതാവൃദ്ധ ഗുരൂന് ഭൂതാനി സര്വശഃ । നമസ്കൃത്യാത്മസംഭൂതീഃ മങ്ഗലാനി സമസ്പൃശത്

അവൻ പശുക്കൾക്കും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും ദേവന്മാർക്കും മൂപ്പന്മാർക്കും ഗുരുക്കന്മാർക്കും, എല്ലായുള്ള ജീവികൾക്കും വിനയത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു. പിന്നെ തനിക്കു നിന്നു ഉദിച്ചുള്ള ശുഭഫലങ്ങൾ സ്പർശിച്ചു, അനുഗ്രഹങ്ങൾ പ്രാപിച്ചു.

ആത്മാനം ഭൂഷയാമാസ നരലോകവിഭൂഷണമ് । വാസോഭിര്ഭൂഷണൈഃ സ്വീയൈഃ ദിവ്യസ്രഗ് അനുലേപനൈഃ

മനുഷ്യരിൽ ഏറ്റവും മനോഹരനായ അവൻ, തനിക്കു സ്വന്തം വസ്ത്രങ്ങളും ആഭരണങ്ങളും ദിവ്യമായ പുഷ്പമാലകളും സുഗന്ധിതമായ ലേപനങ്ങളും ധരിച്ചു അലങ്കരിച്ചു.

അവേക്ഷ്യാജ്യം തഥാഽഽദര്ശം ഗോവൃഷദ്വിജദേവതാഃ । കാമാംശ്ച സര്വവര്ണാനാം പൌരാന്തഃപുരചാരിണാമ് । പ്രദാപ്യ പ്രകൃതീഃ കാമൈഃ പ്രതോഷ്യ പ്രത്യനന്ദത

യജ്ഞാഗ്നിയും കണ്ണാടിയും നോക്കി, പശുക്കൾക്കും കാളകൾക്കും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും ദേവന്മാർക്കും ദാനം നൽകി. നഗരവാസികൾക്കും അകത്തുള്ള സ്ത്രീകൾക്കും എല്ലാ വർഗ്ഗക്കാരുടെയും ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റി, അവരെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു അനുഗ്രഹങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചു.

സംവിഭജ്യാഗ്രതോ വിപ്രാന് സ്രക്‌താമ്ബൂലാനുലേപനൈഃ । സുഹൃദഃ പ്രകൃതീര്ദാരാന് ഉപായുങ്ക്ത തതഃ സ്വയമ്

അവൻ ആദ്യം ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് പുഷ്പമാല, വെറ്റില, സുഗന്ധിത ലേപനം എന്നിവ പങ്കുവെച്ചു. പിന്നെ സുഹൃത്തുക്കൾക്കും സേവകരും ഭാര്യമാർക്കും നൽകി, അവസാനം സ്വയം ഉപയോഗിച്ചു.

താവത് സൂത ഉപാനീയ സ്യന്ദനം പരമാദ്‌ഭുതമ് । സുഗ്രീവാദ്യൈര്ഹയൈര്യുക്തം പ്രണമ്യാവസ്ഥിതോഽഗ്രതഃ

അപ്പോൾ സുതൻ അത്ഭുതകരമായ ഒരു രഥം, സുഗ്രീവനും മറ്റു കുതിരകളും കെട്ടിയതിനെ, അവനു മുന്നിൽ കൊണ്ടുവന്നു, നമസ്കരിച്ച് പ്രത്യക്ഷമായി.

ഗൃഹീത്വാ പാണിനാ പാണീ സാരഥേസ്തമഥാരുഹത് । സാത്യക്യുദ്ധവസംയുക്തഃ പൂര്വാദ്രിമിവ ഭാസ്കരഃ

അവൻ സാരഥിയുടെ കൈ പിടിച്ച് രഥത്തിൽ കയറി. സത്യകിയും ഉദ്ദവനും കൂടെ ഉണ്ടായപ്പോൾ, കിഴക്കൻ പർവ്വതത്തിൽ ഉദയിക്കുന്ന സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചു.

ഈക്ഷിതോഽന്തഃപുരസ്ത്രീണാം സവ്രീഡപ്രേമവീക്ഷിതൈഃ । കൃച്ഛ്രാദ് വിസൃഷ്ടോ നിരഗാത് ജാതഹാസോ ഹരന് മനഃ

അകത്തുള്ള സ്ത്രീകൾ ലജ്ജയും സ്നേഹവും നിറഞ്ഞ കണ്ണോടെ അവനെ നോക്കി. അവരെ വിട്ടുപോകാൻ ബുദ്ധിമുട്ടിയെങ്കിലും, അവൻ പുഞ്ചിരിയോടെ അവരുടെ മനസ്സുകൾ കവർന്നുകൊണ്ട് പുറപ്പെട്ടു.

സുധര്മാഖ്യാം സഭാം സര്വൈഃ വൃഷ്ണിഭിഃ പരിവാരിതഃ । പ്രാവിശദ് യന്നിവിഷ്ടാനാം ന സന്ത്യങ്ഗ ഷഡൂര്മയഃ

എല്ലാ വൃഷ്ണികൾക്കും മദ്ധ്യേ, അവൻ സുധർമ്മ എന്ന സഭയിൽ പ്രവേശിച്ചു. അവിടെ ഇരിക്കുന്നവർക്കു ആറു തരത്തിലുള്ള ദു:ഖങ്ങളും ഇല്ലാതായിരുന്നു.

( വംശസ്ഥാ ) തത്രോപവിഷ്ടഃ പരമാസനേ വിഭുഃ ബഭൌ സ്വഭാസാ കകുഭോഽവഭാസയന് । വൃതോ നൃസിംഹൈര്യദുഭിര്യദൂത്തമോ യഥോഡുരാജോ ദിവി താരകാഗണൈഃ

പരമോന്നതാസനത്തിൽ ഇരുന്ന്, സ്വപ്രഭയാൽ ദിശകൾ പ്രകാശിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, വീരനായ യദുക്കൾ ചുറ്റും ഇരുന്നപ്പോൾ, ആ മഹാത്മാവ് ആകാശത്തിലെ നക്ഷത്രങ്ങൾക്കിടയിൽ ചന്ദ്രനെപ്പോലെ തേജസ്സോടെ തിളങ്ങി.

( അനുഷ്ടുപ് ) തത്രോപമംത്രിണോ രാജന് നാനാഹാസ്യരസൈര്വിഭുമ് । ഉപതസ്ഥുര്നടാചാര്യാ നര്തക്യസ്താണ്ഡവൈഃ പൃഥക്

അവിടെ, രാജാവേ, ഉപമന്ത്രിമാർ വിവിധ രസങ്ങളാൽ ആനന്ദത്തോടെ ഭഗവാനെ സമീപിച്ചു. നൃത്താധ്യാപകരും നർത്തകികളും താന്തവനൃത്തങ്ങൾ വേറേ വേറേ അവതരിപ്പിച്ചു.

മൃദങ്ഗവീണാമുരജ വേണുതാലദരസ്വനൈഃ । നനൃതുര്ജഗുസ്തുഷ്ടുവുശ്ച സൂതമാഗധവന്ദിനഃ

മൃദംഗം, വീണ, മുരജം, കുഴൽ, താളം എന്നിവയുടെ ശബ്ദം മുഴങ്ങുമ്പോൾ, അവർ നൃത്തം ചെയ്തു, പാടിയും സ്തുതിയും നടത്തി. സുതന്മാർ, മഗധന്മാർ, വന്ദികൾ എന്നിവരും സ്തുതികൾ അർപ്പിച്ചു.

തത്രാഹുര്ബ്രാഹ്മണാഃ കേചിത് ആസീനാ ബ്രഹ്മവാദിനഃ । പൂര്വേഷാം പുണ്യയശസാം രാജ്ഞാം ചാകഥയന് കഥാഃ

അവിടെ ചില ബ്രാഹ്മണന്മാർ, ബ്രഹ്മവിദ്യയിൽ പാണ്ഡിത്യമുള്ളവർ, ഇരുന്നു, പഴയ ധർമ്മശീലികളായ രാജാക്കന്മാരുടെ കഥകൾ പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്നു.

തത്രൈകഃ പുരുഷോ രാജന് ആഗതോഽപൂര്വദര്ശനഃ । വിജ്ഞാപിതോ ഭഗവതേ പ്രതീഹാരൈഃ പ്രവേശിതഃ

അപ്പോൾ, രാജാവേ, അപൂർവമായ രൂപമുള്ള ഒരാൾ അവിടെ എത്തി. വാതിൽക്കാവൽക്കാരുടെ അറിയിപ്പോടെ ഭഗവാന്റെ സന്നിധിയിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കപ്പെട്ടു.

സ നമസ്കൃത്യ കൃഷ്ണായ പരേശായ കൃതാഞ്ജലിഃ । രാജ്ഞാമാവേദയദ് ദുഖം ജരാസന്ധനിരോധജമ്

അവൻ കൃഷ്ണനോടു കൃതജ്ഞതയോടെ കൈകൂപ്പി നമസ്കരിച്ചു. ജരാസന്ധന്റെ തടവിൽ പെട്ട രാജാക്കന്മാരുടെ ദു:ഖം അവൻ അവിടെ അറിയിച്ചു.

യേ ച ദിഗ്വിജയേ തസ്യ സന്നതിം ന യയുര്നൃപാഃ । പ്രസഹ്യ രുദ്ധാസ്തേനാസന് അയുതേ ദ്വേ ഗിരിവ്രജേ

ജയയാത്രയിൽ അവനോട് കീഴടങ്ങാതിരുന്ന രാജാക്കന്മാരെ, അവൻ ബലമായി പിടിച്ചുവെച്ചു. ഇരുപത് ആയിരം പേർ ഗിരിവ്രജയിൽ തടവിലുണ്ട്.

രാജാന ഊചുഃ - കൃഷ്ണ കൃഷ്ണാപ്രമേയാത്മന് പ്രപന്നഭയഭഞ്ജന । വയം ത്വാം ശരണം യാമോ ഭവഭീതാഃ പൃഥഗ്ധിയഃ

രാജാക്കന്മാർ പറഞ്ഞു: കൃഷ്ണാ, കൃഷ്ണാ, അളവുകിട്ടാത്ത ആത്മാവേ, അഭയം തേടുന്നവരുടെ ഭയങ്ങൾ അകറ്റുന്നവനേ, ഞങ്ങൾ ഭവഭീതിയിൽ, മനസ്സിൽ ഭേദംകൊണ്ടവരായി, നിന്നെ ആശ്രയിക്കുന്നു.

( വസംതതിലകാ ) ലോകോ വികര്മനിരതഃ കുശലേ പ്രമത്തഃ കര്മണ്യയം ത്വദുദിതേ ഭവദര്ചനേ സ്വേ । യസ്താവദസ്യ ബലവാനിഹ ജീവിതാശാം സദ്യശ്ഛിനത്ത്യനിമിഷായ നമോഽസ്തു തസ്മൈ

ലോകം പാപകൃത്യങ്ങളിൽ മുഴുകി, ധർമ്മത്തിൽ അശ്രദ്ധയോടെ, ജീവിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഈ കർമ്മം, നിന്റെ പ്രേരണയിൽ, നിന്റെ ആരാധനയ്ക്കാണ്. ഇവിടെ ശക്തനായവൻ പോലും, അക്ഷരനായി നിലകൊള്ളുന്നവന്റെ ജീവൻ എന്ന പ്രതീക്ഷ നിമിഷംകൊണ്ട് മുറിച്ചുകളയുന്നു; അവനിൽ നമസ്കാരം.

ലോകേ ഭവാഞ്ജഗദിനഃ കലയാവതീര്ണഃ സദ് രക്ഷണായ ഖലനിഗ്രഹണായ ചാന്യഃ । കശ്ചിത് ത്വദീയമതിയാതി നിദേശമീശ കിം വാ ജനഃ സ്വകൃതമൃച്ഛതി തന്ന വിദ്മഃ

പ്രഭുവേ, നീ ലോകത്തിൽ അവതരിച്ചത് സത്പുരുഷന്മാരെ രക്ഷിക്കാനും ദുഷ്ടന്മാരെ ശാസിക്കാനുമാണ്. ആരാണ് നിന്റെ ആജ്ഞ ലംഘിക്കാൻ കഴിയുക? അല്ലെങ്കിൽ ആരാണ് താൻ ചെയ്ത കർമ്മഫലം നേടുന്നത്? ഞങ്ങൾക്കറിയില്ല.

സ്വപ്നായിതം നൃപസുഖം പരതംത്രമീശ ശശ്വദ്‌ഭയേന മൃതകേന ധുരം വഹാമഃ । ഹിത്വാ തദാത്മനി സുഖം ത്വദനീഹലഭ്യം ക്ലിശ്യാമഹേഽതികൃപണാസ്തവ മായയേഹ

തന്നോ ഭവാന് പ്രണതശോകഹരാങ്‌ഘ്രിയുഗ്മോ ബദ്ധാന് വിയുങ്ക്ഷ്വ മഗധാഹ്വയകര്മപാശാത് । യോ ഭൂഭുജോഽയുതമതങ്ഗജവീര്യമേകോ ബിഭ്രദ് രുരോധ ഭവനേ മൃഗരാഡിവാവീഃ

അതിനാൽ, അഭയം തേടുന്നവരുടെ ദു:ഖം അകറ്റുന്ന നിങ്ങളുടെ കാൽപാദങ്ങൾക്കു മുന്നിൽ ഞങ്ങൾ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു; മഗധരാജാവിന്റെ കർമ്മങ്ങളുടെ ബന്ധനത്തിൽ കുടുങ്ങിയ ഞങ്ങളെ മോചിപ്പിക്കണമേ. പത്തു ആയിരം ആനകളുടെ ശക്തിയുള്ളവനായി, മൃഗങ്ങളിൽ സിംഹംപോലെ, ഞങ്ങളെ രാജമഹലിൽ തടഞ്ഞ രാജാവിനെ നിങ്ങൾ ഒറ്റയ്ക്ക് തടഞ്ഞു.