ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

അഥോവാച ഹൃഷീകേശം നാരദഃ പ്രഹസന്നിവ । യോഗമായോദയം വീക്ഷ്യ മാനുഷീം ഈയുഷോ ഗതിമ്

അപ്പോള്‍ നാരദൻ, ഹൃദയത്തിൽ ഒരു പുഞ്ചിരിയോടെ, യോഗമായയുടെ പ്രഭാവവും മനുഷ്യരൂപത്തിലുള്ള പ്രവർത്തിയും കണ്ടശേഷം ഹൃഷീകേശനോട് പറഞ്ഞു.

വിദാമ യോഗമായാസ്തേ ദുര്ദര്ശാ അപി മായിനാമ് । യോഗേശ്വരാത്മന് നിര്ഭാതാ ഭവത്പാദനിഷേവയാ

നാം അറിയുന്നു, ഭഗവാന്റെ യോഗമായയെ — അതു മഹത്തായ മായാജാലം കാണാൻ പോലും പ്രാപ്തരായവർക്കും ഗ്രഹിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്. ആ മഹത്വം യോഗേശ്വരനായ ഭഗവാന്റെ പാദസേവനത്തിലൂടെ തെളിഞ്ഞു.

അനുജാനീഹി മാം ദേവ ലോകാംസ്തേ യശസാഽഽപ്ലുതാന് । പര്യടാമി തവോദ്‌ഗായന് ലീലാ ഭുവനപാവനീമ്

പ്രഭോ, നിങ്ങളുടെ മഹത്വം നിറഞ്ഞ ലോകങ്ങളിലേക്ക് പോകാൻ എന്നെ അനുമതിയേകണം. ഞാൻ ഈ ലോകം ചുറ്റി, നിങ്ങളുടെ ലീലകളെ പാടിക്കൊണ്ട്, ഈ ഭൂമിയെ വിശുദ്ധമാക്കുന്ന കർമ്മങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കും.

ശ്രീഭഗവാനുവാച - ബ്രഹ്മന്ധന്നസ്യ വക്താഹം കര്താ തദനുമോദിതാ । തച്ഛിക്ഷയന്ലോകമിമം ആസ്ഥിതഃ പുത്ര മാ ഖിദഃ

ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ഗൃഹസ്ഥരുടെ കർമ്മങ്ങൾ ഞാൻ തന്നെ ഉപദേശിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു, അവരുടെ സമ്മതത്തോടെയാണ് ഞാൻ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. ഈ ഉപദേശം ലോകത്തിന് നൽകാനാണ് ഞാൻ ഇവിടെ വന്നത്. മകനേ, ദുഃഖിക്കേണ്ട.

ശ്രീശുക ഉവാച - ഇത്യാചരന്തം സദ്ധര്മാന് പാവനാന് ഗൃഹമേധിനാമ് । തമേവ സര്വഗേഹേഷു സന്തമേകം ദദര്ശ ഹ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ, ഗൃഹസ്ഥന്മാർക്ക് ശുദ്ധമായ, വിശുദ്ധിയുള്ള കർമ്മങ്ങൾ ആചരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, അവൻ എല്ലാ വീടുകളിലും സാന്നിധ്യവാനായി ഒരേ ദൈവത്തെ കണ്ടു.

കൃഷ്ണസ്യാനന്തവീര്യസ്യ യോഗമായാമഹോദയമ് । മുഹുര്ദൃഷ്ട്വാ ഋഷിരഭൂദ് വിസ്മിതോ ജാതകൌതുകഃ

അനന്തശക്തിയുള്ള കൃഷ്ണന്റെ മഹത്തായ യോഗമായയെ വീണ്ടും വീണ്ടും കണ്ടപ്പോൾ, ആ ഋഷി അത്ഭുതപെട്ടു, അതിൽ വലിയ കൗതുകം തോന്നി.

ഇത്യര്ഥകാമധര്മേഷു കൃഷ്ണേന ശ്രദ്ധിതാത്മനാ । സമ്യക് സഭാജിതഃ പ്രീതഃ തമേവാനുസ്മരന് യയൌ

സമ്പത്ത്, ആനന്ദം, ധർമ്മം എന്നിവയിൽ മനസ്സോടെ അർപ്പിതനായ കൃഷ്ണൻ ആ ഋഷിയെ പൂർണ്ണമായി ആദരിച്ചു. സന്തോഷത്തോടെ, ഹൃദയത്തിൽ കൃഷ്ണനെ മാത്രം ഓർത്ത്, അദ്ദേഹം യാത്രയായി.

( വസംതതിലകാ ) ഏവം മനുഷ്യപദവീമനുവര്തമാനോ നാരായണോഽഖിലഭവായ ഗൃഹീതശക്തിഃ । രേമേഽങ്ഗ ഷോഡശസഹസ്രവരാങ്ഗനാനാം സവ്രീഡസൌഹൃദനിരീക്ഷണഹാസജുഷ്ടഃ

ഇങ്ങനെ, മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ വഴിയെ പിന്തുടർന്ന്, എല്ലാ ജീവികൾക്കായും ശക്തി സ്വീകരിച്ച നാരായണൻ, പതിനാറായിരം മനോഹരികളായ സ്ത്രീകളുടെ ഇടയിൽ അവരുടെ ലജ്ജാഭരിതമായ സൗഹൃദദൃഷ്ടികളും പുഞ്ചിരികളും ആസ്വദിച്ചു.

യാനീഹ വിശ്വവിലയോദ്‌ഭവവൃത്തിഹേതുഃ കര്മാണ്യനന്യവിഷയാണി ഹരീശ്ചകാര യസ്ത്വങ്ഗ ഗായതി ശ്രൃണോത്യനുമോദതേ വാ ഭക്തിര്ഭവേദ്‌ഭഗവതി ഹ്യപവര്ഗമാര്ഗേ

ഇവിടെ, ഈ വിശ്വത്തിന്റെ സൃഷ്ടിക്കും ലയത്തിനും കാരണമാകുന്ന, മറ്റൊന്നിനും വേണ്ടി അല്ലാത്ത ഹരിയുടെ കർമ്മങ്ങൾ ആരെങ്കിലും പാടുകയോ കേൾക്കുകയോ അംഗീകരിക്കുകയോ ചെയ്താൽ, ഭഗവാനിലേക്കുള്ള ഭക്തി ഉണരുകയും മോക്ഷമാർഗത്തിൽ മുന്നേറുകയും ചെയ്യും.

ഇതി ശ്രീമദ്‍ഭാഗവതേ മഹാപുരാണേ പാരമഹംസ്യാം സംഹിതായാം ദശമസ്കന്ധേ ഉത്തരാര്ധേ കൃഷ്ണഗാര്ഹസ്ഥ്യദര്ശനം നാമ ഏകോനസപ്തതിമോഽധ്യായഃ

ഇങ്ങനെ, ശ്രീമദ് ഭാഗവത മഹാപുരാണത്തിലെ പാരമഹംസ്യ സംഹിതയുടെ പത്താം സ്കന്ധത്തിലെ രണ്ടാം ഭാഗത്തിൽ വരുന്ന 'കൃഷ്ണന്റെ ഗൃഹസ്ഥജീവിതദർശനം' എന്ന അറുപത്തൊമ്പതാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.

ശ്രീകൃഷ്ണസ്യാഹ്നികകൃത്യവര്ണനം; യുധിഷ്ഠിരസംദേശമാദായ നാരദസ്യ, ജരാസംധകാരാനിബദ്ധനൃപാണാം സംദേശമാദായ ദൂതസ്യ ചാഗമനമ് - ശ്രീശുക ഉവാച - ( അനുഷ്ടുപ് ) അഥോഷസ്യുപവൃത്തായാം കുക്കുടാന് കൂജതോഽശപന് । ഗൃഹീതകണ്ഠ്യഃ പതിഭിഃ ഭാധവ്യോ വിരഹാതുരാഃ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: അപ്പോൾ, പുലരിക്കാലം അടുത്തപ്പോൾ കോഴികൾ കൂകുമ്പോൾ, പ്രിയനുമായി ദൂരെയായതിന്റെ വേദനയാൽ തളർന്ന ഭാര്യമാർ ഭർത്താക്കന്മാരാൽ അണചേർന്നു.

വയാംസ്യരൂരുവന് കൃഷ്ണം ബോധയന്തീവ വന്ദിനഃ । ഗായത്സ്വലിഷ്വനിദ്രാണി മന്ദാരവനവായുഭിഃ

പക്ഷികൾ, മന്ദാരവനത്തിൽ നിന്നുള്ള മൃദുലമായ കാറ്റിൽ ഉണർന്നു, ഉറക്കം മറന്നുപോലും പാടിക്കൊണ്ട് കൃഷ്ണനെ സ്തുതിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നി.

മുഹൂര്തം തം തു വൈദര്ഭീ നാമൃഷ്യദ് അതിശോഭനമ് । പരിരമ്ഭണവിശ്ലേഷാത് പ്രിയബാഹ്വന്തരം ഗതാ

അല്പസമയം പോലും, വൈദർഭി തന്റെ പ്രിയന്റെ കെട്ടിപ്പിടിത്തത്തിൽ നിന്നുള്ള മനോഹരമായ വേർപാടു സഹിക്കാനാവാതെ, അവന്റെ കൈകളുടെ ഇടയിൽ തന്നെ ആണെന്ന് അനുഭവിച്ചു.

ബ്രാഹ്മേ മുഹൂര്ത ഉത്ഥായ വാര്യുപസ്പൃശ്യ മാധവഃ । ദധ്യൌ പ്രസന്നകരണ ആത്മാനം തമസഃ പരമ്

ബ്രാഹ്മമുഹൂർത്തത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ്, വെള്ളം സ്പർശിച്ച്, മനസ്സിൽ സമാധാനത്തോടെ, മാധവൻ അഗ്നിയെക്കാൾ ശുദ്ധനായ ആത്മാവിൽ ധ്യാനിച്ചു.

( മിശ്ര ) ഏകം സ്വയംജ്യോതിരനന്യമവ്യയം സ്വസംസ്ഥയാ നിത്യനിരസ്തകല്മഷമ് । ബ്രഹ്മാഖ്യമസ്യോദ്‌ഭവനാശഹേതുഭിഃ സ്വശക്തിഭിര്ലക്ഷിതഭാവനിര്വൃതിമ്

അവൻ ഒരേ ഒരാളാണ്, സ്വയം പ്രകാശമുള്ളവൻ, അനന്തൻ, നിത്യശുദ്ധനും സ്വഭാവത്തിൽ പാപരഹിതനും. ബ്രഹ്മം എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന അവൻ, തന്റെ ശക്തികളാൽ സൃഷ്ടിയും ലയവും ഉണ്ടാക്കുന്നു; ആ ശക്തികളിൽനിന്ന് ആനന്ദം തെളിയുന്നു.

അഥാപ്ലുതോഽമ്ഭസ്യമലേ യഥാവിധി ക്രിയാകലാപം പരിധായ വാസസീ । ചകാര സന്ധ്യോപഗമാദി സത്തമോ ഹുതാനലോ ബ്രഹ്മ ജജാപ വാഗ്യതഃ

ശുദ്ധജലത്തിൽ ശരീരമഴുകി, ശുദ്ധവസ്ത്രം ധരിച്ച്, യഥാവിധി എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും അനുഷ്ഠിച്ച്, അഗ്നിയിൽ ഹോമം നടത്തി, വാക്ക് നിയന്ത്രിച്ച് ബ്രഹ്മം ജപിച്ചു.

( അനുഷ്ടുപ് ) ഉപസ്ഥായാര്കമുദ്യന്തം തര്പയിത്വാത്മനഃ കലാഃ । ദേവാന് ഋഷീന് പിതൄന് വൃദ്ധാന് വിപ്രാനഭ്യര്ച്യ ചാത്മവാന്

ഊർജ്ജസ്വലമായ സൂര്യനെ ഉപാസിച്ച്, തന്റെ അംശങ്ങളെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി, ദേവന്മാരെയും ഋഷിമാരെയും പിതാക്കളെയും മൂപ്പന്മാരെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചു.

ധേനൂനാം രുക്മശ്രൃങ്ഗീണാം സാധ്വീനാം മൌക്തികസ്രജാമ് । പയസ്വിനീനാം ഗൃഷ്ടീനാം സവത്സാനാം സുവാസസാമ്

പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കൊമ്പുകളുള്ള, നല്ല സ്വഭാവമുള്ള, മുത്തുമാലകൾ അണിഞ്ഞ, പാൽകൊടുക്കുന്ന, ആരോഗ്യവാനായ, കിടാവുകളോടുകൂടിയ, നല്ല വസ്ത്രം ധരിച്ച പശുക്കളെ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ദാനം ചെയ്തു.

ദദൌ രൂപ്യഖുരാഗ്രാണാം ക്ഷൌമാജിനതിലൈഃ സഹ । അലങ്കൃതേഭ്യോ വിപ്രേഭ്യോ ബദ്വം ബദ്വം ദിനേ ദിനേ

വെള്ളിയാൽ അലങ്കരിച്ച കുരു അഗ്രമുള്ള പശുക്കളെയും, കൌശേയവസ്ത്രവും മയില്പ്പട്ടയും എള്ളും ചേർത്ത്, അലങ്കരിച്ച ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ദിവസേന ദാനം ചെയ്തു.

ഗോവിപ്രദേവതാവൃദ്ധ ഗുരൂന് ഭൂതാനി സര്വശഃ । നമസ്കൃത്യാത്മസംഭൂതീഃ മങ്ഗലാനി സമസ്പൃശത്

അവൻ പശുക്കൾക്കും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും ദേവന്മാർക്കും മൂപ്പന്മാർക്കും ഗുരുക്കന്മാർക്കും, എല്ലായുള്ള ജീവികൾക്കും വിനയത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു. പിന്നെ തനിക്കു നിന്നു ഉദിച്ചുള്ള ശുഭഫലങ്ങൾ സ്പർശിച്ചു, അനുഗ്രഹങ്ങൾ പ്രാപിച്ചു.

ആത്മാനം ഭൂഷയാമാസ നരലോകവിഭൂഷണമ് । വാസോഭിര്ഭൂഷണൈഃ സ്വീയൈഃ ദിവ്യസ്രഗ് അനുലേപനൈഃ

മനുഷ്യരിൽ ഏറ്റവും മനോഹരനായ അവൻ, തനിക്കു സ്വന്തം വസ്ത്രങ്ങളും ആഭരണങ്ങളും ദിവ്യമായ പുഷ്പമാലകളും സുഗന്ധിതമായ ലേപനങ്ങളും ധരിച്ചു അലങ്കരിച്ചു.

അവേക്ഷ്യാജ്യം തഥാഽഽദര്ശം ഗോവൃഷദ്വിജദേവതാഃ । കാമാംശ്ച സര്വവര്ണാനാം പൌരാന്തഃപുരചാരിണാമ് । പ്രദാപ്യ പ്രകൃതീഃ കാമൈഃ പ്രതോഷ്യ പ്രത്യനന്ദത

യജ്ഞാഗ്നിയും കണ്ണാടിയും നോക്കി, പശുക്കൾക്കും കാളകൾക്കും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും ദേവന്മാർക്കും ദാനം നൽകി. നഗരവാസികൾക്കും അകത്തുള്ള സ്ത്രീകൾക്കും എല്ലാ വർഗ്ഗക്കാരുടെയും ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റി, അവരെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു അനുഗ്രഹങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചു.

സംവിഭജ്യാഗ്രതോ വിപ്രാന് സ്രക്‌താമ്ബൂലാനുലേപനൈഃ । സുഹൃദഃ പ്രകൃതീര്ദാരാന് ഉപായുങ്ക്ത തതഃ സ്വയമ്

അവൻ ആദ്യം ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് പുഷ്പമാല, വെറ്റില, സുഗന്ധിത ലേപനം എന്നിവ പങ്കുവെച്ചു. പിന്നെ സുഹൃത്തുക്കൾക്കും സേവകരും ഭാര്യമാർക്കും നൽകി, അവസാനം സ്വയം ഉപയോഗിച്ചു.

താവത് സൂത ഉപാനീയ സ്യന്ദനം പരമാദ്‌ഭുതമ് । സുഗ്രീവാദ്യൈര്ഹയൈര്യുക്തം പ്രണമ്യാവസ്ഥിതോഽഗ്രതഃ

അപ്പോൾ സുതൻ അത്ഭുതകരമായ ഒരു രഥം, സുഗ്രീവനും മറ്റു കുതിരകളും കെട്ടിയതിനെ, അവനു മുന്നിൽ കൊണ്ടുവന്നു, നമസ്കരിച്ച് പ്രത്യക്ഷമായി.

ഗൃഹീത്വാ പാണിനാ പാണീ സാരഥേസ്തമഥാരുഹത് । സാത്യക്യുദ്ധവസംയുക്തഃ പൂര്വാദ്രിമിവ ഭാസ്കരഃ

അവൻ സാരഥിയുടെ കൈ പിടിച്ച് രഥത്തിൽ കയറി. സത്യകിയും ഉദ്ദവനും കൂടെ ഉണ്ടായപ്പോൾ, കിഴക്കൻ പർവ്വതത്തിൽ ഉദയിക്കുന്ന സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചു.

ഈക്ഷിതോഽന്തഃപുരസ്ത്രീണാം സവ്രീഡപ്രേമവീക്ഷിതൈഃ । കൃച്ഛ്രാദ് വിസൃഷ്ടോ നിരഗാത് ജാതഹാസോ ഹരന് മനഃ

അകത്തുള്ള സ്ത്രീകൾ ലജ്ജയും സ്നേഹവും നിറഞ്ഞ കണ്ണോടെ അവനെ നോക്കി. അവരെ വിട്ടുപോകാൻ ബുദ്ധിമുട്ടിയെങ്കിലും, അവൻ പുഞ്ചിരിയോടെ അവരുടെ മനസ്സുകൾ കവർന്നുകൊണ്ട് പുറപ്പെട്ടു.

സുധര്മാഖ്യാം സഭാം സര്വൈഃ വൃഷ്ണിഭിഃ പരിവാരിതഃ । പ്രാവിശദ് യന്നിവിഷ്ടാനാം ന സന്ത്യങ്ഗ ഷഡൂര്മയഃ

എല്ലാ വൃഷ്ണികൾക്കും മദ്ധ്യേ, അവൻ സുധർമ്മ എന്ന സഭയിൽ പ്രവേശിച്ചു. അവിടെ ഇരിക്കുന്നവർക്കു ആറു തരത്തിലുള്ള ദു:ഖങ്ങളും ഇല്ലാതായിരുന്നു.

( വംശസ്ഥാ ) തത്രോപവിഷ്ടഃ പരമാസനേ വിഭുഃ ബഭൌ സ്വഭാസാ കകുഭോഽവഭാസയന് । വൃതോ നൃസിംഹൈര്യദുഭിര്യദൂത്തമോ യഥോഡുരാജോ ദിവി താരകാഗണൈഃ

പരമോന്നതാസനത്തിൽ ഇരുന്ന്, സ്വപ്രഭയാൽ ദിശകൾ പ്രകാശിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, വീരനായ യദുക്കൾ ചുറ്റും ഇരുന്നപ്പോൾ, ആ മഹാത്മാവ് ആകാശത്തിലെ നക്ഷത്രങ്ങൾക്കിടയിൽ ചന്ദ്രനെപ്പോലെ തേജസ്സോടെ തിളങ്ങി.

( അനുഷ്ടുപ് ) തത്രോപമംത്രിണോ രാജന് നാനാഹാസ്യരസൈര്വിഭുമ് । ഉപതസ്ഥുര്നടാചാര്യാ നര്തക്യസ്താണ്ഡവൈഃ പൃഥക്

അവിടെ, രാജാവേ, ഉപമന്ത്രിമാർ വിവിധ രസങ്ങളാൽ ആനന്ദത്തോടെ ഭഗവാനെ സമീപിച്ചു. നൃത്താധ്യാപകരും നർത്തകികളും താന്തവനൃത്തങ്ങൾ വേറേ വേറേ അവതരിപ്പിച്ചു.