ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ജുഹ്വന്തം ച വിതാനാഗ്നീന് യജന്തം പഞ്ചഭിര്മഖൈഃ । ഭോജയന്തം ദ്വിജാന് ക്വാപി ഭുഞ്ജാനമവശേഷിതമ്

മറ്റൊരിടത്ത്, യാഗാഗ്നികളിൽ ഹോമം നടത്തുന്നതും, അഞ്ചു വിധമായ യാഗങ്ങൾ ചെയ്യുന്നതും, ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഭക്ഷണം കൊടുക്കുന്നതും, മറ്റൊരിടത്ത് ശേഷിച്ച ഭക്ഷണം സ്വയം കഴിക്കുന്നതും കണ്ടു.

ക്വാപി സന്ധ്യാമുപാസീനം ജപന്തം ബ്രഹ്മ വാഗ്യതമ് । ഏകത്ര ചാസിചര്മാഭ്യാം ചരന്തമസിവര്ത്മസു

ചിലിടങ്ങളിൽ, സന്ധ്യാകാലത്ത് ഇരുന്ന് വേദം ജപിക്കുന്നതും, വാക്ക് നിയന്ത്രിച്ചിരിക്കുന്നതും, മറ്റൊരിടത്ത് വാൾക്കും കവചവുമിട്ട് അസ്ത്രപഥങ്ങളിൽ നടക്കുന്നതും കണ്ടു.

അശ്വൈര്ഗജൈ രഥൈഃ ക്വാപി വിചരന്തം ഗദാഗ്രജമ് । ക്വചിച്ഛയാനം പര്യങ്കേ സ്തൂയമാനം ച വന്ദിഭിഃ

ചിലിടങ്ങളിൽ, കുതിരകളും ആനകളും രഥങ്ങളും കൂട്ടായി, ബാലരാമനോടൊപ്പം യാത്ര ചെയ്യുന്നതും, മറ്റൊരിടത്ത് കിടക്കയിൽ വിശ്രമിച്ച് വന്ദികൾ വാഴ്ത്തുന്നതും കണ്ടു.

മംത്രയന്തം ച കസ്മിംശ്ചിത് മംത്രിഭിശ്ചോദ്ധവാദിഭിഃ । ജലക്രീഡാരതം ക്വാപി വാരമുഖ്യാബലാവൃതമ്

ചിലിടങ്ങളിൽ, ഉദ്‌ധവനും മറ്റ് മന്ത്രിമാരുമായി ആലോചന നടത്തുന്നതും, മറ്റൊരിടത്ത് അകത്തളത്തിലെ പ്രധാന സ്ത്രീകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് ജലക്രീഡയിൽ ലയിച്ചിരിക്കുന്നതും കണ്ടു.

കുത്രചിദ്ദ്വിജമുഖ്യേഭ്യോ ദദതം ഗാഃ സ്വലങ്കൃതാഃ । ഇതിഹാസപുരാണാനി ശ്രൃണ്വന്തം മങ്ഗലാനി ച

ഒരിടത്ത്, അലയങ്കാരമുള്ള പശുക്കളെ പ്രധാന ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ദാനം ചെയ്യുന്നതും, മറ്റൊരിടത്ത് ശുഭമായ പുരാണങ്ങളും ഇതിഹാസങ്ങളും ആസ്വദിച്ച് കേൾക്കുന്നതും കണ്ടു.

ഹസന്തം ഹാസകഥയാ കദാചിത് പ്രിയയാ ഗൃഹേ । ക്വാപി ധര്മം സേവമാനം അര്ഥകാമൌ ച കുത്രചിത്

ഒരിക്കൽ വീട്ടിൽ പ്രിയവളോടൊപ്പം തമാശയിലൂടെ ചിരിച്ചും, മറ്റൊരിടത്ത് ധർമ്മത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടും, വേറൊരിടത്ത് അർത്ഥവും കാമവും അനുഭവിച്ചും കണ്ടു.

ധ്യായന്തമേകമാസീനം പുരുഷം പ്രകൃതേഃ പരമ് । ശുശ്രൂഷന്തം ഗുരൂന് ക്വാപി കാമൈര്ഭോഗൈഃ സപര്യയാ

ഒരിടത്ത്, പ്രകൃതിക്ക് അതീതനായ പരപുരുഷനെ ധ്യാനിച്ച് ഒറ്റക്കിരിക്കുന്നു; മറ്റൊരിടത്ത് ഗുരുക്കന്മാരെ ആനന്ദകരമായ വസ്തുക്കളാൽ സേവിക്കുന്നു.

കുര്വന്തം വിഗ്രഹം കൈശ്ചിത് സന്ധിം ചാന്യത്ര കേശവമ് । കുത്രാപി സഹ രാമേണ ചിന്തയന്തം സതാം ശിവമ്

ചിലിടങ്ങളിൽ, ചിലരോടു യുദ്ധം നടത്തുന്നതും, മറ്റൊരിടത്ത് സന്ധി ചെയ്യുന്നതും, വേറൊരിടത്ത് ബാലരാമനോടൊപ്പം സത്പുരുഷന്മാരുടെ ക്ഷേമം ആലോചിക്കുന്നതും കണ്ടു.

പുത്രാണാം ദുഹിതൄണാം ച കാലേ വിധ്യുപയാപനമ് । ദാരൈര്വരൈസ്തത്സദൃശൈഃ കല്പയന്തം വിഭൂതിഭിഃ

സമയമെത്തുമ്പോള്‍ പുത്രന്മാരുടെയും പുത്രിമാരുടെയും വിവാഹങ്ങൾ തക്കതായ ഭർത്താക്കളോടും ഭാര്യമാരോടും, യോജിച്ച സമ്പത്തും നൽകി നടത്തുന്നതും കണ്ടു.

പ്രസ്ഥാപനോപനയനൈഃ അപത്യാനാം മഹോത്സവാന് । വീക്ഷ്യ യോഗേശ്വരേശസ്യ യേഷാം ലോകാ വിസിസ്മിരേ

പുത്രന്മാരുടെ യാത്രയും ഉപനയനവും പോലുള്ള മഹോത്സവങ്ങൾ നടത്തുന്നതും, ഈ യോഗേശ്വരേശന്റെ കൃത്യങ്ങൾ കണ്ടു ലോകങ്ങൾ അത്ഭുതപ്പെട്ടു.

യജന്തം സകലാന് ദേവാന് ക്വാപി ക്രതുഭിരൂര്ജിതൈഃ । പൂര്തയന്തം ക്വചിദ് ധര്മം കൂര്പാരാമമഠാദിഭിഃ

ചിലിടങ്ങളിൽ, ശക്തമായ യാഗങ്ങൾ നടത്തി എല്ലാ ദേവതകളെയും ആരാധിക്കുന്നതും, മറ്റൊരിടത്ത് കിണറുകൾ, തോട്ടങ്ങൾ, മഠങ്ങൾ മുതലായവ നിർമ്മിച്ച് ധർമ്മം പാലിക്കുന്നതും കണ്ടു.

ചരന്തം മൃഗയാം ക്വാപി ഹയമാരുഹ്യ സൈന്ധവമ് । ഘ്നന്തം തത്ര പശൂന് മേധ്യാന് പരീതം യദുപുങ്ഗവൈഃ

ചിലിടങ്ങളിൽ, സൈന്ധവ കുതിരപ്പുറത്ത് കയറി വേട്ടയാടുന്നതും, യദുകുലത്തിലെ പ്രധാനവർ ചുറ്റപ്പെട്ട് യാഗാർത്ഥമായ മൃഗങ്ങളെ കൊല്ലുന്നതും കണ്ടു.

അവ്യക്തലിങ്ഗം പ്രകൃതിഷു അന്തഃപുരഗൃഹാദിഷു । ക്വചിച്ചരന്തം യോഗേശം തത്തദ്‌ഭാവബുഭുത്സയാ

അവ്യക്തമായ രൂപത്തിൽ, അകത്തളങ്ങളിലെയും മറ്റ് വീടുകളിലെയും വിവിധ അവസ്ഥകൾ അനുഭവിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച് യോഗേശ്വരൻ സഞ്ചരിക്കുന്നതും കണ്ടു.

അഥോവാച ഹൃഷീകേശം നാരദഃ പ്രഹസന്നിവ । യോഗമായോദയം വീക്ഷ്യ മാനുഷീം ഈയുഷോ ഗതിമ്

അപ്പോള്‍ നാരദൻ, ഹൃദയത്തിൽ ഒരു പുഞ്ചിരിയോടെ, യോഗമായയുടെ പ്രഭാവവും മനുഷ്യരൂപത്തിലുള്ള പ്രവർത്തിയും കണ്ടശേഷം ഹൃഷീകേശനോട് പറഞ്ഞു.

വിദാമ യോഗമായാസ്തേ ദുര്ദര്ശാ അപി മായിനാമ് । യോഗേശ്വരാത്മന് നിര്ഭാതാ ഭവത്പാദനിഷേവയാ

നാം അറിയുന്നു, ഭഗവാന്റെ യോഗമായയെ — അതു മഹത്തായ മായാജാലം കാണാൻ പോലും പ്രാപ്തരായവർക്കും ഗ്രഹിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്. ആ മഹത്വം യോഗേശ്വരനായ ഭഗവാന്റെ പാദസേവനത്തിലൂടെ തെളിഞ്ഞു.

അനുജാനീഹി മാം ദേവ ലോകാംസ്തേ യശസാഽഽപ്ലുതാന് । പര്യടാമി തവോദ്‌ഗായന് ലീലാ ഭുവനപാവനീമ്

പ്രഭോ, നിങ്ങളുടെ മഹത്വം നിറഞ്ഞ ലോകങ്ങളിലേക്ക് പോകാൻ എന്നെ അനുമതിയേകണം. ഞാൻ ഈ ലോകം ചുറ്റി, നിങ്ങളുടെ ലീലകളെ പാടിക്കൊണ്ട്, ഈ ഭൂമിയെ വിശുദ്ധമാക്കുന്ന കർമ്മങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കും.

ശ്രീഭഗവാനുവാച - ബ്രഹ്മന്ധന്നസ്യ വക്താഹം കര്താ തദനുമോദിതാ । തച്ഛിക്ഷയന്ലോകമിമം ആസ്ഥിതഃ പുത്ര മാ ഖിദഃ

ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ഗൃഹസ്ഥരുടെ കർമ്മങ്ങൾ ഞാൻ തന്നെ ഉപദേശിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു, അവരുടെ സമ്മതത്തോടെയാണ് ഞാൻ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. ഈ ഉപദേശം ലോകത്തിന് നൽകാനാണ് ഞാൻ ഇവിടെ വന്നത്. മകനേ, ദുഃഖിക്കേണ്ട.

ശ്രീശുക ഉവാച - ഇത്യാചരന്തം സദ്ധര്മാന് പാവനാന് ഗൃഹമേധിനാമ് । തമേവ സര്വഗേഹേഷു സന്തമേകം ദദര്ശ ഹ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ, ഗൃഹസ്ഥന്മാർക്ക് ശുദ്ധമായ, വിശുദ്ധിയുള്ള കർമ്മങ്ങൾ ആചരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, അവൻ എല്ലാ വീടുകളിലും സാന്നിധ്യവാനായി ഒരേ ദൈവത്തെ കണ്ടു.

കൃഷ്ണസ്യാനന്തവീര്യസ്യ യോഗമായാമഹോദയമ് । മുഹുര്ദൃഷ്ട്വാ ഋഷിരഭൂദ് വിസ്മിതോ ജാതകൌതുകഃ

അനന്തശക്തിയുള്ള കൃഷ്ണന്റെ മഹത്തായ യോഗമായയെ വീണ്ടും വീണ്ടും കണ്ടപ്പോൾ, ആ ഋഷി അത്ഭുതപെട്ടു, അതിൽ വലിയ കൗതുകം തോന്നി.

ഇത്യര്ഥകാമധര്മേഷു കൃഷ്ണേന ശ്രദ്ധിതാത്മനാ । സമ്യക് സഭാജിതഃ പ്രീതഃ തമേവാനുസ്മരന് യയൌ

സമ്പത്ത്, ആനന്ദം, ധർമ്മം എന്നിവയിൽ മനസ്സോടെ അർപ്പിതനായ കൃഷ്ണൻ ആ ഋഷിയെ പൂർണ്ണമായി ആദരിച്ചു. സന്തോഷത്തോടെ, ഹൃദയത്തിൽ കൃഷ്ണനെ മാത്രം ഓർത്ത്, അദ്ദേഹം യാത്രയായി.

( വസംതതിലകാ ) ഏവം മനുഷ്യപദവീമനുവര്തമാനോ നാരായണോഽഖിലഭവായ ഗൃഹീതശക്തിഃ । രേമേഽങ്ഗ ഷോഡശസഹസ്രവരാങ്ഗനാനാം സവ്രീഡസൌഹൃദനിരീക്ഷണഹാസജുഷ്ടഃ

ഇങ്ങനെ, മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ വഴിയെ പിന്തുടർന്ന്, എല്ലാ ജീവികൾക്കായും ശക്തി സ്വീകരിച്ച നാരായണൻ, പതിനാറായിരം മനോഹരികളായ സ്ത്രീകളുടെ ഇടയിൽ അവരുടെ ലജ്ജാഭരിതമായ സൗഹൃദദൃഷ്ടികളും പുഞ്ചിരികളും ആസ്വദിച്ചു.

യാനീഹ വിശ്വവിലയോദ്‌ഭവവൃത്തിഹേതുഃ കര്മാണ്യനന്യവിഷയാണി ഹരീശ്ചകാര യസ്ത്വങ്ഗ ഗായതി ശ്രൃണോത്യനുമോദതേ വാ ഭക്തിര്ഭവേദ്‌ഭഗവതി ഹ്യപവര്ഗമാര്ഗേ

ഇവിടെ, ഈ വിശ്വത്തിന്റെ സൃഷ്ടിക്കും ലയത്തിനും കാരണമാകുന്ന, മറ്റൊന്നിനും വേണ്ടി അല്ലാത്ത ഹരിയുടെ കർമ്മങ്ങൾ ആരെങ്കിലും പാടുകയോ കേൾക്കുകയോ അംഗീകരിക്കുകയോ ചെയ്താൽ, ഭഗവാനിലേക്കുള്ള ഭക്തി ഉണരുകയും മോക്ഷമാർഗത്തിൽ മുന്നേറുകയും ചെയ്യും.

ഇതി ശ്രീമദ്‍ഭാഗവതേ മഹാപുരാണേ പാരമഹംസ്യാം സംഹിതായാം ദശമസ്കന്ധേ ഉത്തരാര്ധേ കൃഷ്ണഗാര്ഹസ്ഥ്യദര്ശനം നാമ ഏകോനസപ്തതിമോഽധ്യായഃ

ഇങ്ങനെ, ശ്രീമദ് ഭാഗവത മഹാപുരാണത്തിലെ പാരമഹംസ്യ സംഹിതയുടെ പത്താം സ്കന്ധത്തിലെ രണ്ടാം ഭാഗത്തിൽ വരുന്ന 'കൃഷ്ണന്റെ ഗൃഹസ്ഥജീവിതദർശനം' എന്ന അറുപത്തൊമ്പതാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.

ശ്രീകൃഷ്ണസ്യാഹ്നികകൃത്യവര്ണനം; യുധിഷ്ഠിരസംദേശമാദായ നാരദസ്യ, ജരാസംധകാരാനിബദ്ധനൃപാണാം സംദേശമാദായ ദൂതസ്യ ചാഗമനമ് - ശ്രീശുക ഉവാച - ( അനുഷ്ടുപ് ) അഥോഷസ്യുപവൃത്തായാം കുക്കുടാന് കൂജതോഽശപന് । ഗൃഹീതകണ്ഠ്യഃ പതിഭിഃ ഭാധവ്യോ വിരഹാതുരാഃ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: അപ്പോൾ, പുലരിക്കാലം അടുത്തപ്പോൾ കോഴികൾ കൂകുമ്പോൾ, പ്രിയനുമായി ദൂരെയായതിന്റെ വേദനയാൽ തളർന്ന ഭാര്യമാർ ഭർത്താക്കന്മാരാൽ അണചേർന്നു.

വയാംസ്യരൂരുവന് കൃഷ്ണം ബോധയന്തീവ വന്ദിനഃ । ഗായത്സ്വലിഷ്വനിദ്രാണി മന്ദാരവനവായുഭിഃ

പക്ഷികൾ, മന്ദാരവനത്തിൽ നിന്നുള്ള മൃദുലമായ കാറ്റിൽ ഉണർന്നു, ഉറക്കം മറന്നുപോലും പാടിക്കൊണ്ട് കൃഷ്ണനെ സ്തുതിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നി.

മുഹൂര്തം തം തു വൈദര്ഭീ നാമൃഷ്യദ് അതിശോഭനമ് । പരിരമ്ഭണവിശ്ലേഷാത് പ്രിയബാഹ്വന്തരം ഗതാ

അല്പസമയം പോലും, വൈദർഭി തന്റെ പ്രിയന്റെ കെട്ടിപ്പിടിത്തത്തിൽ നിന്നുള്ള മനോഹരമായ വേർപാടു സഹിക്കാനാവാതെ, അവന്റെ കൈകളുടെ ഇടയിൽ തന്നെ ആണെന്ന് അനുഭവിച്ചു.

ബ്രാഹ്മേ മുഹൂര്ത ഉത്ഥായ വാര്യുപസ്പൃശ്യ മാധവഃ । ദധ്യൌ പ്രസന്നകരണ ആത്മാനം തമസഃ പരമ്

ബ്രാഹ്മമുഹൂർത്തത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ്, വെള്ളം സ്പർശിച്ച്, മനസ്സിൽ സമാധാനത്തോടെ, മാധവൻ അഗ്നിയെക്കാൾ ശുദ്ധനായ ആത്മാവിൽ ധ്യാനിച്ചു.

( മിശ്ര ) ഏകം സ്വയംജ്യോതിരനന്യമവ്യയം സ്വസംസ്ഥയാ നിത്യനിരസ്തകല്മഷമ് । ബ്രഹ്മാഖ്യമസ്യോദ്‌ഭവനാശഹേതുഭിഃ സ്വശക്തിഭിര്ലക്ഷിതഭാവനിര്വൃതിമ്

അവൻ ഒരേ ഒരാളാണ്, സ്വയം പ്രകാശമുള്ളവൻ, അനന്തൻ, നിത്യശുദ്ധനും സ്വഭാവത്തിൽ പാപരഹിതനും. ബ്രഹ്മം എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന അവൻ, തന്റെ ശക്തികളാൽ സൃഷ്ടിയും ലയവും ഉണ്ടാക്കുന്നു; ആ ശക്തികളിൽനിന്ന് ആനന്ദം തെളിയുന്നു.

അഥാപ്ലുതോഽമ്ഭസ്യമലേ യഥാവിധി ക്രിയാകലാപം പരിധായ വാസസീ । ചകാര സന്ധ്യോപഗമാദി സത്തമോ ഹുതാനലോ ബ്രഹ്മ ജജാപ വാഗ്യതഃ

ശുദ്ധജലത്തിൽ ശരീരമഴുകി, ശുദ്ധവസ്ത്രം ധരിച്ച്, യഥാവിധി എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും അനുഷ്ഠിച്ച്, അഗ്നിയിൽ ഹോമം നടത്തി, വാക്ക് നിയന്ത്രിച്ച് ബ്രഹ്മം ജപിച്ചു.