ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

വിസ്ഫൂര്ജ്യ രുചിരം ചാപം സര്വാന് വിവ്യാധ സായകൈഃ । കര്ണാദീന് ഷഡ്രഥാന് വീരഃ താവദ്‌ഭിര്യുഗപത് പൃഥക്

അവൻ മനോഹരമായ വില്ല് കുരുക്കി, കര്ണൻ അടക്കം ആറു മഹാരഥന്മാരെ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ഒരേസമയം വേറേ വേറെയായി വെട്ടി.

ചതുര്ഭിശ്ചതുരോ വാഹാന് ഏകൈകേന ച സാരഥീന് । രഥിനശ്ച മഹേഷ്വാസാന് തസ്യ തത്തേഽഭ്യപൂജയന്

നാലു അമ്പുകൾ കൊണ്ട് നാലു കുതിരകളെയും, ഓരോ അമ്പുകൊണ്ട് സാരഥിമാരെയും, രഥങ്ങളിൽ ഇരുന്ന മഹാവീരന്മാരെയും അവൻ വെട്ടി. അതിനാൽ അവർ അവനെ ആദരിച്ചു.

തം തു തേ വിരഥം ചക്രുഃ ചത്വാരശ്ചതുരോ ഹയാന് । ഏകസ്തു സാരഥിം ജഘ്നേ ചിച്ഛേദാന്യഃ ശരാസനമ്

പക്ഷേ, അവർ അവനെ രഥരഹിതനാക്കി: നാലുപേർ നാലു കുതിരകളെ വെട്ടി, ഒരാൾ സാരഥിയെ കൊല്ലുകയും, മറ്റൊരാൾ അവന്റെ വില്ല് മുറിക്കുകയും ചെയ്തു.

തം ബദ്ധ്വാ വിരഥീകൃത്യ കൃച്ഛ്രേണ കുരവോ യുധി । കുമാരം സ്വസ്യ കന്യാം ച സ്വപുരം ജയിനോഽവിശന്

യുദ്ധത്തിൽ വലിയ പ്രയാസത്തോടെ അവനെ പിടിച്ച് രഥരഹിതനാക്കി, ജയിച്ച കുറുക്കൾ രാജകുമാരനെയും അവരുടെ സ്വന്തം മകളെയും കൂട്ടി നഗരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.

തച്ഛ്രുത്വാ നാരദോക്തേന രാജന് സഞ്ജാതമന്യവഃ । കുരൂന് പ്രത്യുദ്യമം ചക്രുഃ ഉഗ്രസേനപ്രചോദിതാഃ

നാരദൻ പറഞ്ഞത് കേട്ട വൃഷ്ണികൾക്ക് കോപം വന്നു; ഉഗ്രസേനന്റെ പ്രേരണയോടെ അവർ കുറുക്കളെ നേരിടാൻ തയ്യാറായി.

സാന്ത്വയിത്വാ തു താന് രാമഃ സന്നദ്ധാന് വൃഷ്ണിപുങ്ഗവാന് । നൈച്ഛയ് കുരൂണാം വൃഷ്ണീനാം കലിം കലിമലാപഹഃ

പക്ഷേ, വൃഷ്ണികളിൽ പ്രമുഖരായവരെ ശാന്തിപ്പിച്ചശേഷം, കലഹം അകറ്റുന്ന ബാലരാമൻ, കുറുക്കളും വൃഷ്ണികളും തമ്മിൽ കലഹം ഉണ്ടാകാൻ ആഗ്രഹിച്ചില്ല.

ജഗാമ ഹാസ്തിനപുരം രഥേനാദിത്യവര്ചസാ । ബ്രാഹ്മണൈഃ കുലവൃദ്ധൈശ്ച വൃതശ്ചന്ദ്ര ഇവ ഗ്രഹൈഃ

അവൻ സൂര്യപ്രഭയുള്ള രഥത്തിൽ, ബ്രാഹ്മണന്മാരും കുടുംബവൃദ്ധന്മാരും ചുറ്റിപ്പറ്റി, ചന്ദ്രൻ നക്ഷത്രങ്ങൾക്കിടയിൽ പോകുന്നതുപോലെ ഹസ്തിനപുരത്തേക്ക് പോയി.

ഗത്വാ ഗജാഹ്വയം രാമോ ബാഹ്യോപവനമാസ്ഥിതഃ । ഉദ്ധവം പ്രേഷയാമാസ ധൃതരാഷ്ട്രം ബുഭുത്സയാ

ഗജാഹ്വയത്തിലെത്തിയ ബാലരാമൻ പുറംതോട്ടത്തിൽ തങ്ങി, ധൃതരാഷ്ട്രനോട് അന്വേഷിക്കാൻ ഉദ്ധവനെ അയച്ചു.

സോഽഭിവന്ദ്യാമ്ബികാപുത്രം ഭീഷ്മം ദ്രോണം ച ബാഹ്ലികമ് । ദുര്യോധനം ച വിധിവദ് രാമമാഗതമബ്രവീത്

ഉദ്ധവൻ, അംബികയുടെ മകനെയും ഭീഷ്മനെയും ദ്രോണനെയും ബാഹ്ലികനെയും, ദുര്യോധനനെയും ആചാരപ്രകാരം വന്ദിച്ച്, ബാലരാമൻ എത്തിയതായി അറിയിച്ചു.

തേഽതിപ്രീതാസ്തമാകര്ണ്യ പ്രാപ്തം രാമം സുഹൃത്തമമ് । തമര്ചയിത്വാഭിയയുഃ സര്വേ മങ്ഗലപാണയഃ

ബാലരാമൻ, ഏറ്റവും പ്രിയ സുഹൃത്ത്, എത്തിയെന്ന് അറിഞ്ഞപ്പോൾ അവർ അത്യന്തം സന്തോഷിച്ചു; അവനെ ആദരിച്ച് എല്ലാവരും മംഗളവസ്തുക്കളുമായി സമീപിച്ചു.

തം സങ്ഗമ്യ യഥാന്യായം ഗാമര്ഘ്യം ച ന്യവേദയന് । തേഷാം യേ തത്പ്രഭാവജ്ഞാഃ പ്രണേമുഃ ശിരസാ ബലമ്

അവനെ യഥാവിധി സ്വീകരിച്ച്, പശുവും അർഘ്യവും സമർപ്പിച്ചു; അവന്റെ മഹത്വം അറിയുന്നവർ തലകുനിഞ്ഞ് ബാലരാമനോട് വന്ദിച്ചു.

ബന്ധൂന് കുശലിനഃ ശ്രുത്വാ പൃഷ്ട്വാ ശിവമനാമയമ് । പരസ്പരമഥോ രാമോ ബഭാഷേഽവിക്ലവം വചഃ

ബന്ധുക്കൾ സുഖത്തോടെ ഇരിക്കുന്നു എന്ന് കേട്ടശേഷം, അവരുടെ ക്ഷേമം ചോദിച്ചറിഞ്ഞ്, ബാലരാമൻ ഭയമില്ലാതെ അവരോട് സംസാരിച്ചു.

ഉഗ്രസേനഃ ക്ഷിതീശേശോ യദ് വ ആജ്ഞാപയത് പ്രഭുഃ । തദ് അവ്യഗ്രധിയഃ ശ്രുത്വാ കുരുധ്വം മാവിലമ്ബിതമ്

ഉഗ്രസേനൻ ഭൂമിയുടെ രാജാവാണ്. അവൻ എന്ത് ആജ്ഞയിച്ചാലും, മനസ്സ് കുലുക്കമില്ലാതെ കേട്ട്, വൈകിയില്ലാതെ അതു ചെയ്യണം.

യദ് യൂയം ബഹവസ്ത്വേകം ജിത്വാധര്മേണ ധാര്മികമ് । അബധ്നീതാഥ തന്മൃഷ്യേ ബന്ധൂനാമൈക്യകാമ്യയാ

നിങ്ങൾ പലരും ചേർന്ന്, നീതിമില്ലാതെ ഒരാൾ നീതിമാനെ ജയിച്ച് ബന്ധിച്ചുവെന്ന കാര്യം ഞാൻ ബന്ധുക്കളുടെ ഐക്യത്തിനായി സഹിക്കുന്നു.

വീര്യശൌര്യബലോന്നദ്ധം ആത്മശക്തിസമം വചഃ । കുരവോ ബലദേവസ്യ നിശമ്യോചുഃ പ്രകോപിതാഃ

ബലവും വീര്യവും ധൈര്യവും നിറഞ്ഞ, തന്റെ ശക്തിക്ക് തുല്യമായ ബാലരാമന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, കുരുക്കൾ കോപത്തോടെ പ്രതികരിച്ചു.

അഹോ മഹച്ചിത്രമിദം കാലഗത്യാ ദുരത്യയാ । ആരുരുക്ഷത്യുപാനദ് വൈ ശിരോ മുകുടസേവിതമ്

അയ്യോ, ഇതെത്ര അത്ഭുതം! നേരിടാൻ കഴിയാത്ത കാലത്തിന്റെ പ്രവാഹത്തിൽ, കിരീടം തലയിൽ വച്ചവൻ കാൽക്കു ചെരിപ്പ് ഇടാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

ഏതേ യൌനേന സംബദ്ധാഃ സഹശയ്യാസനാശനാഃ । വൃഷ്ണയസ്തുല്യതാം നീതാ അസ്മദ് ദത്തനൃപാസനാഃ

ഈ വൃഷ്ണികൾ, യൗവനത്തിൽ ചേർന്ന്, കിടക്കയും ഇരിപ്പിടവും ഭക്ഷണവും പങ്കുവെച്ച്, ഞങ്ങൾ രാജാസനങ്ങൾ നൽകിയതുകൊണ്ട് ഞങ്ങളോട് തുല്യരായി.

ചാമരവ്യജനേ ശങ്ഖം ആതപത്രം ച പാണ്ഡുരമ് । കിരീടമാസനം ശയ്യാം ഭുഞ്ജന്ത്യസ്മദുപേക്ഷയാ

ഞങ്ങളുടെ അവഗണനയാൽ, അവർ ചാമരം, വീശൽ, ശംഖം, വെള്ള കുട, കിരീടം, സിംഹാസനം, കിടക്ക എന്നിവ ആസ്വദിക്കുന്നു.

( ഇംദ്രവംശാ ) അലം യദൂനാം നരദേവലാഞ്ഛനൈഃ ദാതുഃ പ്രതീപൈഃ ഫണിനാമിവാമൃതമ് । യേഽസ്മത്പ്രസാദോപചിതാ ഹി യാദവാ ആജ്ഞാപയന്ത്യദ്യ ഗതത്രപാ ബത

യദുക്കൾക്ക് രാജകീയ ബഹുമതികൾ നൽകുന്നത് മതിയാകട്ടെ; ദാനിയായ് നൽകിയതെല്ലാം പാമ്പുകൾക്ക് അമൃതം നൽകിയതുപോലെയാണ്. ഞങ്ങളുടെ അനുഗ്രഹത്തിൽ വളർന്ന യാദവർ ഇന്ന് ലജ്ജയില്ലാതെ ഞങ്ങളോട് ആജ്ഞാപിക്കുന്നു.

( അനുഷ്ടുപ് ) കഥമിന്ദ്രോഽപി കുരുഭിഃ ഭീഷ്മദ്രോണാര്ജുനാദിഭിഃ । അദത്തമവരുന്ധീത സിംഹഗ്രസ്തമിവോരണഃ

ഭീഷ്മൻ, ദ്രോൺ, അർജുനൻ തുടങ്ങിയ കുരുക്കളോടൊപ്പം ഇന്ദ്രനും പോലും, കൊടുക്കാത്തത് കാട്ടിൽ സിംഹം ഇരയെ പിടിക്കുന്നതുപോലെ പിടിച്ചെടുക്കാൻ കഴിയുമോ?

ശ്രീബാദരായണിരുവാച - ജന്മബന്ധുശ്രീയോന്നദ്ധ മദാസ്തേ ഭരതര്ഷഭ । ആശ്രാവ്യ രാമം ദുര്വാച്യം അസഭ്യാഃ പുരമാവിശന്

ശ്രീബാദരായണൻ പറഞ്ഞു: ജന്മം, ബന്ധം, സമ്പത്ത് എന്നിവയാൽ വളർന്ന അഹങ്കാരത്തിൽ അവർ ഉന്മാദികൾ ആയി. രാമനോടു ദുര്‍വാക്കുകൾ പറഞ്ഞ്, ആ സദാചാരമില്ലാത്തവർ നഗരത്തിലേക്ക് കടന്നു.

ദൃഷ്ട്വാ കുരൂനാം ദൌഃശീല്യം ശ്രുത്വാവാച്യാനി ചാച്യുതഃ । അവോചത് കോപസംരബ്ധോ ദുഷ്പ്രേക്ഷ്യഃ പ്രഹസന് മുഹുഃ

കുരുക്കളുടെ ദുഷ്പ്രവൃത്തിയും, അവരുടേത് അപമാനകരമായ വാക്കുകളും കണ്ടു കേട്ട അച്യുതൻ, കോപത്തോടെ, വീണ്ടും വീണ്ടും ചിരിച്ചുകൊണ്ട് സംസാരിച്ചു.

നൂനം നാനാമദോന്നദ്ധാഃ ശാന്തിം നേച്ഛന്ത്യസാധവഃ । തേഷാം ഹി പ്രശമോ ദണ്ഡഃ പശൂനാം ലഗുഡോ യഥാ

നാനാഭാവത്തിലുള്ള അഹങ്കാരത്തിൽ മദിച്ച ഈ ദുഷ്ടർ സമാധാനം ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല. ഇവർക്കു ശാന്തി ശിക്ഷയോടു തുല്യമാണ്, മൃഗങ്ങൾക്ക് കോലുപോലെ.

അഹോ യദൂന് സുസംരബ്ധാമ് കൃഷ്ണം ച കുപിതം ശനൈഃ । സാന്ത്വയിത്വാഹമേതേഷാം ശമമിച്ഛന് ഇഹാഗതഃ

കോപം നിറഞ്ഞ യദുക്കളെയും കൃഷ്ണനെയും ഞാൻ സാന്ത്വനപ്പെടുത്തി, സമാധാനം ആഗ്രഹിച്ച് ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു.

ത ഇമേ മന്ദമതയഃ കലഹാഭിരതാഃ ഖലാഃ । തം മാമവജ്ഞായ മുഹുഃ ദുര്ഭാഷാന് മാനിനോഽബ്രുവന്

ഈ ബുദ്ധിഹീനരും കലഹം ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ദുഷ്ടരും, എന്നെ നിരന്തരം അവഗണിച്ച്, അഹങ്കാരത്തോടെ അപമാനകരമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

നോഗ്രസേനഃ കില വിഭുഃ ഭോജവൃഷ്ണ്യന്ധകേശ്വരഃ । ശക്രാദയോ ലോകപാലാ യസ്യാദേശാനുവര്തിനഃ

ഉഗ്രസേനൻ, ഭോജർ, വൃഷ്ണികൾ, അന്ധകർ എന്നിവരുടെ രാജാവായ മഹാശക്തനായവൻ അല്ലയോ? ഇന്ദ്രനും മറ്റു ലോകപാലകരും അവന്റെ ആജ്ഞ അനുസരിക്കുന്നില്ലേ?

സുധര്മാഽഽക്രമ്യതേ യേന പാരിജാതോഽമരാങ്‌ഘ്രിപഃ । ആനീയ ഭുജ്യതേ സോഽസൌ ന കിലാധ്യാസനാര്ഹണഃ

സുധർമ്മാ സഭയിലേക്ക് കടക്കുകയും, അമരന്മാരുടെ ലോകത്തിൽ നിന്നുള്ള പാർിജാതം കൊണ്ടുവന്ന് ആസ്വദിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ, രാജാസനത്തിന് അർഹനല്ലേ എന്ന് പറയാനാവുമോ?

യസ്യ പാദയുഗം സാക്ഷാത് ശ്രീരുപാസ്തേഽഖിലേശ്വരീ । സ നാര്ഹതി കില ശ്രീശോ നരദേവപരിച്ഛദാന്

അവന്റെ കാലടികൾക്കു നേരെ സ്വയം ശ്രീദേവി സേവനം ചെയ്യുന്നു; അവൻ സകലത്തിന്റെ അധിപനാണ്. അങ്ങനെയുള്ളവൻ രാജകീയ ബഹുമതികൾക്ക് അർഹനല്ലേ?

( വസംതതിലകാ ) യസ്യാങ്‌ഘ്രിപങ്കജരജോഽഖിലലോകപാലൈഃ മൌല്യുത്തമൈര്ധൃതമുപാസിതതീര്ഥതീര്ഥമ് । ബ്രഹ്മാ ഭവോഽഹമപി യസ്യ കലാഃ കലായാഃ ശ്രീശ്ചോദ്വഹേമ ചിരമസ്യ നൃപാസനം ക്വ

അവന്റെ പാദപങ്കജത്തിന്റെ ധൂളി ലോകപാലന്മാരുടെ കിരീടങ്ങളിൽ വഹിക്കപ്പെടുന്നു; തീർത്ഥങ്ങളിൽ ഏറ്റവും വിശുദ്ധമായത് എന്ന് ആരാധിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മാവും ശിവനും ഞാനും അവന്റെ ഒരു അംശത്തിന്റെ അംശങ്ങൾ മാത്രമാണ്; ശ്രീദേവി ദീർഘകാലം അവനെ സേവിക്കുന്നു. അങ്ങനെയുള്ളവന് രാജാസനം എവിടെയാണ്?