ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ഏവം നിഹത്യ ദ്വിവിദം ജഗദ്വ്യതികരാവഹമ് । സംസ്തൂയമാനോ ഭഗവാന് ജനൈഃ സ്വപുരമാവിശത്

ഇങ്ങനെ, ലോകത്തിന് കഷ്ടം വരുത്തിയ ദ്വിവിദനെ സംഹരിച്ച്, ജനങ്ങൾ വാഴ്ത്തുമ്പോൾ ഭഗവാൻ തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.

ഇതി ശ്രീമദ്‍ഭാഗവതേ മഹാപുരാണേ പാരമഹംസ്യാം സംഹിതായാം ദശമസ്കന്ധേ ഉത്തരാര്ധേ ദ്വിവിദവധോ നാമ സപ്തഷഷ്ടിതമോഽധ്യായഃ

ഇങ്ങനെ, ശ്രീമദ് ഭാഗവത മഹാപുരാണത്തിന്റെ പാരമഹംസ്യ സംഹിതയിലെ പത്താം സ്കന്ധത്തിലെ രണ്ടാം പാദത്തിൽ ദ്വിവിദവധം എന്ന അറുപത്തിയേഴാമത്തെ അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.

സാംബവിവാഹഃ; ബലരാമേണ ഹസ്തിനാപുരകര്ഷണം ച ശ്രീശുക ഉവാച - ( അനുഷ്ടുപ് ) ദുര്യോധനസുതാം രാജന് ലക്ഷ്മണാം സമിതിംജയഃ । സ്വയംവരസ്ഥാമഹരത് സാംബോ ജാമ്ബവതീസുതഃ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, സമിതിംജയനായ സാംബൻ, ജാംബവതിയുടെ മകൻ, സ്വയംവരത്തിൽ ഇരുന്നിരുന്ന ദുര്യോധനന്റെ മകൾ ലക്ഷ്മണയെ പിടിച്ചു കൊണ്ടുപോയി.

കൌരവാഃ കുപിതാ ഊചുഃ ദുര്വിനീതോഽയമര്ഭകഃ । കദര്ഥീകൃത്യ നഃ കന്യാം അകാമാം അഹരദ് ബലാത്

കൗരവർ കോപത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'ഈ ബാലൻ വളരെ ദുഷ്ടൻ; ഞങ്ങളെ അവഗണിച്ച്, ഞങ്ങളുടെ മകളെ അവൾക്ക് ഇഷ്ടമില്ലാതിരിക്കെ ബലാൽ പിടിച്ചു കൊണ്ടുപോയി.'

ബധ്നീതേമം ദുര്വിനീതം കിം കരിഷ്യന്തി വൃഷ്ണയഃ । യേഽസ്മത് പ്രസാദോപചിതാം ദത്താം നോ ഭുഞ്ജതേ മഹീമ്

ഈ അഹങ്കാരിയേ കെട്ടിക്കളയാം. വൃഷ്ണികൾ എന്ത് ചെയ്യും? നമ്മുടെ അനുഗ്രഹത്തിൽ ലഭിച്ച ഭൂമി അവർ ആസ്വദിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ.

നിഗൃഹീതം സുതം ശ്രുത്വാ യദ്യേഷ്യന്തീഹ വൃഷ്ണയഃ । ഭഗ്നദര്പാഃ ശമം യാന്തി പ്രാണാ ഇവ സുസംയതാഃ

നമ്മുടെ മകനെ പിടിച്ചുവെന്ന് കേട്ടാൽ വൃഷ്ണികൾ ഇവിടെ വരും. അപ്പോൾ അവരുടെ അഹങ്കാരം തകർന്ന്, നിയന്ത്രിതമായ ശ്വാസങ്ങൾപോലെ അവർ ശാന്തരാകും.

ഇതി കര്ണഃ ശലോ ഭൂരിഃ യജ്ഞകേതുഃ സുയോധനഃ । സാമ്ബമാരേഭിരേ ബദ്ധും കുരുവൃദ്ധാനുമോദിതാഃ

ഇങ്ങനെ കര്ണൻ, ശലൻ, ഭൂരി, യജ്ഞകേതു, സുയോധനൻ എന്നിവർ, കുറുവൃദ്ധന്മാരുടെ അനുമതിയോടെ, സാംബനെ പിടിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.

ദൃഷ്ട്വാനുധാവതഃ സാമ്ബോ ധാര്തരാഷ്ട്രാന് മഹാരഥഃ । പ്രഗൃഹ്യ രുചിരം ചാപം തസ്ഥൌ സിംഹ ഇവൈകലഃ

ധാർത്തരാഷ്ട്രന്മാർ പിന്തുടരുന്നത് കണ്ട സാംബൻ, മഹാരഥൻ, മനോഹരമായ വില്ലെടുത്ത്, സിംഹംപോലെ ഒരുത്തനായി നില്ക്കുകയായിരുന്നു.

തം തേ ജിഘൃക്ഷവഃ ക്രുദ്ധാഃ തിഷ്ഠ തിഷ്ഠേതി ഭാഷിണഃ । ആസാദ്യ ധന്വിനോ ബാണൈഃ കര്ണാഗ്രണ്യഃ സമാകിരന്

അവനെ പിടിക്കാനാഗ്രഹിച്ചവരൊക്കെ കോപത്തോടെ 'നിൽക്കൂ, നിൽക്കൂ' എന്ന് വിളിച്ചു. വില്ലുമായി സമീപിച്ച കര്ണനും മറ്റുള്ളവരും അമ്പുകൾ കൊണ്ടു അവനെ മഴപോലെ ആക്രമിച്ചു.

സോഽപവിദ്ധഃ കുരുശ്രേഷ്ഠ കുരുഭിര്യദുനന്ദനഃ । നാമൃഷ്യത് തദചിന്ത്യാര്ഭഃ സിംഹ ക്ഷുദ്രമൃഗൈരിവ

കുരുക്കൾ അമ്പുകൊണ്ട് ആക്രമിച്ചിട്ടും, യദുകുലത്തിൽ ജനിച്ച ആ ബാലൻ അതു സഹിച്ചില്ല; സിംഹം ചെറുമൃഗങ്ങളെ എങ്ങനെ സഹിക്കില്ലയോ അതുപോലെ.

വിസ്ഫൂര്ജ്യ രുചിരം ചാപം സര്വാന് വിവ്യാധ സായകൈഃ । കര്ണാദീന് ഷഡ്രഥാന് വീരഃ താവദ്‌ഭിര്യുഗപത് പൃഥക്

അവൻ മനോഹരമായ വില്ല് കുരുക്കി, കര്ണൻ അടക്കം ആറു മഹാരഥന്മാരെ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ഒരേസമയം വേറേ വേറെയായി വെട്ടി.

ചതുര്ഭിശ്ചതുരോ വാഹാന് ഏകൈകേന ച സാരഥീന് । രഥിനശ്ച മഹേഷ്വാസാന് തസ്യ തത്തേഽഭ്യപൂജയന്

നാലു അമ്പുകൾ കൊണ്ട് നാലു കുതിരകളെയും, ഓരോ അമ്പുകൊണ്ട് സാരഥിമാരെയും, രഥങ്ങളിൽ ഇരുന്ന മഹാവീരന്മാരെയും അവൻ വെട്ടി. അതിനാൽ അവർ അവനെ ആദരിച്ചു.

തം തു തേ വിരഥം ചക്രുഃ ചത്വാരശ്ചതുരോ ഹയാന് । ഏകസ്തു സാരഥിം ജഘ്നേ ചിച്ഛേദാന്യഃ ശരാസനമ്

പക്ഷേ, അവർ അവനെ രഥരഹിതനാക്കി: നാലുപേർ നാലു കുതിരകളെ വെട്ടി, ഒരാൾ സാരഥിയെ കൊല്ലുകയും, മറ്റൊരാൾ അവന്റെ വില്ല് മുറിക്കുകയും ചെയ്തു.

തം ബദ്ധ്വാ വിരഥീകൃത്യ കൃച്ഛ്രേണ കുരവോ യുധി । കുമാരം സ്വസ്യ കന്യാം ച സ്വപുരം ജയിനോഽവിശന്

യുദ്ധത്തിൽ വലിയ പ്രയാസത്തോടെ അവനെ പിടിച്ച് രഥരഹിതനാക്കി, ജയിച്ച കുറുക്കൾ രാജകുമാരനെയും അവരുടെ സ്വന്തം മകളെയും കൂട്ടി നഗരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.

തച്ഛ്രുത്വാ നാരദോക്തേന രാജന് സഞ്ജാതമന്യവഃ । കുരൂന് പ്രത്യുദ്യമം ചക്രുഃ ഉഗ്രസേനപ്രചോദിതാഃ

നാരദൻ പറഞ്ഞത് കേട്ട വൃഷ്ണികൾക്ക് കോപം വന്നു; ഉഗ്രസേനന്റെ പ്രേരണയോടെ അവർ കുറുക്കളെ നേരിടാൻ തയ്യാറായി.

സാന്ത്വയിത്വാ തു താന് രാമഃ സന്നദ്ധാന് വൃഷ്ണിപുങ്ഗവാന് । നൈച്ഛയ് കുരൂണാം വൃഷ്ണീനാം കലിം കലിമലാപഹഃ

പക്ഷേ, വൃഷ്ണികളിൽ പ്രമുഖരായവരെ ശാന്തിപ്പിച്ചശേഷം, കലഹം അകറ്റുന്ന ബാലരാമൻ, കുറുക്കളും വൃഷ്ണികളും തമ്മിൽ കലഹം ഉണ്ടാകാൻ ആഗ്രഹിച്ചില്ല.

ജഗാമ ഹാസ്തിനപുരം രഥേനാദിത്യവര്ചസാ । ബ്രാഹ്മണൈഃ കുലവൃദ്ധൈശ്ച വൃതശ്ചന്ദ്ര ഇവ ഗ്രഹൈഃ

അവൻ സൂര്യപ്രഭയുള്ള രഥത്തിൽ, ബ്രാഹ്മണന്മാരും കുടുംബവൃദ്ധന്മാരും ചുറ്റിപ്പറ്റി, ചന്ദ്രൻ നക്ഷത്രങ്ങൾക്കിടയിൽ പോകുന്നതുപോലെ ഹസ്തിനപുരത്തേക്ക് പോയി.

ഗത്വാ ഗജാഹ്വയം രാമോ ബാഹ്യോപവനമാസ്ഥിതഃ । ഉദ്ധവം പ്രേഷയാമാസ ധൃതരാഷ്ട്രം ബുഭുത്സയാ

ഗജാഹ്വയത്തിലെത്തിയ ബാലരാമൻ പുറംതോട്ടത്തിൽ തങ്ങി, ധൃതരാഷ്ട്രനോട് അന്വേഷിക്കാൻ ഉദ്ധവനെ അയച്ചു.

സോഽഭിവന്ദ്യാമ്ബികാപുത്രം ഭീഷ്മം ദ്രോണം ച ബാഹ്ലികമ് । ദുര്യോധനം ച വിധിവദ് രാമമാഗതമബ്രവീത്

ഉദ്ധവൻ, അംബികയുടെ മകനെയും ഭീഷ്മനെയും ദ്രോണനെയും ബാഹ്ലികനെയും, ദുര്യോധനനെയും ആചാരപ്രകാരം വന്ദിച്ച്, ബാലരാമൻ എത്തിയതായി അറിയിച്ചു.

തേഽതിപ്രീതാസ്തമാകര്ണ്യ പ്രാപ്തം രാമം സുഹൃത്തമമ് । തമര്ചയിത്വാഭിയയുഃ സര്വേ മങ്ഗലപാണയഃ

ബാലരാമൻ, ഏറ്റവും പ്രിയ സുഹൃത്ത്, എത്തിയെന്ന് അറിഞ്ഞപ്പോൾ അവർ അത്യന്തം സന്തോഷിച്ചു; അവനെ ആദരിച്ച് എല്ലാവരും മംഗളവസ്തുക്കളുമായി സമീപിച്ചു.

തം സങ്ഗമ്യ യഥാന്യായം ഗാമര്ഘ്യം ച ന്യവേദയന് । തേഷാം യേ തത്പ്രഭാവജ്ഞാഃ പ്രണേമുഃ ശിരസാ ബലമ്

അവനെ യഥാവിധി സ്വീകരിച്ച്, പശുവും അർഘ്യവും സമർപ്പിച്ചു; അവന്റെ മഹത്വം അറിയുന്നവർ തലകുനിഞ്ഞ് ബാലരാമനോട് വന്ദിച്ചു.

ബന്ധൂന് കുശലിനഃ ശ്രുത്വാ പൃഷ്ട്വാ ശിവമനാമയമ് । പരസ്പരമഥോ രാമോ ബഭാഷേഽവിക്ലവം വചഃ

ബന്ധുക്കൾ സുഖത്തോടെ ഇരിക്കുന്നു എന്ന് കേട്ടശേഷം, അവരുടെ ക്ഷേമം ചോദിച്ചറിഞ്ഞ്, ബാലരാമൻ ഭയമില്ലാതെ അവരോട് സംസാരിച്ചു.

ഉഗ്രസേനഃ ക്ഷിതീശേശോ യദ് വ ആജ്ഞാപയത് പ്രഭുഃ । തദ് അവ്യഗ്രധിയഃ ശ്രുത്വാ കുരുധ്വം മാവിലമ്ബിതമ്

ഉഗ്രസേനൻ ഭൂമിയുടെ രാജാവാണ്. അവൻ എന്ത് ആജ്ഞയിച്ചാലും, മനസ്സ് കുലുക്കമില്ലാതെ കേട്ട്, വൈകിയില്ലാതെ അതു ചെയ്യണം.

യദ് യൂയം ബഹവസ്ത്വേകം ജിത്വാധര്മേണ ധാര്മികമ് । അബധ്നീതാഥ തന്മൃഷ്യേ ബന്ധൂനാമൈക്യകാമ്യയാ

നിങ്ങൾ പലരും ചേർന്ന്, നീതിമില്ലാതെ ഒരാൾ നീതിമാനെ ജയിച്ച് ബന്ധിച്ചുവെന്ന കാര്യം ഞാൻ ബന്ധുക്കളുടെ ഐക്യത്തിനായി സഹിക്കുന്നു.

വീര്യശൌര്യബലോന്നദ്ധം ആത്മശക്തിസമം വചഃ । കുരവോ ബലദേവസ്യ നിശമ്യോചുഃ പ്രകോപിതാഃ

ബലവും വീര്യവും ധൈര്യവും നിറഞ്ഞ, തന്റെ ശക്തിക്ക് തുല്യമായ ബാലരാമന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, കുരുക്കൾ കോപത്തോടെ പ്രതികരിച്ചു.

അഹോ മഹച്ചിത്രമിദം കാലഗത്യാ ദുരത്യയാ । ആരുരുക്ഷത്യുപാനദ് വൈ ശിരോ മുകുടസേവിതമ്

അയ്യോ, ഇതെത്ര അത്ഭുതം! നേരിടാൻ കഴിയാത്ത കാലത്തിന്റെ പ്രവാഹത്തിൽ, കിരീടം തലയിൽ വച്ചവൻ കാൽക്കു ചെരിപ്പ് ഇടാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

ഏതേ യൌനേന സംബദ്ധാഃ സഹശയ്യാസനാശനാഃ । വൃഷ്ണയസ്തുല്യതാം നീതാ അസ്മദ് ദത്തനൃപാസനാഃ

ഈ വൃഷ്ണികൾ, യൗവനത്തിൽ ചേർന്ന്, കിടക്കയും ഇരിപ്പിടവും ഭക്ഷണവും പങ്കുവെച്ച്, ഞങ്ങൾ രാജാസനങ്ങൾ നൽകിയതുകൊണ്ട് ഞങ്ങളോട് തുല്യരായി.

ചാമരവ്യജനേ ശങ്ഖം ആതപത്രം ച പാണ്ഡുരമ് । കിരീടമാസനം ശയ്യാം ഭുഞ്ജന്ത്യസ്മദുപേക്ഷയാ

ഞങ്ങളുടെ അവഗണനയാൽ, അവർ ചാമരം, വീശൽ, ശംഖം, വെള്ള കുട, കിരീടം, സിംഹാസനം, കിടക്ക എന്നിവ ആസ്വദിക്കുന്നു.

( ഇംദ്രവംശാ ) അലം യദൂനാം നരദേവലാഞ്ഛനൈഃ ദാതുഃ പ്രതീപൈഃ ഫണിനാമിവാമൃതമ് । യേഽസ്മത്പ്രസാദോപചിതാ ഹി യാദവാ ആജ്ഞാപയന്ത്യദ്യ ഗതത്രപാ ബത

യദുക്കൾക്ക് രാജകീയ ബഹുമതികൾ നൽകുന്നത് മതിയാകട്ടെ; ദാനിയായ് നൽകിയതെല്ലാം പാമ്പുകൾക്ക് അമൃതം നൽകിയതുപോലെയാണ്. ഞങ്ങളുടെ അനുഗ്രഹത്തിൽ വളർന്ന യാദവർ ഇന്ന് ലജ്ജയില്ലാതെ ഞങ്ങളോട് ആജ്ഞാപിക്കുന്നു.