ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

പൂര്ണചന്ദ്രകലാമൃഷ്ടേ കൌമുദീഗന്ധവായുനാ । യമുനോപവനേ രേമേ സേവിതേ സ്ത്രീഗണൈര്വൃതഃ ॥ 10.65.

പൂർണ്ണചന്ദ്രന്റെ പ്രകാശത്തിൽ, കൌമുദിയുടെ സുഗന്ധം കാറ്റിൽ നിറഞ്ഞു, യമുനയുടെ തീരത്തുള്ള തോട്ടങ്ങളിൽ സ്ത്രീകളുടെ സേവനത്തോടെ രാമൻ ആനന്ദിച്ചു.

വരുണപ്രേഷിതാ ദേവീ വാരുണീ വൃക്ഷകോടരാത് । പതന്തീ തദ്വനം സര്വം സ്വഗന്ധേനാധ്യവാസയത് ॥ 10.65.

വരുണന്‍ അയച്ച ദേവിയായ വാരുണി ഒരു മരത്തിന്റെ കുഴിയില്‍ നിന്നു പുറത്ത് വന്നു. അവള്‍ താഴേ ഇറങ്ങുമ്പോള്‍ അവളുടെ സുഗന്ധം ആ കാടാകെ നിറഞ്ഞു.

തം ഗന്ധം മധുധാരായാ വായുനോപഹൃതം ബലഃ । ആഘ്രായോപഗതസ്തത്ര ലലനാഭിഃ സമം പപൌ ॥ 10.65.

വായുവില്‍ കയറിയെത്തിയ മധുരസത്തിന്റെ സുഗന്ധം ബാലരാമന്‍ മൂക്കിലൂടെ വലിച്ചെടുത്തു. പിന്നെ സ്ത്രീകളോടൊപ്പം അവിടെ ചെന്നു, നാവുപയോഗിച്ച് ആ മധുരം കുടിച്ചു.

ഉപഗീയമാനോ ഗന്ധര്വൈര്വനിതാശോഭിമണ്ഡലേ । രേമേ കരേണുയൂഥേശോ മാഹേന്ദ്ര ഇവ വാരണഃ ॥ 10.65.

ഗന്ധര്‍വര്‍ പാടുമ്പോള്‍ മനോഹരിയായ സ്ത്രീകളുടെ വലയത്തില്‍ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, കരിണികളുടെ നായകന്‍ ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ ബാലരാമന്‍ ആനന്ദിച്ചു.

നേദുര്ദുന്ദുഭയോ വ്യോമ്നി വവൃഷുഃ കുസുമൈര്മുദാ । ഗന്ധര്വാ മുനയോ രാമം തദ്വീര്യൈരീഡിരേ തദാ ॥ 10.65.

ആകാശത്ത് ദുന്ദുഭി മൃദംഗങ്ങള്‍ മുഴങ്ങി, സന്തോഷത്തോടെ പുഷ്പങ്ങള്‍ മഴയായി വീണു. ഗന്ധര്‍വരും മുനികളും രാമന്റെ വീര്യങ്ങള്‍ പാടിപ്പുകഴ്ത്തി.

ഉപഗീയമാനചരിതോ വനിതാഭിര്ഹലായുധ । വനേഷു വ്യചരത്ക്ഷീവോ മദവിഹ്വലലോചനഃ ॥ 10.65.

സ്ത്രീകള്‍ ബാലരാമന്റെ കഥകള്‍ പാടിക്കൊണ്ടിരിക്കെ, ഹലായുധന്‍ കാടുകളില്‍ മദം കയറിയ കണ്ണുകള്‍ ചലിച്ചുകൊണ്ട് സഞ്ചരിച്ചു.

സ്രഗ്വ്യേകകുണ്ഡലോ മത്തോ വൈജയന്ത്യാ ച മാലയാ । ബിഭ്രത്സ്മിതമുഖാമ്ഭോജം സ്വേദപ്രാലേയഭൂഷിതമ് ॥ 10.65.

പൂമാലയും ഏകകുണ്ഡലവും ധരിച്ച്, മദം കയറിയ അവന്‍ വൈജയന്തി മാലയും അണിഞ്ഞു. ചിരിച്ച മുഖം താമരപൂവുപോലെയും, വിയര്‍പ്പിന്റെ തുള്ളികള്‍ മഞ്ഞുപോലെയും തിളങ്ങി.

സ ആജുഹാവ യമുനാം ജലക്രീഡാര്ഥമീശ്വരഃ । നിജം വാക്യമനാദൃത്യ മത്ത ഇത്യാപഗാം ബലഃ ॥ 10.65.

ജലവിനോദത്തിനായി യമുനയെ വിളിച്ചു, താനേ പറഞ്ഞ വാക്ക് മറന്ന് മദം കയറിയ ബാലരാമന്‍ ആ നദിയെ വീണ്ടും വിളിച്ചു.

അനാഗതാം ഹലാഗ്രേണ കുപിതോ വിചകര്ഷ ഹ । പാപേ ത്വം മാമവജ്ഞായ യന്നായാസി മയാഹുതാ । നേഷ്യേ ത്വാം ലാങ്ഗലാഗ്രേണ ശതധാ കാമചാരിണീമ് ॥ 10.65.

യമുന വരാതിരുന്നപ്പോള്‍ കോപത്തോടെ ഹലയുടെ അഗ്രം കൊണ്ട് അവളെ വലിച്ചിഴച്ചു. 'പാപിനി, ഞാന്‍ വിളിച്ചിട്ടും നീ വരാതിരുന്നതുകൊണ്ട്, ഇനി നിന്നെ ഹലയുടെ അഗ്രം കൊണ്ട് വലിച്ചുകൊണ്ടുപോകും,' എന്ന് പറഞ്ഞു.

ഏവം നിര്ഭര്ത്സിതാ ഭീതാ യമുനാ യദുനന്ദനമ് । ഉവാച ചകിതാ വാചം പതിതാ പാദയോര്നൃപ ॥ 10.65.

ഇങ്ങനെ ഭീഷണിപ്പെടുത്തപ്പെട്ട് ഭയപ്പെട്ട യമുന, യദുകുലപുത്രന്റെ കാലടിയില്‍ വീണു, വിറയുന്ന വാക്കുകളില്‍ അപേക്ഷിച്ചു.

രാമ രാമ മഹാബാഹോ ന ജാനേ തവ വിക്രമമ് । യസ്യൈകാംശേന വിധൃതാ ജഗതീ ജഗതഃ പതേ ॥ 10.65.

'രാമ, രാമ, മഹാബാഹുവേ, നിന്റെ ശക്തി എനിക്ക് അറിയില്ല. ലോകപാലനായ്, നിന്റെ ഒരു ഭാഗംകൊണ്ട് ഭൂമി താങ്ങുന്നവനേ.'

പരം ഭാവം ഭഗവതോ ഭഗവന്മാമജാനതീമ് । മോക്തുമര്ഹസി വിശ്വാത്മന് പ്രപന്നാം ഭക്തവത്സല ॥ 10.65.

'ഭഗവാനേ, നിന്റെ പരമസ്വഭാവം അറിയാതെ ഞാൻ ചെയ്ത തെറ്റ് ക്ഷമിക്കണം. വിശ്വാത്മാവേ, ഭക്തജനപ്രിയനേ, ഞാൻ നിന്നെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.'

തതോ വ്യമുഞ്ചദ്യമുനാം യാചിതോ ഭഗവാന് ബലഃ । വിജഗാഹ ജലം സ്ത്രീഭിഃ കരേണുഭിരിവേഭരാട് ॥ 10.65.

അപ്പോൾ യാചനയോടെ ബാലരാമന്‍ യമുനയെ വിട്ടുവിട്ടു. പിന്നെ സ്ത്രീകളോടൊപ്പം ആ ജലത്തിൽ കരിണികളുടെ രാജാവിനെപ്പോലെ കുളിച്ചു.

കാമം വിഹൃത്യ സലിലാദുത്തീര്ണായാസീതാമ്ബരേ । ഭൂഷണാനി മഹാര്ഹാണി ദദൌ കാന്തിഃ ശുഭാം സ്രജമ് ॥ 10.65.

സന്തോഷത്തോടെ ജലത്തിൽ വിനോദം കഴിച്ചു, പുറത്ത് വന്ന്, തുറന്ന ആകാശത്ത് സ്ത്രീകൾക്ക് വിലയേറിയ ആഭരണങ്ങളും മനോഹരമായ ഒരു പൂമാലയും നൽകി.

വസിത്വാ വാസസീ നീലേ മാലാം ആമുച്യ കാഞ്ചനീമ് । രേയേ സ്വലങ്കൃതോ ലിപ്തോ മാഹേന്ദ്ര ഇവ വാരണഃ ॥ 10.65.

നീലവസ്ത്രം ധരിച്ച് പൊന്‍മാല കഴുത്തിൽ അണിഞ്ഞ്, അഴകോടെ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, മാഹേന്ദ്രനെന്ന കരിണിപോലെ വിശ്രമിച്ചു.

അദ്യാപി ദൃശ്യതേ രാജന് യമുനാകൃഷ്ടവര്ത്മനാ । ബലസ്യാനന്തവീര്യസ്യ വീര്യം സൂചയതീവ ഹി ॥ 10.65.

ഇന്നും രാജാവേ, ബാലരാമന്‍ യമുനയെ വലിച്ചിഴച്ച പാതയിടി കാണാം. അതു ബാലരാമന്റെ അനന്തശക്തി സൂചിപ്പിക്കുന്നതുപോലെയാണ്.

ഏവം സര്വാ നിശാ യാതാ ഏകേവ രമതോ വ്രജേ । രാമസ്യാക്ഷിപ്തചിത്തസ്യ മാധുര്യൈര്വ്രജയോഷിതാമ് ॥ 10.65.

ഇങ്ങനെ, വ്രജയിലൊറ്റയ്ക്ക് രാമന്‍ ആഹ്ലാദത്തോടെ വിനോദിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, വ്രജസ്ത്രീകളുടെ മാധുര്യത്തിൽ മനസ്സ് ആകർഷിക്കപ്പെട്ട് മുഴുവൻ രാത്രി കടന്നു.

അഥ ഷട്ഷഷ്ടിതമോഽധ്യായഃ । ശ്രീശുക ഉവാച। നന്ദവ്രജം ഗതേ രാമേ കരൂഷാധിപതിര്നൃപ। വാസുദേവോഽഹമിത്യജ്ഞോ ദൂതം കൃഷ്ണായ പ്രാഹിണോത്

അപ്പോൾ അറുപത്താറാം അധ്യായം തുടങ്ങുന്നു. ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: രാമൻ നന്ദവ്രജത്തിലേക്ക് പോയപ്പോൾ, കരൂഷരാജാവ് കൃഷ്ണനോട് 'ഞാനാണ് വാസുദേവൻ' എന്ന് പറഞ്ഞ്, യഥാർത്ഥം അറിയാതെ ദൂതനെ അയച്ചു.

ത്വം വാസുദേവോ ഭഗവാനവതീര്ണോ ജഗത്പതിഃ। ഇതി പ്രസ്തോഭിതോ ബാലൈര്മേന ആത്മാനമച്യുതമ്

'നീ വാസുദേവൻ, ലോകപതി, ദൈവം ഭൂമിയിൽ അവതരിച്ചവൻ' എന്ന് ബാലന്മാർ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അച്യുതൻ താനാണ് ആ ആത്മാവെന്ന് മനസ്സിൽ വിചാരിച്ചു.

ദൂതം ച പ്രാഹിണോന്മന്ദഃ കൃഷ്ണായാവ്യക്തവര്ത്മനേ। ദ്വാരകായാം യഥാ ബാലോ നൃപോ ബാലകൃതോഽബുധഃ

അവിവേകിയായ രാജാവ്, കുട്ടിയെപ്പോലെ മനസ്സില്ലാതെ, ദ്വാരകയിൽ ഇരിക്കുന്ന കൃഷ്ണനോടു ദൂതനെ അയച്ചു. കുട്ടി മറ്റൊരു കുട്ടിയോട് ദൂതനെ അയക്കുന്ന പോലെ തന്നെയായിരുന്നു ഇത്.

ദൂതസ്തു ദ്വാരകാമേത്യ സഭായാമാസ്ഥിതം പ്രഭുമ്। കൃഷ്ണം കമലപത്രാക്ഷം രാജസന്ദേശമബ്രവീത്

ദൂതൻ ദ്വാരകയിൽ എത്തി സഭയിൽ കമലദലനയനായ കൃഷ്ണനെ കണ്ടു, രാജാവിന്റെ സന്ദേശം അവനോട് പറഞ്ഞു.

വാസുദേവോഽവതീര്ണോഹമേക ഏവ ന ചാപരഃ। ഭൂതാനാമനുകമ്പാര്ഥം ത്വം തു മിഥ്യാഭിധാം ത്യജ

“ഞാനൊന്നാണ് വാസുദേവൻ ആയി അവതരിച്ചിരിക്കുന്നത്; വേറൊരുത്തനും ഇല്ല. സകലജീവികൾക്ക് കരുണകൊണ്ട് ഞാൻ ഭൂമിയിൽ വന്നതാണ്. നീ കള്ളമായ അവകാശം ഉപേക്ഷിക്കണം.”

യാനി ത്വമസ്മച്ചിഹ്നാനി മൌഢ്യാദ്ബിഭര്ഷി സാത്വത। ത്യക്ത്വൈഹി മാം ത്വം ശരണം നോ ചേദ്ദേഹി മമാഹവമ്

“നീ എന്റെ ചിഹ്നങ്ങൾ അജ്ഞാനത്താൽ ധരിക്കുന്നവനാണ്, സാത്വത. അവയൊക്കെ ഉപേക്ഷിച്ച് എന്നിൽ ആശ്രയം എടുക്കുക, അല്ലെങ്കിൽ പോരിന് തയ്യാറാകുക.”

ശ്രീശുക ഉവാച। കത്ഥനം തദുപാകര്ണ്യ പൌണ്ഡ്രകസ്യാല്പമേധസഃ। ഉഗ്രസേനാദയഃ സഭ്യാ ഉച്ചകൈര്ജഹസുസ്തദാ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ബുദ്ധിയില്ലാത്ത പൗണ്ഡ്രകന്റെ ഈ ഗർവ്വഭാഷകൾ കേട്ടു ഉഗ്രസേനനും മറ്റു സഭാഗങ്ങളും വലിയ ശബ്ദത്തിൽ ചിരിച്ചു.

ഉവാച ദൂതം ഭഗവാന്പരിഹാസകഥാമനു। ഉത്സ്രക്ഷ്യേ മൂഢ ചിഹ്നാനി യൈസ്ത്വമേവം വികത്ഥസേ

ഭഗവാൻ തമാശയോടെ ദൂതനോട് പറഞ്ഞു: “മൂഢാ, നീ ഇത്രയും ഗർവ്വത്തോടെ പറയുന്ന ആ ചിഹ്നങ്ങൾ ഞാൻ ഉപേക്ഷിക്കും.”

മുഖം തദപിധായാജ്ഞ കങ്കഗൃധ്രവടൈര്വൃതഃ। ശയിഷ്യസേ ഹതസ്തത്ര ഭവിതാ ശരണം ശുനാമ്

“നിന്റെ മുഖം മൂടി, കാക്കകളും കഴുകന്മാരും നായ്ക്കളും ചുറ്റിയ്, നീ അവിടെയായി വീണു കിടക്കും; അപ്പോൾ നിന്റെ ആശ്രയം നായ്ക്കളായിരിക്കും.”

ഇതി ദൂതസ്തമാക്ഷേപം സ്വാമിനേ സര്വമാഹരത്। കൃഷ്ണോഽപി രഥമാസ്ഥായ കാശീമുപജഗാമ ഹ

ഇങ്ങനെ ദൂതൻ എല്ലാ അപമാനങ്ങളും തന്റെ യജമാനനോട് പറഞ്ഞു. കൃഷ്ണനും രഥത്തിൽ കയറി കാശിയിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.

പൌണ്ഡ്രകോഽപി തദുദ്യോഗമുപലഭ്യ മഹാരഥഃ। അക്ഷൌഹിണീഭ്യാം സംയുക്തോ നിശ്ചക്രാമ പുരാദ്ദ്രുതമ്

കൃഷ്ണൻ വരുന്നതറിഞ്ഞ മഹാരഥിയായ പൗണ്ഡ്രകൻ, രണ്ടു വലിയ സൈന്യങ്ങളുമായി നഗരത്തിൽ നിന്ന് വേഗത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു.

തസ്യ കാശീപതിര്മിത്രം പാര്ഷ്ണിഗ്രാഹോഽന്വയാന്നൃപ। അക്ഷൌഹിണീഭിസ്തിസൃഭിരപശ്യത്പൌണ്ഡ്രകം ഹഇഃ!

പൗണ്ഡ്രകന്റെ സ്നേഹിതനായ കാശിരാജാവ്, മൂന്നു സൈന്യങ്ങളുമായി അവനെ പിന്തുടർന്നു, രാജാവേ, പൗണ്ഡ്രകനെ അവിടെ കണ്ടു.