ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

തസ്യാസ്യതോഽസ്ത്രാണ്യസകൃത് ചക്രേണ ക്ഷുരനേമിനാ । ചിച്ഛേദ ഭഗവാന്ബാഹൂന് ശാഖാ ഇവ വനസ്പതേഃ

അവന്റെ വായിൽ നിന്ന് വീണ്ടും വീണ്ടും വരുന്ന ആയുധങ്ങൾ ഭഗവാൻ കുരുത്തുള്ള ചക്രം കൊണ്ട് വെട്ടി തകർത്തു. ബാണന്റെ കൈകൾ വൃക്ഷശാഖകൾ പോലെ വെട്ടി വീഴ്ത്തി.

ബാഹുഷു ഛിദ്യമാനേഷു ബാണസ്യ ഭഗവാന് ഭവഃ । ഭക്താനകമ്പ്യുപവ്രജ്യ ചക്രായുധമഭാഷത

ബാണന്റെ കൈകൾ വെട്ടി വീഴുമ്പോൾ, ഭക്തന്മാരോട് കരുണയുള്ള ഭഗവാൻ ഭവൻ അടുത്ത് വന്ന് ചക്രധാരിയോട് പറഞ്ഞു.

ശ്രീരുദ്ര ഉവാച - ത്വം ഹി ബ്രഹ്മ പരം ജ്യോതിഃ ഗൂഢം ബ്രഹ്മണി വാങ്‌മയേ । യം പശ്യന്ത്യമലാത്മാന ആകാശമിവ കേവലമ്

ശ്രീരുദ്രൻ പറഞ്ഞു: നീ പരബ്രഹ്മവും പരമജ്യോതിസും ആണു; വാക്കുകളിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ബ്രഹ്മത്തിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നവൻ. നിർമലഹൃദയമുള്ളവർ നിന്നെ ആകാശം പോലെ ഏകമായി കാണുന്നു.

( മിശ്ര ) നാഭിര്നഭോഽഗ്നിര്മുഖമമ്ബു രേതോ ദ്യൌഃ ശീര്ഷമാശാഃ ശ്രുതിരങ്‌ഘ്രിരുര്വീ । ചന്ദ്രോ മനോ യസ്യ ദൃഗര്ക ആത്മാ അഹം സമുദ്രോ ജഠരം ഭുജേന്ദ്രഃ

നിന്റെ നാഭി ആകാശം, വായ് അഗ്നി, വിത്ത് ജലം, തല ആകാശം, ദിശകൾ ചെവി, പാദങ്ങൾ ഭൂമി, ചന്ദ്രൻ മനസ്സ്, സൂര്യൻ കണ്ണ്, ആത്മാവ് ആത്മാവ് തന്നെയാണ്. ഞാൻ സമുദ്രം, നിന്റെ വയറാണ്; അനന്തൻ നിന്റെ കൈയാണ്.

രോമാണി യസ്യൌഷധയോഽമ്ബുവാഹാഃ കേശാ വിരിഞ്ചോ ധിഷണാ വിസര്ഗഃ । പ്രജാപതിര്ഹൃദയം യസ്യ ധര്മഃ സ വൈ ഭവാന് പുരുഷോ ലോകകല്പഃ

നിന്റെ രോമങ്ങൾ ഔഷധികൾ, മേഘങ്ങൾ വെള്ളം, ബ്രഹ്മാവ് നിന്റെ മുടി, ബുദ്ധി സൃഷ്ടിയുടെ ശക്തി, പ്രജാപതി ഹൃദയം, ധർമ്മം നിന്റെ സ്വഭാവം; നീയാണു ലോകങ്ങളുടെ ആദർശമായ പുരുഷൻ.

തവാവതാരോഽയമകുണ്ഠധാമന് ധര്മസ്യ ഗുപ്ത്യൈ ജഗതോ ഹിതായ । വയം ച സര്വേ ഭവതാനുഭാവിതാ വിഭാവയാമോ ഭുവനാനി സപ്ത

നിന്റെ ഈ അവതാരം, അകറ്റാനാകാത്ത ദൈവമേ, ധർമ്മത്തെ രക്ഷിക്കാനും ലോകത്തിനു നന്മ വരുത്താനും ആണ്. ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും നിന്റെ പ്രഭാവത്തിൽ പ്രചോദിതരായി, ഏഴു ലോകങ്ങളെയും മനസ്സിലാക്കുന്നു.

ത്വമേക ആദ്യഃ പുരുഷോഽദ്വിതീയഃ തുര്യഃ സ്വദൃഗ് ഹേതുരഹേതുരീശഃ । പ്രതീയസേഽഥാപി യഥാവികാരം സ്വമായയാ സര്വഗുണപ്രസിദ്ധ്യൈ

നീ ഏകാന്തനും ആദ്യനും തുല്യനില്ലാത്തവനും നാലാംതരം അതീതനുമാണ്. സ്വയം കാണുന്നവൻ, കാരണം കൂടാതെ കാരണവനും, ഈശ്വരനുമാണ് നീ. നീ സ്വമായയാൽ മാറ്റം വരാതെ തന്നെ, എല്ലാ ഗുണങ്ങളും പ്രകടിപ്പിക്കാൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.

യഥൈവ സൂര്യഃ പിഹിതശ്ഛായയാ സ്വയാ ഛായാം ച രൂപാണി ച സഞ്ചകാസ്തി । ഏവം ഗുണേനാപിഹിതോ ഗുണാംസ്ത്വമ് ആത്മപ്രദീപോ ഗുണിനശ്ച ഭൂമന്

സൂര്യൻ തന്റെ തന്നെ നിഴലാൽ മറഞ്ഞ്, ആ നിഴലും രൂപങ്ങളും ഉണ്ടാക്കുന്നപോലെ, നീയും ഒരു ഗുണത്തിൽ മറഞ്ഞ്, ആത്മാവിന്റെ പ്രകാശമായി ഗുണങ്ങളെയും ഗുണമുള്ളവരെയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു, അളവില്ലാത്തവനേ.

( അനുഷ്ടുപ് ) യന്മായാമോഹിതധിയഃ പുത്രദാരഗൃഹാദിഷു । ഉന്മജ്ജന്തി നിമജ്ജന്തി പ്രസക്താ വൃജിനാര്ണവേ

നിന്റെ മായയിൽ ഭ്രമിച്ച മനസ്സുള്ളവർ മക്കളിലും ഭാര്യയിലും വീടുകളിലും മുതലായവയിൽ ആസ്വാദനത്തോടെ മുഴുകി, ദുരിതത്തിന്റെ സമുദ്രത്തിൽ ഉയർന്ന് താഴ്ന്ന് അലഞ്ഞു നടക്കുന്നു.

ദേവദത്തമിമം ലബ്ധ്വാ നൃലോകമജിതേന്ദ്രിയഃ । യോ നാദ്രിയേത ത്വത്പാദൌ സ ശോച്യോ ഹ്യാത്മവഞ്ചകഃ

ഈ മനുഷ്യജന്മം ലഭിച്ചിട്ടും, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കാനാവാത്തവൻ നിന്റെ പാദങ്ങളെ ആദരിക്കാതെ ഇരിക്കുന്നു എങ്കിൽ, അവൻ തന്നെ വഞ്ചിക്കുന്നവൻ ആകുന്നു; അത്തരം ആളെ കരുണയോടെ കാണേണ്ടതാണ്.

യസ്ത്വാം വിസൃജതേ മര്ത്യ ആത്മാനം പ്രിയമീശ്വരമ് । വിപര്യയേന്ദ്രിയാര്ഥാര്ഥം വിഷമത്ത്യമൃതം ത്യജന്

നിന്റെ സാന്നിധ്യം ഉപേക്ഷിച്ച്, ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങൾ തേടി, മറിച്ചുവഴിയിൽ പോകുന്നവൻ, അമൃതം ഉപേക്ഷിച്ച് വിഷം കഴിക്കുന്നവനുപോലെയാണ്.

അഹം ബ്രഹ്മാഥ വിബുധാ മുനയശ്ചാമലാശയാഃ । സര്വാത്മനാ പ്രപന്നാസ്ത്വാം ആത്മാനം പ്രേഷ്ഠമീശ്വരമ്

ഞാനും ബ്രഹ്മാവും ദേവന്മാരും ശുദ്ധമായ മനസ്സുള്ള മുനിമാരും, ഞങ്ങളുടെ മുഴുവൻ ആത്മാവോടും ചേർന്ന്, പ്രിയപ്പെട്ട ഈശ്വരനായ നിന്നിൽ ശരണം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

( മിശ്ര ) തം ത്വാ ജഗത്സ്ഥിത്യുദയാന്തഹേതും സമം പ്രശാന്തം സുഹൃദാത്മദൈവമ് । അനന്യമേകം ജഗദാത്മകേതം ഭവാപവര്ഗായ ഭജാമ ദേവമ്

ലോകത്തിന്റെ സൃഷ്ടിക്കും നിലനില്പിനും ലയത്തിനും കാരണം, സമനിലയിലും ശാന്തനുമായ, സ്നേഹിതനും ആത്മാവും ദൈവവുമാകുന്ന, ഏകമായ, അനന്യമായ, ലോകത്തിന്റെ ആധാരമായ ദൈവത്തെ, ജനനമരണങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനം നേടാൻ ഞങ്ങൾ ഭക്തിയോടെ ആരാധിക്കുന്നു.

അയം മമേഷ്ടോ ദയിതോഽനുവര്തീ മയാഭയം ദത്തമമുഷ്യ ദേവ । സംപാദ്യതാം തദ്‌ഭവതഃ പ്രസാദോ യഥാ ഹി തേ ദൈത്യപതൌ പ്രസാദഃ

ഈയാൾ എനിക്ക് പ്രിയനും വിശ്വസ്തനും ആണു. ഞാൻ അവനു ഭയം ഇല്ലെന്ന് വാഗ്ദാനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട് ദൈവമേ. ദൈത്യപതിക്ക് നീ നൽകിയ കൃപപോലെ, അവനോടും ദയ കാണിക്കണമേ.

ശ്രീഭഗവാനുവാച - ( അനുഷ്ടുപ് ) യദാത്ഥ ഭഗവന് ത്വം നഃ കരവാമ പ്രിയം തവ । ഭവതോ യദ്വ്യവസിതം തന്മേ സാധ്വനുമോദിതമ്

ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ഭഗവനേ, നീ പറയുന്നതെന്തും ഞാൻ ചെയ്യാൻ തയ്യാറാണ്. നിന്റെ ആഗ്രഹം എനിക്കു പ്രിയവും അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടതുമാണ്.

അവധ്യോഽയം മമാപ്യേഷ വൈരോചനിസുതോഽസുരഃ । പ്രഹ്രാദായ വരോ ദത്തോ ന വധ്യോ മേ തവാന്വയഃ

വൈരോചനന്റെ ഈ മകൻ, അസുരൻ, എനിക്കുപോലും കൊല്ലാനാവില്ല. പ്രഹ്ലാദനു ഞാൻ വാഗ്ദാനം നൽകിയതുകൊണ്ട്, അവനെയും നിന്റെ വംശത്താരെയും ഞാൻ കൊല്ലുകയില്ല.

ദര്പോപശമനായാസ്യ പ്രവൃക്ണാ ബാഹവോ മയാ । സൂദിതം ച ബലം ഭൂരി യച്ച ഭാരായിതം ഭുവഃ

അവന്റെ അഹങ്കാരം തകർക്കാനായി ഞാൻ അവന്റെ കൈകൾ തകർത്തു. ഭൂമിയെ ഭാരംകൂടിച്ചിരുന്ന അവന്റെ വലിയ സൈന്യവും ഞാൻ നശിപ്പിച്ചു.

ചത്വാരോഽസ്യ ഭുജാഃ ശിഷ്ടാ ഭവിഷ്യത്യജരാമരഃ । പാര്ഷദമുഖ്യോ ഭവതോ ന കുതശ്ചിദ്‌ഭയോഽസുരഃ

അവന്റെ നാല് കൈകൾ ശേഷിക്കും. അവൻ വൃദ്ധിയും മരണവും അറിയാത്തവനായി, നിന്റെ പ്രധാന അനുചരനായി, അസുരനേ, എവിടെയും ഭയമില്ലാതെ ജീവിക്കും.

ഇതി ലബ്ധ്വാഭയം കൃഷ്ണം പ്രണമ്യ ശിരസാസുരഃ । പ്രാദ്യുമ്നിം രഥമാരോപ്യ സവധ്വാ സമുപാനയത്

ഇങ്ങനെ ഭയരഹിതനായ്, അസുരൻ കൃഷ്ണനെ തലകുനിഞ്ഞ് നമസ്കരിച്ചു, പ്രദ്യുമ്നനെയും അവന്റെ ഭാര്യയെയും രഥത്തിൽ ഇരുത്തി മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുവന്നു.

അക്ഷൌഹിണ്യാ പരിവൃതം സുവാസഃസമലങ്കൃതമ് । സപത്‍നീകം പുരസ്കൃത്യ യയൌ രുദ്രാനുമോദിതഃ

ഒരു വലിയ സൈന്യത്തോടെ ചുറ്റപ്പെട്ട്, മനോഹരമായ വസ്ത്രങ്ങളും അലങ്കാരങ്ങളും ധരിച്ച്, ഭാര്യയോടൊപ്പം, രുദ്രന്റെ ആദരവോടെ അവൻ പുറപ്പെട്ടു.

( വംശസ്ഥാ ) സ്വരാജധാനീം സമലങ്കൃതാം ധ്വജൈഃ സതോരണൈരുക്ഷിതമാര്ഗചത്വരാമ് । വിവേശ ശങ്ഖാനകദുന്ദുഭിസ്വനൈഃ അഭ്യുദ്യതഃ പൌരസുഹൃദ്‌ദ്വിജാതിഭിഃ

കൊടികളും തൂണുകളും കാവലുള്ള വഴിത്തരകളും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട തന്റെ രാജധാനിയിൽ, ശംഖം, ആന, മദ്ദളം എന്നിവയുടെ ശബ്ദങ്ങൾക്കിടയിൽ, നഗരവാസികളും സുഹൃത്തുക്കളും ദ്വിജന്മാരും സ്വീകരിച്ച്, അവൻ പ്രവേശിച്ചു.

( അനുഷ്ടുപ് ) യ ഏവം കൃഷ്ണവിജയം ശങ്കരേണ ച സംയുഗമ് । സംസ്മരേത് പ്രാതരുത്ഥായ ന തസ്യ സ്യാത് പരാജയഃ

പ്രഭാതത്തിൽ എഴുന്നേറ്റു കൃഷ്ണന്റെ വിജയവും ശങ്കരനോടുള്ള യുദ്ധവും ഓർക്കുന്നവനു ഒരിക്കലും പരാജയം ഉണ്ടാകില്ല.

ഇതി ശ്രീമദ്‍ഭാഗവതേ മഹാപുരാണേ പാരമഹംസ്യാം സംഹിതായാം ദശമസ്കന്ധേ ഉത്തരാര്ധേ അനിരുദ്ധാനയനം നാമ ത്രിഷഷ്ടിതമോഽധ്യായഃ

ഇങ്ങനെ പരമഹംസന്മാരുടെ ശാസ്ത്രമായ ശ്രീമദ് ഭാഗവത മഹാപുരാണത്തിലെ പത്താം സ്കന്ധത്തിലെ രണ്ടാം ഭാഗത്തുള്ള അനിരുദ്ധനെ കൊണ്ടുവന്നത് എന്ന അമ്പതിമൂന്നാം അധ്യായം സമാപിച്ചു.

ശ്രീശുക ഉവാച ബലഭദ്രഃ കുരുശ്രേഷ്ഠ ഭഗവാന് രഥമാസ്ഥിതഃ । സുഹൃദ്ദിദൃക്ഷുരുത്കണ്ഠഃ പ്രയയൌ നന്ദഗോകുലമ് ॥ 10.65.

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: കുരുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ബാലരാമൻ തന്റെ പ്രിയ സുഹൃത്തുക്കളെ കാണാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ രഥത്തിൽ കയറി, നന്ദഗോകുലത്തിലേക്ക് യാത്രയായി.

പരിഷ്വക്തശ്ചിരോത്കണ്ഠൈര്ഗോപൈര്ഗോപീഭിരേവ ച । രാമോഽഭിവാദ്യ പിതരാവാശീര്ഭിരഭിനന്ദിതഃ ॥ 10.65.

ദീർഘകാലം കാത്തിരുന്ന ഗോപ്പന്മാരും ഗോപ്പികകളും ബാലരാമനെ ചേർത്ത് പിടിച്ചു. രാമൻ തന്റെ മാതാപിതാക്കളെ വിനയപൂർവ്വം വന്ദിച്ചു, അവർ സന്തോഷത്തോടെ അനുഗ്രഹിച്ചു.

ചിരം നഃ പാഹി ദാശാര്ഹ സാനുജോ ജഗദീശ്വരഃ । ഇത്യാരോപ്യാങ്കമാലിങ്ഗ്യ നേത്രൈഃ സിഷിചതുര്ജലൈഃ ॥ 10.65.

ദാശാർഹാ, നീയും സഹോദരനും എപ്പോഴും ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണമെന്നു അവർ പറഞ്ഞു. അവനെ മടിയിൽ ഇരുത്തി, ചേർത്ത് പിടിച്ചു, കണ്ണുനീർ കൊണ്ട് അവനെ നനച്ചു.

ഗോപവൃദ്ധാംശ്ച വിധിവദ്യവിഷ്ഠൈരഭിവന്ദിതഃ । യഥാവയോ യഥാസഖ്യം യഥാസമ്ബന്ധമാത്മനഃ ॥ 10.65.

രാമൻ ആചാരപ്രകാരം ഇരുന്നിരുന്ന മുതിർന്ന ഗോപ്പന്മാരെ അവരുടെ പ്രായം, സൗഹൃദം, ബന്ധം എന്നിവനുസരിച്ച് ആദരപൂർവ്വം വന്ദിച്ചു.

സമുപേത്യാഥ ഗോപാലാന് ഹാസ്യഹസ്തഗ്രഹാദിഭിഃ । വിശ്രാന്തം സുഖമാസീനം പപ്രച്ഛുഃ പര്യുപാഗതാഃ ॥ 10.65.

പിന്നീട്, രാമൻ സുഖമായി വിശ്രമിച്ച് ഇരിക്കുമ്പോൾ, ചുറ്റുമെത്തിയ ഗോപ്പന്മാർ ചിരിച്ചും കൈകോർത്ത് പിടിച്ചും മറ്റും അദ്ദേഹത്തോടു സംസാരിച്ചു.

പൃഷ്ടാശ്ചാനാമയം സ്വേഷു പ്രേമഗദ്ഗദയാ ഗിരാ । കൃഷ്ണേ കമലപത്രാക്ഷേ സന്ന്യസ്താഖിലരാധസഃ ॥ 10.65.

അവൻ സ്നേഹപൂർവ്വം, സ്വജനങ്ങളുടെ സുഖദുഃഖങ്ങൾ ചോദിച്ചു. കമലദളനയനായ കൃഷ്ണനിൽ അവരുടെ എല്ലാ ഭാരവും സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന സ്നേഹത്തിൽ അവന്റെ വാക്കുകൾ കണികരത്തോടെ നിറഞ്ഞിരുന്നു.