ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

വിദ്രാവിതേ ഭൂതഗണേ ജ്വരസ്തു ത്രീശിരാസ്ത്രിപാത് । അഭ്യധാവത ദാശാര്ഹം ദഹന്നിവ ദിശോ ദശ

ഭൂതഗണം ഓടിപ്പോയപ്പോൾ, മൂന്നു തലയും മൂന്നു കാലും ഉള്ള ജ്വരൻ ദാശാർഹന്റെ നേരെ പത്ത് ദിക്കുകളും കത്തിക്കുന്നതുപോലെ ഓടിയെത്തി.

അഥ നാരായണഃ ദേവഃ തം ദൃഷ്ട്വാ വ്യസൃജജ്ജ്വരമ് । മാഹേശ്വരോ വൈഷ്ണവശ്ച യുയുധാതേ ജ്വരാവുഭൌ

അപ്പോൾ ദൈവമായ നാരായണൻ അവനെ കണ്ടു തന്റെ ജ്വരനെ വിട്ടയച്ചു. ശിവന്റെ ജ്വരനും വിഷ്ണുവിന്റെ ജ്വരനും തമ്മിൽ പോരാടാൻ തുടങ്ങി.

മാഹേശ്വരഃ സമാക്രന്ദന് വൈഷ്ണവേന ബലാര്ദിതഃ । അലബ്ധ്വാഭയമന്യത്ര ഭീതോ മാഹേശ്വരോ ജ്വരഃ । ശരണാര്ഥീ ഹൃഷീകേശം തുഷ്ടാവ പ്രയതാഞ്ജലിഃ

വിഷ്ണു ജ്വരന്റെ ശക്തിയിൽ അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ട ശിവ ജ്വരൻ ഉച്ചത്തിൽ കരഞ്ഞു. മറ്റൊരിടത്തും രക്ഷ കിട്ടാതെ ഭയപ്പെട്ട്, ഹൃഷീകേശനിൽ അഭയം തേടി കയ്യുകൂപ്പി സ്തുതിച്ചു.

ജ്വര ഉവാച - ( മിശ്ര ) നമാമി ത്വാനന്തശക്തിം പരേശം സര്വാത്മാനം കേവലം ജ്ഞപ്തിമാത്രമ് । വിശ്വോത്പത്തിസ്ഥാനസംരോധഹേതും യത്തദ് ബ്രഹ്മ ബ്രഹ്മലിങ്ഗം പ്രശാന്തമ്

ജ്വരൻ പറഞ്ഞു: അനന്തശക്തിയുള്ള പരമേശ്വരാ, സർവ്വാത്മാവേ, ശുദ്ധമായ ജ്ഞാനസ്വരൂപമേ, സൃഷ്ടി, നില, ലയത്തിന് കാരണമാകുന്ന ശാന്തമായ ബ്രഹ്മസ്വരൂപമായ നിങ്ങളെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.

കാലോ ദൈവം കര്മ ജീവഃ സ്വഭാവോ ദ്രവ്യം ക്ഷേത്രം പ്രാണ ആത്മാ വികാരഃ । തത്സങ്ഘാതോ ബീജരോഹപ്രവാഹഃ ത്വന്മായൈഷാ തന്നിഷേധം പ്രപദ്യേ

കാലം, വിധി, കര്‍മ്മം, ജീവൻ, സ്വഭാവം, ദ്രവ്യം, സ്ഥലം, പ്രാണൻ, ആത്മാവ്, മാറ്റങ്ങൾ — ഈ എല്ലാം വിത്തും തൈയും പോലെ ഒഴുകുന്ന ഒന്നാണ്; അതെല്ലാം നിങ്ങളുടെ മായയാണ്. അതിന്റെ നിരാകരണത്തിൽ ഞാൻ അഭയം തേടുന്നു.

നാനാഭാവൈര്ലീലയൈവോപപന്നൈഃ ദേവാന് സാധൂന് ലോകസേതൂന്ബിഭര്ഷി । ഹംസ്യുന്മാര്ഗാന് ഹിംസയാ വര്തമാനാന് ജന്മൈതത്തേ ഭാരഹാരായ ഭൂമേഃ

നിങ്ങൾ വിവിധ രൂപങ്ങൾ സ്വീകരിച്ച് ദേവന്മാരെയും സന്മാർഗ്ഗികളെയും ലോകത്തിന്റെ പാലകന്മാരെയും സംരക്ഷിക്കുന്നു. തെറ്റായ വഴിയിൽ പോകുന്നവരെ ദണ്ഡിപ്പിക്കുന്നു. ഭൂഭാരഹരണത്തിനായാണ് നിങ്ങളുടെ അവതാരം.

തപ്തോഽഹം തേ തേജസാ ദുഃസഹേന ശാന്തോഗ്രേണാത്യുല്ബണേന ജ്വരേണ । താവത്താപോ ദേഹിനാം തേഽങ്‌ഘ്രിമൂലം നോ സേവേരന് യാവദാശാനുബദ്ധാഃ

നിന്റെ അതികഠിനമായ ജ്വരത്തിൽ ഞാൻ ദഹിച്ചുപോകുന്നു. മനുഷ്യർ ആശയിൽ പറ്റിയിരിക്കുന്നിടത്തോളം അവർ നിന്റെ പാദമൂലത്തിൽ ശരണം പ്രാപിക്കാറില്ല, അതുകൊണ്ട് അവരുടെ ദു:ഖം തുടരും.

ശ്രീഭഗവാനുവാച - ( അനുഷ്ടുപ് ) ത്രിശിരസ്തേ പ്രസന്നോഽസ്മി വ്യേതു തേ മജ്ജ്വരാദ്‌ഭയമ് । യോ നൌ സ്മരതി സംവാദം തസ്യ ത്വന്ന ഭവേദ്‌ഭയമ്

ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: മൂന്നു തലകളുള്ളവനേ, ഞാൻ സന്തുഷ്ടനാണ്; നിന്റെ ജ്വരഭയം നീങ്ങട്ടെ. നമ്മുടെ ഈ സംഭാഷണം ഓർക്കുന്നവർക്കു നിന്നാൽ ഭയം ഉണ്ടാകില്ല.

ഇത്യുക്തോഽച്യുതമാനമ്യ ഗതോ മാഹേശ്വരോ ജ്വരഃ । ബാണസ്തു രഥമാരൂഢഃ പ്രാഗാദ്യോത്സ്യഞ്ജനാര്ദനമ്

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, ശിവന്റെ ജ്വരൻ അച്യുതനെ നമസ്കരിച്ച് പോയി. ബാണൻ വീണ്ടും രഥത്തിൽ കയറി ജനാർദ്ദനനോട് യുദ്ധിക്കാൻ മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.

തതോ ബാഹുസഹസ്രേണ നാനായുധധരോഽസുരഃ । മുമോച പരമക്രുദ്ധോ ബാണാംശ്ചക്രായുധേ നൃപ

അതിനുശേഷം, രാജാവേ, ആയിരം കൈകളും പല ആയുധങ്ങളും ഉള്ള അസുരൻ അത്യന്തം കോപത്തോടെ ചക്രായുധധാരിയായവനോടു അമ്പുകൾ പ്രയോഗിച്ചു.

തസ്യാസ്യതോഽസ്ത്രാണ്യസകൃത് ചക്രേണ ക്ഷുരനേമിനാ । ചിച്ഛേദ ഭഗവാന്ബാഹൂന് ശാഖാ ഇവ വനസ്പതേഃ

അവന്റെ വായിൽ നിന്ന് വീണ്ടും വീണ്ടും വരുന്ന ആയുധങ്ങൾ ഭഗവാൻ കുരുത്തുള്ള ചക്രം കൊണ്ട് വെട്ടി തകർത്തു. ബാണന്റെ കൈകൾ വൃക്ഷശാഖകൾ പോലെ വെട്ടി വീഴ്ത്തി.

ബാഹുഷു ഛിദ്യമാനേഷു ബാണസ്യ ഭഗവാന് ഭവഃ । ഭക്താനകമ്പ്യുപവ്രജ്യ ചക്രായുധമഭാഷത

ബാണന്റെ കൈകൾ വെട്ടി വീഴുമ്പോൾ, ഭക്തന്മാരോട് കരുണയുള്ള ഭഗവാൻ ഭവൻ അടുത്ത് വന്ന് ചക്രധാരിയോട് പറഞ്ഞു.

ശ്രീരുദ്ര ഉവാച - ത്വം ഹി ബ്രഹ്മ പരം ജ്യോതിഃ ഗൂഢം ബ്രഹ്മണി വാങ്‌മയേ । യം പശ്യന്ത്യമലാത്മാന ആകാശമിവ കേവലമ്

ശ്രീരുദ്രൻ പറഞ്ഞു: നീ പരബ്രഹ്മവും പരമജ്യോതിസും ആണു; വാക്കുകളിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ബ്രഹ്മത്തിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നവൻ. നിർമലഹൃദയമുള്ളവർ നിന്നെ ആകാശം പോലെ ഏകമായി കാണുന്നു.

( മിശ്ര ) നാഭിര്നഭോഽഗ്നിര്മുഖമമ്ബു രേതോ ദ്യൌഃ ശീര്ഷമാശാഃ ശ്രുതിരങ്‌ഘ്രിരുര്വീ । ചന്ദ്രോ മനോ യസ്യ ദൃഗര്ക ആത്മാ അഹം സമുദ്രോ ജഠരം ഭുജേന്ദ്രഃ

നിന്റെ നാഭി ആകാശം, വായ് അഗ്നി, വിത്ത് ജലം, തല ആകാശം, ദിശകൾ ചെവി, പാദങ്ങൾ ഭൂമി, ചന്ദ്രൻ മനസ്സ്, സൂര്യൻ കണ്ണ്, ആത്മാവ് ആത്മാവ് തന്നെയാണ്. ഞാൻ സമുദ്രം, നിന്റെ വയറാണ്; അനന്തൻ നിന്റെ കൈയാണ്.

രോമാണി യസ്യൌഷധയോഽമ്ബുവാഹാഃ കേശാ വിരിഞ്ചോ ധിഷണാ വിസര്ഗഃ । പ്രജാപതിര്ഹൃദയം യസ്യ ധര്മഃ സ വൈ ഭവാന് പുരുഷോ ലോകകല്പഃ

നിന്റെ രോമങ്ങൾ ഔഷധികൾ, മേഘങ്ങൾ വെള്ളം, ബ്രഹ്മാവ് നിന്റെ മുടി, ബുദ്ധി സൃഷ്ടിയുടെ ശക്തി, പ്രജാപതി ഹൃദയം, ധർമ്മം നിന്റെ സ്വഭാവം; നീയാണു ലോകങ്ങളുടെ ആദർശമായ പുരുഷൻ.

തവാവതാരോഽയമകുണ്ഠധാമന് ധര്മസ്യ ഗുപ്ത്യൈ ജഗതോ ഹിതായ । വയം ച സര്വേ ഭവതാനുഭാവിതാ വിഭാവയാമോ ഭുവനാനി സപ്ത

നിന്റെ ഈ അവതാരം, അകറ്റാനാകാത്ത ദൈവമേ, ധർമ്മത്തെ രക്ഷിക്കാനും ലോകത്തിനു നന്മ വരുത്താനും ആണ്. ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും നിന്റെ പ്രഭാവത്തിൽ പ്രചോദിതരായി, ഏഴു ലോകങ്ങളെയും മനസ്സിലാക്കുന്നു.

ത്വമേക ആദ്യഃ പുരുഷോഽദ്വിതീയഃ തുര്യഃ സ്വദൃഗ് ഹേതുരഹേതുരീശഃ । പ്രതീയസേഽഥാപി യഥാവികാരം സ്വമായയാ സര്വഗുണപ്രസിദ്ധ്യൈ

നീ ഏകാന്തനും ആദ്യനും തുല്യനില്ലാത്തവനും നാലാംതരം അതീതനുമാണ്. സ്വയം കാണുന്നവൻ, കാരണം കൂടാതെ കാരണവനും, ഈശ്വരനുമാണ് നീ. നീ സ്വമായയാൽ മാറ്റം വരാതെ തന്നെ, എല്ലാ ഗുണങ്ങളും പ്രകടിപ്പിക്കാൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.

യഥൈവ സൂര്യഃ പിഹിതശ്ഛായയാ സ്വയാ ഛായാം ച രൂപാണി ച സഞ്ചകാസ്തി । ഏവം ഗുണേനാപിഹിതോ ഗുണാംസ്ത്വമ് ആത്മപ്രദീപോ ഗുണിനശ്ച ഭൂമന്

സൂര്യൻ തന്റെ തന്നെ നിഴലാൽ മറഞ്ഞ്, ആ നിഴലും രൂപങ്ങളും ഉണ്ടാക്കുന്നപോലെ, നീയും ഒരു ഗുണത്തിൽ മറഞ്ഞ്, ആത്മാവിന്റെ പ്രകാശമായി ഗുണങ്ങളെയും ഗുണമുള്ളവരെയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു, അളവില്ലാത്തവനേ.

( അനുഷ്ടുപ് ) യന്മായാമോഹിതധിയഃ പുത്രദാരഗൃഹാദിഷു । ഉന്മജ്ജന്തി നിമജ്ജന്തി പ്രസക്താ വൃജിനാര്ണവേ

നിന്റെ മായയിൽ ഭ്രമിച്ച മനസ്സുള്ളവർ മക്കളിലും ഭാര്യയിലും വീടുകളിലും മുതലായവയിൽ ആസ്വാദനത്തോടെ മുഴുകി, ദുരിതത്തിന്റെ സമുദ്രത്തിൽ ഉയർന്ന് താഴ്ന്ന് അലഞ്ഞു നടക്കുന്നു.

ദേവദത്തമിമം ലബ്ധ്വാ നൃലോകമജിതേന്ദ്രിയഃ । യോ നാദ്രിയേത ത്വത്പാദൌ സ ശോച്യോ ഹ്യാത്മവഞ്ചകഃ

ഈ മനുഷ്യജന്മം ലഭിച്ചിട്ടും, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കാനാവാത്തവൻ നിന്റെ പാദങ്ങളെ ആദരിക്കാതെ ഇരിക്കുന്നു എങ്കിൽ, അവൻ തന്നെ വഞ്ചിക്കുന്നവൻ ആകുന്നു; അത്തരം ആളെ കരുണയോടെ കാണേണ്ടതാണ്.

യസ്ത്വാം വിസൃജതേ മര്ത്യ ആത്മാനം പ്രിയമീശ്വരമ് । വിപര്യയേന്ദ്രിയാര്ഥാര്ഥം വിഷമത്ത്യമൃതം ത്യജന്

നിന്റെ സാന്നിധ്യം ഉപേക്ഷിച്ച്, ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങൾ തേടി, മറിച്ചുവഴിയിൽ പോകുന്നവൻ, അമൃതം ഉപേക്ഷിച്ച് വിഷം കഴിക്കുന്നവനുപോലെയാണ്.

അഹം ബ്രഹ്മാഥ വിബുധാ മുനയശ്ചാമലാശയാഃ । സര്വാത്മനാ പ്രപന്നാസ്ത്വാം ആത്മാനം പ്രേഷ്ഠമീശ്വരമ്

ഞാനും ബ്രഹ്മാവും ദേവന്മാരും ശുദ്ധമായ മനസ്സുള്ള മുനിമാരും, ഞങ്ങളുടെ മുഴുവൻ ആത്മാവോടും ചേർന്ന്, പ്രിയപ്പെട്ട ഈശ്വരനായ നിന്നിൽ ശരണം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

( മിശ്ര ) തം ത്വാ ജഗത്സ്ഥിത്യുദയാന്തഹേതും സമം പ്രശാന്തം സുഹൃദാത്മദൈവമ് । അനന്യമേകം ജഗദാത്മകേതം ഭവാപവര്ഗായ ഭജാമ ദേവമ്

ലോകത്തിന്റെ സൃഷ്ടിക്കും നിലനില്പിനും ലയത്തിനും കാരണം, സമനിലയിലും ശാന്തനുമായ, സ്നേഹിതനും ആത്മാവും ദൈവവുമാകുന്ന, ഏകമായ, അനന്യമായ, ലോകത്തിന്റെ ആധാരമായ ദൈവത്തെ, ജനനമരണങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനം നേടാൻ ഞങ്ങൾ ഭക്തിയോടെ ആരാധിക്കുന്നു.

അയം മമേഷ്ടോ ദയിതോഽനുവര്തീ മയാഭയം ദത്തമമുഷ്യ ദേവ । സംപാദ്യതാം തദ്‌ഭവതഃ പ്രസാദോ യഥാ ഹി തേ ദൈത്യപതൌ പ്രസാദഃ

ഈയാൾ എനിക്ക് പ്രിയനും വിശ്വസ്തനും ആണു. ഞാൻ അവനു ഭയം ഇല്ലെന്ന് വാഗ്ദാനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട് ദൈവമേ. ദൈത്യപതിക്ക് നീ നൽകിയ കൃപപോലെ, അവനോടും ദയ കാണിക്കണമേ.

ശ്രീഭഗവാനുവാച - ( അനുഷ്ടുപ് ) യദാത്ഥ ഭഗവന് ത്വം നഃ കരവാമ പ്രിയം തവ । ഭവതോ യദ്വ്യവസിതം തന്മേ സാധ്വനുമോദിതമ്

ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ഭഗവനേ, നീ പറയുന്നതെന്തും ഞാൻ ചെയ്യാൻ തയ്യാറാണ്. നിന്റെ ആഗ്രഹം എനിക്കു പ്രിയവും അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടതുമാണ്.

അവധ്യോഽയം മമാപ്യേഷ വൈരോചനിസുതോഽസുരഃ । പ്രഹ്രാദായ വരോ ദത്തോ ന വധ്യോ മേ തവാന്വയഃ

വൈരോചനന്റെ ഈ മകൻ, അസുരൻ, എനിക്കുപോലും കൊല്ലാനാവില്ല. പ്രഹ്ലാദനു ഞാൻ വാഗ്ദാനം നൽകിയതുകൊണ്ട്, അവനെയും നിന്റെ വംശത്താരെയും ഞാൻ കൊല്ലുകയില്ല.

ദര്പോപശമനായാസ്യ പ്രവൃക്ണാ ബാഹവോ മയാ । സൂദിതം ച ബലം ഭൂരി യച്ച ഭാരായിതം ഭുവഃ

അവന്റെ അഹങ്കാരം തകർക്കാനായി ഞാൻ അവന്റെ കൈകൾ തകർത്തു. ഭൂമിയെ ഭാരംകൂടിച്ചിരുന്ന അവന്റെ വലിയ സൈന്യവും ഞാൻ നശിപ്പിച്ചു.

ചത്വാരോഽസ്യ ഭുജാഃ ശിഷ്ടാ ഭവിഷ്യത്യജരാമരഃ । പാര്ഷദമുഖ്യോ ഭവതോ ന കുതശ്ചിദ്‌ഭയോഽസുരഃ

അവന്റെ നാല് കൈകൾ ശേഷിക്കും. അവൻ വൃദ്ധിയും മരണവും അറിയാത്തവനായി, നിന്റെ പ്രധാന അനുചരനായി, അസുരനേ, എവിടെയും ഭയമില്ലാതെ ജീവിക്കും.

ഇതി ലബ്ധ്വാഭയം കൃഷ്ണം പ്രണമ്യ ശിരസാസുരഃ । പ്രാദ്യുമ്നിം രഥമാരോപ്യ സവധ്വാ സമുപാനയത്

ഇങ്ങനെ ഭയരഹിതനായ്, അസുരൻ കൃഷ്ണനെ തലകുനിഞ്ഞ് നമസ്കരിച്ചു, പ്രദ്യുമ്നനെയും അവന്റെ ഭാര്യയെയും രഥത്തിൽ ഇരുത്തി മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുവന്നു.