ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

നാരദാത് തദുപാകര്ണ്യ വാര്താം ബദ്ധസ്യ കര്മ ച । പ്രയയുഃ ശോണിതപുരം വൃഷ്ണയഃ കൃഷ്ണദൈവതാഃ

നാരദനിൽനിന്ന് അനിരുദ്ധൻ കുടിയിരുത്തപ്പെട്ടതും അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കാര്യങ്ങളും കേട്ടശേഷം, കൃഷ്ണനെ ദൈവമായി ആരാധിക്കുന്ന വൃഷ്ണികൾ ശോണിതപുരത്തിലേക്കു പുറപ്പെട്ടു.

പ്രദ്യുമ്നോ യുയുധാനശ്ച ഗദഃ സാമ്ബോഽഥ സാരണഃ । നന്ദോപനന്ദഭദ്രാദ്യാ രാമകൃഷ്ണാനുവര്തിനഃ

പ്രദ്യുമ്നൻ, യുയുധാനൻ, ഗദൻ, സാംബൻ, സാരണൻ, നന്ദൻ, ഉപനന്ദൻ, ഭദ്രൻ എന്നിവരും, രാമനും കൃഷ്ണനും മുന്നോട്ട് നയിക്കുന്ന മറ്റു ബന്ധുക്കളും അവരോടൊപ്പം പോയി.

അക്ഷൌഹിണീഭിര്ദ്വാദശഭിഃ സമേതാഃ സര്വതോ ദിശമ് । രുരുധുര്ബാണനഗരം സമന്താത് സാത്വതര്ഷഭാഃ

പന്ത്രണ്ടു വലിയ സൈന്യങ്ങളുമായി ഒന്നിച്ചു, സാത്വതന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാർ ബാണന്റെ നഗരം എല്ലാ ദിശകളിലും ചുറ്റി വളഞ്ഞു.

ഭജ്യമാനപുരോദ്യാന പ്രാകാരാട്ടാലഗോപുരമ് । പ്രേക്ഷമാണോ രുഷാവിഷ്ടഃ തുല്യസൈന്യോഽഭിനിര്യയൌ

തന്റെ തോട്ടങ്ങളും മതിലുകളും ഗോപുരങ്ങളും തകർന്നുപോകുന്നത് കണ്ട്, കോപത്തിൽ കത്തിയ ബാണൻ തുല്യമായ സൈന്യവുമായി പുറത്തേക്കു യുദ്ധത്തിനായി ഇറങ്ങി.

ബാണാര്ഥേ ഭഗവാന് രുദ്രഃ സസുതഃ പ്രമഥൈര്വൃതഃ । ആരുഹ്യ നന്ദിവൃഷഭം യുയുധേ രാമകൃഷ്ണയോഃ

ബാണന്റെ വേണ്ടി, ഭഗവാൻ രുദ്രൻ തന്റെ മകനെയും പ്രമഥന്മാരെയും കൂട്ടിക്കൊണ്ട് നന്ദിവൃഷഭത്തിൽ കയറി രാമനും കൃഷ്ണനും എതിരെ യുദ്ധം ചെയ്തു.

ആസീത് സുതുമുലം യുദ്ധം അദ്‌ഭുതം രോമഹര്ഷണമ് । കൃഷ്ണശങ്കരയോ രാജന് പ്രദ്യുമ്നഗുഹയോരപി

രാജാവേ, അദ്ഭുതവും രോമാഞ്ചം ഉണർത്തുന്നതുമായ ഒരു വലിയ യുദ്ധം കൃഷ്ണനും ശങ്കരനും ഇടയിൽ, പ്രദ്യുമ്നനും ഗുഹനും ഇടയിൽ ഉണ്ടായി.

കുമ്ഭാണ്ഡകൂപകര്ണാഭ്യാം ബലേന സഹ സംയുഗഃ । സാമ്ബസ്യ ബാണപുത്രേണ ബാണേന സഹ സാത്യകേഃ

കുംഭാണ്ഡനും കൂപകർണ്ണനും ബലരാമനോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്തു; സാംബൻ ബാണന്റെ മകനോടും, സാത്യകി ബാണനോടും യുദ്ധം ചെയ്തു.

ബ്രഹ്മാദയഃ സുരാധീശാ മുനയഃ സിദ്ധചാരണാഃ । ഗന്ധര്വാപ്സരസോ യക്ഷാ വിമാനൈര്ദ്രഷ്ടുമാഗമന്

ബ്രഹ്മാവും മറ്റു ദേവന്മാരും, മുനിമാരും സിദ്ധന്മാരും ചാരണന്മാരും, ഗന്ധർവ്വരും അപ്സരസുകളും യക്ഷന്മാരും ആകാശനൗകകളിൽ കയറി ഈ യുദ്ധം കാണാൻ എത്തി.

ശങ്കരാനുചരാന് ശൌരിഃ ഭൂതപ്രമഥഗുഹ്യകാന് । ഡാകിനീര്യാതുധാനാംശ്ച വേതാലാന് സവിനായകാന്

കൃഷ്ണൻ ശങ്കരന്റെ അനുചരന്മാരായ ഭൂതന്മാരെയും പ്രമഥന്മാരെയും ഗുഹ്യകന്മാരെയും, ഡാകിനികളും രാക്ഷസന്മാരെയും വിനായകന്മാരെയും തുരത്തിക്കളഞ്ഞു.

പ്രേതമാതൃപിശാചാംശ്ച കുഷ്മാണ്ഡാന് ബ്രഹ്മരാക്ഷസാന് । ദ്രാവയാമാസ തീക്ഷ്ണാഗ്രൈഃ ശരൈഃ ശാര്ങ്ഗധനുശ്ച്യുതൈഃ

പ്രേതന്മാരെയും മാതൃകളെയും പിശാചുകളെയും കുഷ്മാണ്ഡന്മാരെയും ബ്രഹ്മരാക്ഷസന്മാരെയും, കൂർമമായ അഗ്രമുള്ള അമ്പുകൾ ശാരംഗധനുസ്സിൽ നിന്ന് വിട്ടുകൊണ്ട് കൃഷ്ണൻ ഓടിച്ചു.

പൃഥഗ്വിധാനി പ്രായുങ്ക്ത പിണാക്യസ്ത്രാണി ശാങ്‌ര്ഗിണേ । പ്രത്യസ്ത്രൈഃ ശമയാമാസ ശാര്ങ്ഗപാണിരവിസ്മിതഃ

പിണാകം കൈവശമുള്ള ശങ്കരൻ വിവിധ ആയുധങ്ങൾ ശാരംഗം കൈവശമുള്ള കൃഷ്ണനെതിരെ പ്രയോഗിച്ചപ്പോൾ, കൃഷ്ണൻ ഭയമില്ലാതെ പ്രതിയുദ്ധായുധങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് അവയെല്ലാം നശിപ്പിച്ചു.

ബ്രഹ്മാസ്ത്രസ്യ ച ബ്രഹ്മാസ്ത്രം വായവ്യസ്യ ച പാര്വതമ് । ആഗ്നേയസ്യ ച പാര്ജന്യം നൈജം പാശുപതസ്യ ച

ബ്രഹ്മാസ്ത്രത്തിന് കൃഷ്ണൻ തന്റെ ബ്രഹ്മാസ്ത്രം കൊണ്ടും, വായവ്യായുധത്തിന് പാർവതാസ്ത്രം കൊണ്ടും, അഗ്നേയായുധത്തിന് പാർജന്യായുധം കൊണ്ടും, പാശുപതായുധത്തിന് തന്റെ ആയുധം കൊണ്ടും മറുപടി നൽകി.

മോഹയിത്വാ തു ഗിരിശം ജൃമ്ഭണാസ്ത്രേണ ജൃമ്ഭിതമ് । ബാണസ്യ പൃതനാം ശൌരിഃ ജഘാനാസിഗദേഷുഭിഃ

ജൃംഭണാസ്ത്രം കൊണ്ട് ശങ്കരനെ മയക്കിച്ച ശേഷം, ശൗരി ആയുധങ്ങളായ വാൾ, ഗദ, അമ്പുകൾ ഉപയോഗിച്ച് ബാണന്റെ സൈന്യത്തെ സംഹരിച്ചു.

സ്കന്ദഃ പ്രദ്യുമ്നബാണൌഘൈഃ അര്ദ്യമാനഃ സമന്തതഃ । അസൃഗ് വിമുഞ്ചന് ഗാത്രേഭ്യഃ ശിഖിനാപക്രമദ് രണാത്

പ്രദ്യുമ്നന്റെ അമ്പുകളുടെ മഴയിൽ എല്ലാ ദിശകളിലും ആക്രമിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, രക്തം ശരീരത്തിൽ നിന്നു ചോർന്നുകൊണ്ട്, മയിലപ്പതാകയുള്ള സ്കന്ദൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ നിന്ന് പിന്മാറി.

കുമ്ഭാണ്ഡഃ കൂപകര്ണശ്ച പേതതുര്മുഷലാര്ദിതൌ । ദുദ്രുവുസ്തദനീകനി ഹതനാഥാനി സര്വതഃ

കുംഭാണ്ഡനും കൂപകർണ്ണനും മുഷലംകൊണ്ട് പരാജയപ്പെട്ട് വീണു; അവരുടെ നേതാക്കളില്ലാത്ത സൈന്യങ്ങൾ എല്ലാടവും ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.

വിശീര്യമാണം സ്വബലം ദൃഷ്ട്വാ ബാണോഽത്യമര്ഷണഃ । കൃഷ്ണം അഭ്യദ്രവത് സംഖ്യേ രഥീ ഹിത്വൈവ സാത്യകിമ്

സ്വന്തം സൈന്യം തകർന്നുപോകുന്നത് കണ്ടു, അത്യന്തം കോപത്തോടെ ബാണൻ സാത്യകിയെ ഉപേക്ഷിച്ച് യുദ്ധഭൂമിയിൽ കൃഷ്ണനെ നേരെ ആക്രമിച്ചു.

ധനൂംഷ്യാകൃഷ്യ യുഗപദ് ബാണഃ പഞ്ചശതാനി വൈ । ഏകൈകസ്മിന് ശരൌ ദ്വൌ ദ്വൌ സന്ദധേ രണദുര്മദഃ

ബാണൻ ഒരേസമയം അഞ്ചു നൂറ്റി അമ്പുകൾ വലിച്ചെടുത്തു, യുദ്ധത്തിന്റെ ഉന്മാദത്തിൽ ഓരോ അമ്പിലും രണ്ടു വീതം അമ്പുകൾ കെട്ടി പ്രയോഗിച്ചു.

താനി ചിച്ഛേദ ഭഗവാന് ധനൂംസി യുഗപദ്ധരിഃ । സാരഥിം രഥമശ്വാംശ്ച ഹത്വാ ശങ്ഖമപൂരയത്

ഭഗവാൻ ഹരി ഒരേ സമയം ആ വില്ലുകൾ വെട്ടി തകർത്തു, സാരഥിയെയും രഥത്തെയും കുതിരകളെയും കൊല്ലുകയും ചെയ്തു. പിന്നെ തന്റെ ശംഖം മുഴക്കുകയും ചെയ്തു.

തന്മാതാ കോടരാ നാമ നഗ്നാ മക്തശിരോരുഹാ । പുരോഽവതസ്ഥേ കൃഷ്ണസ്യ പുത്രപ്രാണരിരക്ഷയാ

അവന്റെ അമ്മയായ കോടരാ, വസ്ത്രം ധരിക്കാതെ, മുടി ചിതറിച്ച്, തന്റെ മകന്റെ ജീവൻ രക്ഷിക്കാനായി കൃഷ്ണന്റെ മുന്നിൽ നിന്നു.

തതസ്തിര്യങ്‌മുഖോ നഗ്നാം അനിരീക്ഷന് ഗദാഗ്രജഃ । ബാണശ്ച താവദ് വിരഥഃ ഛിന്നധന്വാവിശത് പുരമ്

അപ്പോൾ ഗദാഗ്രജൻ മുഖം തിരിച്ച് ആ നഗ്ന സ്ത്രീയെ നോക്കാതിരുത്തു. ബാണൻ രഥം ഇല്ലാതെ, വില്ല് തകർന്നതോടെ നഗരത്തിലേക്ക് കടന്നു.

വിദ്രാവിതേ ഭൂതഗണേ ജ്വരസ്തു ത്രീശിരാസ്ത്രിപാത് । അഭ്യധാവത ദാശാര്ഹം ദഹന്നിവ ദിശോ ദശ

ഭൂതഗണം ഓടിപ്പോയപ്പോൾ, മൂന്നു തലയും മൂന്നു കാലും ഉള്ള ജ്വരൻ ദാശാർഹന്റെ നേരെ പത്ത് ദിക്കുകളും കത്തിക്കുന്നതുപോലെ ഓടിയെത്തി.

അഥ നാരായണഃ ദേവഃ തം ദൃഷ്ട്വാ വ്യസൃജജ്ജ്വരമ് । മാഹേശ്വരോ വൈഷ്ണവശ്ച യുയുധാതേ ജ്വരാവുഭൌ

അപ്പോൾ ദൈവമായ നാരായണൻ അവനെ കണ്ടു തന്റെ ജ്വരനെ വിട്ടയച്ചു. ശിവന്റെ ജ്വരനും വിഷ്ണുവിന്റെ ജ്വരനും തമ്മിൽ പോരാടാൻ തുടങ്ങി.

മാഹേശ്വരഃ സമാക്രന്ദന് വൈഷ്ണവേന ബലാര്ദിതഃ । അലബ്ധ്വാഭയമന്യത്ര ഭീതോ മാഹേശ്വരോ ജ്വരഃ । ശരണാര്ഥീ ഹൃഷീകേശം തുഷ്ടാവ പ്രയതാഞ്ജലിഃ

വിഷ്ണു ജ്വരന്റെ ശക്തിയിൽ അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ട ശിവ ജ്വരൻ ഉച്ചത്തിൽ കരഞ്ഞു. മറ്റൊരിടത്തും രക്ഷ കിട്ടാതെ ഭയപ്പെട്ട്, ഹൃഷീകേശനിൽ അഭയം തേടി കയ്യുകൂപ്പി സ്തുതിച്ചു.

ജ്വര ഉവാച - ( മിശ്ര ) നമാമി ത്വാനന്തശക്തിം പരേശം സര്വാത്മാനം കേവലം ജ്ഞപ്തിമാത്രമ് । വിശ്വോത്പത്തിസ്ഥാനസംരോധഹേതും യത്തദ് ബ്രഹ്മ ബ്രഹ്മലിങ്ഗം പ്രശാന്തമ്

ജ്വരൻ പറഞ്ഞു: അനന്തശക്തിയുള്ള പരമേശ്വരാ, സർവ്വാത്മാവേ, ശുദ്ധമായ ജ്ഞാനസ്വരൂപമേ, സൃഷ്ടി, നില, ലയത്തിന് കാരണമാകുന്ന ശാന്തമായ ബ്രഹ്മസ്വരൂപമായ നിങ്ങളെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.

കാലോ ദൈവം കര്മ ജീവഃ സ്വഭാവോ ദ്രവ്യം ക്ഷേത്രം പ്രാണ ആത്മാ വികാരഃ । തത്സങ്ഘാതോ ബീജരോഹപ്രവാഹഃ ത്വന്മായൈഷാ തന്നിഷേധം പ്രപദ്യേ

കാലം, വിധി, കര്‍മ്മം, ജീവൻ, സ്വഭാവം, ദ്രവ്യം, സ്ഥലം, പ്രാണൻ, ആത്മാവ്, മാറ്റങ്ങൾ — ഈ എല്ലാം വിത്തും തൈയും പോലെ ഒഴുകുന്ന ഒന്നാണ്; അതെല്ലാം നിങ്ങളുടെ മായയാണ്. അതിന്റെ നിരാകരണത്തിൽ ഞാൻ അഭയം തേടുന്നു.

നാനാഭാവൈര്ലീലയൈവോപപന്നൈഃ ദേവാന് സാധൂന് ലോകസേതൂന്ബിഭര്ഷി । ഹംസ്യുന്മാര്ഗാന് ഹിംസയാ വര്തമാനാന് ജന്മൈതത്തേ ഭാരഹാരായ ഭൂമേഃ

നിങ്ങൾ വിവിധ രൂപങ്ങൾ സ്വീകരിച്ച് ദേവന്മാരെയും സന്മാർഗ്ഗികളെയും ലോകത്തിന്റെ പാലകന്മാരെയും സംരക്ഷിക്കുന്നു. തെറ്റായ വഴിയിൽ പോകുന്നവരെ ദണ്ഡിപ്പിക്കുന്നു. ഭൂഭാരഹരണത്തിനായാണ് നിങ്ങളുടെ അവതാരം.

തപ്തോഽഹം തേ തേജസാ ദുഃസഹേന ശാന്തോഗ്രേണാത്യുല്ബണേന ജ്വരേണ । താവത്താപോ ദേഹിനാം തേഽങ്‌ഘ്രിമൂലം നോ സേവേരന് യാവദാശാനുബദ്ധാഃ

നിന്റെ അതികഠിനമായ ജ്വരത്തിൽ ഞാൻ ദഹിച്ചുപോകുന്നു. മനുഷ്യർ ആശയിൽ പറ്റിയിരിക്കുന്നിടത്തോളം അവർ നിന്റെ പാദമൂലത്തിൽ ശരണം പ്രാപിക്കാറില്ല, അതുകൊണ്ട് അവരുടെ ദു:ഖം തുടരും.

ശ്രീഭഗവാനുവാച - ( അനുഷ്ടുപ് ) ത്രിശിരസ്തേ പ്രസന്നോഽസ്മി വ്യേതു തേ മജ്ജ്വരാദ്‌ഭയമ് । യോ നൌ സ്മരതി സംവാദം തസ്യ ത്വന്ന ഭവേദ്‌ഭയമ്

ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: മൂന്നു തലകളുള്ളവനേ, ഞാൻ സന്തുഷ്ടനാണ്; നിന്റെ ജ്വരഭയം നീങ്ങട്ടെ. നമ്മുടെ ഈ സംഭാഷണം ഓർക്കുന്നവർക്കു നിന്നാൽ ഭയം ഉണ്ടാകില്ല.

ഇത്യുക്തോഽച്യുതമാനമ്യ ഗതോ മാഹേശ്വരോ ജ്വരഃ । ബാണസ്തു രഥമാരൂഢഃ പ്രാഗാദ്യോത്സ്യഞ്ജനാര്ദനമ്

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, ശിവന്റെ ജ്വരൻ അച്യുതനെ നമസ്കരിച്ച് പോയി. ബാണൻ വീണ്ടും രഥത്തിൽ കയറി ജനാർദ്ദനനോട് യുദ്ധിക്കാൻ മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.