ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

അനക്ഷജ്ഞോ ഹ്യയം രാജന്നപി തദ്വ്യസനം മഹത്। ഇത്യുക്തോ ബലമാഹൂയ തേനാക്ഷൈര്രുക്മ്യദീവ്യത

രാജാവേ, ഇവൻ പാശാ കളിയിൽ പരിചയമില്ലെങ്കിലും, തോൽവിയുടെ ദു:ഖം വലിയതാണ് എന്ന് പറഞ്ഞു, ബലരാമനെ വിളിച്ചു. പിന്നെ രുക്മിയും ബലരാമനും പാശാ കളി തുടങ്ങി.

ശതം സഹസ്രമയുതം രാമസ്തത്രാദദേ പണമ്। തം തു രുക്മ്യജയത്തത്ര കാലിങ്ഗഃ പ്രാഹസദ്ബലമ്। ദന്താന്സന്ദര്ശയന്നുച്ചൈര്നാമൃഷ്യത്തദ്ധലായുധഃ

അവിടെ രാമൻ നൂറും ആയിരവും പതിനായിരവും നാണയങ്ങൾ പന്തമായി വെച്ചു. ആ കളിയിൽ രുക്മി ജയിച്ചു. പിന്നെ കാലിംഗ രാജാവ് ബലരാമനെ പരിഹസിച്ചു, പല്ലുകൾ കാണിച്ചുകൊണ്ട് വലിയ ശബ്ദത്തിൽ ചിരിച്ചു. ഹലായുധനായ ബലരാമന് അതു സഹിക്കാനായില്ല.

തതോ ലക്ഷം രുക്മ്യഗൃഹ്ണാദ്ഗ്ലഹം തത്രാജയദ്ബലഃ। ജിതവാനഹമിത്യാഹ രുക്മീ കൈതവമാശ്രിതഃ

അതിനുശേഷം രുക്മി ഒരു ലക്ഷം നാണയങ്ങൾ പന്തമായി വെച്ചു. ആ കളിയിൽ ബലരാമൻ ജയിച്ചു. എന്നാൽ രുക്മി വഞ്ചനയോടെ, "ഞാനാണ് ജയിച്ചത്" എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു.

മന്യുനാ ക്ഷുഭിതഃ ശ്രീമാന്സമുദ്ര ഇവ പര്വണി। ജാത്യാരുണാക്ഷോഽതിരുഷാ ന്യര്ബുദം ഗ്ലഹമാദദേ

കോപത്തിൽ തിളങ്ങി, മഹത്വമുള്ള ബലരാമൻ, പൂർണ്ണമായ സമുദ്രംപോലെ, ജന്മത്തിലും കോപത്തിലും കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ച്, ഒരു കോടി നാണയങ്ങൾ പന്തമായി വെച്ചു.

തം ചാപി ജിതവാന്രാമോ ധര്മേണ ഛലമാശ്രിതഃ। രുക്മീ ജിതം മയാത്രേമേ വദന്തു പ്രാശ്നികാ ഇതി

ആ കളിയിലും ബലരാമൻ നീതിപൂർവ്വം ജയിച്ചു. എന്നാൽ രുക്മി വഞ്ചനയുമായി, "ഞാനാണ് ജയിച്ചത്, സാക്ഷികൾ പറയട്ടെ" എന്ന് പറഞ്ഞു.

തദാബ്രവീന്നഭോവാണീ ബലേനൈവ ജിതോ ഗ്ലഹഃ। ധര്മതോ വചനേനൈവ രുക്മീ വദതി വൈ മൃഷാ

അപ്പോൾ ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ഒരു ശബ്ദം ഉയർന്നു: "ഈ കളിയിൽ ജയിച്ചത് ബലരാമനാണ്; രുക്മി വാക്കുകൾ കൊണ്ട് മാത്രം ജയിച്ചു എന്ന് പറഞ്ഞത് സത്യമല്ല."

താമനാദൃത്യ വൈദര്ഭോ ദുഷ്ടരാജന്യചോദിതഃ। സങ്കര്ഷണം പരിഹസന്ബഭാഷേ കാലചോദിതഃ

ആ ദൈവിക ശബ്ദം അവഗണിച്ച്, ദുഷ്ടരാജാക്കന്മാരുടെ പ്രേരണയിലും വിധിയുടെ ഇളകിലും, വിദർഭരാജാവ് രുക്മി സങ്കർഷണനെ പരിഹസിച്ച് കളിയാക്കി.

നൈവാക്ഷകോവിദാ യൂയം ഗോപാലാ വനഗോചരാഃ। അക്ഷൈര്ദീവ്യന്തി രാജാനോ ബാണൈശ്ച ന ഭവാദൃശാഃ

നിങ്ങൾക്ക് പാശാ കളിയിൽ കഴിവില്ല, കാട്ടിൽ ചുറ്റുന്ന ഗോപന്മാരാണ് നിങ്ങൾ. രാജാക്കന്മാർ പാശയും അമ്പുകളും കളിക്കും; നിങ്ങളെപ്പോലുള്ളവർക്ക് അതൊന്നുമല്ല.

രുക്മിണൈവമധിക്ഷിപ്തോ രാജഭിശ്ചോപഹാസിതഃ। ക്രുദ്ധഃ പരിഘമുദ്യമ്യ ജഘ്നേ തം നൃമ്ണസംസദി

അങ്ങനെ രാജാക്കന്മാരാൽ അപമാനിക്കപ്പെട്ടും രുക്മിയുടെ പരിഹാസം കേട്ടും, കോപം നിറഞ്ഞ ബലരാമൻ തന്റെ ഗദ ഉയർത്തി, പുരുഷന്മാരുടെ സഭയിൽ രുക്മിയെ അടിച്ചു.

കലിങ്ഗരാജം തരസാ ഗൃഹീത്വാ ദശമേ പദേ। ദന്താനപാതയത്ക്രുദ്ധോ യോഽഹസദ്വിവൃതൈര്ദ്വിജൈഃ

ശീഘ്രം കാലിംഗ രാജാവിനെ പത്താം പടിയിൽ പിടിച്ചു, കോപത്തോടെ ബലരാമൻ അവന്റെ പല്ലുകൾ തകർത്തു. തുറന്ന പല്ലുകൾ കാണിച്ച് ചിരിച്ചവനാണ് അവൻ.

അന്യേ നിര്ഭിന്നബാഹൂരു ശിരസോ രുധിരോക്ഷിതാഃ। രാജാനോ ദുദ്രവുര്ഭീതാ ബലേന പരിഘാര്ദിതാഃ

മറ്റു രാജാക്കന്മാർക്ക് കൈകളും കാലുകളും തലയും തകർന്നു, രക്തത്തിൽ മുക്കപ്പെട്ടു, ബലരാമന്റെ ഗദയുടെ പ്രഹരത്തിൽ ഭയന്ന് ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.

നിഹതേ രുക്മിണി ശ്യാലേ നാബ്രവീത്സാധ്വസാധു വാ। രക്മിണീബലയോ രാജന്സ്നേഹഭങ്ഗഭയാദ്ധരിഃ

രുക്മി, തന്റെ സഹോദരിയുടെ സഹോദരൻ, കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ, രുക്മിണിയുടെയും ബലരാമന്റെയും സ്നേഹം തകരുമോ എന്ന ഭയത്തിൽ ഹരി അതിനെ പ്രശംസിച്ചില്ലയും കുറ്റപ്പെടുത്തി പറയുകയും ചെയ്തില്ല.

തതോഽനിരുദ്ധം സഹ സൂര്യയാ വരം രഥം സമാരോപ്യ യയുഃ കുശസ്ഥലീമ്। രാമാദയോ ഭോജകടാദ്ദശാര്ഹാഃ സിദ്ധാഖിലാര്ഥാ മധുസൂദനാശ്രയാഃ

അതിനുശേഷം അനിരുദ്ധനും അവന്റെ ഭാര്യയും മനോഹരമായ രഥത്തിൽ ഇരുത്തി, രാമനും ദശാർഹന്മാരും ഭോജകട്ടയിൽ നിന്ന് കുശസ്ഥലിയിൽക്ക് പുറപ്പെട്ടു. മധുസൂദനന്റെ അനുഗ്രഹത്തിൽ അവരുടെ എല്ലാ ലക്ഷ്യങ്ങളും നിറവേറ്റപ്പെട്ടു.

ഊഷാ-അനിരുദ്ധ സമാഗമഃ; അനിരുദ്ധസ്യ ബംധനം ച - ശ്രീരാജോവാച - ( അനുഷ്ടുപ് ) ബാണസ്യ തനയാം ഊഷാം ഉപയേമേ യദൂത്തമഃ । തത്ര യുദ്ധമഭൂദ് ഘോരം ഹരിശങ്കരയോര്മഹത് । ഏതത്സര്വം മഹായോഗിന് സമാഖ്യാതും ത്വമര്ഹസി

രാജാവ് ചോദിച്ചു: യദു വംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠൻ ബാണന്റെ മകൾ ഊഷയെ വിവാഹം കഴിച്ചു. അപ്പോൾ ഹരിയും ശങ്കരനും തമ്മിൽ ഭയങ്കരമായ ഒരു യുദ്ധം നടന്നു. മഹായോഗിയായ നീ ഈ സംഭവങ്ങൾ എല്ലാം വിശദമായി പറയാൻ അർഹനാണ്.

ശ്രീശുക ഉവാച - ബാണഃ പുത്രശതജ്യേഷ്ഠോ ബലേരാസീന് മഹാത്മനഃ । യേന വാമനരൂപായ ഹരയേഽദായി മേദിനീ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: മഹാത്മാവായ ബലിയുടെ നൂറു പുത്രന്മാരിൽ മൂത്തവനായിരുന്നു ബാണൻ. ഭൂമിയെ വാമനസ്വരൂപിയായ ഹരിക്ക് സമർപ്പിച്ചവൻ തന്നെയാണ് ആ ബലി.

തസ്യൌരസഃ സുതോ ബാനഃ ശിവഭക്തിരതഃ സദാ । മാന്യോ വദാന്യോ ധീമാംശ്ച സത്യസന്ധോ ദൃഢവ്രതഃ

അവന്റെ സ്വന്തം മകനായിരുന്നു ബാണൻ. ശിവഭക്തിയിൽ എപ്പോഴും ലയിച്ചിരിക്കുക, എല്ലാവരുടെയും ആദരവും ലഭിച്ചവൻ, ദാനശീലനും ബുദ്ധിമാനുമായിരുന്നു. സത്യനിഷ്ഠയും ദൃഢവ്രതവും അവനിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.

ശോണിതാഖ്യേ പുരേ രമ്യേ സ രാജ്യം അകരോത്പുരാ । തസ്യ ശമ്ഭോഃ പ്രസാദേന കിങ്കരാ ഇവ തേഽമരാഃ । സഹസ്രബാഹുര്വാദ്യേന താണ്ഡവേഽതോഷയന്മൃഡമ്

ശോണിതപുരം എന്ന മനോഹരമായ നഗരത്തിൽ ബാണൻ ഒരിക്കൽ രാജാവായി ഭരിച്ചിരിന്നു. ശംഭുവിന്റെ കൃപയാൽ അവന്റെ സേവകരെപ്പോലെയാണ് ദേവന്മാർ. ആയിരം കൈകളാൽ താണ്ഡവനൃത്തത്തിനിടെ സംഗീതം വായിച്ച് അവൻ രുദ്രനെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു.

ഭഗവാന് സര്വഭൂതേശഃ ശരണ്യോ ഭക്തവത്സലഃ । വരേണ ഛന്ദയാമാസ സ തം വവ്രേ പുരാധിപമ്

സകലഭൂതങ്ങളുടെ നാഥനും ഭക്തജനങ്ങൾക്കു ആശ്രയവുമായ ഭഗവാൻ അവനോട് ഒരു വരം ചോദിക്കാൻ സമ്മതം പറഞ്ഞു. ബാണൻ തന്റെ നഗരത്തിന് രക്ഷകനായി ശിവനെ തന്നെ തിരഞ്ഞെടുക്കുകയായിരുന്നു.

സ ഏകദാഽഽഹ ഗിരിശം പാര്ശ്വസ്ഥം വീര്യദുര്മദഃ । കിരീടേനാര്കവര്ണേന സംസ്പൃശന് തത്പദാമ്ബുജമ്

ഒരു ദിവസം, തന്റെ ശക്തിയിൽ അമിതമായ അഭിമാനത്തോടെ, ബാണൻ അടുത്ത് ഇരുന്ന ഗിരിശനെ സമീപിച്ചു. സൂര്യനെപ്പോലെയുള്ള കിരീടം ധരിച്ച് അവൻ ശിവന്റെ കമലപാദങ്ങൾ സ്പർശിച്ചു.

നമസ്യേ ത്വാം മഹാദേവ ലോകാനാം ഗുരുമീശ്വരമ് । പുംസാം അപൂര്ണകാമാനാം കാമപൂരാമരാങ്‌ഘ്രിപമ്

മഹാദേവാ, ലോകങ്ങളുടെ ഗുരുവും ഈശ്വരനുമായ നിനക്കു ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു. ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറാത്തവരുടെ മോഹങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കുന്നവനും, ദേവന്മാർക്ക് ആരാധ്യനായവനും നീയല്ലേ.

ദോഃസഹസ്രം ത്വയാ ദത്തം പരം ഭാരായ മേഽഭവത് । ത്രിലോക്യാം പ്രതിയോദ്ധാരം ന ലഭേ ത്വദൃതേ സമമ്

നീ തന്ന ഈ ആയിരം കൈകൾ എനിക്ക് വലിയ ഭാരമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും നിന്നോടു തുല്യനായ യുദ്ധസഖാവ് ഞാൻ കണ്ടെത്തിയിട്ടില്ല.

കണ്ഡൂത്യാ നിഭൃതൈര്ദോര്ഭിഃ യുയുത്സുര്ദിഗ്ഗജാനഹമ് । ആദ്യായാം ചൂര്ണയന്നദ്രീന് ഭീതാസ്തേഽപി പ്രദുദ്രുവുഃ

യുദ്ധത്തിനുള്ള ആഗ്രഹത്തിൽ, ഞാൻ എന്റെ കൈകൾ കൊണ്ട് തന്നെ ശരീരം ചുരണ്ടി. ദിക്കുകളിൽ ഉള്ള ആനകളുമായി പോരാടി, ആദിയിൽ പർവതങ്ങൾ ചൂര്ന്നു. അവരും ഭയന്ന് ഓടി മറഞ്ഞു.

തത് ശ്രുത്വാ ഭഗവാന് ക്രുദ്ധഃ കേതുസ്തേ ഭജ്യതേ യദാ । ത്വദ്ദര്പഘ്നം ഭവേന്മൂഢ സംയുഗം മത്സമേന തേ

ഇത് കേട്ട ഭഗവാൻ കോപത്തോടെ പറഞ്ഞു: നീയുള്ളവന്റെ പതാക തകർന്നാൽ, അപ്പോൾ നിന്റെ അഭിമാനം തകർക്കാൻ തുല്യശക്തിയുള്ള ഒരു ശത്രു യുദ്ധത്തിൽ നേരിടും.

ഇത്യുക്തഃ കുമതിര്ഹൃഷ്ടഃ സ്വഗൃഹം പ്രാവിശന്നൃപ । പ്രതീക്ഷന് ഗിരിശാദേശം സ്വവീര്യനശനം കുധീഃ

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, തെറ്റായ ചിന്തകളുള്ള ബാണൻ സന്തോഷത്തോടെ തന്റെ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി. ഗിരിശന്റെ ആജ്ഞ കാത്ത്, തന്റെ ശക്തി നശിക്കും എന്ന് അറിയാതെ അവൻ പ്രതീക്ഷിച്ചു.

തസ്യോഷാ നാമ ദുഹിതാ സ്വപ്നേ പ്രാദ്യുമ്നിനാ രതിമ് । കന്യാലഭത കാന്തേന പ്രാഗ് അദൃഷ്ടശ്രുതേന സാ

ബാണന് ഒരു മകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു, അവളുടെ പേര് ഊഷ. അവൾ സ്വപ്നത്തിൽ, താൻ മുമ്പ് കണ്ടോ കേട്ടോ ഇല്ലാത്ത പ്രദ്യുമ്നന്റെ മകനുമായി സുഖസംഗമം അനുഭവിച്ചു.

സാ തത്ര തമപശ്യന്തീ ക്വാസി കാന്തേതി വാദിനീ । സഖീനാം മധ്യ ഉത്തസ്ഥൌ വിഹ്വലാ വ്രീഡിതാ ഭൃശമ്

അവനെ അവിടെ കാണാനായില്ല. സഖികൾക്കിടയിൽ ഊഷ ഉണർന്ന് എഴുന്നേറ്റ്, 'എവിടെയാണ് നീ, പ്രിയനേ?' എന്ന് വിളിച്ചു. അവൾ അതീവ ലജ്ജയോടെയും ഉന്മാദത്തോടെയും നിറഞ്ഞിരിന്നു.

ബാണസ്യ മംത്രീ കുമ്ഭാണ്ഡഃ ചിത്രലേഖാ ച തത്സുതാ । സഖ്യപൃച്ഛത് സഖീം ഊഷാം കൌതൂഹലസമന്വിതാ

ബാണന്റെ മന്ത്രിയായിരുന്നു കുംഭാണ്ഡൻ. അവന്റെ മകൾ ചിത്രലേഖ, ഊഷയുടെ സുഹൃത്ത്, സഖികൾക്കിടയിൽ കൗതുകത്തോടെ ഊഷയോട് ചോദിച്ചു.

കം ത്വം മൃഗയസേ സുഭ്രു കീദൃശസ്തേ മനോരഥഃ । ഹസ്തഗ്രാഹം ന തേഽദ്യാപി രാജപുത്ര്യുപലക്ഷയേ

'സുന്ദരഭ്രുവളേ, നീ ആരെയാണ് അന്വേഷിക്കുന്നത്? നിന്റെ മനസ്സിൽ ഏത് തരത്തിലുള്ളവനാണ്? രാജകുമാരിയേ, ഇതുവരെ ആരും നിന്റെ കൈ പിടിച്ചിട്ടില്ലല്ലോ.'

ദൃഷ്ടഃ കശ്ചിന്നരഃ സ്വപ്നേ ശ്യാമഃ കമലലോചനഃ । പീതവാസാ ബൃഹദ് ബാഹുഃ യോഷിതാം ഹൃദയംഗമഃ

'ഞാൻ സ്വപ്നത്തിൽ ഒരാളെ കണ്ടു. കറുത്തവനും കമലനയനനും മഞ്ഞവസ്ത്രം ധരിച്ചവനും വലിയ കൈകളുള്ളവനും സ്ത്രീകളുടെ ഹൃദയം കവർന്നെടുക്കുന്നവനുമാണ് അവൻ.'