ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ചാരുദേഷ്ണഃ സുദേഷ്ണശ്ച ചാരുദേഹശ്ച വീര്യവാന്। സുചാരുശ്ചാരുഗുപ്തശ്ച ഭദ്രചാരുസ്തഥാപരഃ

ചാരുദേഷ്ണൻ, സുദേഷ്ണൻ, ശക്തനായ ചാരുദേഹൻ, സുചാരു, ചാരുഗുപ്തൻ, ഭദ്രചാരു, മറ്റൊരു ചാരു ഇവരാണ്.

ചാരുചന്ദ്രോ വിചാരുശ്ച ചാരുശ്ച ദശമോ ഹരേഃ। പ്രദ്യുമ്നപ്രമുഖാ ജാതാ രുക്മിണ്യാം നാവമാഃ പിതുഃ

ചാരുചന്ദ്രൻ, വിചാരു, ചാരു എന്ന പത്താമത്തെ ഹരിയുടെ പുത്രൻ; ഇവർക്ക് നേതൃത്വം നൽകുന്നത് പ്രദ്യുമ്നനാണ്. ഇവർ എല്ലാം രുക്മിണിയിൽ ജനിച്ചവരും, പിതാവിനേക്കാൾ കുറവില്ലാത്തവരുമാണ്.

ഭാനുഃ സുഭാനുഃ സ്വര്ഭാനുഃ പ്രഭാനുര്ഭാനുമാംസ്തഥാ। ചന്ദ്ര ഭാനുര്ബൃഹദ്ഭാനുരതിഭാനുസ്തഥാഷ്ടമഃ

ഭാനു, സുഭാനു, സ്വർഭാനു, പ്രഭാനു, ഭാനുമാൻ, ചന്ദ്രഭാനു, ബൃഹദ്ഭാനു, രതിഭാനു ഇവരാണ് ആറ് പേർ.

ശ്രീഭാനുഃ പ്രതിഭാനുശ്ച സത്യഭാമാത്മജാ ദശ। സാമ്ബഃ സുമിത്രഃ പുരുജിച്ഛതജിച്ച സഹസ്രജിത്

ശ്രീഭാനു, പ്രതിഭാനു എന്നിവരടക്കം പത്ത് പുത്രന്മാരാണ് സത്യഭാമയുടെ പുത്രന്മാർ. സാംബൻ, സുമിത്രൻ, പുരുജിത്, ശതജിത്, സഹസ്രജിത് എന്നിവരും ഉണ്ട്.

വിജയശ്ചിത്രകേതുശ്ച വസുമാന്ദ്രവിഡഃ ക്രതുഃ। ജാമ്ബവത്യാഃ സുതാ ഹ്യേതേ സാമ്ബാദ്യാഃ പിതൃസമ്മതാഃ

വിജയൻ, ചിത്രകേതു, വസുമാൻ, ദ്രവിഡൻ, ക്രതു — ഇവരാണ് ജാംബവതിയുടെ പുത്രന്മാർ. ഇവരിൽ സാംബനാണ് മുൻപിൽ, പിതാവിന്റെ ഇഷ്ടക്കാരാണ്.

വീരശ്ചന്ദ്രോ ഽശ്വസേനശ്ച ചിത്രഗുര്വേഗവാന്വൃഷഃ। ആമഃ ശങ്കുര്വസുഃ ശ്രീമാന്കുന്തിര്നാഗ്നജിതേഃ സുതാഃ

വീരചന്ദ്രൻ, അശ്വസേനൻ, ചിത്രഗു, വേഗവാൻ, വൃഷൻ, ആമ, ശങ്കു, വസു, ശ്രീമാൻ, കുന്തി — ഇവരാണ് നാഗ്നജിതിന്റെ പുത്രന്മാർ.

ശ്രുതഃ കവിര്വൃഷോ വീരഃ സുബാഹുര്ഭദ്ര ഏകലഃ। ശാന്തിര്ദര്ശഃ പൂര്ണമാസഃ കാലിന്ദ്യാഃ സോമകോഽവരഃ

ശ്രുതൻ, കവിയൻ, വൃഷൻ, വീരൻ, സുബാഹു, ഭദ്രൻ, ഏകലൻ, ശാന്തി, ദർശൻ, പൂർണമാസൻ — ഇവരാണ് കാലിന്ദിയുടെ പുത്രന്മാർ; സോമകൻ ആണ് ഏറ്റവും ഇളയവൻ.

പ്രഘോഷോ ഗാത്രവാന്സിംഹോ ബലഃ പ്രബല ഊര്ധ്വഗഃ। മാദ്ര്യാഃ പുത്രാ മഹാശക്തിഃ സഹ ഓജോഽപരാജിതഃ

പ്രഘോഷൻ, ഗാത്രവാൻ, സിംഹൻ, ബലൻ, പ്രബലൻ, ഊർദ്ധ്വഗൻ, മഹാശക്തി, സഹ, ഓജ, അപരാജിതൻ — ഇവരാണ് മാദ്രിയുടെ പുത്രന്മാർ.

വൃകോ ഹര്ഷോഽനിലോ ഗൃധ്രോ വര്ധനോഽന്നാദ ഏവ ച। മഹാശഃ പാവനോ വഹ്നിര്മിത്രവിന്ദാത്മജാഃ ക്ഷുധിഃ

വൃക, ഹർഷ, അനില, ഗൃധ്ര, വർധന, അന്നാദ, മഹാശ, പാവന, വഹ്നി, കൂടാതെ ക്ഷുധി — ഇവരാണ് മിത്രവിന്ദയുടെ പുത്രന്മാർ.

സങ്ഗ്രാമജിദ്ബൃഹത്സേനഃ ശൂരഃ പ്രഹരണോഽരിജിത്। ജയഃ സുഭദ്രോ ഭദ്രായാ വാമ ആയുശ്ച സത്യകഃ

സംഗ്രാമജിത്, ബൃഹത്സേനൻ, ശൂരൻ, പ്രഹരണൻ, അരിജിത്, ജയ, സുഭദ്രൻ, വാമായു, സത്യകൻ — ഇവരാണ് ഭദ്രയുടെ പുത്രന്മാർ.

ദീപ്തിമാംസ്താമ്രതപ്താദ്യാ രോഹിണ്യാസ്തനയാ ഹരേഃ। പ്രദ്യുമ്നാച്ചാനിരുദ്ധോഽഭൂദ്രുക്മവത്യാം മഹാബലഃ । പുത്ര്യാം തു രുക്മിണോ രാജന്നാമ്നാ ഭോജകടേ പുരേ

ദീപ്തിമാൻ, താമ്രൻ, തപ്തൻ മുതലായവർ രോഹിണിയുടെ പുത്രന്മാരാണ്. പ്രദ്യുമ്നനിൽ നിന്ന് അനിരുദ്ധൻ ജനിച്ചു; രുക്മവതിയിൽ, രുക്മിയുടെ ശക്തമായ മകളിൽ, ഭോജകട നഗരത്തിൽ.

ഏതേഷാം പുത്രപൌത്രാശ്ച ബഭൂവുഃ കോടിശോ നൃപ। മാതരഃ കൃഷ്ണജാതീനാം സഹസ്രാണി ച ഷോഡശ

അവരുടെ പുത്രന്മാരും മക്കളും കോടികൾക്കണക്കിന് ആയിരുന്നു, രാജാവേ. കൃഷ്ണന്റെ മക്കളുടെ അമ്മമാർ പതിനാറായിരം പേരായിരുന്നു.

ശ്രീരാജോവാച। കഥം രുക്മ്യരിപുത്രായ പ്രാദാദ്ദുഹിതരം യുധി। കൃഷ്ണേന പരിഭൂതസ്തം ഹന്തും രന്ധ്രം പ്രതീക്ഷതേ। ഏതദാഖ്യാഹി മേ വിദ്വന്ദ്വിഷോര്വൈവാഹികം മിഥഃ

രാജാവ് ചോദിച്ചു: കൃഷ്ണനാൽ അപമാനിക്കപ്പെട്ടും, അവനെ കൊല്ലാൻ അവസരം കാത്തിരുന്നും, രുക്മി തന്റെ മകളെ യുദ്ധത്തിൽ കൃഷ്ണന്റെ പുത്രനോട് കല്യാണം കഴിക്കാൻ കൊടുത്തത് എങ്ങനെ? ശത്രുക്കളായ ഇരുവരുടെയും വിവാഹകഥ എനിക്ക് പറയൂ.

അനാഗതമതീതം ച വര്തമാനമതീന്ദ്രിയമ്। വിപ്രകൃഷ്ടം വ്യവഹിതം സമ്യക്പശ്യന്തി യോഗിനഃ

യോഗികൾക്ക് കഴിഞ്ഞതും വരാനിരിക്കുന്നതും ഇപ്പോഴുള്ളതും, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്ക് അതീതമായതും ദൂരെയോ മറഞ്ഞതുമായതും വ്യക്തമായി കാണാൻ കഴിയും.

ശ്രീശുക ഉവാച। വൃതഃ സ്വയംവരേ സാക്ഷാദനങ്ഗോഽങ്ഗയുതസ്തയാ। രാജ്ഞഃ സമേതാന്നിര്ജിത്യ ജഹാരൈകരഥോ യുധി

ശുകൻ പറഞ്ഞു: സ്വയംവരത്തിൽ, അനംഗൻ തന്നെ, അനേകം അംഗങ്ങളോടെ അവളാൽ തിരഞ്ഞെടുത്തു. രാജാക്കന്മാരെ ജയിച്ച്, യുദ്ധത്തിനിടയിൽ അവളെ ഒറ്റയാൾ രഥത്തിൽ കയറ്റി കൊണ്ടുപോയി.

യദ്യപ്യനുസ്മരന്വൈരം രുക്മീ കൃഷ്ണാവമാനിതഃ। വ്യതരദ്ഭാഗിനേയായ സുതാം കുര്വന്സ്വസുഃ പ്രിയമ്

കൃഷ്ണനാൽ അപമാനിതനായിരുന്നുവെങ്കിലും, ശത്രുത്വം മനസ്സിൽ സൂക്ഷിച്ചിരുന്ന രുക്മി, തന്റെ സഹോദരിയുടെ സന്തോഷത്തിനായി, തന്റെ മകളെ സഹോദരിയുടെ മകനായവനോട് വിവാഹം കഴിക്കാൻ നൽകി.

രുക്മിണ്യാസ്തനയാം രാജന്കൃതവര്മസുതോ ബലീ। ഉപയേമേ വിശാലാക്ഷീം കന്യാം ചാരുമതീം കില

രാജാവേ, ശക്തനായ കൃതവർമ്മയുടെ മകൻ, വിശാലമായ കണ്ണുകളും മനോഹരമായ രൂപവും ഉള്ള രുക്മിണിയുടെ മകളെ വിവാഹം ചെയ്തു.

ദൌഹിത്രായാനിരുദ്ധായ പൌത്രീം രുക്മ്യാദദാദ്ധരേഃ। രോചനാം ബദ്ധവൈരോഽപി സ്വസുഃ പ്രിയചികീര്ഷയാ । ജാനന്നധര്മം തദ്യൌനം സ്നേഹപാശാനുബന്ധനഃ

ഹരിയുടെ മകനായ അനിരുദ്ധനോട്, രുക്മി തന്റെ കൊച്ചുമകളായ രോചനയെ വിവാഹം കഴിക്കാൻ നൽകി. ശത്രുത്വം നിലനിൽക്കുമ്പോഴും സഹോദരിയുടെ ഇഷ്ടത്തിനായി ഇങ്ങനെ ചെയ്തു; അതു ശരിയായ ബന്ധമല്ലെന്ന് അറിഞ്ഞിട്ടും, സ്നേഹബന്ധം കൊണ്ടാണ് ഇങ്ങനെ ചെയ്തത്.

തസ്മിന്നഭ്യുദയേ രാജന്രുക്മിണീ രാമകേശവൌ। പുരം ഭോജകടം ജഗ്മുഃ സാമ്ബപ്രദ്യുമ്നകാദയഃ

ആ സന്തോഷകരമായ ചടങ്ങിനിടെ, രുക്മിണിയും രാമനും കൃഷ്ണനും, കൂടെ സാംബനും പ്രദ്യുമ്നനും മറ്റുള്ളവരും, രാജാവേ, ഭോജകട്ട നഗരത്തിലേക്ക് പോയി.

തസ്മിന്നിവൃത്ത ഉദ്വാഹേ കാലിങ്ഗപ്രമുഖാ നൃപാഃ। ദൃപ്താസ്തേ രുക്മിണം പ്രോചുര്ബലമക്ഷൈര്വിനിര്ജയ

വിവാഹം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, കാലിംഗ രാജാവിനെ മുന്നിൽ നിർത്തി, അഹങ്കാരമുള്ള മറ്റു രാജാക്കന്മാർ രുക്മിയെ ഉത്തേജിപ്പിച്ചു: നീ ബലരാമനോട് പാശാ കളിയിൽ ജയിക്കണം എന്ന്.

അനക്ഷജ്ഞോ ഹ്യയം രാജന്നപി തദ്വ്യസനം മഹത്। ഇത്യുക്തോ ബലമാഹൂയ തേനാക്ഷൈര്രുക്മ്യദീവ്യത

രാജാവേ, ഇവൻ പാശാ കളിയിൽ പരിചയമില്ലെങ്കിലും, തോൽവിയുടെ ദു:ഖം വലിയതാണ് എന്ന് പറഞ്ഞു, ബലരാമനെ വിളിച്ചു. പിന്നെ രുക്മിയും ബലരാമനും പാശാ കളി തുടങ്ങി.

ശതം സഹസ്രമയുതം രാമസ്തത്രാദദേ പണമ്। തം തു രുക്മ്യജയത്തത്ര കാലിങ്ഗഃ പ്രാഹസദ്ബലമ്। ദന്താന്സന്ദര്ശയന്നുച്ചൈര്നാമൃഷ്യത്തദ്ധലായുധഃ

അവിടെ രാമൻ നൂറും ആയിരവും പതിനായിരവും നാണയങ്ങൾ പന്തമായി വെച്ചു. ആ കളിയിൽ രുക്മി ജയിച്ചു. പിന്നെ കാലിംഗ രാജാവ് ബലരാമനെ പരിഹസിച്ചു, പല്ലുകൾ കാണിച്ചുകൊണ്ട് വലിയ ശബ്ദത്തിൽ ചിരിച്ചു. ഹലായുധനായ ബലരാമന് അതു സഹിക്കാനായില്ല.

തതോ ലക്ഷം രുക്മ്യഗൃഹ്ണാദ്ഗ്ലഹം തത്രാജയദ്ബലഃ। ജിതവാനഹമിത്യാഹ രുക്മീ കൈതവമാശ്രിതഃ

അതിനുശേഷം രുക്മി ഒരു ലക്ഷം നാണയങ്ങൾ പന്തമായി വെച്ചു. ആ കളിയിൽ ബലരാമൻ ജയിച്ചു. എന്നാൽ രുക്മി വഞ്ചനയോടെ, "ഞാനാണ് ജയിച്ചത്" എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു.

മന്യുനാ ക്ഷുഭിതഃ ശ്രീമാന്സമുദ്ര ഇവ പര്വണി। ജാത്യാരുണാക്ഷോഽതിരുഷാ ന്യര്ബുദം ഗ്ലഹമാദദേ

കോപത്തിൽ തിളങ്ങി, മഹത്വമുള്ള ബലരാമൻ, പൂർണ്ണമായ സമുദ്രംപോലെ, ജന്മത്തിലും കോപത്തിലും കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ച്, ഒരു കോടി നാണയങ്ങൾ പന്തമായി വെച്ചു.

തം ചാപി ജിതവാന്രാമോ ധര്മേണ ഛലമാശ്രിതഃ। രുക്മീ ജിതം മയാത്രേമേ വദന്തു പ്രാശ്നികാ ഇതി

ആ കളിയിലും ബലരാമൻ നീതിപൂർവ്വം ജയിച്ചു. എന്നാൽ രുക്മി വഞ്ചനയുമായി, "ഞാനാണ് ജയിച്ചത്, സാക്ഷികൾ പറയട്ടെ" എന്ന് പറഞ്ഞു.

തദാബ്രവീന്നഭോവാണീ ബലേനൈവ ജിതോ ഗ്ലഹഃ। ധര്മതോ വചനേനൈവ രുക്മീ വദതി വൈ മൃഷാ

അപ്പോൾ ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ഒരു ശബ്ദം ഉയർന്നു: "ഈ കളിയിൽ ജയിച്ചത് ബലരാമനാണ്; രുക്മി വാക്കുകൾ കൊണ്ട് മാത്രം ജയിച്ചു എന്ന് പറഞ്ഞത് സത്യമല്ല."

താമനാദൃത്യ വൈദര്ഭോ ദുഷ്ടരാജന്യചോദിതഃ। സങ്കര്ഷണം പരിഹസന്ബഭാഷേ കാലചോദിതഃ

ആ ദൈവിക ശബ്ദം അവഗണിച്ച്, ദുഷ്ടരാജാക്കന്മാരുടെ പ്രേരണയിലും വിധിയുടെ ഇളകിലും, വിദർഭരാജാവ് രുക്മി സങ്കർഷണനെ പരിഹസിച്ച് കളിയാക്കി.

നൈവാക്ഷകോവിദാ യൂയം ഗോപാലാ വനഗോചരാഃ। അക്ഷൈര്ദീവ്യന്തി രാജാനോ ബാണൈശ്ച ന ഭവാദൃശാഃ

നിങ്ങൾക്ക് പാശാ കളിയിൽ കഴിവില്ല, കാട്ടിൽ ചുറ്റുന്ന ഗോപന്മാരാണ് നിങ്ങൾ. രാജാക്കന്മാർ പാശയും അമ്പുകളും കളിക്കും; നിങ്ങളെപ്പോലുള്ളവർക്ക് അതൊന്നുമല്ല.

രുക്മിണൈവമധിക്ഷിപ്തോ രാജഭിശ്ചോപഹാസിതഃ। ക്രുദ്ധഃ പരിഘമുദ്യമ്യ ജഘ്നേ തം നൃമ്ണസംസദി

അങ്ങനെ രാജാക്കന്മാരാൽ അപമാനിക്കപ്പെട്ടും രുക്മിയുടെ പരിഹാസം കേട്ടും, കോപം നിറഞ്ഞ ബലരാമൻ തന്റെ ഗദ ഉയർത്തി, പുരുഷന്മാരുടെ സഭയിൽ രുക്മിയെ അടിച്ചു.